Luận án tiến sĩ sự ứng phó của trung quốc trước cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ châu á 1997 1998 những tác động đến asean và bài học đối với việt nam

Luận án tiến sĩ phân tích ứng phó của Trung Quốc trước khủng hoảng tài chính châu Á 1997-1998 và tác động đến ASEAN, bài học cho Việt Nam.

• Tác giả: Đàm Văn Đảng
• Người hướng dẫn: Ts. Phùng Thị Huệ
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Sự Ứng Phó Của Trung Quốc Trước Cuộc Khủng Hoảng Tài Chính Tiền Tệ Châu Á (1997-1998)- Những Tác Động Đến Asean Và Bài Học Đối Với Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ CHÂU Á VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐẾN NỀN ASEAN, TRUNG QUỐC
• 1.1. Cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Châu Á (1997-1998): nguyên nhân và diễn biến
• 1.1.1. Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng
• 1.1.2. Những diễn biến chính của cuộc khủng hoảng
• 1.1.3. Tác động của cuộc khủng hoảng đến nền kinh tế các nước ASEAN
• 1.1.4. Những biến động khốc liệt trên thị trường tài chính tiền tệ
• 1.1.5. Gánh nặng nợ, khủng hoảng vốn
• 1.1.6. Tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng lên hoạt động xuất nhập khẩu của các nước Đông Nam Á
• 1.1.7. Những biến động xã hội phức tạp khác
• 1.1.8. Tác động của cuộc khủng hoảng đến nền kinh tế Trung Quốc
• 1.1.9. Những thành tựu, ưu thế nổi bật của nền kinh tế Trung Quốc trước thời điểm khủng hoảng
• 1.1.10. Trung Quốc với những tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng
• 2. CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH ỨNG PHÓ VỚI CUỘC KHỦNG HOẢNG CỦA TRUNG QUỐC VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA NÓ TỚI NỀN KINH TẾ ASEAN
• 2.1. Trung Quốc ứng phó với cuộc khủng hoảng
• 2.2. Chính sách kinh tế đối nội
• 2.3. Chính sách kinh tế đối ngoại
• 2.4. Đánh giá về những đối sách ứng phó với khủng hoảng của Trung Quốc
• 2.5. Tác động từ các biện pháp ứng phó với khủng hoảng của Trung Quốc đến nền kinh tế các nước ASEAN
• 2.6. Khái quát mối quan hệ kinh tế, thương mại Trung Quốc - ASEAN trước khủng hoảng
• 2.7. Đông Nam Á với tác động trở lại êm dịu từ những chính sách đối phó khủng hoảng của Trung Quốc
• 2.8. Thách thức đối với nền kinh tế các nước ASEAN trong mối quan hệ với Trung Quốc sau khủng hoảng
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM
• 3.1. Những vấn đề của nền kinh tế Việt Nam trước khủng hoảng
• 3.2. Tác động của cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ Châu Á tới Việt Nam
• 3.3. Những đối sách Việt Nam đã thực hiện để chống lại tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng
• 3.4. Việt Nam với những bài học rút ra sau cuộc khủng hoảng
• 3.5. Kinh nghiệm kiện toàn hệ thống ngân hàng, định hướng nguồn vốn
• 3.6. Tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, điều tiết tỷ giá hối đoái xuống mức hợp lý
• 3.7. Lành mạnh hoá thị trường bất động sản, đa dạng hoá mặt hàng, thị trường xuất khẩu
• 3.8. Đầu tư phát triển đồng điều, phát huy cao độ vai trò các khu vực kinh tế, đặc biệt là kinh tế tư nhân
• 3.9. Thực trạng cơ cấu, chính sách quản lý, điều tiết nền kinh tế vĩ mô Việt Nam hiện nay và một vài kiến nghị
• 3.10. Thực trạng nền kinh tế Việt Nam hiện nay
• 3.11. Những kiến nghị
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Trung Quốc và Cuộc Khủng Hoảng Tài Chính Châu Á 1997 1998

Cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á 1997-1998 đã để lại nhiều bài học quý giá cho các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Việt Nam. Trung Quốc, với vai trò là một trong những nền kinh tế lớn nhất khu vực, đã có những phản ứng mạnh mẽ trước cuộc khủng hoảng này. Việc hiểu rõ về cuộc khủng hoảng và cách Trung Quốc ứng phó sẽ giúp Việt Nam rút ra những bài học kinh nghiệm quan trọng.

1.1. Nguyên nhân và diễn biến của cuộc khủng hoảng tài chính 1997

Cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á bắt đầu từ Thái Lan với việc thả nổi đồng Baht. Nguyên nhân chính bao gồm sự đầu tư quá mức, nợ công cao và sự thiếu minh bạch trong hệ thống tài chính. Những yếu tố này đã dẫn đến sự mất niềm tin của nhà đầu tư và sự sụp đổ của nhiều nền kinh tế trong khu vực.

1.2. Tác động của cuộc khủng hoảng đến nền kinh tế Trung Quốc

Mặc dù Trung Quốc không bị ảnh hưởng trực tiếp như các nước khác, nhưng cuộc khủng hoảng đã tác động đến xuất khẩu và đầu tư nước ngoài của nước này. Chính phủ Trung Quốc đã phải điều chỉnh chính sách kinh tế để bảo vệ nền kinh tế khỏi những tác động tiêu cực.

II. Vấn đề và thách thức mà Trung Quốc đối mặt trong cuộc khủng hoảng

Trong bối cảnh khủng hoảng, Trung Quốc đã phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Sự ổn định của nền kinh tế và hệ thống tài chính là ưu tiên hàng đầu. Các chính sách kinh tế cần phải được điều chỉnh để ứng phó với tình hình mới.

2.1. Thách thức về chính sách tiền tệ và tài chính

Trung Quốc đã phải đối mặt với áp lực từ thị trường tài chính toàn cầu. Việc duy trì tỷ giá hối đoái ổn định và kiểm soát lạm phát là những thách thức lớn. Chính phủ đã phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp để ổn định tình hình.

2.2. Tác động đến thương mại và đầu tư

Cuộc khủng hoảng đã làm giảm nhu cầu xuất khẩu từ Trung Quốc. Điều này đã ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và tạo ra áp lực lên các ngành công nghiệp. Trung Quốc cần phải tìm kiếm các thị trường mới và đa dạng hóa nguồn đầu tư.

III. Phương pháp ứng phó của Trung Quốc trước cuộc khủng hoảng tài chính

Trung Quốc đã áp dụng nhiều biện pháp để ứng phó với cuộc khủng hoảng tài chính. Những chính sách này không chỉ giúp ổn định nền kinh tế mà còn tạo ra cơ hội phát triển trong tương lai.

3.1. Chính sách kinh tế đối nội

Trung Quốc đã tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng và cải cách hệ thống tài chính. Những biện pháp này nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo ra việc làm cho người dân.

3.2. Chính sách kinh tế đối ngoại

Trung Quốc đã tìm kiếm các hiệp định thương mại mới và tăng cường hợp tác với các nước trong khu vực. Điều này giúp nước này duy trì được sự ổn định trong thương mại quốc tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu từ cuộc khủng hoảng

Các bài học từ cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á đã giúp Trung Quốc củng cố vị thế của mình trong nền kinh tế toàn cầu. Những chính sách ứng phó hiệu quả đã tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.

4.1. Bài học cho Việt Nam từ cuộc khủng hoảng

Việt Nam có thể học hỏi từ các chính sách của Trung Quốc trong việc ứng phó với khủng hoảng. Việc cải cách hệ thống tài chính và tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng là những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

4.2. Tương lai kinh tế Việt Nam sau khủng hoảng

Việt Nam cần phải chuẩn bị cho những thách thức trong tương lai bằng cách cải thiện môi trường đầu tư và phát triển các ngành công nghiệp chủ lực. Sự hợp tác với Trung Quốc và các nước trong khu vực sẽ là chìa khóa cho sự phát triển.

V. Kết luận Tương lai của kinh tế Việt Nam sau khủng hoảng tài chính

Cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á 1997-1998 đã để lại nhiều bài học quý giá cho Việt Nam. Việc học hỏi từ kinh nghiệm của Trung Quốc sẽ giúp Việt Nam phát triển bền vững hơn trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc học hỏi từ kinh nghiệm

Việc nghiên cứu và áp dụng các chính sách thành công của Trung Quốc sẽ giúp Việt Nam tránh được những sai lầm trong quá khứ và phát triển một cách bền vững.

5.2. Định hướng phát triển kinh tế trong tương lai

Việt Nam cần xác định rõ các mục tiêu phát triển kinh tế và xây dựng các chính sách phù hợp để đạt được những mục tiêu này. Sự ổn định và phát triển bền vững là điều cần thiết cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho đợt biến động theo hướng giảm giá của thị trường chúng khoán toàn cẩu. Đến 27-10, líìn đáu tiên kể từ 1987, thị trường chứng khoán Mỹ phải đóng cửa nửa giờ sau khi giá cổ phiếu giảm tới 350 điểm. Hôm sau, thị trường 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chứng khoán Toronto '[Canada) cũng phải ngừng giao dịch trong 30 phút vì chỉ số chứng khoán sụt tới 5%. Cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ tại một sô nền kinh tế IỚI1 của CliAu Ả: NliẠt Bản, Ilàn Quốc, IIoiigKong và Đài Loan Đến thời điểm cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Châu Á diễn ra, đất nước mặt trời mọc vẫn còn lưu giữ được những dư âm huy hoàng của giai đoạn thíìn kỳ kinh tố.

NliẠl Bản vAn lìl quốc gia có nồn kinh lố lớn thứ 2 lliố giới, chí sau Mỹ và đứng đầu Châu Á. Nhưng vì có nhiều khoản đầu tư, cho vay ở Đông Nam Á nên khi cuộc khủng hoảng ập đến, Nhật Bản cũng nhanh chóng có tên trong danh sách các nước bị ảnh hưởng nặng 11Ổ. VÌI đúng như tôn gọi của cuộc khủng hoảng, lĩnh vực tài chính, tiền tệ và hoạt động của ngành ngân hàng ở Nhật bị tác động mạnh nhất. Nếu như trước khủng hoảng, trong số 10 ngân hàng hùng mạnh nhất thế giới, Nhật chiếm đến 7 thì sau khủng hoảng, các ngân hàng Nhật bị đánh giá tụt hậu 10 năm so với Mỹ, thứ hạng xuống thấp.

Theo nhận xét chung thì nguycn nhân cơ bản là do các ngân hàng của Nhật Bản đã được bảo vệ quá mức, lớn mạnh dưới sự điều hành, bảo Irợ chặt chẽ của Chính phủ, dẫn đến chậm đổi mới trong khi những biến chuyển của thị trường thay đổi liên tục. Nguồn vốn lại thường luân chuyển theo quyết định của các nhà chính trị nên khó nắm chắc khả nãng sinh lợi và khả năng thu hồi. Ngày 17-11-1997, ngân hàng Hokaido Takushuku Bank Ltd, một trong 10 ngân hàng thương mại hàng đầu Nhật Bản phải tuyên bố phá sản do có nhiều khoản nợ không đòi được ở Đông Nam Á. Nền kinh tế gặp khó khăn, lợi nhuận của các công ty Nhật giảm do các thị trường nhập khẩu ở Châu Á tiến hành chính sách giảm mua sắm.

Thị trường trong nước cũng trầm xuống do xu hướng giảm chi tiêu của người dân. Giá cổ phiếu vì thế bị hạ thấp. Ngày 24-11- 1997, Yamaichi một trong 4 công ty môi giới chứng khoán lớn nhất Nhật Bản sụp đổ để lại khoản nợ trên 3000 tỷ Yên. Với Hàn Quốc, nước này cũng có một số điểm tương đồng với Nhật Bản.

Các tập đoàn lớn (Chaebol) được chính phủ ưu đãi quá nhiều, nhất là trong lĩnh vực huy động vốn nên hầu hết đều có những khoản nợ khổng lồ. Khi cuộc khủng hoảng ập đến, Hàn Quốc có nhiều dự án ở Đông Nam Á khó thu hồi 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vốn, kinh doanh gặp khó khăn. Ngày 23-1-1997, tập đoàn Hando phá sản. Do có nhiều khoản nợ khó đòi tại các nước ASEAN nên trong hai năm 1997- 1998, 11 tập đoàn khác tại Hàn Quốc cũng lần lượt phải tuyên bố vỡ nợ.

Trong cơn lốc biến động tiổn lộ, tỷ giá hối đoái của đổng Won vớn đang được cố định với đồng USD nên cũng bị mất giá nghiêm trọng. Ngày 16-12-1997, NHTW Hàn Quốc phải tuyên bố thả nổi bản tệ. Tỷ giá w on/U SD từ 1000won/lUSD xuống còn 1926 won/lUSD vào ngày 23-12-1997 (mất giá gần 2 lẩn). Phải thay đổi chính phủ, Hàn Quốc đã trải qua những biến động xã hội lớn.

Trong khi đó, HongKong và Đài Loan là hai nền kinh tế đóng vai trò đầu mối quan trọng trong các hoạt động đfìu tư vào Đông Nam Á với lượng vốn lớn. Củ hai vùng lãnh thổ này đổu có cơ cấu nền sản xuất, dịch vụ hướng về xuất khẩu nên cũng gặp nhiều khó khăn do sức tiêu thụ của thị trường ASEAN và Nhật Bản chững lại. Thêm vào đó, do tính chất lan truyền của cuộc khủng hoảng quá mạnh, với nén kinh tế tự do, mở cửa ở mức độ cao ncn cả Đài Loan và HongKong đều phải chịu những biến động tiêu cực. Ngay khi đồng Yên Nhật giảm giá, đầu tháng 11-1997, đồng dollar của Hồng Kông và dollar của Đài Loan cũng bị trượt giá sau một thời gian được Chính phủ cố gắng cầm giữ, tuy mức độ nhẹ hơn.

Đến ngày 13-6-1998, thị trường chứng khoán HongKong lần thứ 2 xuất hiện những biến động tiêu cực với các chỉ số phản ánh mức độ chênh lệch khá cao giữa tình hình nền kinh tế trước và giữa khủng hoảng. HongKong và Đài Loan đều có số nợ khó đòi cao ở các nước ASEAN. Cùng với tổng lượng xuất khẩu giảm, tốc độ tăng trưởng của hai vùng lãnh Ihổ này đã bị chậm lại lại rõ rệt, gây nhiều lo lắng cho các nhà đầu tư thế giới. Mặc dù không bị kéo vào vòng xoáy và chịu ảnh hưởng nặng nề của cuộc khủng hoảng nhưng có thể khẳng định rằng trong hai nãm 1997-1998, nền kinh tế của Đài Loan và HongKong đã gặp phải những khó khăn và chịu thiệt hại lớn chưa từng có kể từ sau năm 1973.

TÁC ĐỘNG CỦA c u ộ c KHỦNG HOẢNG ĐEN NỀN KINH TẾ CÁC NƯỚC ASEAN Tác động của cuộc khủng khoảng tài chính tiền tệ Châu Á tới các nước ASEAN là tương đối toàn diện và nặng nề. Những tác động tiêu cực đó vừa có điểm tương đồng, vừa rất đa dạng ở từng nước. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. NHỮNG BIẾN ĐỘNG KHỐC LIỆT TRÊN THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ Nếu như những diễn biến của cuộc khủng hoảng lài chính liền tệ diễn ra nhanh đến đâu thì mức độ nghiêm trọng mà nó đem lại cũng mạnh không kém.

Bắt đầu từ ngày 2-7-1997 khi đồng Baht Thái Lan bị phá giá, thị trường ngoại tộ irong khu vực Đông Nam Ả bắt đíìu chuỗi sụt giảm mang lính khốc liệt. Chỉ trong 6 tháng, đổng Baht Thái Lan ma'l một nửa giá trị. Đáu năm 1998, đổng Ringgit của Malaysia cũng mất giá tới 42%. Mức độ mất giá của đồng tiền còn nghiôm trọng hơn ở Indonesia, lôn lứi 83%.

Cơn lốc phá giá đổng tiền khiến các nền kinh tế khác được coi là vững mạnh trong khối ASEAN cũng như trong khu vực Châu Á không tránh khỏi ảnh hưởng (Bảng 1). Đó là dấu hiệu khởi đáu cho sự suy thoái kinh tế của hàng loạt các quốc gia đã từng tạo nên “sự thần kỳ Đông Á”. líảnt! 1: Sự sụt giíiin lỷ giá hỏi do;ìi của dong tiền một sỏ Iiước Cliíiu Á (so với đô-la Mỹ) Tháng 6- Tỷ giá Tháng Tỷ lệ Đồng tiền 1997 tháp Iiliát thấp nhất mất giá Rupiah Indonesia 2.995,9 7-1998 -83% Baht Thái Lan 24,318 52,551 1-1998 -53% Won Hàn Quốc 887,03 [ .693,65 1-1998 -47% Ringgit Malaysia 2,5157 4,1941 1-1998 -42% Peso Philippine 26,355 43,657 9-1998 -40% Yen Nhật 114,32 144,59 8-1998 -21% Đô-la Đài Loan (mới) 27,882 34,699 8-1998 -20% Đô-la Singapore 1,4264 1,7566 8-1998 -19% Nguồn: [72; 386] Đồng tiền mất giá nghicm trọng tại các nước Đông Nam Á ngay lập tức ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán các nước này. Các nhà đầu tư do tâm lý 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lo ngại tình hình sẽ xấu thêm đã ào ạt rút vốn về, bán tháo cổ phiếu.

Rất nhiều nhà đầu tư bị phá sản do cố giữ cổ phiếu. Tháng 9-1998 là thời điểm tồi tệ nhất của thị trường chứng khoán ở các nước Đông Nam Á. Tại các trung tâm giao dịch lớn như BangKok, Jakarta, Manila, Kuala Lumpur, tỷ lệ mất giá chứng khoán lôn đến mức kỷ lục: lại thị trường Jakarta là -65%, Bangkok là -76% và nghiêm trọng nhất là sự sụp đổ ở Kuala Lumpur. Các cổ phiếu so với thời điổm giá cao nhất trước khủng hoảng ở thị trường này chỉ còn 21% giá trị (mất giá tới 79%) [72; 388], Cùng với sự sụp đổ của các thị trường chứng khoán, thị trường bất động sản của các nước Đông Nam Á cũng lâm vào tình trạng đổ vỡ hàng loạt do nhu cáu mua nhà của người dAn giảm và nhu cầu ihuc văn phòng tiến về con sổ không (nhiều doanh nghiệp trong nước đã cắt giảm chi phí bằng việc đóng cửa các văn phòng tại các cao ốc đắt tiền).

Tình hình kinh tế khó khăn tạo ra một môi trường sản xuất kinh doanh khắc nghiệt. Tại Thái Lan, chỉ trong tháng 9- 1998 đã có 1345 doanh nghiệp phải tuyên bố phá sản, hoá giá công ty. Tính chung trong cả chín tháng đáu năm 1998 thì con số này là 9.543, lăng hơn 100% (134,1%) so với 1997. Tại Singapore, lúc đầu nước này chịu ảnh hưởng không lớn của cuộc khủng hoảng.

Song sau hơn một năm, do thâm hụt ngân sách tăng, xu hướng suy thoái kinh tế mạnh cộng với điều kiện kinh doanh khó hơn nên trong 6 tháng đầu năm 1998, đã có 124 công ty phá sản. Số doanh nghiệp trong dạng nguy cơ (hay đang ở gần bờ vực) phá sản thống kê được cũng lên tới 1000, tăng 20% so với 1997. Cũng theo thống kê của Chính phủ Singapore trong thời điểm này, cứ 3 công ly cỡ nhỏ (vốn lừ 100.000USD) thì một công ty có thể đã ở trong tình trạng phá sản [64; 58], [64; 75], Các công ty liên doanh hay 100% vốn nước ngoài tưởng hùng mạnh nhưng do cuộc khủng hoảng tác động quá sâu rộng khiến mức ticu dùng của các thị trường liên tục giảm ncn họ cũng bị nguy cơ làm ăn thua lõ, phá sản ám ảnh nặng nề. Nhu cầu mở rộng kinh doanh rất ít, nhiều chi nhánh nước ngoài đóng cửa khiến giá mua hoặc thuc nhà, văn phòng càng tiếp tục giảm mạnh.

Vừa bỏ một lượng lớn tiền vào đầu tư, nhu cầu tiêu dùng trong nước và nhu cầu Đ Ạ I H O C Q U Ố C G IA HẢ N Ộ I TRUNG TÀM TH Ò N G ( IN THƯ VIỆN V - L.i / ì ỡ e LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phục vụ các nhà đầu tư cùng lúc giảm khiến gần như ngay lập tức, nhiều nhà kinh doanh bất động sản lilm vào khó khăn hoặc vỡ nợ. Trong khi đó, lĩnh vực bất động sản lại là đối tượng cho vay quan trọng của các ngân hàng Đông Nam Á. Vì vậy rất nhanh chóng, theo phản ứng day chuyền, ngành ngítn hàng cũng lao đao. Nợ khó đòi tăng, các khoản cho vay không lliực hiện được, kinh doanh thua lỗ, trong khi đó lại xuất hiện làn sóng rút tiền bản tệ mua USD.

Ban đầu làn sóng này chỉ mang tính đẩu cơ nhưng do thông tin về sự yếu kém của các ngân hàng lộ diện, dân chúng lo sợ tiền tiết kiệm sẽ mất theo những tuycn bố phá sản đang ngày càng nhiều nên dồn dập đến xếp hàng đòi lại tiền đã gửi.