Chương 1: Những vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về truyền thông về hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài trên truyền hình đối ngoại - Chương 2: Thực trạng truyền thông về hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt trên kênh truyền hình đối ngoại VTC10 - NetViet - Chương 3: Một số giải pháp nâng cao chất lượng truyền thông về hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài trên truyền hình đối ngoại LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CƠ BẢN VỀ TRUYỀN THÔNG VỀ HÌNH ẢNH ĐẤT NƢỚC, CON NGƢỜI, VĂN HÓA VIỆT CHO NGƢỜI VIỆT NAM Ở NƢỚC NGOÀI TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH ĐỐI NGOẠI 1. Về một số thuật ngữ đƣợc sử dụng 1. Hình ảnh đất nước, con người, văn hoá Việt 1. Hình ảnh đất nước Việt Nam Mỗi một dân tộc có một cách hiểu riêng về đất nước của mình và cách yêu nước của mỗi dân tộc một khác.
Trong cuốn Đại cương về văn hóa Việt Nam của TS Phạm Thái Việt (chủ biên) có đề cập đến cách hiểu “đất nước” trong quan niệm của người Việt Nam: “Ý niệm về nước, đất nước, lãnh thổ, về dân tộc và về chủ quyền của người Việt đã ra đời từ rất sớm, và thường xuyên được hun đúc trong quá trình đấu tranh chống ngoại xâm. Những yếu tố đó đã hình thành nên một truyền thống văn hóa nhà nước và dân tộc riêng có của Việt Nam” [33, tr. Cũng trong cuốn sách trên, tác giả nhận xét rằng: “Ở Việt Nam, các vùng đất khác nhau được cai quản bởi các phìa tạo, và không theo chế độ cha truyền con nối. Khi có giặc ngoại xâm, các phìa tạo tập hợp lại với nhau để cùng chống giặc.Sau khi đánh đuổi quân thù ra ngoài bờ cõi, ai lại về nhà nấy.
Thế nên ông vua của Việt Nam chỉ là một vị thủ lĩnh mang tính chất danh nghĩa, không có quyền cai trị đất đai ngoài vùng của mình. Bởi vậy, đất nước không phải của vua hay của bất cứ dòng họ nào mà là của chính người dân” [33, tr. Trong thời hiện đại, để được biết đến rộng rãi trên trường quốc tế với những hình ảnh tích cực, một điều mà quốc gia nào cũng quan tâm là tạo dựng và quảng bá xúc tiến, giới thiệu hình ảnh đất nước ra nước ngoài. Đây là một nỗ lực định vị điểm đến cho quốc gia.
Trong thời đại ngày nay, việc tạo dựng hình ảnh quốc gia được các nước cân nhắc kỹ lưỡng và đầu tư triển khai với sự hỗ trợ của công nghệ truyền thông tiên tiến nhất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đối với Việt Nam, một hình ảnh đất nước yêu chuộng hòa bình và vô cùng xinh đẹp đang được thế giới nói chung và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) nói riêng biết đến một cách rộng rãi hơn chính nhờ những hoạt động truyền thông đầy mới mẻ, sáng tạo, ý nghĩa trên truyền hình. Trong lĩnh vực du lịch, Việt Nam được biết đến như một điểm đến hấp dẫn với hình ảnh đất nước tuyệt đẹp qua phong cảnh thiên nhiên kỳ vĩ, nhiều di sản thiên nhiên và văn hoá đặc sắc, người dân thân thiện hiếu khách, ẩm thực phong phú đa dạng. Những nỗ lực định vị điểm đến của du lịch Việt Nam đựơc thể hiện thông qua các “Chương trình hành động du lịch” cấp quốc gia với những khẩu hiệu rõ ràng, những năm đầu thế kỷ XXI là “Việt Nam - điểm đến của thiên niên kỷ mới”; sau đó khẩu hiệu đã được cụ thể hơn nhằm làm khác biệt sản phẩm du lịch Việt Nam với các nước khác trong khu vực và trên thế giới “Việt Nam - điểm đến thân thiện và an toàn”, đây cũng là cách làm nổi bật thế mạnh du lịch của đất nước Việt Nam; và khẩu hiệu hiện nay là “Việt Nam - vẻ đẹp tiềm ẩn”.
Gần đây nhất, chương trình kích cầu tiêu dùng của ngành du lịch nhằm thu hút khách trong thời kỳ khủng hoảng tài chính là “Việt Nam chào đón bạn” đã góp phần chuyển tải một thông điệp cuốn hút đối với du khách nước ngoài. Trong lĩnh vực ẩm thực, hình ảnh đất nước Việt Nam được bạn bè trên thế giới biết đến và đặc biệt yêu thích qua những món ăn ngon, những loại hoa quả đặc trưng cho từng vùng miền. Trong lĩnh vực kinh tế, hình ảnh đất nước Việt Nam được thế giới biết đến là một nền kinh tế đang ngày một phát triển. Những thành tựu của sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và trong công tác đối ngoại đã góp phần làm cho các nước trên thế giới biết đến Việt Nam như một nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao, chính trị ổn định, với lực lượng lao động trẻ, thông minh sáng tạo.
Như vậy, theo tác giả hiểu, hình ảnh đất nước Việt Nam là những hình ảnh liên tưởng của mọi người về Việt Nam qua các lĩnh vực như chính sách kinh tế, chính trị, xã hội, giáo dục, du lịch, bản sắc văn hoá và tính cách con người Việt Nam. Đặc biệt, hình ảnh đất nước theo đúng nghĩa là quốc gia tích cực sẽ làm cho bạn bè thêm yêu Việt Nam - và chính đó là một lá chắn vững chắc bảo vệ Tổ quốc. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hình ảnh con người Việt Nam Trong bài viết “Văn hóa và an ninh con người” của GS.TSKH Trần Ngọc Thêm, được in trong cuốn Những vấn đề Khoa học Xã hội & Nhân văn – Chuyên đề Văn hoá học, Tp.HCM - Nxb Đại học Quốc gia, 2013; tác giả cho rằng: “Con người là trung tâm của mối quan hệ bộ ba: tự nhiên - xã hội - văn hóa.
Con người là sản phẩm của tự nhiên. Con người liên kết với nhau tạo thành xã hội. Con người và xã hội sáng tạo ra văn hóa. Văn hóa gắn liền với con người.
Nét đặc trưng phân biệt con người với giới tự nhiên nói chung và các loài động vật khác nói riêng chính là ở chỗ nó là một động vật có văn hóa”. Trong quá khứ, hình ảnh con người Việt Nam là hình ảnh anh hùng bất khuất trong thời chiến tranh.Trong thời kỳ hội nhập, hình ảnh con người Việt Nam là hình ảnh người Việt Nam hiện đại, năng động, giàu sức trẻ và trí tuệ. Những tính cách truyền thống như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, coi trọng tình nghĩa, cần cù, hiếu học đã tạo nên nét đặc trưng của con người ViệtNam. Như vậy, hình ảnh con người Việt Nam, hiểu một cách tương đối là hình ảnh về con người Việt Nam cần cù, thông minh và sáng tạo trong lao động; các danh nhân văn hóa – lịch sử; các nhà khoa học, văn nghệ sĩ tiêu biểu; hay được thể hiện qua những tấm gương dựng nước và giữ nước, những tấm gương lao động thời kỳ đổi mới, những gương mặt trong cuộc sống sinh hoạt đời thường.
Hình ảnh văn hóa Việt Nam Trong các tác phẩm kinh điển, chỉ có vài lần Mác và Ăng-ghen trực tiếp nhắc đến thuật ngữ văn hóa. Cũng dễ hiểu bởi ở thời các ông, văn hóa học chưa xuất hiện, còn khái niệm văn hóa thì vẫn chưa hoàn toàn tách khỏi văn minh và thuật ngữ culture đôi khi vẫn được hiểu là trồng trọt, gieo trồng. Văn hóa hay văn minh, theo nghĩa rộng về dân tộc học, nói chung được hình thành từ tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán cùng một số năng lực và thói quen khác mà con người có được với tư cách là thành viên của xã hội. Đến đây, cần dừng lại để xác định rõ nội hàm của khái niệm “văn hóa”.
Định nghĩa văn hóa thì có rất nhiều, song tựu trung lại thì văn hóa có hai nghĩa chính. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong công trình “Được sáng tạo bởi nhân loại”, Iu.Pađôlưi đã khẳng định: Văn hóa trong ý nghĩa rộng rãi nhất của từ này, đó là tất cả những cái đã và đang được tạo ra bởi nhân loại; hoặc trong tác phẩm Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam của tác giả Trần Ngọc Thêm đã định nghĩa: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội” [28, tr. Như vậy, với cách định nghĩa trên thì nội hàm của khái niệm văn hóa bao gồm: Thứ nhất, đó là những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra nhằm thỏa mãn các nhu cầu của con người và vì con người. Thứ hai, những giá trị mà con người sáng tạo ra đó phải mang tính nhân tính - nghĩa là nó phải mang tính người.
Điều đó có nghĩa là có những giá trị do con người sáng tạo ra nó không phải là giá trị văn hóa bởi vì nó không mang tính người, nó hủy hoại cuộc sống của con người, do đó không được cộng đồng chấp nhận như: bom nguyên tử, các vũ khí giết người hay chủ nghĩa khủng bố; một vấn đề nổi cộm trong giai đoạn hiện nay. Với định nghĩa giá trị về văn hóa trên, chúng ta có thể sử dụng để nghiên cứu về hình ảnh văn hóa thông qua lối sống, lối suy nghĩ, lối ứng xử của một dân tộc, một cồng đồng người. Ví dụ như nghiên cứu hình ảnh văn hóa Việt Nam là chúng ta nghiên cứu về lối sống của dân tộc Việt Nam. Ngoài ra, với định nghĩa trên cũng giúp phân biệt được đâu là giá trị văn hóa, đâu không phải là giá trị văn hóa.
Sự hiện diện văn hoá của một đất nước tại một quốc gia chính là hình ảnh ấn tượng của quốc gia đó trong lòng khách du lịch. Hình ảnh ấn tượng đó có thể là một công trình kiến trúc, tác phẩm âm nhạc, thơ văn, hội hoạ, điêu khắc, có thể là một danh thắng thiên nhiên, một nhân vật nổi tiếng, một phong tục tập quán, một lễ hội, những sản phẩm thủ công mỹ nghệ, công nghiệp, một con vật, một loài cây, loài hoa, thậm chí là một món ăn, một loại đồ uống. Một quốc gia có thể có một hình ảnh đặc trưng tiêu biểu, nhưng nhìn chung, các quốc gia thường có nhiều hình ảnh mang tính đặc trưng. Ví dụ, khi nhắc đến Pháp, điều mà ai cũng nghĩ đến đó là tháp Eiffel, rượu vang Bordeaux; nói đến Australia, người ta sẽ nghĩ đến Nhà hát vỏ sò Sydney, đến chuột túi Kangaroo; nói đến Nhật Bản là núi Phú Sỹ, rượu Sakê, trà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.