Triệu Chứng Học Ngoại Khoa: Tìm Hiểu Các Dấu Hiệu Quan Trọng

Khám phá triệu chứng học ngoại khoa, nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả. Cung cấp thông tin hữu ích cho người bệnh và gia đình.

• Tác giả: Đặng Hanh Đệ
• Người hướng dẫn: GS. Đặng Hanh Đệ
• Trường học: Trường Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngoại Khoa
• Đề tài: Triệu Chứng Học Ngoại Khoa: Hướng Dẫn Toàn Diện
• Loại tài liệu: Tài Liệu Học Tập
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. Phần I: Triệu chứng học thần kinh trung ương
• 1.1. Triệu chứng học chấn thương sọ não
• 1.2. Tăng áp lực nội sọ
• 2. Phần II: Triệu chứng học lồng ngực - mạch máu
• 2.1. Khám lồng ngực chấn thương
• 2.2. Khám vùng cổ
• 2.3. Khám dị dạng lồng ngực
• 2.4. Khám tuyến vú
• 3. Phần III: Triệu chứng học tiêu hoá
• 3.1. Triệu chứng học các bệnh của thực quản
• 3.2. Triệu chứng học các bệnh của cơ hoành
• 3.3. Triệu chứng học các bệnh của dạ dày và tá tràng
• 3.4. Triệu chứng học các bệnh của ruột non
• 3.5. Triệu chứng học các bệnh của đại tràng
• 3.6. Triệu chứng học các bệnh của trực tràng hậu môn
• 3.7. Triệu chứng học các bệnh của gan
• 3.8. Triệu chứng học các bệnh của lách
• 3.9. Triệu chứng học các bệnh của tuỵ
• 4. Phần IV: Triệu chứng học chấn thương
• 4.1. Đại cương về chấn thương cơ quan vận động
• 4.2. Triệu chứng học chấn thương chi trên
• 4.3. Triệu chứng học chấn thương chi dưới
• 4.4. Triệu chứng học cột sống
• 4.5. Cốt tuỷ viêm
• 4.6. Thương tổn thần kinh mạch máu do chấn thương
• 4.7. Lao xương khớp
• 5. Phần V: Triệu chứng học tiết niệu
• 5.1. Đại cương triệu chứng học tiết niệu
• 5.2. Hội chứng tắc nghẽn đường tiết niệu
• 5.3. Hội chứng khúc nối bể thận niệu quản
• 5.4. Vô niệu do sỏi tiết niệu
• 6. Phần VI: Triệu chứng học phụ khoa
• 6.1. Đại cương triệu chứng học phụ khoa
• 6.2. Triệu chứng học các bệnh hệ sinh dục nữ
• 7. Phần VII: Triệu chứng học nhiễm khuẩn trong bệnh lý ngoại khoa

Tóm tắt

I. Tổng quan về triệu chứng học ngoại khoa Khám phá những điều cần biết

Triệu chứng học ngoại khoa là một lĩnh vực quan trọng trong y học, giúp xác định và chẩn đoán các bệnh lý liên quan đến ngoại khoa. Việc nắm vững các triệu chứng này không chỉ giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác mà còn hỗ trợ trong việc điều trị hiệu quả. Các triệu chứng học ngoại khoa bao gồm nhiều khía cạnh từ triệu chứng lâm sàng đến các dấu hiệu sinh lý, giúp đánh giá tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.

1.1. Định nghĩa triệu chứng học ngoại khoa và vai trò của nó

Triệu chứng học ngoại khoa là một nhánh của y học nghiên cứu các triệu chứng và dấu hiệu của bệnh lý ngoại khoa. Vai trò của nó là cung cấp thông tin cần thiết để chẩn đoán và điều trị bệnh.

1.2. Lịch sử phát triển của triệu chứng học ngoại khoa

Triệu chứng học ngoại khoa đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những phương pháp cổ điển đến các kỹ thuật hiện đại. Sự tiến bộ trong công nghệ y tế đã giúp cải thiện khả năng chẩn đoán và điều trị.

II. Các triệu chứng chính trong học ngoại khoa Nhận diện và phân loại

Các triệu chứng trong học ngoại khoa được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau, bao gồm triệu chứng lâm sàng, triệu chứng sinh lý và triệu chứng hình ảnh. Việc nhận diện đúng các triệu chứng này là rất quan trọng để đưa ra chẩn đoán chính xác.

2.1. Triệu chứng lâm sàng Khám và đánh giá

Triệu chứng lâm sàng bao gồm các dấu hiệu mà bác sĩ có thể quan sát hoặc bệnh nhân có thể mô tả. Việc khám lâm sàng kỹ lưỡng giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe.

2.2. Triệu chứng sinh lý Đánh giá chức năng cơ thể

Triệu chứng sinh lý liên quan đến các chỉ số sinh lý như huyết áp, nhịp tim và nhiệt độ cơ thể. Những chỉ số này cung cấp thông tin quan trọng về tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.

III. Phương pháp chẩn đoán triệu chứng học ngoại khoa Hướng dẫn chi tiết

Chẩn đoán triệu chứng học ngoại khoa bao gồm nhiều phương pháp khác nhau, từ khám lâm sàng đến các xét nghiệm cận lâm sàng. Mỗi phương pháp có ưu điểm và hạn chế riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp là rất quan trọng.

3.1. Khám lâm sàng Các bước thực hiện

Khám lâm sàng là bước đầu tiên trong quá trình chẩn đoán. Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra tổng quát và đánh giá các triệu chứng của bệnh nhân để đưa ra chẩn đoán sơ bộ.

3.2. Xét nghiệm cận lâm sàng Vai trò và ứng dụng

Xét nghiệm cận lâm sàng như siêu âm, chụp X-quang và CT scan giúp cung cấp hình ảnh rõ nét về tình trạng bệnh lý. Những xét nghiệm này hỗ trợ bác sĩ trong việc đưa ra quyết định điều trị.

IV. Ứng dụng thực tiễn của triệu chứng học ngoại khoa Kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về triệu chứng học ngoại khoa đã chỉ ra rằng việc nắm vững các triệu chứng có thể cải thiện đáng kể kết quả điều trị. Các bác sĩ có thể đưa ra quyết định chính xác hơn dựa trên các triệu chứng mà bệnh nhân trình bày.

4.1. Nghiên cứu điển hình Thành công trong chẩn đoán

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng triệu chứng học ngoại khoa trong chẩn đoán đã giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý nghiêm trọng, từ đó nâng cao tỷ lệ sống sót cho bệnh nhân.

4.2. Thực tiễn điều trị Kinh nghiệm từ các bác sĩ

Các bác sĩ đã chia sẻ kinh nghiệm về việc áp dụng triệu chứng học ngoại khoa trong thực tiễn điều trị. Những kinh nghiệm này giúp cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị cho bệnh nhân.

V. Kết luận về triệu chứng học ngoại khoa Tương lai và triển vọng

Triệu chứng học ngoại khoa đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh. Tương lai của lĩnh vực này hứa hẹn sẽ có nhiều tiến bộ nhờ vào sự phát triển của công nghệ và nghiên cứu y học.

5.1. Xu hướng phát triển trong triệu chứng học ngoại khoa

Các xu hướng mới trong triệu chứng học ngoại khoa đang được nghiên cứu và phát triển, từ việc áp dụng công nghệ thông tin đến việc cải thiện quy trình chẩn đoán.

5.2. Tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo trong lĩnh vực này

Giáo dục và đào tạo là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị trong triệu chứng học ngoại khoa. Việc đào tạo liên tục cho các bác sĩ sẽ giúp cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶNG HANH ĐỆ, v ũ Tự HUỲNH, TRẦN THỊ PHƯƠNG MAI NGUYỄN ĐỨC PHÚC, LÊ NGỌC TỪ, Đ ỗ ĐỨC VÂN RIỆUCHÚNGHỌC NGOAI KHOA THAM GIA BIÊN SOẠN Chú biên: Đặng Hanh Đệ GS. Phó chú nhiệm Bộ mỏn ngoại Trường Đại học Y Hà Nôi Chủ nhiệm Khoa phẫu thuật tim mạch và lồng ngực Bệnh viện Việt Đức Chú nhiệm Khoa ngoại Bệnh viện Hữu Nghị. Vũ Tự Huỳnh PGS. Phó chú nhiệm Khoa phẫu thuật thần kinh Bệnh viện Việt Đức Trần Thị Phương Mai GS.TS Cán bộ giáng dạy Bộ môn sản trường Đại học Y Hà Nội, Phó vụ trường BVBMTE - KHHGĐ - Bộ Y tế Nguyễn Đức Phúc PGS Bộ món ngoại Trường Đại học Y Hà Nội.

Lè Ngọc Từ PGS, cán bộ Bộ môn ngoại Trường đại học Y Hà Nội Đỗ Đức Vân GS. TS Phó chù nhiệm Bộ môn ngoại Trường đại học Y Hà Nội. Chu nhiệm khoa tiêu hoá Bệnh viện Việt Đức. ĐẶNG HANH ĐỆ, v ũ Tự HUỲNH, TRAN THJ PHƯƠNG MAI NGUYỄN ĐỨC PHÚC, LÊ NGỌC TỪ, Đố ĐỨC VÂN TRIỆU ■ CHỨNG HỌC ■ NGOẠI KHOA ■ (T á i b ả n lầ n th ứ ba có s ủ a c h ữ a và bô s u n g ) NHÀ XUẤT BẢN Y HỌC HÀ NỘI - 2006 MỤC LỤC Tác giả Trang Phần I: Triệu chứng học thần kinh trung ương Vũ Tự Huỳnh 7 1.

Triêu chứng hoc chân thương so não 7 2. Tăng áp lực nội sọ 24 Phán II: Triệu chứng học lồng ngực - mạch máu Đặng Hanh Đệ 28 3. Khám lồng ngực chấn thương 42 5. Khám vùng cổ 52 6.

Khám dị dạng lồng ngực 57 7. Khám tuyến vú 59 Phần III: Triệu chứng học tiêu hoá Đỗ Đức Vân 63 8. Triệu chứng học các bệnh của thực quản 63 9. Triệu chứng học các bệnh của cơ hoành 107 10.

Triệu chứng học các bệnh của dạ dày và tá tràng 113 11. Triệu chứng học các bệnh của ruột non 136 12. Triệu chứng học các bệnh của đại tràng 162 13. Triệu chứng học các bệnh của trực tràng hậu môn 195 14.

Triệu chứng học các bệnh của gan 212 15. Triệu chứng học các bộnh của lách 237 16. Triệu chứng học các bệnh của tuỵ 264 Phần IV: T riệu chứng học chấn Ihương Nguyền Đức Phúc 319 17. Đại cương về chấn thương cơ quan vận động 319 18.

Triệu chứng học chấn thương chi trên 327 19. Triệu chứng học chấn thương chi dưới. Triệu chứng học cột sống 365 21. Cốt tuỷ viêm 369 22.

Thương tổn thần kinh mạch máu do chấn thương 372 23. Lao xương khớp 375 Phần V: Triệu chứng học tiết niệu Lê Ngọc Từ 378 24. Đại cương triệu chứng học tiết niệu 378 25. Hội chứng tắc nghẽn đường tiết niệu 407 26.

Hội chứng khúc nối bể thận niệu quản 4Ị Ị 27. Vô niệu do sỏi tiết niệu Phần VI: Triệu chứng học phụ khoa Trần Thị phương Mai 4 J3 28. Đại cương triệu chứng học phụ khoa 4 13 29. Triệu chứng học các bệnh hệ sinh dục nữ 4 26 P hán V II: T riệu chứng học nhiễm k huẩn trong bệnh lý Nguyễn Đức Phúc 437 ngoại khoa 1.

TRIỆU ■ CHỨNG HỌC ■ THẨN KINH TRUNG ƯƠNG TRIỆU CHỨNG HỌC CHẤN THƯƠNG s ọ NÃO Chấn thương sọ não (CTSN) nói chung thường nhẹ, bên cạnh những trường hợp nặng ngay lừ đầu.Tuy nhiên diễn biến nặng (do thương tổn thứ phát) vẫn thường xáy ra, (Jo đó bệnh nhân (h/n) cần được khám lâm sàng đầy đú và hệ thống 1. DẤU HIỆU LẢM SÀNG Chủ yếu là dấu hiệu thẩn kinh đê đánh giá mức độ tri giác, tìm các dấu hiệu thần kinh khu trú (đồng tứ khổng đều, giảm cảm giác, vận động) hoặc suy não (các phản xạ thán não).Khám các dấu hiệu lâm sàng khác liên quan đến CTSN.Dấu hiệu lâm sàng ngày càng phái triển và rấl quan irọng trong xác định Ihương tổn cũng cần đưực tiến hành đúng lúc kịp Ihời l.T h ãm khám tri giác /. / B ang hôn mê Glagow - Thăm khám tri giác để đánh giá mức độ hôn mê dựa trên thang điểm hôn mê Glasgow gọi tắt la háng Glasgow hai tác giả Anh G.jennett đề xuất từ 1974. Bàng Glasgow xem xét b/n n:ở mắt ra sao và irả lời bằng lời nói và vận động như thế nào.

Sau đày ld báng hôn mé Glasgow Mờ mắt (H): Tự nhiên E4 Gọi mờ 3 Câu mờ 2 Không 1 j}áp ứng bầng vân động (M): Làm dũng lệnh M6 Với kích Gạt đúng 5 thích đau Ọuờ quạng 4 (cấu) Gấp cứng hai thi trên 3 Duỗi cứng lứ chi 2. Không 1 Đáp ứng báng lời (V): Định hướng (dũng) V5 Lãnlôn 4 Khong chính xác 3 Không hiểu 2 Không 1 7 i.ấy tổng số E+M+V ta có điểm số từ 3 (thấp nhất) đến 15 (cao nhất) và biếi được mức độ tri giác của bệnh nhân tốt nếu tổng số cao và xau nếu tổng số thấp. Từ "hôn mê"được dành cho bộnh nhân có sô' điểm dưới 8. tức !à bệnh nhàn không mở mắt, không trả lời và không làm theo lệnh đơn giản.

Cách khám tri giác theo bảng Glasgow Mội số điểm cán thống nhất khi thực hiện thăm khám đánh giá tri giác theo báng Glasgow: - Phải đánh thức (thức tỉnhì bộnh nhân rổi mới khám, thức tĩnh bằng lay gọi. vồ vào người hoặc cấu. - Kích thích đau thường sử đụng là cấu ờ vùng nhậy cảm: cổ, ngực trên, núm vú. hoặc dùng đẩu ngón lay ấn vào 1/3 irên xương ức- Kích thích đau tối đa về cường độ và kéo dài tới lúc trả lời ở mức độ tối đa.

Kích thích phái lặp lại 2-3 lần và cà hai hên nứa Ihãn người.ịn điếm số ở mức trà lời tối đa, nếu hai chi trá lời kích Ihích không giống nhau, ghi điếm theo bổn trả lời tốt hơn. - Oọệi bệnh nhân bằng tiếng động nối to, hay gọi hằng cách gọi chung chung (ông ơi, bà ơi, bác ơi.) không kèm theo một kích thích nào khác. Dù bệnh nhàn chi hé mờ khe mi một hoặc hai bên cũng gọi là mớ. - Cấu gạt đúng là tay bệnh nhân phải đẩy tay người cấu.

- Cấu quờ quạng: Tay bệnh nhân quờ quạng đưa về hướng kích thích cấu nhưng không đẩy lay người tâu. Gấp cứng : Vai khép vào và chi trên gấp lại hoặc tay rụt lại nhanh kèm theo vai dạng ra. - Duỗi cúng: vai khép và xoay vào trung đổng Ihời với xấp cẳng tay. - Trả lời định hướng: bệnh nhũn phái biết mình là ai ( trả lời đúng tên) biết mình ớ đâu (trả lời đúng nơi mình đang ứ) biết tại sao lại đến đây (nghía là biết bị tai nạn.) biết ngày, tháng, năm, mùa.

Riêng với bệnh nhân không ở thành thị và hạn chế về văn hoá thì ba điều biết đầu tiên là cơ bản. Nếu bệnh nhân chi biết tên mình biết nơi mình đang ứ nhưng không biết lại sao đến đây cũng khống cho điểm 5 điềm trà lời định hướng. - Trả lời lần lộn: còn irá lời đối thoại được, lúc đúng lúc sai. - Tra lời không thích hạp (xác đáng): không đối thoại được luy bệnh nhàn vẫn phát ra lời hay lừ.

- Trả lời không hiểu: Chi phát ra âjn, làu bàu hay kêu rên. Bảng Glasgow có ưu điểm là đưn gián và cho phép theo dõi tiến triển cùa CTSN vì có thể khám lại nhiều lần. Mặt khác cũng cho phép tiên lượng bệnh tình của hẹnh nhãn, iheo Richard A.David và Paul s. Cunmingham trong một hợp tác nghiên cứu cua 8 fd nước vè CTSN với 1000 bệnh nhân cho thấy: trong 24 giờ đáu sau chấn ihưimg sọ não tý lệ lứ vong và sống thực vậi là 87% với điếm Glasgow 3 hay 4: 53% nêu điêm Glasgow 5 hay 6: 27% nếu điổm Glasgow 8 hay 9 hay 10 và 12% với điếm > 11 Các nghiên cứu khác cho ihấy lý lệ lứ vong ihấp hưn Ihống ké trên nhưng vẫn có liên quan chạt chẽ giữa điếm số Glasgow và tỷ lệ lử vong.

Nhưng trong trường hợp có gãy xương đòn, gãy chi hay cột sống: trong inrftng hợp có nề mắt, mật <Jo vếl ihưưng và bệnh nhân mớ khí quản, bệnh nhàn đậl nội khí quán kèm theo có dùng thuốc ngú. ihuốc liệt ihần kinh, việc khám phái hiện các dàú hiệu về mắt. về Irá lời và đáp ứng vận động gặp khó khăn, có khi không thực hiện được. Đáy là mặt hạn ché cùa báng hôn mô Glasgow.

Điều cẩn chú ý ]à bảng Glasgow là loại cáu hỏi trả lời có hoặc không (Question yes. no) nên khỏng có điếm irung gian thí dụ Glasgow 3 hay Glasgow 4. vì nếu bệnh nhân không đú dicu kiện cho điểm 5 thì phái cho điếm 4. Ngoài ra rối loạn huyết động (choáng, mất máu.) hoặc rối loạn hô hấp cũng làm giám mấl tri giác.

H òn mê Ngoài định nghTa nêu ở phần trên.Posner đã định nghía hôn mẽ là "Sự suy đổi vé tri giác với tình irạng không trá l('*i mà bệnh nhân không thoái ra được”. Tri giác là sự nhận biết vổ hán ihân và mòi trường xung quanh. Chan elộnỊỊ não Là tình trạng mất tri giác tạm thời, bệnh nhãn còn đáp ứng kích thích đau, còn phán xạ ánh sáng, khổng liệt. Thời gian có thê’ chí trong vài phúi nhưng cũng có khi kéo dài vài giờ và thường không kéo dài quá 24 giờ.

Bộnh nhân quen sự việc vừa xáy ra (không biết lai nan như thế nào) các dấu hiệu đau đẩu, nõn hay buổn nôn xuất hiên khi tri giác hồi phục. Điện não có ihay đồi nhỏ và kín đáo Và nhũng thay đổi này mà mất đi nhanh chóng. Khoáng tinh tiẹnh nhan tế<> hoặc khònỊỊ mất tri giác sau chán ihưưg rỗi tinh lại hoàn loàn trong một thời gian ngán hay dài ( từ vài chục phúi, vài giờ hay vài ngày) tuỳ theo irường hợp, rồi lại mê đi. Thời gian tính giữa hai giai đoạn mất tri giác gọi là khoáng linh.

Iliện nay có tác giả cho rằng khòng nôn chờ đốn khi khoáng tinh xuất hiện vì ihuừng là muộn, mà cần phát hiện trĩ giác khi mới ihay đồi xâu đi đế có đối phó kịp thời. Tri giác giam khi đi cm Glasgow giảm. Sự thay đổi điếm Glasgow có ý nghía khi lũng hay giam từ 2 điếm trở lèn. Cñc phàn xạ thán não 1.

Các phản xạ thán não cô dịnh và có ý nghĩa - Có nhiều phán xạ thân não nhưng nhiổu tác già cho rằng có 4 phán xạ cố định và có ý nghĩa nhất đổ định mức tổn thương của não bộ là: phán xạ trán- cơ vòng mi. phán xạ mắt- dầu dọc, phản xạ ánh sáng, phán xạ mát - đẩu ngang. - Phán xạ irán - cơ vòng mi: Gõ vào trán trên cung mày hay giữa hai cung mày gáy nên co Ihắl cúa cơ vòng mi 2 hên. Phàn xạ này mất khi mức não suy III não irung gian - não giữa.