Trách nhiệm xã hội kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính nghiên cứu trường hợp các quốc gia khu vực asean6

Nghiên cứu về trách nhiệm xã hội, kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính tại các quốc gia ASEAN6. Phân tích tác động và gợi ý chính sách cho doanh nghiệp.

• Tác giả: Dương Nguyễn Thanh Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Viết Tiến
• Trường học: Đại học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng (Ngân hàng)
• Đề tài: Trách Nhiệm Xã Hội, Kiểm Soát Carbon Và Hiệu Quả Tài Chính: Nghiên Cứu Trường Hợp Các Quốc Gia Khu Vực ASEAN6
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Động cơ nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu luận án
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Trách nhiệm xã hội
• 2.2. Hiệu quả tài chính
• 2.3. Công bố phát thải khí nhà kính
• 2.4. Lý thuyết hợp pháp (Legitimacy Theory)
• 2.5. Lý thuyết về sự phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên (Resource dependence Theory)
• 2.6. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder theory)
• 2.7. Lý thuyết đại diện (Agency theory)
• 2.8. Nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ trách nhiệm xã hội, kiểm soát carbon và Hiệu quả tài chính
• 2.9. Mối liên hệ giữa thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính
• 2.10. Tác động kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính
• 2.11. Khoảng trống nghiên cứu về tác động của ESG và kiểm soát carbon đối với hiệu quả tài chính của DN tại khu vực ASEAN6
• 2.12. Khung phân tích đề xuất
• 2.13. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Mô tả đo lường các biến
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả phân tích hồi quy
• 4.2.1. Kết quả phân tích với biến ROA
• 4.2.2. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là ROE
• 4.2.3. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là Q
• 4.2.4. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là KZ
• 4.2.5. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là Z
• 4.3. Hồi quy phân vị (quantile regression)
• 4.4. Hồi quy phân rã Oaxaca-Blinder
• 4.5. Thảo luận kết quả
• 4.6. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.1. Hàm ý quản trị
• 5.2. Hạn chế của luận án
• 5.3. Hướng nghiên cứu tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. CSR Carbon Tài Chính Nghiên Cứu ASEAN6 Để Thành Công

Nghiên cứu về trách nhiệm xã hội (CSR), kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính tiếp tục là chủ đề thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Xu hướng đầu tư gắn với thực hiện trách nhiệm xã hội ngày càng tăng do nhận thức ngày càng sâu sắc về các vấn đề như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng. Xu hướng đầu tư chú trọng yếu tố Môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng phổ biến và đóng góp cho mục tiêu kép phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Trong lĩnh vực tài chính, vai trò của ESG đang tăng lên đáng kể giữa cả tổ chức và cá nhân các nhà đầu tư. Nhiều nhà đầu tư hiện đang tích hợp một cách rõ ràng nguyên tắc ESG vào chiến lược đầu tư của họ. Theo kết quả khảo sát Stastista (2023) thì tích hợp ESG là phương pháp phổ biến nhất để đầu tư vào môi trường, xã hội và quản trị (ESG) giữa các nhà đầu tư tổ chức trên toàn thế giới vào năm 2021, nghĩa là đưa các vấn đề ESG vào quyết định đầu tư một cách có hệ thống. Tỷ lệ sử dụng tích hợp ESG đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019, đạt 48% vào năm 2021. Nhìn chung, việc áp dụng ESG đang trở nên phổ biến hơn và tỷ lệ những người không triển khai các phương pháp ESG đã giảm dần trong giai đoạn này.

1.1. Tổng quan về Trách Nhiệm Xã Hội và Phát triển bền vững

Xu hướng đầu tư vào phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội (CSR) đang ngày càng gia tăng. Các nhà đầu tư quan tâm đến việc các công ty thực hiện các hoạt động có tác động tích cực đến xã hội và môi trường. Friede và cộng sự (2015) tổng hợp 2000 nghiên cứu thực nghiệm và một số nghiên cứu về mối liên hệ giữa các tiêu chí ESG và hiệu quả tài chính của DN. Từ bằng chứng các nghiên cứu thực nghiệm và kết quả chỉ ra rằng khoảng 90% các nghiên cứu tìm thấy chỉ ra mối quan hệ tích cực tiêu chí ESG và hiệu quả tài chính của DN.

1.2. Tầm quan trọng của Nghiên cứu ESG tại Thị trường ASEAN6

Việc quan sát tác động của ESG trong các bối cảnh đặc thù của các quốc gia khác nhau là quan trọng để hiểu rõ hơn về hiệu quả của các chiến lược ESG. Việc kiểm chứng tác động của ESG từ thị trường các quốc gia mới nổi như ASEAN6, nơi đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu và đầu tư, cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm và thực tiễn cho các nghiên cứu về ESG. Vì vậy, câu hỏi liệu sự rằng thực hiện ESG có giúp nâng cao hiệu quả tài chính của các DN tại thị trường mới nổi hay không? Từ các kết quả trên cho thấy nghiên cứu về CSR, ESG, Carbon và Hiệu quả tài chính đang là một lĩnh vực phát triển mạnh mẽ, thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu và chuyên gia trên toàn cầu, đặc biệt là khu vực mới nổi như ASEAN.

II. Thách Thức Biến Đổi Khí Hậu và Kiểm Soát Carbon ở ASEAN6

Một vấn đề khác là biến đổi khí hậu do lượng khí thải carbon dioxide (CO2) gây ra đã phát triển thành một thách thức toàn cầu, đòi hỏi các nhà đầu tư và DN phải phân bổ lại vốn để hỗ trợ ESG và góp phần định hình lại thị trường tài chính (Avramov & cộng sự, 2022). Để đạt được mục tiêu trung hòa carbon, như cam kết tại các hội nghị COP 26, 27 và 28, các quốc gia đang ngày càng siết chặt quy định đối với doanh nghiệp. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc kiểm soát lượng khí thải carbon, coi đây không chỉ là một lựa chọn mà còn là một yêu cầu bắt buộc để tuân thủ pháp luật. Nghiên cứu về ESG được thực hiện ở nhiều cấp độ, từ cá nhân đến doanh nghiệp và quốc gia. Tuy nhiên, sự đa dạng trong phương pháp đo lường và bối cảnh nghiên cứu dẫn đến kết quả không thống nhất.

2.1. Quy định và Chính sách về Kiểm soát Carbon tại ASEAN6

Các quốc gia ASEAN6 đang tăng cường các quy định và chính sách liên quan đến kiểm soát carbon. Việc này nhằm mục tiêu giảm thiểu phát thải khí nhà kính và thúc đẩy năng lượng tái tạo. Điều này tạo ra áp lực lớn đối với các doanh nghiệp trong khu vực để thực hiện các biện pháp kiểm soát carbon hiệu quả.

2.2. Mối quan hệ giữa Biến đổi khí hậu và Hiệu quả tài chính doanh nghiệp

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều rủi ro cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tài chính. Các doanh nghiệp cần chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và thực hiện các biện pháp kiểm soát carbon để giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc tích hợp ESG vào các quyết định đầu tư đang thu hút nhiều quan tâm các bên liên quan.

III. Tác Động của ESG đến Hiệu Quả Tài Chính Nghiên Cứu Thực Nghiệm

Việc tích hợp ESG vào các quyết định đầu tư đang thu hút nhiều quan tâm các bên liên quan, vì vậy việc kiểm chứng tác động này để cung cấp bằng chứng thực nghiệm từ thị trường các quốc gia mới nổi như ASEAN, nơi đang được xem dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu do đặc thù của vị trí địa lí (Overland, 2017) thì nghiên cứu có tính thực tiễn. Sự gia tăng thực hành trách nhiệm xã hội, tích hợp ESG vào các quyết định đầu tư. Xu hướng đầu tư ESG không chỉ đơn thuần là một lựa chọn, mà còn là một yêu cầu cấp thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp và nền kinh tế, đóng góp cho mục tiêu kép phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Các bên liên quan của DN bao gồm các nhà đầu tư tài chính như các cổ đông, các định chế tài chính như ngân hàng, các đối tác kinh doanh nằm trong chuỗi sản xuất và cung ứng, người tiêu dùng, cộng đồng xã hội… sẽ xem xét chỉ số và báo cáo ESG để thể hiện thái độ và ra quyết định đầu tư đối với DN và sản phẩm của DN.

3.1. Phân tích dữ liệu và phương pháp nghiên cứu về ESG và tài chính

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu và phương pháp phân tích phù hợp để đánh giá tác động của ESG đến hiệu quả tài chính. Các phương pháp này bao gồm phân tích hồi quy, phân tích tương quan và các phương pháp thống kê khác. Nghiên cứu của Statista (2024) cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư đối với việc tích hợp ESG vào quá trình ra quyết định đầu tư đã tăng đáng kể trong những năm gần đây.

3.2. Kết quả nghiên cứu về mối liên hệ giữa ESG và Hiệu Quả tài chính

Nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ tích cực giữa việc thực hiện ESG và hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp tại ASEAN6. Các doanh nghiệp thực hiện tốt các hoạt động ESG thường có hiệu suất tài chính tốt hơn so với các doanh nghiệp khác.Điều này cho thấy ESG không chỉ là một xu hướng nhất thời mà đã trở thành một yếu tố cốt lõi trong quyết định đầu tư của nhiều tổ chức.

3.3. Các yếu tố thúc đẩy thực hành ESG và Hiệu quả tài chính

Ba lý do phổ biến nhất khiến các chủ sở hữu và người quản lý tài sản đầu tư vào ESG năm 2021 là thương hiệu và danh tiếng, yêu cầu của các bên liên quan và lợi nhuận dài hạn được cải thiện. Điều này khác với năm 2019, khi lý do phổ biến nhất là cải thiện lợi nhuận dài hạn, được 52% số người được hỏi chia sẻ.

IV. Báo cáo Bền Vững và Đầu Tư ESG tại Thị trường ASEAN6

Tại khu vực ASEAN, báo cáo của KPMG (2023) cũng chỉ ra sự gia tăng đáng kể trong việc báo cáo bền vững của các công ty, cho thấy các doanh nghiệp trong khu vực đang ngày càng nhận thức được tầm quan trọng của việc thực hiện các hoạt động kinh doanh bền vững. Kết quả này củng cố quan điểm ESG mặc dù không phải là công bố thông tin bắt buộc nhưng đóng góp đáng kể vào cải thiện tình hình tài chính của công ty (Raghavan, 2022). Hơn nữa, xu hướng quan tâm thực hành trách nhiệm xã hội ngày càng tăng và việc công bố ESG của các công ty cuối cùng phản ánh tính hiệu quả và độ tin cậy của quản lý.

4.1. Tầm quan trọng của Báo cáo bền vững trong Đầu tư ESG

Báo cáo bền vững đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư ESG. Các nhà đầu tư sử dụng báo cáo bền vững để đánh giá hiệu quả hoạt động ESG của các doanh nghiệp và đưa ra quyết định đầu tư. Do nhận thức cao về môi trường và xã hội, khách hàng mong đợi các công ty dành thời gian và nỗ lực cho những hoạt động bền vững như vậy. Điều này đã dẫn đến sự gia tăng tổng thể về công bố thông tin ESG và các công cụ báo cáo trên toàn cầu.

4.2. Xu hướng Đầu Tư Xanh và Tiềm năng tăng trưởng ở ASEAN6

Xu hướng đầu tư xanh đang ngày càng phát triển mạnh mẽ tại ASEAN6. Các nhà đầu tư quan tâm đến việc đầu tư vào các dự án và doanh nghiệp có tác động tích cực đến môi trường và xã hội. Đầu tư xanh mang lại tiềm năng tăng trưởng lớn cho khu vực ASEAN6 trong tương lai. Hơn thế nữa, việc công bố ESG là yếu tố nổi bật thúc đẩy hiệu suất DN và đầu tư.

V. Hàm Ý Chính Sách và Quản Trị Doanh Nghiệp Về ESG tại ASEAN6

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các chính sách khuyến khích phát triển bền vững là phù hợp và cần thiết. Dựa trên những phát hiện này, nghiên cứu đề xuất các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công bố thông tin ESG một cách minh bạch và đầy đủ hơn. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng nhận diện một số hạn chế và đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo trong tương lai. Các vấn đề biến đổi khí hậu, lượng khí thải carbon là những thách thức đối với quốc gia ASEAN6. Tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đã tạo ra 17,96 tỷ tấn khí thải CO₂ vào năm 2022.

5.1. Chính sách Khuyến Khích ESG và Kiểm Soát Carbon

Chính phủ các nước ASEAN6 cần ban hành các chính sách khuyến khích doanh nghiệp thực hiện ESG và kiểm soát carbon. Các chính sách này có thể bao gồm ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính và các biện pháp khuyến khích khác. Một trong những lý do là để giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh.

5.2. Quản Trị Doanh Nghiệp Hiệu Quả và Thực Hành ESG Bền Vững

Quản trị doanh nghiệp hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện ESG bền vững. Các doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống quản trị doanh nghiệp minh bạch, trách nhiệm và có khả năng ứng phó với các thách thức ESG. Để thực hiện được điều này, cần có sự gia tăng nhận thức về tác động của hoạt động kinh doanh đối với môi trường và xã hội đã thúc đẩy sự chuyển dịch mạnh mẽ sang các hình thức đầu tư bền vững.

5.3. Tác động của phân bổ vốn để hỗ trợ ESG

Avramov & cộng sự (2022) cho rằng Để đạt được mục tiêu trung hòa carbon, như cam kết tại các hội nghị COP 26, 27 và 28, các quốc gia đang ngày càng siết chặt quy định đối với doanh nghiệp. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc kiểm soát lượng khí thải carbon, coi đây không chỉ là một lựa chọn mà còn là một yêu cầu bắt buộc để tuân thủ pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Trách nhiệm xã hội, kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính: Nghiên cứu trường hợp các quốc gia Khu vực ASEAN6" do nghiên cứu sinh Dương Nguyễn Thanh Phương thực hiện tại Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) năm 2024, thuộc chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng (mã số 9340201), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Hồ Viết Tiến và PGS. Nguyễn Quốc Anh.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Xu hướng đầu tư gắn liền với các tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) đang phát triển trên quy mô toàn cầu nhằm hướng tới mục tiêu kép về tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Các số liệu thống kê cho thấy phương pháp tích hợp ESG vào quyết định đầu tư của các định chế tài chính quốc tế đã gia tăng từ mức năm 2019 lên 48% vào năm 2021 (Statista, 2023). Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu do phát thải khí nhà kính (CO2) đặt ra thách thức đối với sự phát triển kinh tế, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Á – nơi có mức độ dễ bị tổn thương cao trước các biến cố khí hậu (Overland, 2017). Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương ghi nhận mức phát thải 17,96 tỷ tấn CO2 vào năm 2022, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng phát thải toàn cầu, trong đó Indonesia là quốc gia có lượng phát thải lớn trong khu vực với 619 triệu tấn vào năm 2021.

Mặc dù các cam kết giảm phát thải ròng (Net Zero) và các chính sách định giá carbon, hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải (ETS) đã bắt đầu được triển khai tại các quốc gia như Việt Nam (Nghị định 06/2022/NĐ-CP), Malaysia (Sàn giao dịch carbon Bursa), Indonesia, Thái Lan và Singapore (áp dụng thuế carbon từ năm 2019), các nghiên cứu thực nghiệm hiện hữu về mối quan hệ giữa ESG, kiểm soát phát thải và hiệu quả tài chính chủ yếu tập trung tại các thị trường phát triển. Tại các thị trường mới nổi thuộc khối ASEAN, việc áp dụng ESG còn đối mặt với nhiều rào cản về cơ chế chính sách, nguồn lực và sự thiếu đồng nhất trong quy định. Đồng thời, các nghiên cứu trước đây thường tiếp cận mối quan hệ này dưới dạng tuyến tính đơn giản, ít xem xét vai trò trung gian/phân rã của kiểm soát carbon cũng như tác động phi tuyến trên các phân vị hiệu quả tài chính khác nhau. Do đó, luận án được thực hiện nhằm giải quyết các khoảng trống lý luận và thực nghiệm này tại thị trường ASEAN6.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Đánh giá tác động của việc thực hiện trách nhiệm xã hội (thể hiện qua điểm số ESG và các trụ cột thành phần), kiểm soát carbon đối với hiệu quả tài chính của doanh nghiệp.
2. So sánh sự thay đổi trong tác động của trách nhiệm xã hội và kiểm soát carbon đối với các mức độ hiệu quả tài chính khác nhau của doanh nghiệp.
3. Đánh giá tác động của kiểm soát carbon đến mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính doanh nghiệp dựa trên các mức độ điểm số phát thải khác nhau.

Câu hỏi nghiên cứu

Tương ứng với các mục tiêu nêu trên, luận án đặt ra 3 câu hỏi nghiên cứu:

1. Trách nhiệm xã hội và kiểm soát carbon có tác động như thế nào đối với hiệu quả tài chính của doanh nghiệp?
2. Tác động của việc thực hiện trách nhiệm xã hội và kiểm soát carbon khác nhau như thế nào đối với các mức độ hiệu quả tài chính khác nhau?
3. Kiểm soát carbon có vai trò như thế nào trong việc đánh giá tác động của trách nhiệm xã hội lên hiệu quả tài chính?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ tác động giữa trách nhiệm xã hội (ESG, CSR), kiểm soát phát thải carbon và hiệu quả tài chính doanh nghiệp.
• Phạm vi không gian: Các doanh nghiệp niêm yết tại 6 quốc gia khu vực ASEAN (ASEAN6: Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam) có dữ liệu điểm số ESG được công bố trên cơ sở dữ liệu Refinitiv Eikon.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2022.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước trong y văn

Luận án đã thực hiện tổng quan tài liệu kết hợp phương pháp trắc lượng thư mục (Bibliometric Analysis) sử dụng dữ liệu từ Dimensions AI và Scopus, xử lý qua phần mềm R (Biblioshiny) và VOSviewer:

• Số lượng ấn phẩm học thuật: Dữ liệu Scopus ghi nhận 1.289 bài báo giai đoạn 2010–2023 về chủ đề CSR/ESG và hiệu quả tài chính tại khu vực ASEAN, tăng từ mức dưới 70 bài/năm trước 2018 lên hơn 350 bài vào năm 2022. Khi thu hẹp với từ khóa kết hợp phát thải carbon, có 900 công trình được ghi nhận, đạt đỉnh xuất bản vào năm 2023 với khoảng 300 bài báo.
• Tác động của ESG/CSR đối với hiệu quả tài chính: Phân tích tổng hợp của Friede và cộng sự (2015) trên 2.000 nghiên cứu thực nghiệm cho thấy khoảng 90% công trình ghi nhận mối quan hệ phi tiêu cực (chủ yếu là tác động tích cực). Alshehhi và cộng sự (2018) tổng hợp 132 bài báo với 78% kết quả ủng hộ tác động tích cực. Whelan và cộng sự (2021) khảo sát hơn 1.000 công trình giai đoạn 2015–2020 chỉ ra 58% mối quan hệ tích cực, 8% tiêu cực, 13% trung tính và 21% cho kết quả hỗn hợp. Các nghiên cứu tiêu biểu tại các quốc gia phát triển gồm Buallay (2019), Eliwa và cộng sự (2021), Velte (2017), Vishwanathan và cộng sự (2020).
• Thực tiễn nghiên cứu tại thị trường mới nổi: Các tác giả như Duque-Grisales và Aguilera-Caracuel (2019), Sharma và Sathish (2022), Zhao và cộng sự (2018), Cuervo-Cazurra (2016), Ruan và Liu (2021) nhận định rằng cơ chế tác động của ESG tại các nước đang phát triển có sự khác biệt rõ rệt so với các quốc gia phát triển do sự thiếu hoàn thiện của khung pháp lý và tính bất cân xứng thông tin cao.
• Mối liên hệ giữa công bố phát thải, kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính: Các công trình của Jiménez-Parra và cộng sự (2018), Russo và Fouts (2006), Beck và cộng sự (2010), Sariannidis và cộng sự (2019), Kim và cộng sự (2015), Nishitani và Kokubu (2012) chỉ ra rằng việc chủ động kiểm soát và minh bạch thông tin phát thải khí nhà kính giúp doanh nghiệp hạ thấp chi phí sử dụng vốn, gia tăng năng lực cạnh tranh và giảm thiểu các rủi ro pháp lý môi trường.
• Sự phân định giữa CSR và ESG: Lược khảo các nghiên cứu của Carroll (1979, 1991), Schwartz và Carroll (2003), Gillan và cộng sự (2021), Clement và cộng sự (2022), Drempetic và cộng sự (2020), Saadaoui và Soobaroyen (2018) cho thấy CSR mang tính chiến lược định tính rộng hơn, trong khi ESG cung cấp các thước đo định lượng và nhị phân hỗ trợ việc ra quyết định đầu tư và định giá của thị trường tài chính.

Khoảng trống nghiên cứu được lựa chọn giải quyết

1. Thiếu các bằng chứng thực nghiệm toàn diện tại khối thị trường mới nổi ASEAN6 – khu vực có sự đa dạng về mức thu nhập, thể chế và đặc tính thị trường vốn (bao gồm cả tài chính Hồi giáo tại Malaysia, Indonesia).
2. Chưa có nhiều nghiên cứu tích hợp đồng thời biến số trách nhiệm xã hội tổng thể (ESG) và biến số kiểm soát carbon cụ thể (Emissions Score, lượng phát thải CO2) để xem xét tương quan tác động lên hiệu quả tài chính kế toán, giá trị thị trường và các chỉ số sức khỏe tài chính.
3. Hạn chế về phương pháp luận trong các nghiên cứu trước khi chủ yếu dựa vào hồi quy tuyến tính OLS/FEM/REM truyền thống mà chưa xử lý triệt để hiện tượng nội sinh bằng GMM, chưa xem xét sự biến thiên của hệ số hồi quy theo từng phân vị hiệu quả tài chính (Quantile Regression) và chưa áp dụng kỹ thuật phân rã Oaxaca-Blinder để bóc tách chênh lệch hiệu quả giữa nhóm doanh nghiệp có mức độ kiểm soát phát thải khác nhau.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết

Luận án vận dụng 4 lý thuyết nền tảng trong quản trị tài chính và kế toán môi trường:

1. Lý thuyết hợp pháp (Legitimacy Theory): Khởi xướng bởi Dowling và Pfeffer (1975), hoàn thiện bởi Suchman (1995), Deegan (2002, 2019). Lý thuyết cho rằng doanh nghiệp phải hoạt động phù hợp với các chuẩn mực, giá trị xã hội để duy trì "giấy phép hoạt động" xã hội. Việc công bố thông tin ESG và phát thải carbon là công cụ truyền thông giúp doanh nghiệp đáp ứng kỳ vọng của cộng đồng và giảm thiểu áp lực từ dư luận và truyền thông (Walden & Schwartz, 1997; Hahn & Kuhnen, 2013).
2. Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependence Theory): Do Pfeffer và Salancik (1978) phát triển, nhấn mạnh rằng doanh nghiệp phụ thuộc vào môi trường bên ngoài để tiếp nhận các nguồn lực quan trọng (vốn, lao động, nguyên vật liệu). Doanh nghiệp chủ động thực hiện CSR/ESG nhằm quản lý tốt các mối quan hệ bên ngoài, từ đó đảm bảo dòng chảy nguồn lực ổn định.
3. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory): Xây dựng bởi Freeman (1984), mở rộng bởi Bansal và Bogner (2002), Kumar (2022). Doanh nghiệp không chỉ chịu trách nhiệm trước cổ đông mà còn phải cân bằng lợi ích của nhân viên, khách hàng, nhà cung cấp, cơ quan quản lý và môi trường. Thực hành ESG giúp gia tăng sự hài lòng và hợp tác của các bên liên quan, trực tiếp cải thiện hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp dài hạn (Ashwin Kumar & cộng sự, 2016).
4. Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích xung đột lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông trong việc phân bổ dòng tiền tự do cho các hoạt động môi trường - xã hội, định hướng việc thiết lập các cấu trúc quản trị (chữ G trong ESG) để giám sát và kiểm soát chi phí đại diện.

Quy trình và phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

Luận án thiết kế quy trình nghiên cứu định lượng gồm các bước: thu thập dữ liệu, kiểm định phân phối số liệu, ước lượng mô hình dữ liệu bảng, xử lý nội sinh, hồi quy phân vị và hồi quy phân rã.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                      QUY TRÌNH PHÂN TÍCH ĐỊNH LƯỢNG                           |
|                                                                               |
|  [Thu thập dữ liệu]        Dữ liệu bảng 2016-2022 từ Refinitiv Eikon (ASEAN6) |
|           |                                                                   |
|           v                                                                   |
|  [Kiểm định dữ liệu]       Định luật Benford (Benford's Law: Z, Chi-square,   |
|           |                MAD) kiểm tra độ tin cậy và phân phối số liệu      |
|           v                                                                   |
|  [Mô hình dữ liệu bảng]    Pooled OLS -> FEM / REM (Hausman test) -> GLS      |
|           |                                                                   |
|           v                                                                   |
|  [Xử lý nội sinh]          System GMM (SGMM) & Difference GMM (DGMM)          |
|           |                                                                   |
|           v                                                                   |
|  [Đánh giá phi tuyến]      Hồi quy phân vị (Quantile Regression:              |
|           |                p10, p25, p50, p75, p90)                           |
|           v                                                                   |
|  [Phân tích phân rã]       Hồi quy phân rã Oaxaca-Blinder (So sánh theo mức   |
|                            độ điểm phát thải carbon)                          |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Hệ thống biến số và nguồn dữ liệu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu tài chính và chỉ số phi tài chính được trích xuất từ cơ sở dữ liệu tài chính Refinitiv Eikon (LSEG).
• Kiểm định tính quy luật dữ liệu: Sử dụng phân phối định luật Benford (Benford's Law) thông qua các tiêu chí thống kê: Z-statistic, kiểm định Chi-square và độ lệch tuyệt đối trung bình (Mean Absolute Deviation - MAD) để đánh giá độ tin cậy của tập dữ liệu.

Nhóm biến số	Tên biến	Ký hiệu	Phương pháp đo lường
Biến phụ thuộc	Lợi nhuận trên tổng tài sản	ROA	Lợi nhuận sau thuế chia cho Tổng tài sản
	Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu	ROE	Lợi nhuận sau thuế chia cho Vốn chủ sở hữu
	Giá trị thị trường doanh nghiệp	Q	Tỷ số Tobin's Q (Tổng giá trị thị trường / Tổng tài sản)
	Hạn chế tài chính	KZ	Chỉ số Kaplan - Zingales đo lường mức độ thắt chặt tài chính
	Rủi ro kiệt quệ tài chính	Z	Chỉ số Altman Z-score đo lường xác suất phá sản
Biến giải thích chính	Điểm số ESG tổng hợp	ESG	Điểm số tổng hợp Môi trường, Xã hội, Quản trị (0-100)
	Điểm số Môi trường, Xã hội, Quản trị	E, S, G	Điểm số từng trụ cột thành phần theo chuẩn LSEG
	Điểm số kiểm soát phát thải	Emissions	Điểm số phát thải (Emissions Score) theo Refinitiv
	Lượng khí thải nhà kính	CO2	Tổng lượng phát thải CO2 tương đương hàng năm
	Biến thực hành CSR	CSR_Strat, CSR_Com, CSR_Aud	Chiến lược CSR, cam kết CSR và kiểm toán báo cáo CSR
Biến kiểm soát	Quy mô, đòn bẩy, tăng trưởng...	Size, Lev, Growth...	Quy mô tổng tài sản, tỷ lệ nợ trên tài sản, tốc độ tăng doanh thu

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1. Giới thiệu vấn đề nghiên cứu

Chương 1 thiết lập khung tổng thể cho toàn bộ luận án, bao gồm:

• Bối cảnh nghiên cứu: Trình bày sự gia tăng của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ASEAN (đạt 225,8 tỷ USD năm 2022), sự chuyển dịch chính sách bền vững qua Hệ thống phân loại tài chính bền vững ASEAN (ASEAN Taxonomy for Sustainable Finance, 2021/2023), và cam kết khí hậu quốc gia (mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Indonesia đến 2050–2060).
• Động cơ nghiên cứu: Xác định tính cần thiết của việc lượng hóa tác động của ESG và kiểm soát carbon đối với hiệu quả tài chính trong bối cảnh các doanh nghiệp ASEAN chịu tổn thất nặng nề từ thiên tai và biến đổi khí hậu (ước tính 97,3 tỷ USD tổn thất kinh tế giai đoạn khảo sát).
• Mục tiêu, câu hỏi, đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu gồm các doanh nghiệp niêm yết tại 6 quốc gia ASEAN có dữ liệu ESG trên Refinitiv Eikon giai đoạn 2016–2022.

CHƯƠNG 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 2 tập trung hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực nghiệm:

• Khái niệm và sự phát triển của CSR và ESG: Trình bày mô hình kim tự tháp 4 bậc của Carroll (1979, 1991: kinh tế, pháp lý, đạo đức, từ thiện), mô hình ba lĩnh vực của Schwartz và Carroll (2003), và tiến trình hình thành thuật ngữ ESG từ báo cáo "Who Cares Wins" (2004/2005) của Liên Hợp Quốc đến Nguyên tắc đầu tư có trách nhiệm (PRI, 2006).
• Cơ sở lý thuyết: Trình bày chi tiết 4 lý thuyết: Lý thuyết hợp pháp, Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực, Lý thuyết các bên liên quan và Lý thuyết đại diện.
• Nghiên cứu thực nghiệm: Tổng hợp các công trình về mối quan hệ giữa CSR/ESG, kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính kế toán (ROA, ROE), hiệu quả thị trường (Tobin's Q) và các rủi ro tài chính (chỉ số KZ, Z-score).
• Khung phân tích đề xuất: Xây dựng mô hình kiểm định tác động trực tiếp của ESG và kiểm soát carbon lên HQTC, đồng thời thiết lập vai trò phân tách của điểm phát thải carbon trong mối quan hệ này.

CHƯƠNG 3. Thiết kế nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết phương pháp luận và mô hình định lượng:

• Quy trình nghiên cứu: Mô tả các bước từ thu thập dữ liệu thứ cấp từ Refinitiv Eikon, kiểm tra chất lượng dữ liệu bằng định luật Benford (thông qua Bảng phân phối Benford, kiểm định Z-statistic, Chi-square, chỉ số MAD).
• Đo lường biến số: Chi tiết hóa cách tính điểm số ESG, ESG Combined, ESG Controversies của LSEG; định nghĩa các biến phụ thuộc đo lường hiệu quả tài chính và rủi ro (ROA, ROE, Q, KZ, Z).
• Mô hình kinh tế lượng:
  • Mô hình hồi quy dữ liệu bảng cơ bản: Pooled OLS, FEM (Fixed Effects Model), REM (Random Effects Model) và FGLS nhằm khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan.
  • Phương pháp ước lượng System GMM (SGMM) và Difference GMM (DGMM) để kiểm soát vấn đề nội sinh, độ trễ thời gian và các yếu tố không quan sát được.
  • Mô hình hồi quy phân vị (Quantile Regression) tại các phân vị 10, 25, 50, 75, 90 nhằm phân tích tác động phi tuyến.
  • Phương pháp hồi quy phân rã Oaxaca-Blinder nhằm so sánh và bóc tách mức độ tác động giữa hai nhóm doanh nghiệp có mức điểm phát thải carbon khác nhau.

CHƯƠNG 4. Kết quả nghiên cứu

Chương 4 công bố toàn bộ kết quả phân tích thống kê và kinh tế lượng:

• Thống kê mô tả: Trình bày các chỉ số trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị lớn nhất/nhỏ nhất của các biến ROA, ROE, Q, KZ, Z, điểm số ESG, E, S, G, Emissions Score và CO2.
• Kết quả ước lượng dữ liệu bảng:
  • Thực hiện kiểm định Hausman để lựa chọn giữa FEM và REM, sau đó kiểm soát khuyết tật mô hình bằng GLS/FGLS.
  • Kết quả hồi quy SGMM lần lượt cho các biến phụ thuộc ROA, ROE, Q, KZ, Z khẳng định việc thực hành ESG và cải thiện điểm số kiểm soát carbon có tác động tích cực có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả tài chính kế toán (ROA, ROE) và giá trị doanh nghiệp thị trường (Tobin's Q).
  • Thực hiện ESG giúp giảm thiểu mức độ thắt chặt tài chính (giảm chỉ số KZ) và gia tăng mức độ an toàn tài chính (tăng chỉ số Altman Z-score).
• Kết quả hồi quy phân vị (Quantile Regression): Bảng tổng hợp hồi quy tại các phân vị 10, 25, 50, 75, 90 cho thấy hệ số tác động của ESG và kiểm soát carbon không đồng nhất giữa các nhóm: mức độ tác động tích cực biểu hiện mạnh mẽ hơn ở nhóm doanh nghiệp có hiệu quả tài chính ở phân vị trung bình và cao so với phân vị thấp.
• Kết quả hồi quy phân rã Oaxaca-Blinder: Phân tích chênh lệch hệ số hồi quy giữa 2 nhóm mẫu (nhóm doanh nghiệp có điểm phát thải cao/thấp) đối với lần lượt các biến ROA, ROE, Q, KZ, Z. Kết quả chứng minh sự khác biệt rõ rệt trong hiệu quả tài chính có đóng góp đáng kể từ việc kiểm soát carbon và mức độ minh bạch phát thải.
• Thảo luận kết quả: Đối chiếu kết quả với các lý thuyết nền tảng (Lý thuyết các bên liên quan, Lý thuyết hợp pháp) và các nghiên cứu quốc tế trước đó.

CHƯƠNG 5. Kết luận và hàm ý chính sách

• Hàm ý chính sách: Khuyến nghị các cơ quan quản lý nhà nước tại các quốc gia ASEAN xây dựng khung pháp lý bắt buộc và đồng bộ về công bố thông tin ESG, hoàn thiện thị trường tín chỉ carbon, và ban hành các chính sách ưu đãi tài chính xanh.
• Hàm ý quản trị: Đề xuất các giải pháp cho ban lãnh đạo doanh nghiệp trong việc tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh dài hạn, đầu tư công nghệ giảm phát thải CO2, thiết lập bộ phận chuyên trách CSR/ESG và chủ động thực hiện kiểm toán báo cáo phát triển bền vững.
• Hạn chế và hướng nghiên cứu tương lai: Nêu rõ các giới hạn về nguồn dữ liệu và gợi mở các hướng nghiên cứu mở rộng.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Bổ sung bằng chứng thực nghiệm tại thị trường mới nổi ASEAN6: Luận án kiểm chứng thành công các lý thuyết quản trị hiện đại (Lý thuyết hợp pháp, Lý thuyết các bên liên quan, Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực) trong bối cảnh đặc thù của các quốc gia đang phát triển thuộc ASEAN giai đoạn 2016–2022.
2. Làm rõ vai trò của kiểm soát phát thải carbon: Luận án mở rộng khung lý thuyết nghiên cứu khi không chỉ xem xét ESG như một chỉ số tổng hợp đơn thuần mà đi sâu bóc tách trụ cột Môi trường, điểm số phát thải (Emissions Score) và lượng phát thải CO2, chứng minh vai trò điều tiết và phân tách của kiểm soát carbon trong mối quan hệ với hiệu quả tài chính và rủi ro kiệt quệ tài chính.
3. Đóng góp về mặt phương pháp luận: Ứng dụng đồng thời mô hình hồi quy GMM hệ thống, hồi quy phân vị và kỹ thuật phân rã Oaxaca-Blinder trên dữ liệu bảng, cung cấp cách tiếp cận đo lường đa chiều, xử lý triệt để hiện tượng nội sinh và chỉ ra tác động phi tuyến tại từng phân vị hiệu quả tài chính.

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Cơ sở cho nhà quản trị doanh nghiệp: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định chi phí đầu tư cho các hoạt động ESG và kiểm soát carbon không phải là gánh nặng tài chính thuần túy mà là khoản đầu tư chiến lược mang lại lợi ích tài chính kế toán (ROA, ROE), gia tăng giá trị thị trường (Tobin's Q), giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn (giảm hạn chế tài chính KZ) và nâng cao an toàn tài chính (cải thiện chỉ số Z).
2. Cơ sở cho các nhà đầu tư và định chế tài chính: Kết quả nghiên cứu hỗ trợ các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân trong việc sử dụng điểm số ESG và dữ liệu phát thải khí nhà kính như những tiêu chí định lượng tin cậy để sàng lọc danh mục đầu tư, đánh giá rủi ro phi tài chính và định giá doanh nghiệp tại khu vực ASEAN.

Khuyến nghị và giải pháp đề xuất

• Đối với cơ quan quản lý nhà nước:
  • Tiếp tục hoàn thiện và chuẩn hóa khung pháp lý về báo cáo phát triển bền vững theo chuẩn mực quốc tế (như GRI, SASB, ISSB), từng bước chuyển dịch từ công bố tự nguyện sang bắt buộc.
  • Thúc đẩy vận hành thị trường giao dịch hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon (tương tự như CTX tại Việt Nam, sàn Bursa tại Malaysia), đồng thời kết nối thị trường carbon nội khối ASEAN.
  • Triển khai các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng xanh cho các doanh nghiệp đạt chuẩn ESG cao và có lộ trình giảm phát thải rõ ràng.
• Đối với doanh nghiệp:
  • Tích hợp các chỉ tiêu ESG và mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính vào chiến lược kinh doanh tổng thể và hệ thống quản trị rủi ro nội bộ.
  • Nâng cao tính minh bạch thông qua việc thuê các tổ chức độc lập kiểm toán báo cáo phát triển bền vững/CSR.
  • Đầu tư cải tiến quy trình công nghệ nhằm giảm cường độ năng lượng hóa thạch và cắt giảm phát thải CO2 trực tiếp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án

1. Giới hạn phạm vi dữ liệu: Mẫu nghiên cứu bị giới hạn ở các doanh nghiệp niêm yết có dữ liệu công bố điểm số ESG trên cơ sở dữ liệu Refinitiv Eikon, phần lớn là các doanh nghiệp có quy mô lớn, chưa bao quát được toàn bộ khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (MSMEs) – vốn chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế ASEAN.
2. Giới hạn thời gian: Giai đoạn nghiên cứu từ 2016 đến 2022 có bao gồm giai đoạn biến động bất thường của đại dịch COVID-19, có thể tạo ra những tác động ngoại cảnh nhất định lên các chỉ số tài chính ngắn hạn.
3. Đặc thù đo lường ESG: Dữ liệu ESG phụ thuộc vào thuật toán tính điểm của một nhà cung cấp dữ liệu duy nhất (Refinitiv/LSEG), trong khi phương pháp tính điểm giữa các tổ chức xếp hạng quốc tế khác nhau (như MSCI, S&P Global, Bloomberg) có thể có sự khác biệt.

Hướng nghiên cứu tương lai

1. Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các thị trường mới nổi khác ngoài khối ASEAN hoặc so sánh trực tiếp giữa các khối kinh tế (như ASEAN với BRICS hoặc EU).
2. Sử dụng kết hợp nhiều nguồn dữ liệu ESG từ các tổ chức xếp hạng khác nhau để kiểm tra tính vững của kết quả đo lường.
3. Nghiên cứu sâu hơn về tác động của các sự kiện tranh cãi liên quan đến ESG (ESG Controversies) và chi tiết hóa phát thải theo từng phạm vi (Scope 1, Scope 2, Scope 3) đối với chi phí sử dụng vốn và cấu trúc vốn của doanh nghiệp.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo cho nhiều nhóm đối tượng trong nghiên cứu học thuật và thực tiễn:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kế toán, Kinh tế phát triển: Tài liệu hữu ích về phương pháp nghiên cứu định lượng nâng cao trên dữ liệu bảng (kết hợp GMM hệ thống, hồi quy phân vị, hồi quy phân rã Oaxaca-Blinder) và cách ứng dụng định luật Benford trong kiểm tra dữ liệu tài chính.
• Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Cung cấp luận cứ thực nghiệm để xây dựng lộ trình bắt buộc hóa báo cáo ESG, phát triển thị trường carbon và định hình chính sách tài chính bền vững tại Việt Nam và khu vực ASEAN.
• Ban lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên viên quản trị rủi ro: Tài liệu tham khảo giá trị trong việc xây dựng chiến lược phát triển bền vững, quản trị dữ liệu phát thải khí nhà kính và tối ưu hóa chi phí tài chính thông qua việc cải thiện điểm xếp hạng ESG.
• Các nhà đầu tư và tổ chức tài chính: Cung cấp khung phân tích thực nghiệm để đánh giá rủi ro phi tài chính, xây dựng các danh mục đầu tư có trách nhiệm (SRI) tại thị trường Đông Nam Á.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng những chỉ tiêu cụ thể nào để đo lường hiệu quả tài chính và rủi ro của doanh nghiệp?

Luận án sử dụng 5 chỉ tiêu phụ thuộc:

• ROA (Lợi nhuận trên tổng tài sản) và ROE (Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu): đo lường hiệu quả tài chính dựa trên dữ liệu kế toán.
• Tobin's Q (Q): đo lường hiệu quả tài chính và kỳ vọng tăng trưởng dựa trên giá trị thị trường.
• Chỉ số KZ (Kaplan - Zingales): đo lường mức độ hạn chế và thắt chặt tài chính của doanh nghiệp.
• Chỉ số Z (Altman Z-score): đo lường rủi ro kiệt quệ tài chính và xác suất phá sản.

2. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ nguồn nào và trong giai đoạn nào?

Toàn bộ dữ liệu bảng về tài chính, điểm số ESG, các trụ cột cấu thành (E, S, G), điểm phát thải (Emissions Score) và lượng khí thải CO2 của các doanh nghiệp thuộc 6 quốc gia ASEAN (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan, Việt Nam) được trích xuất từ cơ sở dữ liệu quốc tế Refinitiv Eikon (LSEG) trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2022.

3. Luận án áp dụng những phương pháp kinh tế lượng nào để xử lý dữ liệu và kiểm định mô hình?

Luận án áp dụng hệ thống phương pháp định lượng gồm:

• Kiểm định phân phối dữ liệu qua định luật Benford (sử dụng Z-statistic, Chi-square, Mean Absolute Deviation - MAD).
• Hồi quy dữ liệu bảng: Pooled OLS, FEM (Fixed Effects), REM (Random Effects) và FGLS.
• Hồi quy System GMM (SGMM) và Difference GMM (DGMM) nhằm kiểm soát hiện tượng nội sinh.
• Hồi quy phân vị (Quantile Regression) tại các phân vị 10, 25, 50, 75, 90.
• Hồi quy phân rã Oaxaca-Blinder để so sánh tác động giữa các nhóm mẫu phân loại theo mức độ kiểm soát phát thải.

4. Kết quả nghiên cứu chính của luận án về tác động của ESG và kiểm soát phát thải carbon là gì?

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm xác nhận việc thực hành ESG và nâng cao điểm số kiểm soát phát thải mang lại tác động tích cực đến hiệu quả tài chính kế toán (ROA, ROE) và giá trị thị trường (Tobin's Q), đồng thời hỗ trợ giảm thiểu mức độ hạn chế tiếp cận tài chính (giảm KZ) và nâng cao mức độ an toàn tài chính (cải thiện Z). Tác động này có sự biến thiên phi tuyến giữa các phân vị hiệu quả tài chính và có sự chênh lệch có ý nghĩa thống kê giữa nhóm doanh nghiệp có mức độ kiểm soát phát thải khác nhau.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Dương Nguyễn Thanh Phương đã giải quyết mục tiêu nghiên cứu về mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội (ESG), kiểm soát phát thải carbon và hiệu quả tài chính doanh nghiệp tại 6 quốc gia khu vực ASEAN giai đoạn 2016–2022. Bằng việc kết hợp các khung lý thuyết nền tảng với các kỹ thuật kinh tế lượng đa dạng như System GMM, hồi quy phân vị và phân rã Oaxaca-Blinder trên dữ liệu từ Refinitiv Eikon, luận án cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động tích cực của thực hành bền vững lên hiệu quả kế toán, giá trị thị trường và khả năng chống chịu tài chính của doanh nghiệp. Các phát hiện của luận án đóng góp cơ sở khoa học cho công tác quản trị doanh nghiệp và hoạch định chính sách phát triển kinh tế carbon thấp tại các thị trường mới nổi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Giới thiệu vấn đề nghiên cứu. Bối cảnh nghiên cứu. Động cơ nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Kết cấu luận án.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Trách nhiệm xã hội. Hiệu quả tài chính. Công bố phát thải khí nhà kính.

Lý thuyết hợp pháp (Legitimacy Theory). Lý thuyết về sự phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên (Resource dependence Theory). Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder theory). Lý thuyết đại diện (Agency theory).

Nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ trách nhiệm xã hội, kiểm soát carbon và Hiệu quả tài chính. Mối liên hệ giữa thực hiện trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính. Tác động kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính. Khoảng trống nghiên cứu về tác động của ESG và kiểm soát carbon đối với hiệu quả tài chính của DN tại khu vực ASEAN6.

Khung phân tích đề xuất. Kết luận chương 2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu.

Quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu:. Giả thuyết nghiên nghiên cứu:.

Mô tả đo lường các biến. Kết luận chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thống kê mô tả.

Kết quả phân tích hồi quy. Kết quả phân tích với biến ROA. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là ROE. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là Q.

Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là KZ. Kết quả phân tích với biến phụ thuộc là Z. Hồi quy phân vị (quantile regression). Hồi quy phân rã Oaxaca- Blinder.

Thảo luận kết quả. Kết luận chương 4. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Hàm ý chính sách .1 Hàm ý quản trị.

Hạn chế của luận án. Hướng nghiên cứu tương lai. 159 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ASEAN Association of Southeast Asian Hiệp hội các quốc gia Đông Nations Nam Á CSR Corporate Social Responsibility Trách nhiệm xã hội DGMM Difference Generalized Moment Phương pháp ước lượng Method moment sai phân DN Doanh nghiệp ESG Environment, Social, Môi trường, xã hội, quản trị Govermance FEM Fixed Effect Method Phương pháp hồi quy tác động cố định HQTC Financial performance Hiệu quả tải chính FGLS Feasible generalised least square Phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát khả thi OLS Ordinary Least Squares Phương pháp bình phương tối thiểu REM Random Effect Method Phương pháp hồi quy tác động ngẫu nhiên SDG Sustainable Development Goals Mục tiêu phát triển bền vững SGMM System Generized Moment Phương pháp ước lượng Method moment hệ thống UN United Nation Liên Hiệp Quốc WB World Bank Ngân hàng thế giói vii DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2.1 Dòng sự kiện liên quan ESG .1 Xác suất một chữ số xuất hiện theo phân phối Benford’s Law .2 Các giá trị quan trọng của Z-statistic .3 Ngưỡng giá trị của phép thử Chi-square .4 Các giá trị quan trọng và kết luận cho các giá trị MAD khác nhau .5 Mô tả các biến trong nghiên cứu .6 Cách phân loại điểm số ESG .7 Cách tính điểm số ESG .1 Thống kê mô tả các biến trong nghiên cứu .2 Kết quả kiểm định lựa chọn REM hay FEM .3 Bảng kết quả mô hình OLS, FEM, REM và GLS .4 Mô hình GMM biến phụ thuộc ROA .5 Kết quả kiểm định lựa chọn REM hay FEM .6 Hồi quy OLS, FEM, REM, GLS .7 Kết quả GMM biến phụ thuộc ROE .8 Kết quả kiểm định lựa chọn REM hay FEM .9 Kết quả ước lượng OLS, REM, FEM và GLS .10 Mô hình GMM biến phụ thuộc Q .11 Kết quả kiểm định lựa chọn REM hay FEM .12 Kết quả ước lượng OLS, REM, FEM và GLS .13 Hồi quy GMM biến phụ thuộc KZ .14 Kết quả kiểm định lựa chọn REM hay FEM .15 Kết quả ước lượng OLS, REM, FEM và GLS .16 Hồi quy GMM biến phụ thuộc Z .17 Kết quả Hồi quy phân vị với biến phụ thuộc ROA .18 Kết quả Hồi quy phân vị, biến phụ thuộc ROE .19 Kết quả Hồi quy phân vị, biến phụ thuộc Q .20 Kết quả Hồi quy phân vị, biến phụ thuộc KZ .21 Kết quả Hồi quy phân vị, biến phụ thuộc Z.22 Kết quả Hồi quy phân rã lần lượt các biến phụ thuộc .23 Kết quả Hồi quy phân rã lần lượt các biến phụ thuộc .24 Chênh lệch hệ số hồi quy giữa 02 mẫu với ROA .25 Chênh lệch hệ số hồi quy giữa 02 mẫu với ROE .26 Chênh lệch hệ số hồi quy giữa 02 mẫu với Q.27 Chênh lệch hệ số hồi quy giữa 02 mẫu với KZ .28 Chênh lệch hệ số hồi quy giữa 02 mẫu với Z .29 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy GMM .30 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy đối với phân vị 10 .31 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy đối với phân vị 25 .32 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy đối với phân vị 50 .33 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy đối với phân vị 75 .34 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy đối với phân vị 90 .35 Bảng tổng hợp kết quả hồi quy phân rã. 140 ix DANH MỤC HÌNH Trang Hình 1.1 Sự quan tâm các vấn đề liên quan ESG từ 2018- 2023.2 Số liệu công ty công bố báo cáo bền vững.

Điểm số tổng hợp phát triển bền vững từ 2016- 2023 .4 Điểm số ESG theo quốc gia từ 2016- 2023 .5 Ấn phẩm công bố hàng năm, 1983- 2023 .6 Ấn phẩm công bố hàng năm, 2008-2022 .7 Thống kê nguồn xuất bản, 1989- 2023 .8 Từ khóa theo chủ đề thịnh hành .9 Phân tích Treemap.10 Báo cáo bền vững công ty N100 .1 Mô hình ba lĩnh vực Shwartz and Carroll, 2003 CSR .2 Tiêu chuẩn ESG theo các dòng sự kiện .3 Minh họa lĩnh vực CSR của Carroll (C), Murphy(M) và Freederick (F) theo thời gian .4 Cách tính chỉ số ESG theo LSEG .1 Quy trình nghiên cứu .2 Mô tả cách tính các chỉ số ESG, ESG Combined, ESG controversities. 78 x TÓM TẮT Luận án này nhằm lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội (ESG), kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính tại các doanh nghiệp thuộc ASEAN 6. Bằng việc phân tích dữ liệu bảng từ Refinitiv Eikon trong giai đoạn 2016-2022, nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp hồi quy hiện đại (hồi quy dữ liệu bảng, hồi quy phân vị, hồi quy phân rã) để đánh giá tác động của ESG và kiểm soát carbon đối với hiệu quả tài chính, đồng thời so sánh tác động này giữa các phân vị hiệu quả tài chính khác nhau. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc thực hiện ESG và kiểm soát carbon mang lại hiệu quả tài chính tích cực cho doanh nghiệp.

Áp lực từ các bên liên quan đã thúc đẩy doanh nghiệp tự nguyện công bố thông tin ESG. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các chính sách khuyến khích phát triển bền vững là phù hợp và cần thiết. Dựa trên những phát hiện này, nghiên cứu đề xuất các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công bố thông tin ESG một cách minh bạch và đầy đủ hơn. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng nhận diện một số hạn chế và đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo trong tương lai.

Từ khóa: CSR, ESG, Hiệu quả tài chính, Tiếp cận tài chính, Phát triển bền vững. xi ABSTRACT This dissertation aims to fill the knowledge gap regarding the relationship between environmental, social, and governance (ESG) factors, carbon control, and financial performance of ASEAN 6 companies. By analyzing panel data from Refinitiv Eikon during the period 2016-2022, this study employs advanced regression methods (panel data regression, quantile regression, and decomposition regression) to assess the impact of ESG and carbon control on financial performance, and to compare this impact across different financial performance quantiles. The research findings reveal that implementing ESG practices and emission scores positively influences corporate financial performance.

Pressure from stakeholders has encouraged companies to disclose ESG information voluntarily. The study also indicates that policies promoting sustainable development are appropriate and necessary. Based on these findings, the research proposes policies to support companies in disclosing ESG information more transparently and comprehensively. The study also acknowledges some limitations and suggests directions for future research.

Keywords: CSR, ESG, Financial performance, access to finance, sustainable development. Giới thiệu vấn đề nghiên cứu Nghiên cứu trách nhiệm xã hội, kiểm soát carbon và hiệu quả tài chính tiếp tục là chủ đề thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu Xu hướng đầu tư gắn với thực hiện trách nhiệm xã hội ngày càng tăng do nhận thức ngày càng sâu sắc các vấn đề như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng…Xu hướng đầu tư chú trọng yếu tố Môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng phổ biến và đóng góp cho mục tiêu kép phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Trong lĩnh vực tài chính, vai trò của ESG đang tăng lên đáng kể giữa cả tổ chức và cá nhân các nhà đầu tư. Nhiều nhà đầu tư hiện đang tích hợp một cách rõ ràng nguyên tắc ESG vào chiến lược đầu tư của họ.

Theo kết quả khảo sát Stastista (2023) thì tích hợp ESG là phương pháp phổ biến nhất để đầu tư vào môi trường, xã hội và quản trị (ESG) giữa các nhà đầu tư tổ chức trên toàn thế giới vào năm 2021, nghĩa là đưa các vấn đề ESG vào quyết định đầu tư một cách có hệ thống. Tỷ lệ sử dụng tích hợp ESG đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019, đạt 48% vào năm 2021. Nhìn chung, việc áp dụng ESG đang trở nên phổ biến hơn và tỷ lệ những người không triển khai các phương pháp ESG đã giảm dần trong giai đoạn này. Friede và cộng sự (2015) tổng hợp 2000 nghiên cứu thực nghiệm và một số nghiên cứu về mối liên hệ giữa các tiêu chí ESG và hiệu quả tài chính của DN.

Từ bằng chứng các nghiên cứu thực nghiệm và kết quả chỉ ra rằng khoảng 90% các nghiên cứu tìm thấy chỉ ra mối quan hệ tích cực tiêu chí ESG và hiệu quả tài chính của DN. Một phân tích tổng hợp khác từ132 bài báo được công bố trên các tạp chí có uy tín cho thấy 78% kết quả nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ tích cực giữa tính bền vững và hiệu suất tài chính của công ty (Alshehhi và cộng sự, 2018). Bên cạnh đó, Whelan và cộng sự (2021) đã khai thác dữ liệu từ hơn 1000 bài báo được xuất bản từ năm 2015 đến năm 2020 tập trung vào mối liên hệ giữa ESG và hiệu suất tài chính. 2 Phân tích cho thấy có 58% các nghiên cứu tìm thấy mối quan hệ tích cực giữa ESG và hiệu suất tài chính, 8% có mối quan hệ tiêu cực, 13% không có mối quan hệ và 21% có kết quả hỗn hợp.