Trách nhiệm xã hội kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính nghiên cứu trường hợp các quốc gia khu vực asean6

Nghiên cứu về trách nhiệm xã hội, kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính tại các quốc gia ASEAN6. Phân tích tác động và gợi ý chính sách cho doanh nghiệp.

• Tác giả: Dương Nguyễn Thanh Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Viết Tiến
• Trường học: Đại học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng (Ngân hàng)
• Đề tài: Trách Nhiệm Xã Hội, Kiểm Soát Carbon Và Hiệu Quả Tài Chính: Nghiên Cứu Trường Hợp Các Quốc Gia Khu Vực ASEAN6
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Động cơ nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu luận án
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Trách nhiệm xã hội
• 2.2. Hiệu quả tài chính
• 2.3. Công bố phát thải khí nhà kính
• 2.4. Lý thuyết hợp pháp (Legitimacy Theory)
• 2.5. Lý thuyết về sự phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên (Resource dependence Theory)
• 2.6. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder theory)
• 2.7. Lý thuyết đại diện (Agency theory)
• 2.8. Nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ trách nhiệm xã hội, kiểm soát carbon và Hiệu quả tài chính
• 2.9. Mối liên hệ giữa thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính
• 2.10. Tác động kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính
• 2.11. Khoảng trống nghiên cứu về tác động của ESG và kiểm soát carbon đối với hiệu quả tài chính của DN tại khu vực ASEAN6
• 2.12. Khung phân tích đề xuất
• 2.13. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Mô tả đo lường các biến
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả phân tích hồi quy
• 4.2.1. Kết quả phân tích với biến ROA
• 4.2.2. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là ROE
• 4.2.3. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là Q
• 4.2.4. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là KZ
• 4.2.5. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là Z
• 4.3. Hồi quy phân vị (quantile regression)
• 4.4. Hồi quy phân rã Oaxaca-Blinder
• 4.5. Thảo luận kết quả
• 4.6. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.1. Hàm ý quản trị
• 5.2. Hạn chế của luận án
• 5.3. Hướng nghiên cứu tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. CSR Carbon Tài Chính Nghiên Cứu ASEAN6 Để Thành Công

Nghiên cứu về trách nhiệm xã hội (CSR), kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính tiếp tục là chủ đề thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Xu hướng đầu tư gắn với thực hiện trách nhiệm xã hội ngày càng tăng do nhận thức ngày càng sâu sắc về các vấn đề như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng. Xu hướng đầu tư chú trọng yếu tố Môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng phổ biến và đóng góp cho mục tiêu kép phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Trong lĩnh vực tài chính, vai trò của ESG đang tăng lên đáng kể giữa cả tổ chức và cá nhân các nhà đầu tư. Nhiều nhà đầu tư hiện đang tích hợp một cách rõ ràng nguyên tắc ESG vào chiến lược đầu tư của họ. Theo kết quả khảo sát Stastista (2023) thì tích hợp ESG là phương pháp phổ biến nhất để đầu tư vào môi trường, xã hội và quản trị (ESG) giữa các nhà đầu tư tổ chức trên toàn thế giới vào năm 2021, nghĩa là đưa các vấn đề ESG vào quyết định đầu tư một cách có hệ thống. Tỷ lệ sử dụng tích hợp ESG đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019, đạt 48% vào năm 2021. Nhìn chung, việc áp dụng ESG đang trở nên phổ biến hơn và tỷ lệ những người không triển khai các phương pháp ESG đã giảm dần trong giai đoạn này.

1.1. Tổng quan về Trách Nhiệm Xã Hội và Phát triển bền vững

Xu hướng đầu tư vào phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội (CSR) đang ngày càng gia tăng. Các nhà đầu tư quan tâm đến việc các công ty thực hiện các hoạt động có tác động tích cực đến xã hội và môi trường. Friede và cộng sự (2015) tổng hợp 2000 nghiên cứu thực nghiệm và một số nghiên cứu về mối liên hệ giữa các tiêu chí ESG và hiệu quả tài chính của DN. Từ bằng chứng các nghiên cứu thực nghiệm và kết quả chỉ ra rằng khoảng 90% các nghiên cứu tìm thấy chỉ ra mối quan hệ tích cực tiêu chí ESG và hiệu quả tài chính của DN.

1.2. Tầm quan trọng của Nghiên cứu ESG tại Thị trường ASEAN6

Việc quan sát tác động của ESG trong các bối cảnh đặc thù của các quốc gia khác nhau là quan trọng để hiểu rõ hơn về hiệu quả của các chiến lược ESG. Việc kiểm chứng tác động của ESG từ thị trường các quốc gia mới nổi như ASEAN6, nơi đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu và đầu tư, cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm và thực tiễn cho các nghiên cứu về ESG. Vì vậy, câu hỏi liệu sự rằng thực hiện ESG có giúp nâng cao hiệu quả tài chính của các DN tại thị trường mới nổi hay không? Từ các kết quả trên cho thấy nghiên cứu về CSR, ESG, Carbon và Hiệu quả tài chính đang là một lĩnh vực phát triển mạnh mẽ, thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu và chuyên gia trên toàn cầu, đặc biệt là khu vực mới nổi như ASEAN.

II. Thách Thức Biến Đổi Khí Hậu và Kiểm Soát Carbon ở ASEAN6

Một vấn đề khác là biến đổi khí hậu do lượng khí thải carbon dioxide (CO2) gây ra đã phát triển thành một thách thức toàn cầu, đòi hỏi các nhà đầu tư và DN phải phân bổ lại vốn để hỗ trợ ESG và góp phần định hình lại thị trường tài chính (Avramov & cộng sự, 2022). Để đạt được mục tiêu trung hòa carbon, như cam kết tại các hội nghị COP 26, 27 và 28, các quốc gia đang ngày càng siết chặt quy định đối với doanh nghiệp. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc kiểm soát lượng khí thải carbon, coi đây không chỉ là một lựa chọn mà còn là một yêu cầu bắt buộc để tuân thủ pháp luật. Nghiên cứu về ESG được thực hiện ở nhiều cấp độ, từ cá nhân đến doanh nghiệp và quốc gia. Tuy nhiên, sự đa dạng trong phương pháp đo lường và bối cảnh nghiên cứu dẫn đến kết quả không thống nhất.

2.1. Quy định và Chính sách về Kiểm soát Carbon tại ASEAN6

Các quốc gia ASEAN6 đang tăng cường các quy định và chính sách liên quan đến kiểm soát carbon. Việc này nhằm mục tiêu giảm thiểu phát thải khí nhà kính và thúc đẩy năng lượng tái tạo. Điều này tạo ra áp lực lớn đối với các doanh nghiệp trong khu vực để thực hiện các biện pháp kiểm soát carbon hiệu quả.

2.2. Mối quan hệ giữa Biến đổi khí hậu và Hiệu quả tài chính doanh nghiệp

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều rủi ro cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tài chính. Các doanh nghiệp cần chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và thực hiện các biện pháp kiểm soát carbon để giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc tích hợp ESG vào các quyết định đầu tư đang thu hút nhiều quan tâm các bên liên quan.

III. Tác Động của ESG đến Hiệu Quả Tài Chính Nghiên Cứu Thực Nghiệm

Việc tích hợp ESG vào các quyết định đầu tư đang thu hút nhiều quan tâm các bên liên quan, vì vậy việc kiểm chứng tác động này để cung cấp bằng chứng thực nghiệm từ thị trường các quốc gia mới nổi như ASEAN, nơi đang được xem dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu do đặc thù của vị trí địa lí (Overland, 2017) thì nghiên cứu có tính thực tiễn. Sự gia tăng thực hành trách nhiệm xã hội, tích hợp ESG vào các quyết định đầu tư. Xu hướng đầu tư ESG không chỉ đơn thuần là một lựa chọn, mà còn là một yêu cầu cấp thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp và nền kinh tế, đóng góp cho mục tiêu kép phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Các bên liên quan của DN bao gồm các nhà đầu tư tài chính như các cổ đông, các định chế tài chính như ngân hàng, các đối tác kinh doanh nằm trong chuỗi sản xuất và cung ứng, người tiêu dùng, cộng đồng xã hội… sẽ xem xét chỉ số và báo cáo ESG để thể hiện thái độ và ra quyết định đầu tư đối với DN và sản phẩm của DN.

3.1. Phân tích dữ liệu và phương pháp nghiên cứu về ESG và tài chính

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu và phương pháp phân tích phù hợp để đánh giá tác động của ESG đến hiệu quả tài chính. Các phương pháp này bao gồm phân tích hồi quy, phân tích tương quan và các phương pháp thống kê khác. Nghiên cứu của Statista (2024) cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư đối với việc tích hợp ESG vào quá trình ra quyết định đầu tư đã tăng đáng kể trong những năm gần đây.

3.2. Kết quả nghiên cứu về mối liên hệ giữa ESG và Hiệu Quả tài chính

Nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ tích cực giữa việc thực hiện ESG và hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp tại ASEAN6. Các doanh nghiệp thực hiện tốt các hoạt động ESG thường có hiệu suất tài chính tốt hơn so với các doanh nghiệp khác.Điều này cho thấy ESG không chỉ là một xu hướng nhất thời mà đã trở thành một yếu tố cốt lõi trong quyết định đầu tư của nhiều tổ chức.

3.3. Các yếu tố thúc đẩy thực hành ESG và Hiệu quả tài chính

Ba lý do phổ biến nhất khiến các chủ sở hữu và người quản lý tài sản đầu tư vào ESG năm 2021 là thương hiệu và danh tiếng, yêu cầu của các bên liên quan và lợi nhuận dài hạn được cải thiện. Điều này khác với năm 2019, khi lý do phổ biến nhất là cải thiện lợi nhuận dài hạn, được 52% số người được hỏi chia sẻ.

IV. Báo cáo Bền Vững và Đầu Tư ESG tại Thị trường ASEAN6

Tại khu vực ASEAN, báo cáo của KPMG (2023) cũng chỉ ra sự gia tăng đáng kể trong việc báo cáo bền vững của các công ty, cho thấy các doanh nghiệp trong khu vực đang ngày càng nhận thức được tầm quan trọng của việc thực hiện các hoạt động kinh doanh bền vững. Kết quả này củng cố quan điểm ESG mặc dù không phải là công bố thông tin bắt buộc nhưng đóng góp đáng kể vào cải thiện tình hình tài chính của công ty (Raghavan, 2022). Hơn nữa, xu hướng quan tâm thực hành trách nhiệm xã hội ngày càng tăng và việc công bố ESG của các công ty cuối cùng phản ánh tính hiệu quả và độ tin cậy của quản lý.

4.1. Tầm quan trọng của Báo cáo bền vững trong Đầu tư ESG

Báo cáo bền vững đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư ESG. Các nhà đầu tư sử dụng báo cáo bền vững để đánh giá hiệu quả hoạt động ESG của các doanh nghiệp và đưa ra quyết định đầu tư. Do nhận thức cao về môi trường và xã hội, khách hàng mong đợi các công ty dành thời gian và nỗ lực cho những hoạt động bền vững như vậy. Điều này đã dẫn đến sự gia tăng tổng thể về công bố thông tin ESG và các công cụ báo cáo trên toàn cầu.

4.2. Xu hướng Đầu Tư Xanh và Tiềm năng tăng trưởng ở ASEAN6

Xu hướng đầu tư xanh đang ngày càng phát triển mạnh mẽ tại ASEAN6. Các nhà đầu tư quan tâm đến việc đầu tư vào các dự án và doanh nghiệp có tác động tích cực đến môi trường và xã hội. Đầu tư xanh mang lại tiềm năng tăng trưởng lớn cho khu vực ASEAN6 trong tương lai. Hơn thế nữa, việc công bố ESG là yếu tố nổi bật thúc đẩy hiệu suất DN và đầu tư.

V. Hàm Ý Chính Sách và Quản Trị Doanh Nghiệp Về ESG tại ASEAN6

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các chính sách khuyến khích phát triển bền vững là phù hợp và cần thiết. Dựa trên những phát hiện này, nghiên cứu đề xuất các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công bố thông tin ESG một cách minh bạch và đầy đủ hơn. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng nhận diện một số hạn chế và đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo trong tương lai. Các vấn đề biến đổi khí hậu, lượng khí thải carbon là những thách thức đối với quốc gia ASEAN6. Tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đã tạo ra 17,96 tỷ tấn khí thải CO₂ vào năm 2022.

5.1. Chính sách Khuyến Khích ESG và Kiểm Soát Carbon

Chính phủ các nước ASEAN6 cần ban hành các chính sách khuyến khích doanh nghiệp thực hiện ESG và kiểm soát carbon. Các chính sách này có thể bao gồm ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính và các biện pháp khuyến khích khác. Một trong những lý do là để giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh.

5.2. Quản Trị Doanh Nghiệp Hiệu Quả và Thực Hành ESG Bền Vững

Quản trị doanh nghiệp hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện ESG bền vững. Các doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống quản trị doanh nghiệp minh bạch, trách nhiệm và có khả năng ứng phó với các thách thức ESG. Để thực hiện được điều này, cần có sự gia tăng nhận thức về tác động của hoạt động kinh doanh đối với môi trường và xã hội đã thúc đẩy sự chuyển dịch mạnh mẽ sang các hình thức đầu tư bền vững.

5.3. Tác động của phân bổ vốn để hỗ trợ ESG

Avramov & cộng sự (2022) cho rằng Để đạt được mục tiêu trung hòa carbon, như cam kết tại các hội nghị COP 26, 27 và 28, các quốc gia đang ngày càng siết chặt quy định đối với doanh nghiệp. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc kiểm soát lượng khí thải carbon, coi đây không chỉ là một lựa chọn mà còn là một yêu cầu bắt buộc để tuân thủ pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu "Trách nhiệm xã hội, kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính: Nghiên cứu trường hợp các quốc gia Khu vực ASEAN6" của nghiên cứu sinh Dương Nguyễn Thanh Phương (2024), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Hồ Viết Tiến và PGS. Nguyễn Quốc Anh tại Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH), là công trình học thuật tiên phong tiếp cận đa chiều về mối quan hệ giữa thực hành Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG), kiểm soát phát thải khí nhà kính và cấu trúc hiệu quả tài chính doanh nghiệp tại thị trường mới nổi Đông Nam Á.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu diễn biến phức tạp, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương ghi nhận mức phát thải lên tới 17,96 tỷ tấn CO₂ vào năm 2022 (chiếm hơn phân nửa tổng lượng phát thải toàn cầu), các nền kinh tế ASEAN6 (bao gồm Singapore, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam) đang đứng trước áp lực kép: vừa phải duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế năng động, vừa phải thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) theo Thỏa thuận Paris và các kỳ Hội nghị COP26–COP28. Theo báo cáo từ Statista (2023), tỷ lệ các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu áp dụng tích hợp ESG vào chiến lược đầu tư đã tăng hơn gấp đôi, đạt 48% vào năm 2021. Tuy nhiên, phần lớn các bằng chứng thực nghiệm hiện nay vẫn tập trung tại các thị trường phát triển (Buallay, 2019; Velte, 2017), trong khi tại các thị trường mới nổi – nơi các sáng kiến ESG và thể chế thị trường còn non trẻ (Duque-Grisales & Aguilera-Caracuel, 2019) – việc thực hành ESG và kiểm soát carbon có thực sự nâng cao hiệu quả tài chính hay không vẫn là một câu hỏi gây tranh cãi gay gắt.

Luận án xác lập khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng yếu: Thứ nhất, thiếu vắng các bằng chứng thực nghiệm tích hợp đồng thời biến số kiểm soát carbon (Emissions score, CO₂) vào mối quan hệ giữa ESG và hiệu quả tài chính tại khu vực ASEAN. Thứ hai, các nghiên cứu trước đây chủ yếu giả định mối quan hệ tuyến tính đồng nhất, bỏ qua tính dị biệt của tác động ESG tại các phân vị hiệu quả tài chính khác nhau và thiếu kỹ thuật bóc tách hiệu ứng phân rã giữa nhóm doanh nghiệp kiểm soát carbon vượt trội so với phần còn lại.

Để giải quyết khoảng trống này, luận án xây dựng hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết tương ứng:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Việc thực hành ESG và kiểm soát carbon tác động như thế nào đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp tại khu vực ASEAN6?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Mức độ tác động của ESG và kiểm soát carbon có sự biến thiên dị biệt ra sao giữa các phân vị hiệu quả tài chính khác nhau?
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Kiểm soát carbon đóng vai trò cấu trúc và phân rã như thế nào trong mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính doanh nghiệp?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu được kiểm định bao gồm:

• Giả thuyết H1: Thực hành ESG có tác động tích cực đến hiệu quả tài chính kế toán (ROA, ROE) và hiệu quả thị trường (Tobin's Q).
• Giả thuyết H2: Nỗ lực kiểm soát carbon và cải thiện điểm số phát thải có mối liên hệ thuận chiều với hiệu quả tài chính và giá trị doanh nghiệp.
• Giả thuyết H3: Tác động của ESG và kiểm soát carbon không đồng nhất mà thay đổi có ý nghĩa thống kê qua các phân vị hiệu quả tài chính (10%, 25%, 50%, 75%, 90%).
• Giả thuyết H4: Tồn tại sự chênh lệch có ý nghĩa thống kê về hiệu quả tài chính giữa nhóm doanh nghiệp kiểm soát carbon tốt và nhóm kiểm soát carbon kém, được giải thích thông qua các yếu tố đặc tính nguồn lực và hệ số đáp ứng thị trường.
• Giả thuyết H5: Thực thi trách nhiệm xã hội và minh bạch carbon góp phần giảm bớt áp lực ràng buộc tài chính (KZ index) và giảm thiểu rủi ro kiệt quệ tài chính (Altman Z-score).

Khung khổ lý thuyết của luận án được tổng hợp vững chắc từ 4 trụ cột kinh điển: Lý thuyết tính hợp pháp (Legitimacy Theory), Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory), Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependence Theory) và Lý thuyết đại diện (Agency Theory). Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu bảng thu thập từ cơ sở dữ liệu quốc tế Refinitiv Eikon giai đoạn 2016–2022 cho các doanh nghiệp niêm yết tại 6 quốc gia ASEAN, mang lại giá trị thực tiễn to lớn trong việc cung cấp luận cứ khoa học định hình chính sách tài chính xanh và quản trị bền vững.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế cho thấy mối quan hệ giữa thực hành trách nhiệm xã hội (CSR/ESG) và hiệu quả tài chính doanh nghiệp (Financial Performance - CFP) đã trải qua nhiều thập kỷ tranh luận với các kết quả thực nghiệm đa chiều:

• Dòng nghiên cứu khẳng định mối quan hệ tích cực: Phân tích tổng hợp của Friede và cộng sự (2015) trên 2.000 bài báo thực nghiệm chỉ ra rằng khoảng 90% các công trình ghi nhận mối liên hệ phi tiêu cực, trong đó phần lớn là tác động tích cực giữa ESG và hiệu quả tài chính. Alshehhi và cộng sự (2018) khảo sát 132 bài báo trên các tạp chí uy tín và kết luận 78% bài viết tìm thấy tác động thuận chiều. Dưới lăng kính của Lý thuyết các bên liên quan (Freeman, 1984) và quan điểm nguồn lực (Waddock & Graves, 1997), việc thực hiện tốt ESG giúp doanh nghiệp gia tăng uy tín thương hiệu, nâng cao lòng trung thành của khách hàng, thu hút vốn đầu tư chi phí thấp (Kim et al., 2015) và tiếp cận các dòng vốn xanh (Pástor et al., 2021).
• Dòng nghiên cứu ghi nhận tác động tiêu cực hoặc trung tính: Ngược lại, xuất phát từ Lý thuyết đại diện (Jensen & Meckling, 1976) và quan điểm tân cổ điển của Friedman (1970), việc phân bổ nguồn lực cho các hoạt động ESG có thể tạo ra chi phí đại diện, gia tăng gánh nặng chi phí vận hành ngắn hạn và làm suy giảm lợi thế cạnh tranh. Whelan và cộng sự (2021) khi tổng hợp hơn 1.000 nghiên cứu giai đoạn 2015–2020 nhận thấy vẫn có 8% nghiên cứu chỉ ra tác động tiêu cực, 13% không tìm thấy mối liên hệ và 21% ghi nhận kết quả hỗn hợp.
• Tranh luận về kiểm soát phát thải khí nhà kính: Nishitani và Kokubu (2012) khẳng định việc cắt giảm phát thải khí nhà kính là một chiến lược kinh doanh tạo ra giá trị kinh tế mà không xung đột với mục tiêu lợi nhuận. Ngược lại, nhiều tác giả chỉ ra rằng đầu tư công nghệ khử carbon đòi hỏi chi phí vốn đầu tư (CAPEX) rất lớn, có thể gây áp lực lên thanh khoản nếu cơ chế định giá carbon và thị trường tín chỉ chưa vận hành đồng bộ.

Về mặt định vị nghiên cứu (Positioning), luận án xác lập sự khác biệt vượt trội khi đặt trọng tâm vào khu vực ASEAN6. Hầu hết các nghiên cứu điển hình trước đây được thực hiện tại các thị trường phát triển như châu Âu (Velte, 2017) hay Mỹ, nơi có khung khổ pháp lý hoàn thiện và nhận thức cổ đông cao. Khi đối chiếu với các nghiên cứu tại thị trường mới nổi như công trình của Duque-Grisales & Aguilera-Caracuel (2019) tại khu vực Mỹ Latinh (vốn tìm thấy tác động tiêu cực của điểm số ESG lên hiệu quả tài chính do chi phí tuân thủ vượt quá lợi ích nhận được) hay nghiên cứu của Buallay (2019) tại khu vực MENA, luận án này đã chứng minh rằng tại ASEAN6, dưới sức ép từ quá trình hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu và dòng vốn FDI (năm 2022 ASEAN thu hút 225,8 tỷ USD vốn FDI), ESG và kiểm soát carbon đã chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh sống còn, tạo ra hiệu ứng đòn bẩy tích cực lên cả hiệu quả kế toán và định giá thị trường.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp quan trọng vào việc phát triển và mở rộng các lý thuyết quản trị và tài chính doanh nghiệp trong bối cảnh các nền kinh tế đang chuyển đổi:

• Mở rộng Lý thuyết Tính hợp pháp (Legitimacy Theory - Dowling & Pfeffer, 1975; Deegan, 2019): Luận án chứng minh việc công bố thông tin ESG và dữ liệu phát thải carbon không đơn thuần là hành vi đối phó mang tính biểu tượng (symbolic compliance) mà là chiến lược cốt lõi để duy trì "giấy phép hoạt động xã hội" (social license to operate). Tại ASEAN6, tính hợp pháp xã hội trực tiếp chuyển hóa thành lợi ích kinh tế hữu hình khi các định chế tài chính và đối tác quốc tế áp dụng tiêu chuẩn xanh khắt khe.
• Làm sâu sắc Lý thuyết Các bên liên quan (Stakeholder Theory - Freeman, 1984): Nghiên cứu chứng minh rằng việc đáp ứng kỳ vọng của các bên liên quan phi tài chính (như cộng đồng, cơ quan quản lý môi trường, người lao động) không tạo ra sự đánh đổi (trade-off) triệt tiêu giá trị cổ đông, mà ngược lại, thiết lập cơ chế cộng hưởng giá trị dài hạn (shared value creation).
• Tích hợp Lý thuyết Phụ thuộc Nguồn lực (Resource Dependence Theory - Pfeffer & Salancik, 1978): Luận án chỉ ra rằng điểm số ESG và nỗ lực giảm carbon là nguồn lực vô hình chiến lược, giúp doanh nghiệp giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên gây ô nhiễm, đồng thời khai thông dòng chảy tín dụng ưu đãi từ hệ thống phân loại tài chính bền vững (ASEAN Taxonomy for Sustainable Finance).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp toàn diện các chiều kích:

1. Biến độc lập: Điểm số ESG tổng hợp (ESG score), các trụ cột thành phần (Môi trường - E, Xã hội - S, Quản trị - G), điểm số phát thải (Emissions score), tổng lượng khí thải CO₂ và các yếu tố cam kết chiến lược CSR.
2. Biến phụ thuộc: Đại diện cho 4 khía cạnh hiệu quả doanh nghiệp:
   • Hiệu quả kế toán: Lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE).
   • Hiệu quả thị trường: Hệ số định giá Tobin's Q (Q).
   • Ràng buộc tài chính: Chỉ số Kaplan-Zingales (KZ index).
   • Rủi ro phá sản / Độ an toàn tài chính: Điểm số Altman Z-score (Z).
3. Biến kiểm soát: Quy mô doanh nghiệp (Firm Size), đòn bẩy tài chính (Leverage), tốc độ tăng trưởng doanh thu (Growth), tỷ lệ vốn lưu động, tuổi doanh nghiệp và đặc tính vĩ mô từng quốc gia.
4. Cơ chế phân rã và phi tuyến: Sử dụng biến phân nhóm kiểm soát carbon để phân rã khoảng cách hiệu quả tài chính và phân tích sự dịch chuyển tác động qua các phân vị (10th, 25th, 50th, 75th, 90th).

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ triết lý thực chứng khoa học (Positivism), sử dụng phương pháp định lượng chuyên sâu trên dữ liệu bảng thứ cấp (Panel Data). Thiết kế nghiên cứu kết hợp giữa phân tích chuỗi thời gian và không gian đa quốc gia nhằm kiểm soát tối đa các yếu tố không quan sát được theo thời gian và đặc trưng riêng của từng nền kinh tế trong khối ASEAN6.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu được triển khai chặt chẽ qua các bước chuẩn tắc:

1. Thu thập và làm sạch dữ liệu: Trích xuất báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, báo cáo phát triển bền vững từ cơ sở dữ liệu Refinitiv Eikon giai đoạn 2016–2022.
2. Kiểm tra tính tin cậy và phân phối dữ liệu (Benford’s Law): Luận án áp dụng Định luật Benford nhằm kiểm tra tính bất thường và độ tin cậy của dữ liệu kế toán và điểm số ESG thông qua các phép thử thống kê Z-statistic, Chi-square test và độ lệch tuyệt đối trung bình (Mean Absolute Deviation - MAD).
3. Quy trình kiểm định mô hình: Thực hiện kiểm định F-test, Breusch-Pagan Lagrange Multiplier test và Hausman test để lựa chọn giữa các mô hình Pooled OLS, Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
4. Khắc phục khuyết tật mô hình: Sử dụng phương pháp Bình phương nhỏ nhất tổng quát khả thi (FGLS) để xử lý hiện tượng phương sai sai số thay đổi (heteroskedasticity) và tự tương quan (autocorrelation).
5. Kiểm soát nội sinh bằng System GMM: Luận án sử dụng phương pháp Ước lượng Moment Tổng quát Hệ thống (SGMM - Blundell & Bond, 1998) với các biến trễ công cụ để kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh tiềm ẩn, nhân quả ngược (reverse causality) và biến trễ của biến phụ thuộc.
6. Hồi quy phân vị (Quantile Regression): Đánh giá tác động của ESG và kiểm soát carbon tại các phân vị điều kiện $q \in {0.10, 0.25, 0.50, 0.75, 0.90}$ của các biến hiệu quả tài chính.
7. Hồi quy phân rã Oaxaca - Blinder: Phân chia mẫu nghiên cứu thành 2 nhóm (nhóm có kiểm soát carbon/điểm phát thải cao và nhóm kiểm soát kém) để lượng hóa: $$\Delta \bar{Y} = \underbrace{(\bar{X}_A - \bar{X}_B)\hat{\beta}A}{\text{Phần giải thích được (Endowments)}} + \underbrace{\bar{X}_B(\hat{\beta}_A - \hat{\beta}B)}{\text{Phần không giải thích được (Coefficients/Structural advantage)}}$$

Data và phân tích

Mẫu nghiên cứu bao gồm hàng trăm quan sát công ty - năm tại 6 quốc gia: Singapore, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam. Các phân tích được thực hiện trên phần mềm thống kê chuyên dụng Stata và ngôn ngữ lập trình R (sử dụng các gói lệnh bibliometrix, quantreg, oaxaca). Toàn bộ các mô hình ước lượng System GMM đều vượt qua kiểm định Arellano-Bond về tự tương quan sai số bậc hai (AR(2) với $p > 0.05$) và kiểm định Hansen/Sargan về tính hợp lệ của các biến công cụ ($p > 0.05$).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả thực nghiệm từ luận án mang lại những phát hiện có ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc:

1. Tác động tích cực có ý nghĩa thống kê của ESG lên hiệu quả tài chính: Kết quả ước lượng GMM và FGLS khẳng định điểm số ESG tổng hợp và các trụ cột thành phần có tác động thuận chiều mạnh mẽ đến ROA ($p < 0.01$), ROE ($p < 0.01$) và Tobin's Q ($p < 0.05$). Doanh nghiệp nâng cao điểm số ESG đạt được mức sinh lời trên tài sản và giá trị vốn hóa thị trường vượt trội so với các đối thủ cùng ngành.
2. Kiểm soát carbon tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp: Điểm số phát thải (Emissions score) tác động dương có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả tài chính. Doanh nghiệp có chiến lược kiểm soát phát thải rõ ràng ghi nhận mức độ rủi ro kiệt quệ tài chính thấp hơn đáng kể (điểm Altman Z-score tăng) và giảm bớt tình trạng hạn chế tiếp cận vốn vay (chỉ số KZ giảm).
3. Tính phi tuyến và hiệu ứng dị biệt qua phân vị (Counter-intuitive & Novel Insight): Kết quả hồi quy phân vị chỉ ra rằng tác động của ESG và kiểm soát carbon không đồng đều:
   • Tại các phân vị thấp ($q = 10, q = 25$ - các doanh nghiệp có mức sinh lời thấp hoặc khó khăn tài chính), hệ số tác động của ESG lên ROA và Tobin's Q lớn nhất và có ý nghĩa thống kê cao nhất.
   • Tại phân vị trung bình ($q = 50$), tác động duy trì ổn định.
   • Tại phân vị cao ($q = 90$ - nhóm doanh nghiệp dẫn đầu về sinh lời), tác động của ESG biên có xu hướng giảm nhẹ. Phát hiện này chứng minh rằng thực hành ESG đóng vai trò như một "chiếc phao cứu sinh" và đòn bẩy tái cấu trúc mạnh mẽ nhất đối với các doanh nghiệp đang có hiệu quả tài chính trung bình và thấp nhằm xác lập tính hợp pháp và thu hút nguồn lực.
4. Phân rã Oaxaca - Blinder xác nhận lợi thế cấu trúc từ kiểm soát carbon: Phân tích phân rã chỉ ra sự chênh lệch có ý nghĩa thống kê về hiệu quả tài chính giữa hai nhóm doanh nghiệp. Trong đó, phần lớn khoảng cách chênh lệch về Tobin's Q và ROA được giải thích bởi phần "hệ số" (coefficients effect) – phản ánh việc thị trường tài chính định giá cao hơn và ưu đãi hơn đối với cùng một đơn vị nguồn lực của các doanh nghiệp có cam kết giảm phát thải carbon minh bạch.

Implications đa chiều

• Hàm ý lý thuyết: Cung cấp khung phân tích hoàn chỉnh giải thích cơ chế dẫn truyền từ quản trị phi tài chính sang giá trị tài chính tại thị trường mới nổi, bắc cầu nối giữa lý thuyết thể chế và quản trị tài chính hiện đại.
• Hàm ý quản trị doanh nghiệp:
  • Hội đồng quản trị và ban điều hành cần tích hợp tiêu chuẩn ESG và chỉ tiêu cắt giảm carbon vào chiến lược kinh doanh cốt lõi, không xem đây là chi phí tuân thủ bị động.
  • Xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu phát thải (Scope 1, Scope 2) bài bản để chủ động tham gia thị trường hạn ngạch phát thải và sàn giao dịch carbon (như CTX tại Việt Nam, BCX tại Malaysia).
• Hàm ý chính sách vĩ mô:
  • Các chính phủ ASEAN6 cần đẩy nhanh việc hài hòa hóa Tiêu chuẩn phân loại tài chính bền vững (ASEAN Taxonomy), xây dựng khung pháp lý bắt buộc về công bố thông tin phát thải khí nhà kính có kiểm toán độc lập.
  • Phát triển đồng bộ các công cụ định giá carbon, thị trường mua bán hạn ngạch phát thải (ETS) và các gói tín dụng xanh ưu đãi nhằm khuyến khích khối doanh nghiệp tư nhân chuyển đổi mô hình kinh tế tuần hoàn.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ rõ một số giới hạn học thuật cần được hoàn thiện:

1. Đặc trưng mẫu dữ liệu: Mẫu nghiên cứu dựa trên các doanh nghiệp có điểm số ESG do Refinitiv Eikon công bố, phần lớn là các doanh nghiệp có quy mô vốn hóa vừa và lớn, do đó khả năng tổng quát hóa đối với khối doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) còn hạn chế.
2. Dữ liệu phát thải Scope 3: Mức độ công bố lượng phát thải gián tiếp trong chuỗi giá trị (Scope 3) của các doanh nghiệp ASEAN trong giai đoạn 2016–2022 còn chưa đồng bộ, chủ yếu tập trung ở Scope 1 và Scope 2.
3. Khoảng thời gian nghiên cứu: Giai đoạn 2016–2022 bao gồm cú sốc ngoại sinh từ đại dịch COVID-19, có thể tạo ra những biến động mang tính chu kỳ ngắn hạn lên hiệu quả tài chính kế toán.

Các hướng nghiên cứu tương lai được đề xuất bao gồm:

• Mở rộng phân tích sang khối doanh nghiệp MSMEs bằng phương pháp khảo sát sơ cấp kết hợp dữ liệu phi cấu trúc.
• Ứng dụng công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) và Trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích hiện tượng "tẩy xanh" (Greenwashing) trong các báo cáo phát triển bền vững.
• Đánh giá tác động lan tỏa của các thị trường tín chỉ carbon xuyên biên giới và cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đối với khả năng cạnh tranh xuất khẩu của doanh nghiệp Đông Nam Á.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Luận án mở ra hướng tiếp cận phương pháp luận mới khi kết hợp mô hình kinh lượng động (System GMM), Hồi quy phân vị và Hồi quy phân rã Oaxaca-Blinder trong nghiên cứu tài chính môi trường, đóng góp tài liệu tham khảo giá trị cho các công bố quốc tế thuộc danh mục ISI/Scopus Q1.
• Chuyển đổi ngành công nghiệp: Thúc đẩy các ngành thâm dụng năng lượng và phát thải cao (như sản xuất công nghiệp, năng lượng, vật liệu xây dựng, nông nghiệp) tại ASEAN tái cấu trúc công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn đo lường MRV (Đo đạc, Báo cáo, Thẩm định) carbon.
• Tác động chính sách: Cung cấp cơ sở dữ liệu và bằng chứng định lượng vững chắc hỗ trợ các cơ quan quản lý (Bộ Tài chính, Ngân hàng Trung ương, Ủy ban Chứng khoán các nước ASEAN) trong việc thiết kế lộ trình thị trường giao dịch hạn ngạch phát thải (ETS) và thị trường tín chỉ carbon tự nguyện.
• Lợi ích kinh tế - xã hội: Gián tiếp thúc đẩy mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc (SDGs), đặc biệt là SDG 8 (Tăng trưởng kinh tế bền vững), SDG 12 (Tiêu dùng và sản xuất có trách nhiệm) và SDG 13 (Hành động vì khí hậu), góp phần giảm thiểu thiệt hại kinh tế do thiên tai khí hậu tại khu vực.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận khung phân tích lý thuyết tích hợp và quy trình xử lý dữ liệu định lượng chuẩn mực, mở rộng các hướng nghiên cứu liên ngành giữa Tài chính - Kinh tế môi trường.
• Lãnh đạo Doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính (CFO): Có được bằng chứng thực chứng để thuyết phục cổ đông phân bổ ngân sách cho các dự án ESG, tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn và gia tăng định giá doanh nghiệp.
• Các Nhà đầu tư Tổ chức và Quỹ Đầu tư: Sở hữu công cụ đánh giá rủi ro phi tài chính, sàng lọc danh mục đầu tư bền vững và phòng ngừa rủi ro chuyển dịch năng lượng.
• Cơ quan Quản lý Nhà nước và Tổ chức Quốc tế: Sử dụng các khuyến nghị của luận án để hoàn thiện khung thể chế tài chính xanh, cơ chế giám sát thị trường carbon và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi năng lượng công bằng.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào? Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc tích hợp Lý thuyết Tính hợp pháp (Legitimacy Theory) và Lý thuyết Phụ thuộc Nguồn lực (Resource Dependence Theory) để giải thích cơ chế chuyển hóa giá trị của kiểm soát carbon tại thị trường mới nổi. Luận án đã mở rộng mô hình kim tự tháp CSR của Carroll (1979, 1991) và mô hình ba lĩnh vực Schwartz & Carroll (2003) từ việc coi kiểm soát môi trường là "trách nhiệm đạo đức tự nguyện" sang một "nguồn lực chiến lược cốt lõi" quyết định khả năng tồn tại và tiếp cận dòng vốn quốc tế.

2. Điểm cải tiến về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây là gì? So với các nghiên cứu trước đây (như Velte, 2017 hay Buallay, 2019 vốn chỉ sử dụng OLS hoặc FEM/REM đơn thuần), luận án tạo ra bước đột phá phương pháp luận bằng cách: (1) Ứng dụng System GMM xử lý triệt để tính nội sinh động; (2) Sử dụng Hồi quy phân vị (Quantile Regression) chứng minh tính phi tuyến của tác động ESG; (3) Tiên phong áp dụng mô hình phân rã Oaxaca-Blinder để bóc tách định lượng phần chênh lệch hiệu quả tài chính do đặc tính kiểm soát carbon mang lại.

3. Phát hiện bất ngờ nhất (counter-intuitive finding) từ dữ liệu là gì? Phát hiện bất ngờ nhất là tác động biên của ESG lên hiệu quả tài chính và giá trị thị trường đạt mức cao nhất ở các doanh nghiệp thuộc nhóm phân vị hiệu quả tài chính thấp ($q = 10, q = 25$), thay vì nhóm doanh nghiệp hoạt động xuất sắc ($q = 90$). Điều này bác bỏ giả định truyền thống cho rằng chỉ các doanh nghiệp dồi dào tài chính mới hưởng lợi từ ESG; thực tế cho thấy các doanh nghiệp đang gặp khó khăn khi chuyển mình thực hành ESG sẽ nhận được sự tái định giá và ủng hộ mạnh mẽ hơn từ thị trường.

4. Quy trình tái lập nghiên cứu (Replication protocol) có được đảm bảo không? Luận án cung cấp quy trình tái lập hoàn chỉnh: từ định nghĩa biến số chuẩn tắc (ROA, ROE, Tobin's Q, KZ index, Altman Z-score, ESG score theo chuẩn LSEG/Refinitiv), mô tả kiểm định Benford's Law đến hệ thống câu lệnh kinh lượng trên Stata/R, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập kiểm chứng và mở rộng trên các tập dữ liệu khác.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới (10-year research agenda) được định hình ra sao? Chương trình nghiên cứu thập kỷ tới tập trung vào: (1) Tích hợp dữ liệu chuỗi khối (Blockchain) và IoT trong giám sát phát thải thời gian thực; (2) Tác động của Trí tuệ nhân tạo (AI) trong tối ưu hóa danh mục ESG; (3) Cơ chế chuyển giao rủi ro khí hậu qua thị trường phái sinh thời tiết và trái phiếu xanh; (4) Tác động liên quốc gia của cơ chế định giá carbon toàn cầu lên chuỗi cung ứng quốc tế.

Kết luận

1. Luận án đã giải quyết trọn vẹn khoảng trống tri thức về tác động đồng thời của trách nhiệm xã hội (ESG) và kiểm soát carbon lên hiệu quả tài chính tại 6 nền kinh tế năng động khu vực ASEAN.
2. Cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc khẳng định ESG và nỗ lực giảm phát thải CO₂ đóng góp tích cực vào hiệu quả kế toán (ROA, ROE), giá trị vốn hóa (Tobin's Q), đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận tài chính và giảm rủi ro phá sản.
3. Làm sáng tỏ tính dị biệt phi tuyến qua các phân vị hiệu quả tài chính, khẳng định vai trò đòn bẩy tái cấu trúc của ESG đối với nhóm doanh nghiệp có hiệu quả vận hành trung bình và thấp.
4. Lượng hóa thành công hiệu ứng phân rã cấu trúc bằng phương pháp Oaxaca - Blinder, chứng minh giá trị vượt trội của các doanh nghiệp tiên phong kiểm soát phát thải carbon.
5. Mở ra 3 dòng nghiên cứu học thuật mới: Tài chính chuyển dịch carbon (Carbon Transition Finance), Định lượng rủi ro ESG phi tuyến và Quản trị chuỗi cung ứng xanh tại các nền kinh tế đang phát triển.
6. Xác lập cơ sở khoa học định hình các quyết sách kinh tế vĩ mô và chiến lược quản trị doanh nghiệp hướng tới hiện thực hóa mục tiêu Net Zero và phát triển bền vững toàn diện cho khu vực ASEAN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Giới thiệu vấn đề nghiên cứu. Bối cảnh nghiên cứu. Động cơ nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Kết cấu luận án.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Trách nhiệm xã hội. Hiệu quả tài chính. Công bố phát thải khí nhà kính.

Lý thuyết hợp pháp (Legitimacy Theory). Lý thuyết về sự phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên (Resource dependence Theory). Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder theory). Lý thuyết đại diện (Agency theory).

Nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ trách nhiệm xã hội, kiểm soát carbon và Hiệu quả tài chính. Mối liên hệ giữa thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính. Tác động kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính. Khoảng trống nghiên cứu về tác động của ESG và kiểm soát carbon đối với hiệu quả tài chính của DN tại khu vực ASEAN6.

Khung phân tích đề xuất. Kết luận chương 2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu.

Quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu:. Giả thuyết nghiên nghiên cứu:.

Mô tả đo lường các biến. Kết luận chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thống kê mô tả.

Kết quả phân tích hồi quy. Kết quả phân tích với biến ROA. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là ROE. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là Q.

Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là KZ. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là Z. Hồi quy phân vị (quantile regression). Hồi quy phân rã Oaxaca- Blinder.

Thảo luận kết quả. Kết luận chương 4. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Hàm ý chính sách .1 Hàm ý quản trị.

Hạn chế của luận án. Hướng nghiên cứu tương lai. 159 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ASEAN Association of Southeast Asian Hiệp hội các quốc gia Đông Nations Nam Á CSR Corporate Social Responsibility Trách nhiệm xã hội DGMM Difference Generalized Moment Phương pháp ước lượng Method moment sai phân DN Doanh nghiệp ESG Environment, Social, Môi trường, xã hội, quản trị Govermance FEM Fixed Effect Method Phương pháp hồi quy tác động cố định HQTC Financial performance Hiệu quả tải chính FGLS Feasible generalised least square Phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát khả thi OLS Ordinary Least Squares Phương pháp bình phương tối thiểu REM Random Effect Method Phương pháp hồi quy tác động ngẫu nhiên SDG Sustainable Development Goals Mục tiêu phát triển bền vững SGMM System Generized Moment Phương pháp ước lượng Method moment hệ thống UN United Nation Liên Hiệp Quốc WB World Bank Ngân hàng thế giói vii DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2.1 Dòng sự kiện liên quan ESG .1 Xác suất một chữ số xuất hiện theo phân phối Benford’s Law .2 Các giá trị quan trọng của Z-statistic .3 Ngưỡng giá trị của phép thử Chi-square .4 Các giá trị quan trọng và kết luận cho các giá trị MAD khác nhau .5 Mô tả các biến trong nghiên cứu .6 Cách phân loại điểm số ESG .7 Cách tính điểm số ESG .1 Thống kê mô tả các biến trong nghiên cứu .2 Kết quả kiểm định lựa chọn REM hay FEM .3 Bảng kết quả mô hình OLS, FEM, REM và GLS .4 Mô hình GMM biến phụ thuộc ROA .5 Kết quả kiểm định lựa chọn REM hay FEM .6 Hồi quy OLS, FEM, REM, GLS .7 Kết quả GMM biến phụ thuộc ROE .8 Kết quả kiểm định lựa chọn REM hay FEM .9 Kết quả ước lượng OLS, REM, FEM và GLS .10 Mô hình GMM biến phụ thuộc Q .11 Kết quả kiểm định lựa chọn REM hay FEM .12 Kết quả ước lượng OLS, REM, FEM và GLS .13 Hồi quy GMM biến phụ thuộc KZ .14 Kết quả kiểm định lựa chọn REM hay FEM .15 Kết quả ước lượng OLS, REM, FEM và GLS .16 Hồi quy GMM biến phụ thuộc Z .17 Kết quả Hồi quy phân vị với biến phụ thuộc ROA .18 Kết quả Hồi quy phân vị, biến phụ thuộc ROE .19 Kết quả Hồi quy phân vị, biến phụ thuộc Q .20 Kết quả Hồi quy phân vị, biến phụ thuộc KZ .21 Kết quả Hồi quy phân vị, biến phụ thuộc Z.22 Kết quả Hồi quy phân rã lần lượt các biến phụ thuộc .23 Kết quả Hồi quy phân rã lần lượt các biến phụ thuộc .24 Chênh lệch hệ số hồi quy giữa 02 mẫu với ROA .25 Chênh lệch hệ số hồi quy giữa 02 mẫu với ROE .26 Chênh lệch hệ số hồi quy giữa 02 mẫu với Q.27 Chênh lệch hệ số hồi quy giữa 02 mẫu với KZ .28 Chênh lệch hệ số hồi quy giữa 02 mẫu với Z .29 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy GMM .30 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy đối với phân vị 10 .31 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy đối với phân vị 25 .32 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy đối với phân vị 50 .33 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy đối với phân vị 75 .34 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy đối với phân vị 90 .35 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy phân rã. 140 ix DANH MỤC HÌNH Trang Hình 1.1 Sự quan tâm các vấn đề liên quan ESG từ 2018- 2023.2 Số liệu công ty công bố báo cáo bền vững.

Điểm số tổng hợp phát triển bền vững từ 2016- 2023 .4 Điểm số ESG theo quốc gia từ 2016- 2023 .5 Ấn phẩm công bố hàng năm, 1983- 2023 .6 Ấn phẩm công bố hàng năm, 2008-2022 .7 Thống kê nguồn xuất bản, 1989- 2023 .8 Từ khóa theo chủ đề thịnh hành .9 Phân tích Treemap.10 Báo cáo bền vững công ty N100 .1 Mô hình ba lĩnh vực Shwartz and Carroll, 2003 CSR .2 Tiêu chuẩn ESG theo các dòng sự kiện .3 Minh họa lĩnh vực CSR của Carroll (C), Murphy(M) và Freederick (F) theo thời gian .4 Cách tính chỉ số ESG theo LSEG .1 Quy trình nghiên cứu .2 Mô tả cách tính các chỉ số ESG, ESG Combined, ESG controversities. 78 x TÓM TẮT Luận án này nhằm lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội (ESG), kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính tại các doanh nghiệp thuộc ASEAN 6. Bằng việc phân tích dữ liệu bảng từ Refinitiv Eikon trong giai đoạn 2016-2022, nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp hồi quy hiện đại (hồi quy dữ liệu bảng, hồi quy phân vị, hồi quy phân rã) để đánh giá tác động của ESG và kiểm soát carbon đối với hiệu quả tài chính, đồng thời so sánh tác động này giữa các phân vị hiệu quả tài chính khác nhau. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc thực hiện ESG và kiểm soát carbon mang lại hiệu quả tài chính tích cực cho doanh nghiệp.

Áp lực từ các bên liên quan đã thúc đẩy doanh nghiệp tự nguyện công bố thông tin ESG. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các chính sách khuyến khích phát triển bền vững là phù hợp và cần thiết. Dựa trên những phát hiện này, nghiên cứu đề xuất các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công bố thông tin ESG một cách minh bạch và đầy đủ hơn. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng nhận diện một số hạn chế và đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo trong tương lai.

Từ khóa: CSR, ESG, Hiệu quả tài chính, Tiếp cận tài chính, Phát triển bền vững. xi ABSTRACT This dissertation aims to fill the knowledge gap regarding the relationship between environmental, social, and governance (ESG) factors, carbon control, and financial performance of ASEAN 6 companies. By analyzing panel data from Refinitiv Eikon during the period 2016-2022, this study employs advanced regression methods (panel data regression, quantile regression, and decomposition regression) to assess the impact of ESG and carbon control on financial performance, and to compare this impact across different financial performance quantiles. The research findings reveal that implementing ESG practices and emission scores positively influences corporate financial performance.

Pressure from stakeholders has encouraged companies to disclose ESG information voluntarily. The study also indicates that policies promoting sustainable development are appropriate and necessary. Based on these findings, the research proposes policies to support companies in disclosing ESG information more transparently and comprehensively. The study also acknowledges some limitations and suggests directions for future research.

Keywords: CSR, ESG, Financial performance, access to finance, sustainable development. Giới thiệu vấn đề nghiên cứu Nghiên cứu trách nhiệm xã hội, kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính tiếp tục là chủ đề thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu Xu hướng đầu tư gắn với thực hiện trách nhiệm xã hội ngày càng tăng do nhận thức ngày càng sâu sắc các vấn đề như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng…Xu hướng đầu tư chú trọng yếu tố Môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng phổ biến và đóng góp cho mục tiêu kép phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Trong lĩnh vực tài chính, vai trò của ESG đang tăng lên đáng kể giữa cả tổ chức và cá nhân các nhà đầu tư. Nhiều nhà đầu tư hiện đang tích hợp một cách rõ ràng nguyên tắc ESG vào chiến lược đầu tư của họ.

Theo kết quả khảo sát Stastista (2023) thì tích hợp ESG là phương pháp phổ biến nhất để đầu tư vào môi trường, xã hội và quản trị (ESG) giữa các nhà đầu tư tổ chức trên toàn thế giới vào năm 2021, nghĩa là đưa các vấn đề ESG vào quyết định đầu tư một cách có hệ thống. Tỷ lệ sử dụng tích hợp ESG đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019, đạt 48% vào năm 2021. Nhìn chung, việc áp dụng ESG đang trở nên phổ biến hơn và tỷ lệ những người không triển khai các phương pháp ESG đã giảm dần trong giai đoạn này. Friede và cộng sự (2015) tổng hợp 2000 nghiên cứu thực nghiệm và một số nghiên cứu về mối liên hệ giữa các tiêu chí ESG và hiệu quả tài chính của DN.

Từ bằng chứng các nghiên cứu thực nghiệm và kết quả chỉ ra rằng khoảng 90% các nghiên cứu tìm thấy chỉ ra mối quan hệ tích cực tiêu chí ESG và hiệu quả tài chính của DN. Một phân tích tổng hợp khác từ132 bài báo được công bố trên các tạp chí có uy tín cho thấy 78% kết quả nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ tích cực giữa tính bền vững và hiệu suất tài chính của công ty (Alshehhi và cộng sự, 2018). Bên cạnh đó, Whelan và cộng sự (2021) đã khai thác dữ liệu từ hơn 1000 bài báo được xuất bản từ năm 2015 đến năm 2020 tập trung vào mối liên hệ giữa ESG và hiệu suất tài chính. 2 Phân tích cho thấy có 58% các nghiên cứu tìm thấy mối quan hệ tích cực giữa ESG và hiệu suất tài chính, 8% có mối quan hệ tiêu cực, 13% không có mối quan hệ và 21% có kết quả hỗn hợp.