phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo,Phụ lục, luận văn có nội dung chính gồm 3 chương: 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về truyền thông sức khỏe trên sóng phát thanh Chƣơng 2: Khảo sát thực trạng truyền thông về sức khỏe qua hai chƣơng trình: Gặp thầy thuốc nổi tiếng và Cùng bạn sống khỏe Chƣơng 3: Một số vấn đề đặt ra và giải pháp nâng cao chất lƣợng truyền thông về sức khỏe trên sóng phát thanh 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRUYỀN THÔNG SỨC KHỎE TRÊN SÓNG PHÁT 1. Một số khái niệm 1.1 Khái niệm phát thanh Ra đời từ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, trên cơ sở của việc phát hiện ra sóng điện từ, nguồn gốc sâu xa của radio là ý tưởng ban đầu của Ambrose Fleming về “truyền tin không cần dây”. “Phát thanh là một loại hình báo chí sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, truyền đi ngôn ngữ âm thanh, trực tiếp tác động vào thính giác của đối tượng”[7,tr. Theo quan niệm truyền thống, trong cuốn “Báo phát thanh”, khái niệm báo phát thanh được nêu như sau: “Báo phát thanh được hiểu như một kênh truyền thông, một loại hình báo chí điện tử hiện đại mà đặc trưng cơ bản của nó là dùng thế giới âm thanh phong phú sinh động (lời nói, tiếng động, âm nhạc) để chuyển tải thông điệp nhờ sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, tác động vào thính giác (vào tai) của công chúng” [13, tr.
Trong cuốn “truyền thông đại chúng”, các tác giả định nghĩa: “Phát thanh (radio) là loại hình truyền thông đại chúng, trong đó nội dung được chuyển tải qua âm thanh. Âm thanh trong phát thanh bao gồm lời nói, âm nhạc, các loại tiếng động nền hoặc minh họa cho lời nói như tiếng mưa, gió, nước chảy, sóng vỗ, chim hót, tiếng vỗ tay, tiếng ồn đường phố…” [47, tr. Có thể khẳng định, phát thanh là một phương tiện truyền thông có chi phí thấp, thông tin nhanh khả năng tiếp cận công chúng rộng rãi; là phương tiện thiết yếu đối với đa số thính giả, nhất là những thính giả không có điều kiện về kinh tế và không có khả năng tiếp cận các loại hình truyền thông khác như người khuyết tật, người mù chữ, người nghèo…. Đối tượng của phát thanh là quảng đại quần chúng lao động, là người bạn tri ân của người khiếm thị.
Thông tin phát thanh không phân biệt độ 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tuổi, giới tính, nghề nghiệp. Chiếc radio nhỏ có thể theo người dân ra khơi, theo người dân ra đồng, lên nương rẫy.Phát thanh là loại hình báo chí chiếm ưu thế so với các loại hình báo chí nào khác. Chương trình phát thanh và các dạng chương trình phát thanh Chương trình phát thanh là một chỉnh thể trong đó các thành phần tin bài, âm nhạc, lời dẫn.được bố trí, sắp xếp một cách hợp lý trong một khoảng thời gian xác định nhằm đáp ứng nhiệm vụ của cơ quan truyền thông và mang lại hiệu quả cao nhất đối với người nghe. Chương trình phát thanh là kết quả lao động của một tập thể.
Tham gia trực tiếp và gián tiếp vào quá trình sản xuất chương trình phát thanh là đội ngũ các nhà quản lý, các biên tập viên, phóng viên, kỹ thuật viên. Các dạng chương trình phát thanh: Trong cuốn “Báo phát thanh” [13, tr.164] có đề cập tới các dạng chương trình phát thanh như sau: Chương trình thời sự Các chương trình thời sự thường được xem là những chương trình trung tâm của mỗi Đài phát thanh do chức năng cơ bản đầu tiên, quan trọng nhất của Đài phát thanh là cung cấp thông tin thời sự. Đưa tin nhanh cũng là thế mạnh của báo phát thanh. Chương trình thời sự thường được kết cấu theo các chuyên mục.
Vị trí dẫn đầu thường là bản tin. Sau đó là các chuyên mục khác nhằm phản ánh có trọng tâm và có chiều sâu những vấn đề đời sống. Tin là thể loại chủ đạo trong các chương trình thời sự. Ngoài ra, những chương trình này còn huy động sức mạnh của phóng sự, tường thuật, phỏng vấn, bình luận.để đưa thông tin linh hoạt, sinh động, đa dạng.
Chương trình chuyên đề Có hai dạng chương trình phát thanh chuyên đề. Dạng thứ nhất là, những chương trình đi vào thông tin, phản ánh sâu một lĩnh vực của đời sống như: kinh tế, văn hóa, đời sống xã hội, môi 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trường.Vì chuyên sâu vào một lĩnh vực nên chương trình chuyên đề thường có chu kì xuất hiện dài hơn so với chương trình tin tức, có thể theo tuần, 2 tuần 1 số, 1 tuần 1 số hoặc 1 tuần 2 số. Dạng thứ hai là, những chương trình hướng tới phục vụ một nhóm đối tượng cụ thể như thanh niên, thiếu nhi, người cao tuổi, phụ nữ,.Đây là những chương trình có tính đối tượng cao. Chương trình chuyên đề có thể sử dụng bản tin hoặc không.
Bản tin trong dạng chương trình này thường ngắn, chỉ khoảng 5 phút và tập trung phản ánh những sự kiện mới diễn ra trong phạm vi lĩnh vực phản ánh. Sau đó là các chuyên mục, tiết mục. Có thể thực hiện tọa đàm hoặc phỏng vấn với dạng thức khách mời phòng thu với thời lượng tương đối lớn để đi sâu, bàn luận thỏa đáng vào một vấn đề nổi cộm. Chương trình giải trí Các chương trình giải trí trên sóng phát thanh chủ yếu là các chương trình âm nhạc.
Bên cạnh đó, còn có các chương trình đố vui, giao lưu,. Chương trình ca nhạc: có nhiều cách tổ chức chương trình ca nhạc dựa trên những tiêu chí lựa chọn khác nhau: theo lứa tuổi, theo chủ đề, theo sở thích, nhu cầu, theo lĩnh vực, thể loại, âm thanh, khu vực địa lý.Các chương trình âm nhạc phong phú trên sóng phát thanh không chỉ đáp ứng nhu cầu giải trí mà còn hướng đến việc nâng cao thẩm mỹ âm nhạc, định hướng cách cảm, cách nghĩ, tăng cường giao lưu giữa con người trong đời sống. Chương trình trò chơi: bao gồm các yếu tố nội dung chơi, luật chơi, người chơi, phần thưởng, giao lưu.Người dẫn chương trình trò chơi phát thanh phải có khả năng tung hứng, hướng dẫn, khích lệ người chơi, giao tiếp vui nhộn. Chương trình giao lưu văn hóa: trên sóng phát thanh thường có các chương trình giao lưu văn hóa như: Giao lưu tác giả - tác phẩm, thi giọng hát hay, sân chơi âm nhạc, giới thiệu thơ – người.Ứng dụng phương thức sản 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xuất chương trình giao lưu văn hóa tại hiện trường.
Các chương trình này giúp công chúng thính giả thể hiện mình trong các mối giao lưu, kết nối lẫn nhau, tăng cường và làm giàu đẹp các mối quan hệ. Khái niệm truyền thông Con người vốn dĩ có khao khát tìm hiểu những gì xảy ra bên ngoài kinh nghiệm trực tiếp của mình. Những thông tin mới cho phép con người xây dựng một cuộc sống an toàn và phát triển toàn diện. Sự trao đổi thông tin trở thành nền tảng cho việc tao dựng cộng đồng, kiến tạo những mối quan hệ nhân văn.
Đây là những hoạt động tự nhiên mà sau này chúng ta gọi chung đó là “truyền thông” Thuật ngữ “truyền thông” có nguồn gốc từ tiếng Latinh “Commune” có nghĩa là chung hay cộng đồng. Nó bao gồm tất cả những gì liên quan đến nội dung, cách thức, con đường, phương tiện.để tạo thành sợ dây liên kết giữa các cá nhân trong xã hội, biến con người tự nhiên trở thành con người xã hội. Trong tiếng Anh “truyền thông” là “communication” có nghĩa là sự truyền đạt, thông tin, thông báo, giao tiếp, trao đổi, liên lạc, giao thông,. Theo từ điển Tiếng Việt, “truyền thông” với nghĩa động từ có nghĩa là truyền dữ liệu theo những quy tắc và cách thức nhận định.
Nó cũng có thể hiểu là thông tin và tuyên truyền, là phương tiện truyền thông. Theo cuốn “Truyền thông lý thuyết và kỹ năng cơ bản” của PGS.TS Nguyễn Văn Dững: “Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng tình cảm … chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân, của nhóm, của cộng đồng và xã hội”. Như vậy, về bản chất truyền thông là quá trình chia sẻ, trao đổi hai chiều, diễn ra liên tục giữa chủ thể truyền thông và đối tượng truyền thông. 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khi có sự chênh lệnh trong trong nhận thức, hiểu biết … giữa chủ thể và đối tượng truyền thông gắn với nhu cầu chia sẻ, trao đổi thì hoạt động truyền thông diễn ra.
Quá trình truyền thông vì vậy chỉ kết thúc khi đạt được sự cân bằng trong nhận thức, hiểu biết… giữa chủ thể và đối tượng truyền thông. Truyền thông khởi đầu từ những hình thức đơn giản như nói trực tiếp, ban hành giấy tờ.và đến bây giờ đã có những sự phát triển vượt bậc là sử dụng điện thoại, truyền hình, vệ tinh nhân tạo, internet.Các phương tiện hiện đại này trở thành một phần không thể thiếu để đảm bảo cho xã hội phát triển và ổn định. Về mục đích truyền thông là hướng đến những hiểu biết chung nhằm thay đổi thái độ, nhận thức, hành vi của đối tượng truyền thông và tạo định hướng giá trị cho công chúng. Trong luận văn, khái niệm truyền thông được tác giả nghiên cứu đối với việc thực hiện chương trình phát thanh hiện đại, cụ thể là trong các chương trình phát thanh về sức khỏe để cho thính giả tiếp nhận những thông tin về sức khỏe chính xác và hiệu quả nhất.
Đồng thời, quá trình truyền thông còn nhuần nhuyễn ở tất cả các đơn vị vận hành; các khâu sản xuất chương trình phát thanh về sức khỏe. Đối với chương trình phát thanh theo hướng hiện đại như các chương trình phát thanh sức khỏe, quá trình truyền thông được thực hiện trong tất cả các khâu sản xuất chương trình phát thanh từ quy trình sản xuất chương trình (kế hoạch thực hiện chương trình phát thanh; phân công nhiệm vụ cho những người thực hiện chương trình; kịch bản đề phòng rủi ro; nguồn lực vật chất, cơ sở kỹ thuật; việc kiểm tra, đánh giá sau khi thực hiện chương trình phát thanh) đến nội dung và hình thức sản xuất chương trình phát thanh (có các tiêu chí quản trị cụ thể đối với các chương trình âm nhạc phát thanh về sức khỏe và chương trình thời sự phát thanh trực tiếp).