Khóa luận tốt nghiệp: Trung Quốc và vai trò trong cuộc kháng chiến chống Pháp của Việt Nam

Khóa luận phân tích vai trò của Trung Quốc trong cuộc kháng chiến chống Pháp của Việt Nam, khám phá các yếu tố lịch sử và chính trị.

• Tác giả: Vũ Trung Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Quốc Sử
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Đô Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Trung Quốc Đối Với Cuộc Kháng Chiến Chống Pháp Của Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP CỦA VIỆT NAM (1945-1954)
• 2. CHƯƠNG 2: TRUNG QUỐC ĐỐI VỚI CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP CỦA VIỆT NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1949
• 3. CHƯƠNG 3: SỰ HỖ TRỢ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA NHÂN DÂN TRUNG HOA ĐỐI VỚI CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP CỦA VIỆT NAM TỪ NĂM 1949 ĐẾN NĂM 1954
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Trung Quốc và cuộc kháng chiến chống Pháp của Việt Nam

Cuộc kháng chiến chống Pháp của Việt Nam (1945-1954) diễn ra trong bối cảnh lịch sử phức tạp, với sự tham gia của nhiều lực lượng quốc tế, trong đó có Trung Quốc. Trung Quốc không chỉ là một nước láng giềng mà còn có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ Việt Nam trong cuộc chiến này. Sự can thiệp của Trung Quốc, từ Quốc Dân Đảng đến Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã ảnh hưởng sâu sắc đến diễn biến và kết quả của cuộc kháng chiến.

1.1. Bối cảnh lịch sử và nguyên nhân kháng chiến chống Pháp

Cuộc kháng chiến chống Pháp bắt đầu từ những năm 1945, khi Việt Nam vừa giành được độc lập. Tuy nhiên, thực dân Pháp đã quay trở lại xâm lược, dẫn đến sự cần thiết phải kháng chiến. Nguyên nhân sâu xa của cuộc kháng chiến này không chỉ nằm ở sự xâm lược của Pháp mà còn ở những yếu tố chính trị, xã hội trong nước và sự hỗ trợ từ các nước láng giềng như Trung Quốc.

1.2. Vai trò của Trung Quốc trong cuộc kháng chiến chống Pháp

Trung Quốc đã có những tác động mạnh mẽ đến cuộc kháng chiến chống Pháp của Việt Nam. Sự hỗ trợ từ Đảng Cộng sản Trung Quốc, đặc biệt sau khi thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm 1949, đã tạo ra một nguồn lực quan trọng cho Việt Nam. Các chiến dịch quân sự và chính trị của Trung Quốc đã giúp củng cố sức mạnh cho cuộc kháng chiến.

II. Những thách thức trong quan hệ Việt Nam Trung Quốc trong kháng chiến

Mặc dù có sự hỗ trợ từ Trung Quốc, nhưng mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc trong thời kỳ này cũng gặp nhiều thách thức. Sự can thiệp của Quốc Dân Đảng và những yêu cầu từ phía Trung Quốc đã tạo ra không ít khó khăn cho chính quyền Việt Nam. Những thách thức này không chỉ đến từ sự can thiệp quân sự mà còn từ những áp lực chính trị.

2.1. Sự can thiệp của Quốc Dân Đảng và ảnh hưởng đến Việt Nam

Quốc Dân Đảng đã có những hành động can thiệp vào tình hình chính trị của Việt Nam, gây ra nhiều khó khăn cho chính quyền mới thành lập. Những yêu cầu từ phía Quốc Dân Đảng đã làm cho chính quyền Việt Nam phải điều chỉnh nhiều chính sách để duy trì mối quan hệ tốt đẹp.

2.2. Áp lực từ Đảng Cộng sản Trung Quốc đối với Việt Nam

Sau khi thành lập, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã có những yêu cầu và áp lực đối với Việt Nam trong việc phối hợp kháng chiến. Điều này đôi khi dẫn đến những mâu thuẫn trong chiến lược kháng chiến của Việt Nam, khi mà chính quyền Việt Nam cần phải cân nhắc giữa việc duy trì độc lập và sự hỗ trợ từ Trung Quốc.

III. Phương pháp hỗ trợ của Trung Quốc cho Việt Nam trong kháng chiến

Trung Quốc đã áp dụng nhiều phương pháp hỗ trợ cho Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Từ việc cung cấp vũ khí, trang thiết bị đến việc cử cố vấn quân sự, sự hỗ trợ này đã góp phần quan trọng vào những thắng lợi của Việt Nam trong các chiến dịch quân sự.

3.1. Cung cấp vũ khí và trang thiết bị quân sự

Trung Quốc đã cung cấp một lượng lớn vũ khí và trang thiết bị quân sự cho Việt Nam, giúp tăng cường sức mạnh cho quân đội Việt Nam trong cuộc kháng chiến. Sự hỗ trợ này không chỉ giúp Việt Nam có đủ trang bị để chiến đấu mà còn tạo ra một tinh thần quyết tâm cao trong quân đội.

3.2. Cử cố vấn quân sự và hỗ trợ chiến lược

Ngoài việc cung cấp vũ khí, Trung Quốc còn cử nhiều cố vấn quân sự sang Việt Nam để hỗ trợ trong việc lập kế hoạch và thực hiện các chiến dịch quân sự. Sự hỗ trợ này đã giúp Việt Nam học hỏi được nhiều kinh nghiệm quý báu từ cuộc kháng chiến của Trung Quốc.

IV. Kết quả và ứng dụng thực tiễn từ cuộc kháng chiến chống Pháp

Cuộc kháng chiến chống Pháp đã mang lại nhiều bài học quý giá cho Việt Nam, không chỉ trong việc xây dựng lực lượng quân sự mà còn trong việc duy trì mối quan hệ quốc tế. Sự hỗ trợ từ Trung Quốc đã góp phần quan trọng vào những thắng lợi của Việt Nam, đồng thời cũng tạo ra những bài học về sự độc lập và tự chủ trong quan hệ quốc tế.

4.1. Những thắng lợi quân sự tiêu biểu trong kháng chiến

Cuộc kháng chiến chống Pháp đã ghi nhận nhiều thắng lợi quân sự quan trọng, trong đó có chiến dịch Điện Biên Phủ. Những thắng lợi này không chỉ thể hiện sức mạnh của quân đội Việt Nam mà còn là minh chứng cho sự hỗ trợ hiệu quả từ Trung Quốc.

4.2. Bài học về mối quan hệ quốc tế trong kháng chiến

Cuộc kháng chiến chống Pháp đã để lại nhiều bài học về mối quan hệ quốc tế, đặc biệt là trong việc duy trì sự độc lập và tự chủ. Việt Nam đã học được cách kết hợp giữa việc nhận sự hỗ trợ từ các nước khác và việc bảo vệ lợi ích quốc gia.

V. Kết luận và tương lai của mối quan hệ Việt Nam Trung Quốc

Mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc đã trải qua nhiều thăng trầm trong lịch sử. Cuộc kháng chiến chống Pháp là một minh chứng cho sự hỗ trợ lẫn nhau giữa hai nước. Tương lai của mối quan hệ này cần được xây dựng trên nền tảng tôn trọng lẫn nhau và hợp tác cùng phát triển.

5.1. Tương lai của mối quan hệ Việt Nam Trung Quốc

Trong bối cảnh hiện nay, mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc cần được củng cố và phát triển hơn nữa. Sự hợp tác trong nhiều lĩnh vực sẽ giúp hai nước cùng phát triển và ổn định trong khu vực.

5.2. Những thách thức và cơ hội trong quan hệ hai nước

Mặc dù có nhiều cơ hội để phát triển mối quan hệ, nhưng cũng không thể tránh khỏi những thách thức. Cần có những biện pháp hợp tác hiệu quả để vượt qua những khó khăn và xây dựng một mối quan hệ bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Trung Quốc đối với cuộc kháng chiến chống Pháp của Việt Nam" do sinh viên Vũ Trung Hiếu thực hiện tại Khoa Sư phạm, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội (chuyên ngành Lịch sử, người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Quốc Sử, hoàn thành tháng 5 năm 2021) tiếp cận mối quan hệ lịch sử - ngoại giao - quân sự giữa Việt Nam và Trung Quốc trong giai đoạn 1945–1954.

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn: Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa thành lập đã phải đối mặt với muôn vàn khó khăn: hậu quả nạn đói năm 1945 khiến hơn 2 triệu người thiệt mạng, hơn 90% dân số mù chữ, ngân quỹ quốc gia trống rỗng. Cùng lúc đó, thực dân Pháp nấp bóng quân Đồng minh (quân đội Anh ở miền Nam) quay trở lại xâm lược, trong khi hơn 20 vạn quân Trung Hoa Dân quốc (quân Tưởng Giới Thạch) tràn vào miền Bắc từ vĩ tuyến 16 trở ra dưới danh nghĩa giải giáp quân đội Nhật Bản nhưng thực chất nhằm lật đổ chính quyền cách mạng non trẻ.

Ở Trung Quốc, cuộc nội chiến Quốc - Cộng diễn ra quyết liệt và kết thúc bằng sự ra đời của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào ngày 01/10/1949. Tác giả chỉ ra rằng cả Quốc Dân Đảng trước đó và Đảng Cộng sản Trung Quốc sau này đều tìm cách tạo ảnh hưởng đối với Việt Nam. Việc nghiên cứu mối quan hệ này giúp nhận diện đầy đủ bối cảnh quốc tế tác động đến cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:

• Mục tiêu nghiên cứu: Làm rõ và đánh giá khách quan tác động, ảnh hưởng của nhân tố Trung Quốc đối với cuộc kháng chiến chống Pháp của quân và dân Việt Nam dưới góc độ chính trị - quân sự; qua đó rút ra bài học kinh nghiệm và nhận thức về sự chi phối của các yếu tố quốc tế bên ngoài đối với tiến trình lịch sử Việt Nam hiện đại.
• Nhiệm vụ nghiên cứu (theo bố cục văn bản):
  1. Khái quát tiến trình cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1954.
  2. Phân tích các tác động từ phía Trung Quốc trong giai đoạn 1945–1949, bao gồm sự can thiệp của chính quyền Trung Hoa Dân quốc và sự phối hợp, tương trợ giữa Đảng Cộng sản Việt Nam với Đảng Cộng sản Trung Quốc.
  3. Đánh giá toàn diện sự hỗ trợ vật chất, quân sự và vai trò của Đoàn cố vấn quân sự Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa từ sau năm 1949 đến năm 1954 (qua Chiến dịch Biên giới, giai đoạn Đông - Xuân 1953–1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ và Hội nghị Geneve).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Những tác động, ảnh hưởng, sự can thiệp và hỗ trợ của các thực thể chính trị Trung Quốc (bao gồm Trung Hoa Quốc dân Đảng, Đảng Cộng sản Trung Quốc và Nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa) đối với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến khi kết thúc cuộc kháng chiến chống Pháp năm 1954.
• Phạm vi nội dung và không gian: Tập trung vào các diễn biến chính trị, ngoại giao và tác chiến quân sự tại Việt Nam, khu vực biên giới Việt - Trung và địa bàn tác chiến phối hợp ở vùng Hoa Nam (Quảng Tây, Vân Nam).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và quan điểm tiếp cận: Đề tài sử dụng phương pháp luận sử học Mác-Lênin, đặt các sự kiện lịch sử trong mối quan hệ biện chứng giữa điều kiện đối nội và bối cảnh quốc tế của cuộc Chiến tranh Lạnh. Nghiên cứu khai thác quan điểm chỉ đạo trong các văn kiện chính thức của Đảng Cộng sản Việt Nam (như Văn kiện Đảng - Toàn tập, tập 8), quan điểm quốc tế vô sản và phân tích động cơ địa chính trị - an ninh của các bên tham chiến.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp lịch sử: Tái hiện các sự kiện lịch sử theo trình tự thời gian và mối quan hệ nhân quả (sự kiện quân Pháp thay thế quân Trung Hoa Dân quốc giải giáp quân Nhật, ký kết Tạm ước, Toàn quốc kháng chiến, Chiến dịch Biên giới 1950, Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954).
• Phương pháp logic: Phân tích, tổng hợp bản chất của các bước ngoặt chiến lược, làm rõ mối liên hệ giữa việc Trung Quốc chuyển đổi thể chế chính trị (1949) với sự thay đổi căn bản về cục diện kháng chiến tại Việt Nam.
• Phương pháp tổng hợp và phân tích tư liệu: Thu thập, đối chiếu, xác minh và chọn lọc tài liệu từ các ấn phẩm lịch sử chính thống, hồi ký của các tướng lĩnh trực tiếp tham gia chiến trường và các báo cáo nghiên cứu chuyên ngành.

Nguồn dữ liệu và tài liệu sử dụng:

• Văn kiện chính trị: Văn kiện Đảng - Toàn tập, các sắc lệnh của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, chỉ thị của Trung ương Đảng và Tổng chỉ huy Quân đội quốc gia.
• Hồi ký lịch sử và tài liệu thực địa: Hồi ký Chiến đấu trong vòng vây của Đại tướng Võ Nguyên Giáp; hồi ký Thời sôi động của Đại tướng Chu Huy Mân; nhật ký và báo cáo chiến trường của Tướng Trần Canh (Trưởng đoàn Cố vấn quân sự Trung Quốc).
• Tài liệu lưu trữ và công trình khoa học: Tư liệu số 1760 lưu tại Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam của Đào Quang Cát; các công trình nghiên cứu trên Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc, Tạp chí Lý luận Chính trị; giáo trình Đại cương Lịch sử Việt Nam tập III (Lê Mậu Hãn, Trần Bá Đệ, Nguyễn Văn Thư); tư liệu từ báo chí (Cứu quốc, Nhân dân).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Khái quát cuộc kháng chiến chống Pháp của Việt Nam (1945-1954)

Chương 1 tái hiện toàn cảnh bối cảnh lịch sử, đường lối kháng chiến và các mốc phát triển chính của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp:

• Giải quyết khó khăn sau Cách mạng tháng Tám 1945: Chính phủ lâm thời nhanh chóng tổ chức cứu đói (chuyển gạo từ Nam ra Bắc); thành lập Nha Bình dân học vụ (18/09/1945) và phát động phong trào chống nạn thất học (04/10/1945) nhằm xóa mù chữ cho hơn 90% dân số; ban hành Sắc lệnh số 4 lập "Quỹ độc lập" và tổ chức "Tuần lễ Vàng" (17–24/09/1945), thu nhận được 370 kg vàng, 20 triệu đồng vào Quỹ độc lập và 40 triệu đồng vào Quỹ đảm phụ quốc phòng để mua sắm vũ khí và phục vụ đối ngoại.
• Đối phó với thù trong giặc ngoài: Hơn 20 vạn quân Trung Hoa Dân quốc do tướng Lư Hán và phó tư lệnh Tiêu Văn chỉ huy kéo vào miền Bắc từ cuối tháng 8/1945, kèm theo các tổ chức thân Tưởng (Việt Quốc, Việt Cách). Chính phủ ta đã linh hoạt chấp nhận một số yêu sách (cung cấp lương thực, chấp nhận tiền Quan kim mất giá, thành lập Chính phủ liên hiệp lâm thời ngày 01/01/1946 mở rộng ghế cho Việt Quốc, Việt Cách; Đảng Cộng sản Đông Dương tuyên bố tự giải tán ngày 11/11/1945 để hoạt động bí mật).
• Bùng nổ Toàn quốc kháng chiến: Sau khi Pháp và Tưởng ký hiệp ước đổi quyền lợi, Pháp thay Tưởng ra Bắc. Việt Nam ký Hiệp định Sơ bộ (06/03/1946) và Tạm ước (14/09/1946) để kéo dài thời gian hòa hoãn. Tuy nhiên, quân Pháp liên tục khiêu khích tại Hải Phòng (đầu tháng 11/1946) và gửi tối hậu thư đòi tước vũ khí tự vệ Hà Nội ngày 19/12/1946. Đêm 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến.

Chương 2. Trung Quốc đối với cuộc kháng chiến chống Pháp của Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1949

Chương này tập trung làm rõ hai khía cạnh: âm mưu phá hoại của Trung Hoa Dân quốc và sự giúp đỡ chủ động của Việt Nam đối với lực lượng cách mạng thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc:

• Âm mưu của Trung Hoa Dân quốc (1945–1946): Quân Tưởng và các đảng phái tay sai dùng nhiều thủ đoạn gây rối, chia rẽ nội bộ, ám sát nhằm lật đổ chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhưng đều bị Đảng và nhân dân ta kiên quyết đấu tranh làm thất bại.
• Sự hỗ trợ của Việt Nam đối với cách mạng Trung Quốc (1946–1949):
  • Tác giả nêu lại truyền thống tương trợ trước năm 1945: hơn 30 thanh niên Việt Nam ở Trường Quân sự Hoàng Phố tham gia khởi nghĩa Quảng Châu (12/1927); Lưỡng quốc tướng quân Nguyễn Sơn tham gia cuộc Vạn lý trường chinh; Đảng Cộng sản Đông Dương phát truyền đơn bảo vệ Xô viết Tàu ở Tĩnh Tây (03/1935); tổ chức hội chợ giúp nạn nhân chiến tranh Trung Quốc và tẩy chay hàng Nhật năm 1939.
  • Giai đoạn 1946–1949: Nửa đầu năm 1946, Việt Nam nuôi dưỡng, bố trí ăn ở cho 600 người thuộc đội du kích kháng Nhật (Trung đoàn 1 cũ) của Đảng Cộng sản Trung Quốc bị quân Tưởng truy kích; thành lập Ủy ban công tác biên giới lâm thời Quế - Việt (02/1946), sau đó đổi tên thành Ủy ban công tác Tả Giang tại Cao Bằng (12/1946); hỗ trợ tổ chức các cuộc khởi nghĩa vũ trang vùng biên giới (Ái Điếm - Ninh Minh, Hạ Đống - Long Châu, Bình Mạnh - Na Pha vào tháng 7/1947); nối đường dây liên lạc giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chu Ân Lai (1947); cưu mang hơn 1.000 dân và bộ đội vùng Xuân Tú - Long Châu sơ tán sang đất Việt Nam gần 4 tháng (06/1947).
  • Năm 1948, đáp ứng điện đề nghị của Tư lệnh Biên khu Điền Quế Châu Trang (07/04/1948) và thư của Trần Minh (13/07/1948), Việt Nam đã giúp đỡ lương thực, tổ chức lực lượng và phối hợp tác chiến bảo vệ vùng biên giới.
• Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn (1949): Theo đề nghị của phía Trung Quốc nhằm xây dựng khu giải phóng Ung - Long - Khâm ở vùng Hoa Nam, ngày 23/04/1949, Bộ Tổng tư lệnh Việt Nam giao nhiệm vụ cho Bộ Tư lệnh Liên khu 1 mở chiến dịch. Lực lượng Việt Nam gồm Tiểu đoàn 73 (Trung đoàn 74), Tiểu đoàn 35 của Bộ, 1 đại đội pháo 75 mm, 1 đại đội trợ chiến và 2 đại đội địa phương huyện Văn Uyên, Thoát Lãng, mang quân hiệu "Trung Quốc Nhân dân Giải phóng quân-35 D". Tướng Lê Quảng Ba làm Tư lệnh, Trần Minh Giang làm Chính trị viên, Chu Huy Mân làm Trung đoàn trưởng E74 kiêm Phó tư lệnh mặt trận phía Tây. Sau khi giải phóng đồn Thủy Khẩu (12/05/1949, hy sinh 11 chiến sĩ), La Hồi, Hạ Đống, Long Châu, quét sạch quân Tưởng trên dải đất dài 30 km trong vòng 15 ngày. Ở mặt trận phía Đông, quân ta tiêu diệt 1 trung đoàn địch, chiếm 10/12 vị trí tại huyện Phòng Thành. Chiến dịch kết thúc thắng lợi vào tháng 10/1949.

Chương 3: Sự hỗ trợ và tác động của Nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đối với cuộc kháng chiến chống Pháp của Việt Nam từ năm 1949 đến năm 1954

Chương 3 đi sâu phân tích giai đoạn viện trợ toàn diện sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời:

• Quan hệ ngoại giao và các đợt viện trợ đầu tiên: Ngày 18/01/1950, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là quốc gia đầu tiên trên thế giới công nhận Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cuối tháng 1/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh bí mật sang Bắc Kinh đề nghị viện trợ và cử cố vấn quân sự. Mao Trạch Đông từ chối đưa quân đội trực tiếp tham chiến nhưng cam kết viện trợ khí tài và cử đoàn cố vấn.
• Ba nguyên nhân Trung Quốc viện trợ Việt Nam:
  1. Bảo vệ an ninh quốc phòng Trung Quốc tại 3 mặt trận chiến lược (Đông Dương, Đài Loan, Triều Tiên) và tiêu diệt tàn quân Quốc Dân Đảng ẩn náu ở vùng biên giới.
  2. Thực hiện nghĩa vụ quốc tế vô sản của phe xã hội chủ nghĩa (theo chỉ thị ngày 14/03/1950 của Lưu Thiếu Kỳ).
  3. Ảnh hưởng từ mối quan hệ địa chính trị láng giềng truyền thống qua nhiều thời kỳ lịch sử.
• Chiến dịch Biên giới Thu - Đông (1950) và vai trò Cố vấn Trần Canh:
  • Tháng 7/1950, Tướng Trần Canh sang Việt Nam làm Trưởng đoàn cố vấn quân sự. Ông áp dụng lý luận chiến tranh nhân dân, tư vấn phương châm "đánh điểm, diệt viện", đề xuất thay đổi kế hoạch ban đầu (không đánh trực tiếp vào thị xã Cao Bằng mà tập trung đánh cứ điểm Đông Khê để nhử viện binh từ Lạng Sơn lên rồi tiêu diệt).
  • Chiến dịch mở màn ngày 16/09/1950 tại Đông Khê. Kết quả ta bắt sống hơn 8.000 tên địch, diệt gọn 8 tiểu đoàn, giải phóng 5 thị xã, 12 thị trấn, giải phóng tuyến biên giới dài 750 km với 35 vạn dân, thu hơn 11.000 tấn đạn dược do quân Pháp bỏ lại; chính thức khai thông biên giới Việt - Trung. Ngày 11/10/1950, tướng Trần Canh tiếp tục tư vấn cho Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác tù hàng binh và chế độ khen thưởng chiến sĩ.
• Hỗ trợ giai đoạn sau và Chiến dịch Điện Biên Phủ: Viện trợ đào tạo cán bộ (đến tháng 6/1950 có 3.100 cán bộ Việt Nam sang Trung Quốc học tập); giúp thành lập trung đoàn lựu pháo 105 mm (tháng 7/1951), cung cấp pháo cao xạ 37 mm (1951) và súng cối 120 mm (1952). Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), Trung Quốc viện trợ 1.700 tấn gạo (chiếm 6,8% tổng lượng gạo huy động) và 3.600 viên đạn pháo 105 mm (chiếm 18% lượng đạn sử dụng, đi kèm 24 khẩu pháo 105 mm chuyển từ cuối năm 1953).

---

Bảng tổng hợp số liệu viện trợ và tác chiến trong văn bản

Nội dung / Chiến dịch	Thời gian	Lực lượng / Hiện vật cụ thể theo ghi nhận trong văn bản	Kết quả / Tác động thực tế
Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn	05/1949 – 10/1949	D73 (E74), D35, 1 C pháo 75 mm, 1 C trợ chiến, 2 C địa phương (Văn Uyên, Thoát Lãng)	Giải phóng dải đất 30 km từ Thủy Khẩu đến Long Châu trong 15 ngày; hạ 10/12 vị trí ở Phòng Thành; mở rộng căn cứ cho bạn
Viện trợ quân sự đợt đầu	04/1950 – 09/1950	1.700 tiểu liên/súng máy, 60 pháo, 150 cối, 14.000 súng trường/súng ngắn, 300 bazooka, 2.800 tấn thực phẩm	Trang bị trực tiếp cho 2 trung đoàn thuộc Đại đoàn 308 (tại Mộng Tự) và 1 trung đoàn thuộc Đại đoàn 312 (tại Hoa Đồng)
Đào tạo cán bộ quân sự	Đến tháng 06/1950	3.100 cán bộ (gồm 650 cán bộ bổ túc trung - sơ cấp, còn lại học binh chủng pháo binh, công binh)	Nâng cao năng lực chỉ huy và kỹ thuật tác chiến binh chủng hợp thành cho Quân đội nhân dân Việt Nam
Chiến dịch Biên giới	Thu - Đông 1950	Cố vấn Trần Canh trực tiếp tham gia chỉ đạo, áp dụng phương châm "đánh điểm, diệt viện" tại Đông Khê	Diệt gọn 8 tiểu đoàn, bắt sống hơn 8.000 tên địch, giải phóng 750 km biên giới (35 vạn dân), thu >11.000 tấn đạn dược
Trang bị binh chủng nặng	1951 – 1952	Xây dựng 1 trung đoàn lựu pháo 105 mm (07/1951), tiếp nhận pháo cao xạ 37 mm (1951), súng cối 120 mm (1952)	Hiện đại hóa hỏa lực hạng nặng của bộ đội chủ lực
Chiến dịch Điện Biên Phủ	Cuối 1953 – 1954	1.700 tấn gạo (6,8% nhu cầu); 24 khẩu pháo 105 mm kèm 3.600 viên đạn (18% số đạn sử dụng); bổ sung 7.400 viên đạn	Đóng góp nguồn hỏa lực pháo binh và hậu cần thiết yếu phục vụ chiến dịch tiêu diệt tập đoàn cứ điểm

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính:

• Khóa luận đã hệ thống hóa các tư liệu lịch sử để chứng minh tính chất hai chiều, tương hỗ trong quan hệ giữa cách mạng hai nước giai đoạn 1945–1954. Tác giả chỉ rõ trước khi nhận được sự viện trợ to lớn từ Nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (từ năm 1950), Việt Nam đã cưu mang cán bộ, nhường cơm sẻ áo và cử lực lượng vũ trang sang trực tiếp chiến đấu giúp Đảng Cộng sản Trung Quốc giải phóng vùng biên giới Hoa Nam trong Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn (1949).
• Làm sáng tỏ quy mô, hình thức và ý nghĩa của các nguồn viện trợ vũ khí, đạn dược, lương thực cũng như công tác cố vấn tác chiến của tướng Trần Canh trong Chiến dịch Biên giới 1950 và các chiến dịch tiếp theo cho đến Điện Biên Phủ.
• Phân tích động cơ viện trợ của Trung Quốc xuất phát đồng thời từ nghĩa vụ quốc tế vô sản, mối quan hệ láng giềng truyền thống và yêu cầu bảo vệ lợi ích an ninh chiến lược biên giới quốc gia của chính Trung Quốc.

Đóng góp của khóa luận: Khóa luận góp phần bổ khuyết những nhận thức chưa đầy đủ hoặc còn phiến diện trong một số nghiên cứu trước đây về vai trò của Trung Quốc đối với kháng chiến chống Pháp của Việt Nam; cung cấp một góc nhìn lịch sử khách quan, dựa trên các cứ liệu văn bản và số liệu thực tế đã được công bố.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chủ yếu dựa trên nguồn tư liệu tiếng Việt đã xuất bản và một số tài liệu hồi ký, bài báo chuyên ngành; các nội dung liên quan đến giai đoạn Hội nghị Geneve (1954) và những tác động phức tạp về mặt ngoại giao đa phương ở cuối cuộc chiến mới chỉ được đề cập khái quát, chưa đi sâu phân tích toàn diện các biên bản đàm phán gốc.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khai thác các nguồn tư liệu văn khố giải mật từ phía Trung Quốc, Pháp và Liên Xô; đi sâu nghiên cứu vai trò của đoàn cố vấn chính trị - quân sự Trung Quốc trong giai đoạn 1953–1954 cũng như những tác động nhiều chiều của các nước lớn tại Hội nghị Geneve năm 1954.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Khóa luận là tài liệu tham khảo phù hợp cho sinh viên, học viên, giảng viên chuyên ngành Lịch sử, Sư phạm Lịch sử, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lịch sử Quân sự và Quan hệ Quốc tế.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Phần tư liệu về các hoạt động giúp đỡ của Việt Nam đối với lực lượng cách mạng Trung Quốc tại vùng biên giới giai đoạn 1946–1949 và diễn biến Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn (Chương 2).
  • Hệ thống số liệu trích dẫn về trang thiết bị viện trợ, số lượng cán bộ đào tạo và diễn biến vai trò cố vấn của tướng Trần Canh trong Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950 (Chương 3).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Trước năm 1950, Việt Nam đã có những hoạt động hỗ trợ quân sự cụ thể nào cho lực lượng cách mạng của Đảng Cộng sản Trung Quốc?
Trả lời: Giai đoạn 1946–1949, Việt Nam đã nuôi dưỡng 600 du kích thuộc Trung đoàn 1 cũ của Đảng Cộng sản Trung Quốc (nửa đầu 1946); giúp hơn 1.000 dân và bộ đội sơ tán sang Việt Nam trong 4 tháng (06/1947); chi viện lương thực cho Biên khu Điền Quế; và đặc biệt là cử các đơn vị bộ đội (Tiểu đoàn 73, Tiểu đoàn 35 cùng pháo binh, quân địa phương) tiến hành Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn (05–10/1949), quét sạch quân Tưởng trên dải đất 30 km từ Thủy Khẩu đến Long Châu và chiếm 10/12 vị trí ở Phòng Thành.

2. Đợt viện trợ vũ khí, khí tài đầu tiên của CHND Trung Hoa cho Việt Nam (tháng 4 đến tháng 9/1950) gồm những gì?
Trả lời: Theo văn bản khóa luận, đợt viện trợ này bao gồm: 1.700 khẩu tiểu liên và súng máy, 60 khẩu pháo, 150 khẩu súng cối, 14.000 khẩu súng trường và súng lục, 300 khẩu bazooka, 2.800 tấn thực phẩm cùng nhiều đạn dược và quân trang.

3. Tướng Trần Canh đã đưa ra những đề xuất tác chiến then chốt nào trong Chiến dịch Biên giới 1950?
Trả lời: Tướng Trần Canh đề xuất phương châm "đánh điểm, diệt viện"; khuyên Bộ chỉ huy Việt Nam không nên đánh trực tiếp vào thị xã Cao Bằng (cứ điểm mạnh) mà chuyển sang đánh cứ điểm Đông Khê nhằm cô lập Cao Bằng và nhử lực lượng cứu viện của Pháp từ Lạng Sơn lên để phục kích, tiêu diệt.

4. Khóa luận nêu ra những nguyên nhân căn bản nào khiến Trung Quốc quyết định viện trợ Việt Nam đánh Pháp?
Trả lời: Có 3 nguyên nhân: (1) Bảo vệ an ninh quốc gia tại khu vực biên giới phía Nam, ngăn chặn sự can thiệp của các thế lực thù địch và tàn quân Quốc Dân Đảng trong bối cảnh Trung Quốc phải đối phó với 3 mặt trận (Đông Dương, Đài Loan, Triều Tiên); (2) Thực hiện nghĩa vụ quốc tế vô sản hỗ trợ các đảng cộng sản châu Á theo chỉ thị của Lưu Thiếu Kỳ; (3) Mối quan hệ láng giềng truyền thống lâu đời giữa hai quốc gia.

5. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), sự giúp đỡ vật chất của Trung Quốc được ghi nhận với những số liệu cụ thể nào?
Trả lời: Trung Quốc đã viện trợ 1.700 tấn gạo (chiếm 6,8% tổng lượng gạo huy động cho chiến dịch), 24 khẩu lựu pháo 105 mm đưa về từ cuối năm 1953 cùng 3.600 viên đạn pháo 105 mm (chiếm 18% tổng số đạn pháo sử dụng trong chiến dịch), sau đó chuyển tiếp 7.400 viên đạn (đến nơi vào tháng 5/1954 khi trận đánh kết thúc).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Trung Hiếu đã khái quát và làm rõ mối quan hệ nhiều chiều giữa nhân tố Trung Quốc và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1954. Công trình không chỉ làm nổi bật sự hỗ trợ vật chất, quân sự và cố vấn tác chiến quan trọng của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa từ năm 1950, mà còn chứng minh tính tương hỗ lịch sử thông qua những đóng góp chí tình của Việt Nam đối với cách mạng Trung Quốc giai đoạn 1946–1949. Đây là tài liệu tổng hợp tư liệu hữu ích, phục vụ đắc lực cho công tác nghiên cứu và học tập lịch sử quân sự, lịch sử ngoại giao Việt Nam thời kỳ hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Khái quát cuộc kháng chiến chống Pháp của Việt Nam (1945-1954). Bối cảnh và nguyên nhân của cuộc kháng chiến chống Pháp. Bối cảnh của cuộc kháng chiến chống Pháp.

2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại quảng trường Ba Đình. Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quyết định xóa chế độ phong kiến và đánh đổ chế độ thực dân đô hộ gần một trăm năm trên đất nước ta. “Việc giành chính quyền dễ bao nhiều thì việc giữ chính quyền lại khó bấy nhiêu”.1 Nạn đói năm 1945 tàn phá nặng nề miền Bắc Việt Nam vì thế, sau khi giành được độc lập thì tại Nhà hát lớn Hà Nội, Chính phủ lâm thời mới thành lập đã tổ chức chương trình cứu đói, ngoài ra còn phái một ủy ban vào Nam để tuyên truyền vận động mang gạo ra miền Bắc cứu trợ và vận động người tham gia vận chuyển gạo từ Nam ra Bắc. Nạn đói đã được đẩy lùi và nhân dân đã có đời sống ổn định hơn, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nói “đây thực là một kì công của chế độ dân chủ." 2 Trước Cách mạng tháng 8, hơn 90% dân số Việt Nam mù chữ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”.

Nha Bình dân học vụ được thành lập ngày 18 tháng 9 năm 1945 để nhanh chóng xóa nạn mù chữ. Ngày 4 tháng 10 năm 1945, lời kêu gọi chống nạn thất học được Hồ Chủ tịch 1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng – Toàn tập, tập 8, NXB Chính trị quốc gia, H. Báo Cứu quốc, ngày 5-9-1946. 11 gửi tới toàn dân.

Với tinh thần chỉ đạo đó, rất nhiều lớp bình dân học vụ được mở ra với rất tầng lớp tham gia học tập. Những cố gắng đó đã được đến đáp bằng những thành quả đáng kể khi nạn mù chữ đã được xóa bỏ ở Việt Nam. Một chính quyền mà không có tài chính thì sẽ không thể làm được việc. Võ Nguyên Giáp lúc đó là Bộ trưởng Bộ Nội vụ thay mặt Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành Sắc lệnh số 4 thành lập "Quỹ độc lập" với mục đích "để thu nhận các món tiền và đồ vật của nhân dân sẵn lòng quyên góp giúp Chính phủ để ủng hộ nền độc lập của Quốc gia".

Tiếp sau đó, "Tuần lễ Vàng" được tổ chức từ ngày 17 đến 24 tháng 9 năm 1945. Hồ Chủ tịch trong một bức thư gửi đồng bào cả nước đã nêu rõ mục đích là dùng cho việc chống ngoại xâm và quốc phòng. “Nhân dân ra đã tự nguyện quyên góp được 370kg vàng, 20 triệu đồng vào quỹ độc lập và 40 triệu đồng vào quỹ đảm phụ quốc phòng.”3 Những số tiền và vàng quyên góp được dùng để mua lại những vũ khí mà quân Trung Hoa dân Quốc tịch thu được của quân Nhật và một phần cũng để hối lộ và đút lót cho các tướng lĩnh của Trung hoa Dân quốc, nhằm làm giảm những tác động tiêu cực của chúng đối với Cách mạng Việt Nam. Theo Hội nghị Potsdam, việc giải giáp quân đội Nhật được giao cho quân đội Mĩ và quân đội Anh.

Quân đội Tưởng Giới Thạch được Mĩ nhường lại vai trò giải giáp quân đội Nhật ở miền Bắc. Còn miền Nam do Pháp được hưởng quyền lợi ở Trung Đông nên tuy không thích những vẫn buộc phải cho Anh vào giải giáp quân đội Nhật.000 quân Trung hoa Dân Quốc dưới quyền chỉ huy của tướng Lư Hán và phó tư lệnh Tiêu Văn tiến xuống nước ta vào cuối tháng Tám năm 1945. Các tổ chức đảng, phái thân Trung Hoa dân Quốc cũng theo sau kéo về nước với âm mưu lật đổ Chính phủ mới thành lập. 3 Lê Mậu Hãn, Trần Bá Đệ, Nguyễn Văn Thư.

Đại cương lịch sử Việt Nam tập III, Nxb GDVN, tr.31 12 “Ngày 14 tháng 9 năm 1945, Lư Hán đến Hà Nội. Lư Hán gặp Hồ Chí Minh, đòi Hồ Chí Minh phải “báo cáo quân số thực tế và tổ chức quân đội Việt Nam”, đòi mỗi bộ của chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải có một người "liên lạc viên của Trung Quốc, thậm chí đòi Việt Nam lùi giờ lại một tiếng theo giờ Trung Quốc”.4 Để giảm bớt sự chống đối và phá hoại của quân Trung Hoa dân Quốc, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chấp nhận một số yêu sách của quân đội Trung Hoa dân Quốc như chấp nhận cho quân Trung Hoa dân Quốc tiêu tiền “Quan kim” hay cung cấp lương thực cho 200. “Ngày 1-1-1946, Chính phủ lâm thời tự cải tổ thành Chính phủ liên hiệp lâm thời, mở rộng thêm một số thành viên của Việt Quốc, Việt Cách, Chính phủ liên hiệp lâm thời do Hồ Chí Minh giữ chức Chủ tịch kiêm ngoại giao.”5 Đảng Cộng sản Việt Nam phải tuyên bố tự giải tán vào ngày 11-11-1945, nhưng thực tế là hoạt động bí mật. Với chính phủ của Tưởng Giới Thạch, chính phủ ta giữ mối quan hệ ngoại giao thân thiện.

Pháp với Trung Hoa dân Quốc sau nhiều lần đàm phán đã thống nhất những điều khoản để quân Pháp thay thế quân Trung Hoa dân Quốc giải giáp quân Nhật ở miền Bắc Việt Nam từ vĩ tuyến 16 trở ra. Đổi lại Pháp cho Trung Hoa dân Quốc những lợi ích về mặt chiến lược tại Trung Quốc. Đúng như dự đoán của Ban chấp hành Trung ương Đảng rằng “Trước sau Trùng Khánh sẽ bằng lòng cho Đông Dương trở về tay Pháp miễn là Pháp nhượng cho Tưởng nhiều quyền lợi quan trọng”. Tại sao Việt Nam? NXB Đà Nẵng, 1995.

5 Lê Mậu Hãn, Trần Bá Đệ, Nguyễn Văn Thư. Đại cương lịch sử Việt Nam tập III, Nxb GDVN, tr.17 6 Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đảng – toàn tập, tập 8, Sđd, tr. 13 Với Hiệp định này, Việt Nam đã có thêm thời gian để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến mà chắc chắn nó sẽ nổ ra.

Đồng thời cũng đẩy được quân Trung Hoa dân Quốc về nước và làm cho Pháp chưa có cơ hội hành động. Ngày 23 tháng 9, với sự giúp đỡ của quân Anh, quân Pháp nổ súng chiếm quyền kiểm soát Sài Gòn (ngày này sau được Việt Nam gọi là ngày Nam Bộ Kháng chiến). Nước Việt Nam vừa giành được độc lập đã phải đối đầu với quân đội nước ngoài. Từ cuối tháng 9 năm 1945, các đoàn quân "Nam tiến" của Vệ quốc đoàn (quân đội của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) bắt đầu lên đường vào Nam tiếp viện.

Các tướng lĩnh quan trọng như Nguyễn Bình, Nguyễn Sơn. được cấp tốc cử vào Nam. “Sự đóng góp sức người và sức của và mọi chi viện của nhân dân Bắc Trung Bộ và Bắc Bộ là hình ảnh của dân tộc thống nhất, cả đất nước chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc”.7 Ngày 6 tháng 3 năm 1946 tại Hà Nội, Hiệp định sơ bộ Pháp - Việt được ký kết, giúp Việt Nam có thêm thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Pháp. Nguyên nhân của cuộc kháng chiến chống Pháp.

Nguyên nhân sâu xa Do thực dân Pháp muốn quay trở lại xâm lược và biến ba nước Đông Dương trở thành thuộc địa như trước thế chiến thứ hai. Giành lại uy thế của Pháp trên chiến trường thế giới sau khi đã thất bại trước quân Đức tại mặt trận châu Âu. Pháp cũng muốn vơ vét thêm tài nguyên của những nước thuộc địa để có thể bù đắp những thiệt hại do thế chiến thứ hai gây ra. Nguyên nhân trực tiếp 7 Lê Mậu Hãn, Trần Bá Đệ, Nguyễn Văn Thư.

Đại cương lịch sử Việt Nam tập III, Nxb GDVN, tr. 14 Sau Hiệp định Sơ bộ 6-3-1946 và Tạm ước 14-9-1946, Việt Nam đã cố gắng nhân nhượng với Pháp để có thời gian kiến thiết đất nước và chuẩn bị, củng cố lực lương. Những chúng ta càng nhân nhượng thì thực dân Pháp càng lần tới. Chúng gây ra những vụ xô xát nhỏ lẻ để kích động quân ta rồi lấy cớ gây hấn tạo tiền đề đề xâm lược nước ta một lần nữa.

Xung đột quân sự đầu tiên nổ ra tại Hải Phòng. Đầu tháng 11 năm 1946, quân Pháp chiếm trụ sở hải quan tại cảng Hải Phòng. Sau sự kiện Hải Phòng, kế hoạch phòng thủ Hà Nội bắt đầu được chuẩn bị để chính phủ Việt Nam có thời gian sơ tán về các vùng núi lân cận. Một số ít lực lượng chính phủ đóng tại Bắc Bộ phủ và một doanh trại gần đó.

Còn phần lớn lực lượng quân sự của Việt Nam trong vùng đóng tại ngoại ô của thủ đô. Các cơ quan của chính phủ Việt Nam bí mật chuyển dần ra các địa điểm đã được chuẩn bị trước ở bên ngoài thành phố. Trong thành phố, quân dân Hà Nội bắt đầu xây dựng các chiến lũy phòng thủ trên đường phố, quân Pháp cũng củng cố các vị trí phòng thủ của mình. Ngày 6 tháng 12, Hồ Chí Minh kêu gọi Pháp rút về các vị trí họ đã giữ từ trước ngày 20 tháng 11, nhưng ông không nhận được phản hồi.

Đáp lại, tối hôm đó, các lực lượng Việt Minh bắt đầu chặn mọi ngả đường từ ngoại ô vào thành phố. Sáng hôm sau (ngày 19 tháng 12), Pháp ra tối hậu thư thứ ba, đòi chính phủ Việt Nam phải đình chỉ mọi hoạt động chuẩn bị chiến tranh, tước vũ khí của quân Tự vệ tại Hà Nội, và trao cho quân đội Pháp việc duy trì an ninh trong thành phố. “Ban Thường vụ Trung ương đã điện cho các chiến khu, các tỉnh ủy chỉ thị “Tất cả hãy sẵn sàng”8 Ngay trong đêm 19 tháng 12 năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến trên hệ thống loa phát thanh Hà Nội. Sáng ngày 8 Lê Mậu Hãn, Trần Bá Đệ, Nguyễn Văn Thư.

Đại cương lịch sử Việt Nam tập III, Nxb GDVN, tr. 50 15 hơn 30 thanh niên Việt Nam đang học ở Trường Quân sự Hoàng Phố tham gia cuộc khởi nghĩa Quảng Châu (12-1927); Lưỡng quốc tướng quân Nguyễn Sơn đã đi cùng Hồng quân Trung Quốc trong cuộc “Vạn lý trường chinh” lịch sử; Đảng Cộng sản Đông Dương (đổi tên từ tháng 10-1930) phát truyền đơn, kêu gọi quần chúng đấu tranh chống can thiệp vũ trang và bảo vệ các Xô viết Tàu khi thực dân Pháp điều động quân đội đàn áp cuộc khởi nghĩa ở Tĩnh Tây (3- 1935); đầu năm 1939, Việt Nam đã tổ chức một hội chợ lớn để giúp đỡ các nạn nhân chiến tranh của Trung Quốc; nhiệt thành ủng hộ Trung Quốc kháng chiến chống Nhật (tẩy chay hàng Nhật)31”. Những ví dụ trên minh chứng tinh thần quốc tế vô sản, tình đồng chí, anh em và ý thức giúp bạn cũng là tự giúp mình của Việt Nam đối với cách mạng Trung Quốc.