Tài liệu: Trịnh văn tiến khảo sát công tác tồn trữ và bảo quản vắc xin tại

Khảo sát công tác tồn trữ, bảo quản vắc xin tại Trung tâm Y tế Quận Gò Vấp, TP.HCM 2017. Luận văn đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Trịnh Văn Tiến
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Lan Anh
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Khảo Sát Công Tác Tồn Trữ Và Bảo Quản Vắc-Xin Tại Trung Tâm Y Tế Quận Gò Vấp Thành Phố Hồ Chí Minh Năm 2017
• Loại tài liệu: Luận Văn Dược Sĩ Chuyên Khoa Cấp I
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của công tác tồn trữ vắc xin

Công tác tồn trữ và bảo quản vắc-xin là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của hệ thống y tế, đặc biệt tại các trung tâm y tế cơ sở. Nghiên cứu của Trịnh Văn Tiến tại Trung tâm Y tế Quận Gò Vấp năm 2017 cho thấy rằng chất lượng vắc-xin phụ thuộc rất lớn vào quy trình bảo quản. Vắc-xin là những sản phẩm sinh học có tính chất rất nhạy cảm với các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng. Do đó, khảo sát công tác tồn trữ không chỉ nhằm đánh giá hiện trạng mà còn giúp cải thiện hiệu quả phòng ngừa bệnh tật cho cộng đồng.

1.1. Định nghĩa tồn trữ vắc xin

Tồn trữ vắc-xin là quá trình lưu giữ, quản lý và bảo vệ các loại vắc-xin theo các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt. Đây là khâu quan trọng trong chuỗi cung ứng vắc-xin từ nhà sản xuất đến người tiêm chủng. Công tác tồn trữ đòi hỏi tuân thủ đúng quy định về nhiệt độ, độ ẩm và các điều kiện lưu trữ khác.

1.2. Ý nghĩa của khảo sát công tác tồn trữ

Khảo sát công tác tồn trữ giúp đánh giá mức độ tuân thủ của các cơ sở y tế đối với các quy định bảo quản. Luận văn của Trịnh Văn Tiến đã thực hiện khảo sát tại Trung tâm Y tế Quận Gò Vấp để xác định những điểm mạnh và yếu trong hoạt động bảo quản vắc-xin, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện.

II. Thực trạng bảo quản vắc xin tại cơ sở y tế

Thực trạng bảo quản vắc-xin tại các trung tâm y tế cộng đồng thường gặp nhiều thách thức. Nghiên cứu của Trịnh Văn Tiến đã ghi nhận những vấn đề như: trang thiết bị bảo quản không đầy đủ, nhân lực chưa được đào tạo kỹ lưỡng, và công tác theo dõi nhiệt độ chưa được thực hiện một cách hệ thống. Khảo sát công tác tồn tại Quận Gò Vấp năm 2017 cho thấy cần phải cải thiện nhiều khâu trong quy trình bảo quản để đảm bảo chất lượng vắc-xin và hiệu quả phòng ngừa bệnh.

2.1. Điều kiện cơ sở vật chất

Điều kiện kho tàng bảo quản là yếu tố cơ bản để bảo vệ vắc-xin. Theo khảo sát của Trịnh Văn Tiến, Trung tâm Y tế Quận Gò Vấp được trang bị các tủ bảo quản lạnh, nhưng vẫn còn nhiều thiếu sót về diện tích, hệ thống thông gió và kiểm soát độ ẩm. Công tác bảo quản cần được cải thiện bằng cách nâng cấp trang thiết bị và bảo dưỡng thường xuyên.

2.2. Trang thiết bị bảo quản lạnh

Trang thiết bị bảo quản đóng vai trò quyết định trong việc duy trì nhiệt độ bảo quản ổn định. Khảo sát công tác tồn trữ năm 2017 cho thấy thiết bị kiểm soát nhiệt độ tại cơ sở còn thiếu, và các thiết bị đang sử dụng cần được bảo dưỡng định kỳ. Việc sử dụng Vắc-xin Vial Monitor (VVM) để theo dõi chất lượng vắc-xin chưa được phổ biến rộng rãi.

III. Quy trình và hoạt động tồn trữ vắc xin

Quy trình dự trữ vắc-xin bao gồm nhiều bước từ lựa chọn, nhập kho, lưu trữ đến cấp phát. Khảo sát của Trịnh Văn Tiến tại Trung tâm Y tế Quận Gò Vấp đã chi tiết hóa các bước trong hoạt động bảo quản vắc-xin. Cụ thể, công tác dự trữ bắt đầu từ việc lựa chọn vắc-xin dịch vụ phù hợp với nhu cầu cộng đồng, sau đó tuân thủ nguyên tắc FEFO (First Expiry, First Out) trong việc xuất kho. Công tác lựa chọn vắc xin dịch vụ cần đảm bảo chất lượng và phù hợp với các chương trình tiêm chủng mở rộng.

3.1. Lựa chọn vắc xin dịch vụ

Công tác lựa chọn vắc xin dịch vụ là bước quan trọng đầu tiên. Khảo sát cho thấy Trung tâm Y tế Quận Gò Vấp lựa chọn các loại vắc-xin đa dạng để phòng ngừa nhiều bệnh khác nhau. Hoạt động bảo quản vắc-xin sau lựa chọn phải tuân thủ Good Distribution Practices (GSP) và các quy định về chất lượng vắc-xin.

3.2. Nguyên tắc FEFO và cấp phát vắc xin

Nguyên tắc FEFO (First Expiry, First Out) là tiêu chuẩn bắt buộc trong công tác tồn trữ. Khảo sát công tác tồn năm 2017 cho thấy mức độ tuân thủ của cơ sở này đạt được nhưng vẫn cần tăng cường kiểm tra. Cấp phát vắc-xin phải được theo dõi chặt chẽ để đảm bảo hoạt động dự trữ hiệu quả và không lãng phí.

IV. Kết luận và khuyến nghị cải thiện công tác bảo quản vắc xin

Khảo sát công tác tồn trữ của Trịnh Văn Tiến tại Trung tâm Y tế Quận Gò Vấp năm 2017 đã chỉ ra những thành tựu nhưng cũng lập ra nhiều hạn chế trong hoạt động bảo quản vắc-xin. Công tác duy trì nhiệt độ bảo quản cần được cải thiện thông qua đầu tư trang thiết bị hiện đại hơn và đào tạo nhân lực. Luận văn Dược sĩ Chuyên khoa cấp I này nhấn mạnh rằng chất lượng vắc-xin là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo hiệu quả của các chương trình tiêm chủng mở rộng. Cần thiết lập hệ thống giám sát thường xuyên và xây dựng các tiêu chuẩn quản lý tồn trữ khắt khe hơn.

4.1. Những khuyến nghị chính

Khảo sát đề xuất nâng cấp trang thiết bị bảo quản lạnh và hệ thống kiểm soát nhiệt độ tự động. Cần tăng cường công tác đào tạo cho nhân viên về quy trình bảo quản vắc-xin và áp dụng công nghệ giám sát từ xa. Hoạt động dự trữ cần được quản lý qua phần mềm chuyên dụng để theo dõi chất lượng vắc-xin một cách chính xác.

4.2. Triển khai tiêu chuẩn GSP

Good Distribution Practices (GSP) cần được áp dụng toàn diện tại tất cả các cơ sở. Công tác tồn trữ phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về bảo quản vắc-xin. Khảo sát công tác định kỳ sẽ giúp đánh giá hiệu quả triển khai và điều chỉnh các biện pháp phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Sức khỏe là vốn quý của mỗi con ngƣời chính vì thế mà mỗi đứa trẻ đƣợc sinh ra, là những ngƣời làm Cha Mẹ ai cũng mong muốn dành cho con những điều tốt đẹp nhất. Việc đảm bảo sức khỏe của một đứa bé sinh ra đến khi trƣởng thành là một điều mà ngƣời cha mẹ nào cũng mong muốn. Chính vì điều đó sự ra đời của vắc xin là thành tựu vĩ đại của lịch sử y học mà các nhà khoa học đã nghiên cứu thành công và đƣa vào sử dụng đạt hiệu quả cao trong công tác phòng bệnh, nhƣng bạn có biết, một trong những cách bảo vệ bé tốt nhất chính là cho bé đƣợc tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch. Theo ƣớc tính của Tổ chức Y tế thế giới, vắc xin đã cứu sống hàng triệu ngƣời mỗi năm và giúp chính phủ các quốc gia tiết kiệm đƣợc chi phí với những con số đang chú ý: Số trƣờng hợp tử vong do Sởi đƣợc báo cáo giảm từ 2,6 triệu/năm xuống còn 122.

Số tử vong liên quan đến Ho gà đã giảm từ 1,3 triệu/năm xuống còn 63.Số mắc Bạch hầu đã giảm từ 80.000 trƣờng hợp năm 1975 xuống còn dƣới 10.000 trƣờng hợp nhƣ hiện nay. Vắcxin phòng Haemophilus influenza B (Hib) đã làm giảm 90% tỷ lệ mắc bệnh Viêm màng não do Hib ở châu Âu trong 10 năm.Tổ chức Y tế thế giới ƣớc tính rằng việc thanh toán bệnh Bại liệt đã giúp chính phủ của các quốc gia tiết kiệm đƣợc 1,5 tỷ USD mỗi năm cho chi phí điều trị và phục hồi chức năng. Việc thanh toán bệnh Đậu mùa giúp tiết kiệm đƣợc 275 triệu USD mỗi năm cho chi phí chăm sóc y tế trực tiếp [12]. Theo báo cáo của Viện Y tế Hoa Kỳ, cứ chi 1 USD cho riêng vắc xin Sởi-quai bị-Rubella thì tiết kiệm đƣợc 21 USD [12] Tại Việt Nam chƣơng trình TCMR đã đƣợc Bộ Y Tế và các tổ chức quốc tế đánh giá là một trong những chƣơng trình y tế công cộng hiệu quả và thành công nhất ở Việt Nam.

Chính nhờ có chƣơng trình TCMR hàng năm 1 chúng ta đã bảo vệ đƣợc cho hàng triệu trẻ không bị mắc, không bị chết cũng nhƣ các di chứng của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, phổ biến vì đƣợc chủng ngừa đúng cách. Chƣơng trình tiêm chủng vắc xin dịch vụ hiện tại các tuyến trung tâm y tế, mặc dù đã có nhiều cố gắng trong công tác cung ứng, nhằm đảm bảo cung cấp vắc xin dịch vụ đáp ứng nhu cầu phòng ngừa bệnh cho ngƣời dân. Nhƣng phần lớn còn gặp nhiều khó khăn trong công tác mua sắm cung ứng vắc xin dịch vụ nhƣ số lƣợng vắc-xin mua sắm dƣ thừa và thiếu do chƣa có căn cứ khoa học để đánh giá mua sắm sát đƣợc thực tế và thực trạng bảo quản vắc xin nhằm đảm bảo chất lƣợng cũng là một yêu cầu đặt ra đối với Trung tâm. Hiện tại Trung tâm y tế quận Gò Vấp chƣa có một đề tài nghiên cứu về khó khăn trong công tác tồn trữ và bảo quản vắc-xin dịch vụ tại đơn vị ,xuất phát từ thực tế đó tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Khảo sát công tác tồn trữ và bảo quản vắc xin tại Trung tâm y tế Quận Gò Vấp thành Phố Chí Minh năm 2017” với các mục tiêu sau : 1.

Khảo sát công tác dự trữ vắc xin tiêm chủng mở rộng, dịch vụ tại Trung tâm y tế quận Gò Vấp năm 2017. Khảo sát thực trạng công tác bảo quản vắc xin tại Trung tâm y tế quận Gò vấp năm 2017. Để từ đó đƣa ra một số kiến nghị, đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả trong hoạt động dự trữ và nâng cao chất lƣợng bảo quản vắc xin, nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe cho nhân dân tại Trung tâm y tế quận Gò Vấp. 2 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1.

TÌNH HÌNH VẮC-XIN ĐANG ĐƢỢC SỬ DỤNG TẠI VIỆT NAM 1. Khái niệm cơ bản Vắc xin là thuốc chứa kháng nguyên dùng tạo cho cơ thể khả năng đáp ứng miễn dịch đƣợc dùng với mục đích phòng bệnh, chữa bệnh. Tiêm chủng là việc đƣa vắc xin vào cơ thể con ngƣời với mục đích tạo cho cơ thể khả năng đáp ứng miễn dịch để dự phòng bệnh. Các nghiên cứu mới còn mở ra hƣớng dùng vaccine để điều trị một số bệnh (vaccine liệu pháp, một hƣớng trong các miễn dịch liệu pháp).

Thuật ngữ vaccine xuất phát từ vaccinia, loại virus gây bệnh đậu bò nhƣng khi đem chủng cho ngƣời lại giúp ngừa đƣợc bệnh đậu mùa (tiếng Latinh vacca nghĩa là "con bò cái"). Việc dùng vaccine để phòng bệnh gọi chung là chủng ngừa hay tiêm phòng hoặc tiêm chủng, mặc dù vaccine không những đƣợc cấy (chủng), tiêm mà còn có thể đƣợc đƣa vào cơ thể qua đƣờng miệng. Vắc xin là những chế phẩm đƣợc làm từ chính vi sinh vật( hoặc từ một phần cấu trúc của vi sinh vật) đã bị chết hoặc đã bị làm yếu đi. Vacxin không có khả năng gây bệnh cho cơ thể.

Nguyên liệu sinh học chính đƣợc dùng để điều chế vắc xin : + Vacxin sống: có chứa các vi sinh sống nhƣng suy yếu. Những vi sinh suy yếu này thƣờng là đƣợc nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Khi truyền vào cơ thể, những vi sinh này sẽ sinh sôi nảy nở và hệ miễn dịch sẽ phản ứng bằng cách sinh ra các kháng thể. Ví dụ các loại vacxin chống bại liệt, sở, quai bị, rubella hoặc lao.

3 + Vacxin bất hoạt: có chứa những con vi sinh bị giết bằng nhiệt độ, bức xạ, tia cực tím, cồn hoặc formaldehyde. Ví dụ một số loại vacxin chống ho gà hoặc viêm gan A. + Vacxin hóa học: có chứa các thành phần vách tế bào hoặc bộ phận khác của vi sinh. Ví dụ một số loại vacxin chống ho gà, Hib hoặc viêm màng não mủ.

+ Vacxin biến độc tố: có chứa các thành phần độc tố bất hoạt, đƣợc sản sinh bởi một số vi khuẩn. Những thành phần độc tố này đƣợc đƣa qua quá trình xử lý đặc biệt để những tính chất độc tố trở thành miễn dịch. Ví dụ các loại vacxin chống uốn ván hoặc bạch cầu. Những vacxin này đƣợc tạo ra bằng kỹ thuật di truyền bằng cách lấy những gen kháng bệnh bên trong vi khuẩn bệnh và cấy nó vào các vi sinh an toàn.

Ví dụ các loại vacxin chống viêm gan B và rotavirus. Các loại vắc xin sử dụng tại Việt Nam và quy định bảo quản. Các loại vắc xin Bảng 1.1: Danh mục vắc xin trong chương trình TCMR STT VẮC XIN LIỀU LƢỢNG CÔNG DỤNG Phòng chống 5 bệnh nhƣ: bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B 1 Quinvaxem 0,5ml/ Lọ và viêm phổi, viêm màng não do vi khuẩn Hib 2 Viêm gan B 0,5ml/ Lọ Phòng bệnh viêm gan B 3 Viêm não 0,5 ml (trẻ từ 1-3 tuổi) nhật bản 1 ml (trẻ > 3 tuổi) Phòng bệnh viêm não nhật bản 4 OPV Giọt Phòng bệnh bại liệt Phòng bệnh bạch hầu, uốn ván 5 DPT 0,5 ml/ Lọ và ho gà 6 VAT 0,5 ml/ Lọ Phòng bệnh uốn ván 7 BCG 0,1 ml/ Lọ Phòng bệnh Lao 8 Sởi 0,5 ml/ Lọ Phòng bệnh sởi MR 0,5 ml/ Lọ Phòng bệnh Sởi- rubella 4 Danh mục vắc-xin trong chƣơng trình TCMR gồm có 9 loại vắc-xin, ngoài ra các đơn vị còn tồn trữ các vắc xin dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của ngƣời dân. Quy định bảo quản vắc xin Vắc xin phải đƣợc bảo quản theo đúng quy định của pháp luật về bảo quản thuốc trong dây chuyền lạnh từ khi sản xuất tới khi sử dụng.

Vắc xin có thể bị hƣ hỏng, giảm hoặc mất hiệu lực nếu không đƣợc bảo quản đúng cách. Một số loại vắc xin dạng dung dịch nhƣ viêm gan B; bạch hầu - ho gà - uốn ván (DTP); uốn ván - bạch hầu (TD); uốn ván, thƣơng hàn nhạy cảm với nhiệt độ thấp và dễ bị hỏng nếu bị đông băng, một số vắc xin sống khác nhƣ bại liệt uống (OPV); sởi; sởi - rubella (MR); sởi - quai bị - rubella (MMR) có thể bị hỏng khi tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc ánh sáng. Vắc xin khi đã bị hỏng thì hiệu lực bảo vệ giảm hoặc mất. Vì vậy, việc bảo quản vắc xin ở nhiệt độ thích hợp là điều kiện quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả tiêm chủng [3].

 Qui định chung  Đối tƣợng áp dụng - Vắc xin sử dụng trong TCMR - Vắc xin sử dụng trong TCDV. - Vắc xin sử dụng cho công tác phòng chống dịch.  Nhiệt độ bảo quản vắc xin. - Nhiệt độ bảo quản các vắc xin phải theo đúng hƣớng dẫn của nhà sản xuất.

- Nhiệt độ bảo quản và thời gian lƣu giữ một số loại vắc xin thuộc TCMR đƣợc quy định tại Phụ lục 1 của Hƣớng dẫn này. 5  Bảo quản, sử dụng dung môi Một số vắc xin dạng đông khô phải pha hồi chỉnh với dung môi kèm theo hoặc với vắc xin khác dạng dung dịch trƣớc khi sử dụng. - Dung môi đƣợc đóng gói cùng với vắc xin phải đƣợc bảo quản ở nhiệt độ từ +2oC đến +8oC. - Nếu dung môi không đóng gói cùng vắc xin có thể đƣợc bảo quản ngoài dây chuyền lạnh nhƣng phải đƣợc làm lạnh trƣớc khi sử dụng 01 ngày hoặc một khoảng thời gian cần thiết đủ để bảo đảm có cùng nhiệt độ từ +2oC đến +8oC với nhiệt độ của vắc xin trƣớc khi pha hồi chỉnh.

- Không đƣợc để đông băng dung môi. - Dung môi của vắc xin nào chỉ đƣợc sử dụng cho vắc xin đó. Sử dụng vắc xin và dung môi của cùng nhà sản xuất. - Vắc xin đông khô sau khi pha hồi chỉnh chỉ đƣợc phép sử dụng trong vòng 6 giờ, riêng vắc xin BCG sử dụng trong vòng 4 giờ hoặc theo hƣớng dẫn của nhà sản xuất [3].

 Bảo quản vắc xin trong dây chuyền lạnh  Nguyên tắc chung bảo quản vắc xin trong dây chuyền lạnh - Sắp xếp vắc xin và dung môi theo loại, theo lô, hạn sử dụng để thuận tiện cho việc cấp phát. - Vắc xin đƣợc sử dụng theo nguyên tắc hạn ngắn phải đƣợc sử dụng trƣớc, tiếp nhận trƣớc phải sử dụng trƣớc và/hoặc theo tình trạng của chỉ thị nhiệt độ lọ vắc xin (VVM). - Để những lọ vắc xin còn nguyên lọ đƣợc mang về từ buổi tiêm chủng, lọ vắc xin có chỉ thị nhiệt độ đã chuyển màu sang giai đoạn có tiếp xúc với 6 nhiệt độ cao trong hộp có dán nhãn „sử dụng trƣớc‟. Ƣu tiên sử dụng những lọ này trƣớc trong buổi tiêm chủng lần sau.

- Sắp xếp hộp vắc xin đúng vị trí để tránh làm đông băng vắc xin và có khoảng cách để khí lạnh lƣu thông giữa các hộp.