Sách chuyên khảo một số vấn đề về trách nhiệm xã hội doanh nghiệp với hiệu quả tài chính tiếp cận thực tiễn từ các ngân hàng thương mại việt nam

Khám phá mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội doanh nghiệp và hiệu quả tài chính qua nghiên cứu thực tiễn từ các ngân hàng thương mại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Văn Thích
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế, Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Một số vấn đề về trách nhiệm xã hội doanh nghiệp với hiệu quả tài chính: Tiếp cận thực tiễn từ các ngân hàng thương mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Sách chuyên khảo
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI DOANH NGHIỆP
• 1.1. Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp trong thế kỷ 20
• 1.2. Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp trong thế kỷ 21
• 1.3. Các lợi ích khi thực hiện trách nhiệm xã hội doanh nghiệp
• 1.4. Những lợi ích của trách nhiệm xã hội đối với doanh nghiệp
• 1.5. Những lợi ích của trách nhiệm xã hội doanh nghiệp đối với xã hội
• 1.6. Phương pháp đo lường trách nhiệm xã hội
• 1.7. Sử dụng bộ dữ liệu chỉ số xếp hạng
• 1.8. Phân tích nội dung
• 1.9. Khảo sát dựa trên bảng câu hỏi
• 1.10. Sử dụng dữ liệu tiền tệ
• 1.11. Các hướng dẫn để thực hiện và báo cáo trách nhiệm xã hội
• 1.12. Các hướng dẫn quốc tế. Các quy định và hướng dẫn của Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
• 2.1. Đo lường hiệu quả tài chính
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI DOANH NGHIỆP ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
• 3.1. Giới thiệu về các lý thuyết được sử dụng trong nghiên cứu CSR
• 3.2. Các lý thuyết về tác động của CSR đến hiệu quả tài chính
• 3.3. Lý thuyết Cổ đông
• 3.4. Lý thuyết Các bên liên quan
• 3.5. Lý thuyết Hợp pháp
• 4. CHƯƠNG 4: TÁC ĐỘNG CỦA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI DOANH NGHIỆP ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
• 4.1. Chi tiêu trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính của ngân hàng
• 4.2. Công bố thông tin trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính của ngân hàng
• 5. CHƯƠNG 5: TÁC ĐỘNG CỦA CÁC THÀNH PHẦN TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI DOANH NGHIỆP ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
• 5.1. Tác động của trách nhiệm với môi trường đến hiệu quả tài chính
• 5.2. Tác động của trách nhiệm với người lao động đến hiệu quả tài chính
• 5.3. Tác động của trách nhiệm với cộng đồng đến hiệu quả tài chính
• 6. CHƯƠNG 6: HIỆU LỰC ĐIỀU CHỈNH CỦA CƠ CẤU SỞ HỮU ĐẾN TÁC ĐỘNG CỦA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI DOANH NGHIỆP ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
• 6.1. Sở hữu Nhà nước và HQTC. Sở hữu Nhà nước và Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp
• 6.2. Hiệu lực điều chỉnh của cơ cấu sở hữu đến tác động của trách nhiệm xã hội doanh nghiệp đến hiệu quả tài chính
• 7. CHƯƠNG 7: THỰC TRẠNG TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 7.1. Mô tả về các ngân hàng thương mại Việt Nam trong nghiên cứu
• 7.2. Phương pháp đo lường trách nhiệm xã hội của các ngân hàng thương mại
• 7.3. Sử dụng dữ liệu tiền tệ
• 7.4. Phân tích nội dung
• 7.5. Thực trạng công bố thông tin và chi tiêu trách nhiệm xã hội các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2012-2019
• 7.6. Thực trạng công bố thông tin trách nhiệm xã hội
• 7.7. Thực trạng số tiền chi tiêu cho các hoạt động trách nhiệm xã hội
• 7.8. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 8. CHƯƠNG 8: TÁC ĐỘNG CỦA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI DOANH NGHIỆP ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 8.1. Tổng quan tài liệu và phát triển giả thuyết
• 8.2. Phương pháp nghiên cứu
• 8.3. Mẫu nghiên cứu
• 8.4. Mô hình nghiên cứu
• 8.5. Phương pháp ước lượng
• 8.6. Kết quả nghiên cứu
• 8.7. Thống kê mô tả các mẫu nghiên cứu
• 8.8. Phân tích hồi quy
• 8.9. Kết luận, hàm ý chính sách và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 9. CHƯƠNG 9: TÁC ĐỘNG CỦA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG: VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA CƠ CẤU SỞ HỮU
• 9.1. Tổng quan tài liệu và phát triển giả thuyết
• 9.2. Tác động của CSR đối với hoạt động tài chính của ngân hàng
• 9.3. Hiệu lực kiểm duyệt của cơ cấu sở hữu
• 9.4. Phương pháp nghiên cứu
• 9.5. Mẫu nghiên cứu
• 9.6. Mô hình nghiên cứu
• 9.7. Phương pháp hồi quy
• 9.8. Kết quả và thảo luận
• 9.9. Thống kê mô tả
• 9.10. Phân tích hồi quy
• 9.11. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 10. CHƯƠNG 10: TRÁCH NHIỆM MÔI TRƯỜNG CỦA DOANH NGHIỆP VÀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH: VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA CƠ CẤU SỞ HỮU VÀ TÌNH TRẠNG NIÊM YẾT CỦA CÁC NGÂN HÀNG VIỆT NAM
• 10.1. Giới thiệu nghiên cứu
• 10.2. Tổng quan tài liệu và phát triển giả thuyết nghiên cứu
• 10.3. Trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp và tác động của nó đối với hiệu quả tài chính
• 10.4. Hiệu lực điều chỉnh của các quy định pháp luật
• 10.5. Hiệu quả điều tiết của cơ cấu sở hữu
• 10.6. Thiết kế nghiên cứu
• 10.7. Mẫu nghiên cứu và nguồn dữ liệu
• 10.8. Đo lường các biến nghiên cứu
• 10.9. Mô hình nghiên cứu
• 10.10. Phương pháp ước lượng
• 10.11. Kết quả và thảo luận
• 10.12. Mức độ công bố thông tin trách nhiệm với môi trường
• 10.13. Thống kê mô tả các mẫu nghiên cứu
• 10.14. Kiểm định các khuyết tật của mô hình nghiên cứu
• 10.15. Kiểm tra giả thuyết
• 10.16. Kết luận, hàm ý chính sách và hướng nghiên cứu tiếp theo
• LỜI NÓI ĐẦU

Tóm tắt

I. Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp và hiệu quả tài chính

Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) và hiệu quả tài chính (HQTC) là hai khái niệm quan trọng trong quản lý doanh nghiệp hiện đại. CSR không chỉ là nghĩa vụ đạo đức mà còn là yếu tố chiến lược giúp doanh nghiệp cải thiện hình ảnh và tăng cường lợi thế cạnh tranh. Ngân hàng thương mại Việt Nam đang ngày càng chú trọng đến CSR như một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển bền vững. Nghiên cứu này tập trung phân tích mối quan hệ giữa CSR và HQTC, đặc biệt trong bối cảnh các ngân hàng thương mại tại Việt Nam.

1.1. Khái niệm và lợi ích của CSR

Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp được định nghĩa là cam kết của doanh nghiệp đối với xã hội và môi trường. CSR mang lại nhiều lợi ích, bao gồm cải thiện hình ảnh doanh nghiệp, tăng cường lòng tin của khách hàng và đối tác, đồng thời góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng. Các ngân hàng thương mại Việt Nam đã áp dụng CSR như một công cụ để nâng cao uy tín và thu hút đầu tư.

1.2. Phương pháp đo lường CSR

Đo lường CSR được thực hiện thông qua nhiều phương pháp, bao gồm sử dụng bộ dữ liệu chỉ số xếp hạng, phân tích nội dung, và khảo sát dựa trên bảng câu hỏi. Các phương pháp này giúp đánh giá mức độ thực hiện CSR của doanh nghiệp một cách khách quan và toàn diện. Đặc biệt, việc sử dụng dữ liệu tiền tệ để đo lường CSR đã trở thành xu hướng phổ biến trong các nghiên cứu gần đây.

II. Hiệu quả tài chính trong ngân hàng thương mại

Hiệu quả tài chính là chỉ tiêu quan trọng đánh giá hiệu suất hoạt động của ngân hàng thương mại. HQTC được đo lường thông qua các chỉ số như lợi nhuận, tỷ suất sinh lời và giá trị thị trường. Nghiên cứu này phân tích tác động của CSR đến HQTC, đặc biệt trong bối cảnh các ngân hàng thương mại Việt Nam đang chuyển mình để hội nhập quốc tế.

2.1. Đo lường HQTC

HQTC được đo lường bằng các chỉ tiêu như lợi nhuận kế toán, lợi nhuận thị trường, và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Các chỉ tiêu này phản ánh khả năng tạo ra giá trị của ngân hàng, đồng thời là cơ sở để đánh giá hiệu quả của các chiến lược kinh doanh, bao gồm cả CSR.

2.2. Tác động của CSR đến HQTC

Nghiên cứu chỉ ra rằng CSR có tác động tích cực đến HQTC của ngân hàng thương mại. Các hoạt động CSR như đầu tư xã hội, bảo vệ môi trường, và trách nhiệm với người lao động không chỉ cải thiện hình ảnh doanh nghiệp mà còn góp phần tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận. Tuy nhiên, tác động này có thể khác biệt tùy thuộc vào cơ cấu sở hữu và quy mô của ngân hàng.

III. Thực tiễn từ ngân hàng thương mại Việt Nam

Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của CSR đến HQTC trong ngành ngân hàng thương mại Việt Nam. Kết quả cho thấy các ngân hàng thực hiện CSR một cách bài bản thường đạt được HQTC cao hơn so với các ngân hàng không chú trọng đến CSR.

3.1. Thực trạng CSR tại Việt Nam

Các ngân hàng thương mại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc thực hiện CSR. Tuy nhiên, mức độ thực hiện CSR vẫn còn chênh lệch giữa các ngân hàng, đặc biệt là giữa ngân hàng nhà nước và ngân hàng tư nhân. Các ngân hàng nhà nước thường có mức độ công bố thông tin CSR cao hơn, nhưng tác động của CSR đến HQTC lại yếu hơn so với các ngân hàng tư nhân.

3.2. Hàm ý chính sách

Nghiên cứu đề xuất các hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy thực hiện CSR trong ngành ngân hàng. Các khuyến nghị bao gồm tăng cường minh bạch trong công bố thông tin CSR, khuyến khích các ngân hàng đầu tư vào các hoạt động xã hội và môi trường, đồng thời xây dựng các tiêu chuẩn quốc gia về CSR để đảm bảo tính nhất quán và hiệu quả.

Nội dung chính

Phân tích học thuật: Sách chuyên khảo "Một số vấn đề về trách nhiệm xã hội doanh nghiệp với hiệu quả tài chính: Tiếp cận thực tiễn từ các ngân hàng thương mại Việt Nam"

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Sách chuyên khảo "Một số vấn đề về trách nhiệm xã hội doanh nghiệp với hiệu quả tài chính: Tiếp cận thực tiễn từ các ngân hàng thương mại Việt Nam" do TS. Nguyễn Văn Thích và TS. Bùi Thị Thu Hằng đồng chủ biên, được Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh xuất bản năm 2023. Công trình này được phát triển dựa trên cơ sở tổng hợp từ các bài báo khoa học công bố quốc tế, kỷ yếu hội thảo và luận án tiến sĩ của nhóm tác giả (Bùi Thị Thu Hằng, 2021a, 2021b, 2022; Nguyễn Văn Thích và cộng sự, 2022).

Trong chương trình đào tạo khối ngành Kinh tế, Kinh doanh và Tài chính – Ngân hàng ở bậc đại học và sau đại học, tài liệu này giữ vị trí tham khảo chuyên sâu cho các học phần liên quan đến Quản trị ngân hàng thương mại, Đạo đức kinh doanh, Quản trị công ty và Phương pháp nghiên cứu định lượng trong tài chính.

Mục tiêu học tập cốt lõi của tài liệu bao gồm:

1. Hệ thống hóa tiến trình phát triển của các lý thuyết về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) và hiệu quả tài chính (HQTC).
2. Phân tích các phương pháp đo lường CSR và HQTC trong thực nghiệm học thuật.
3. Cung cấp quy trình nghiên cứu định lượng hoàn chỉnh để đánh giá tác động của chi tiêu trách nhiệm xã hội (CSRE), công bố thông tin trách nhiệm xã hội (CSRD) và trách nhiệm môi trường (CER) đến kết quả tài chính của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Tài liệu được kết cấu chặt chẽ theo 3 phần gồm 11 chương, tiếp cận từ tổng quan lý luận, tổng kết bằng chứng thực nghiệm quốc tế đến mô hình định lượng thực chứng tại thị trường Việt Nam giai đoạn 2012–2019.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

                                 CẤU TRÚC NỘI DUNG SÁCH CHUYÊN KHẢO

Các chương/chủ đề chính

• Chương 1 đến Chương 3 (Phần 1 - Cơ sở lý luận): Trình bày sự phát triển của khái niệm CSR từ thế kỷ 20 (Bowen, 1953; Davis, 1960; Carroll, 1979) đến thế kỷ 21 (EC, 2001, 2011; UNGC, 2010; ISO 26000:2010). Phân tích 4 phương pháp đo lường CSR (bộ dữ liệu xếp hạng, phân tích nội dung, khảo sát bằng bảng hỏi, dữ liệu tiền tệ) và hệ thống đo lường HQTC qua thước đo kế toán (ROA, ROE, ROS, NIM, CAR, CostInc, NPL) cùng thước đo thị trường (Tobin's Q, EPS, P/E, PTB). Phân tích 4 lý thuyết cốt lõi giải thích mối quan hệ CSR – HQTC: Lý thuyết Cổ đông, Lý thuyết Các bên liên quan, Lý thuyết Hợp pháp và Lý thuyết Kim tự tháp Carroll.
• Chương 4 đến Chương 6 (Phần 2 - Tổng quan nghiên cứu thực nghiệm): Tổng hợp các kết quả thực nghiệm mâu thuẫn trên thế giới về tác động của CSR đến HQTC (tích cực, tiêu cực, trung lập hoặc hỗn hợp); phân tách tác động của từng thành phần CSR (môi trường, người lao động, cộng đồng); và xem xét vai trò điều chỉnh của cơ cấu sở hữu nhà nước.
• Chương 7 đến Chương 10 (Phần 3 - Thực chứng tại Việt Nam): Phân tích thực trạng công bố thông tin và chi tiêu CSR của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2012–2019. Sử dụng mô hình hồi quy để kiểm định:
  • Tác động tích cực của CSRE và CSRD đến HQTC; vai trò nổi bật của trách nhiệm môi trường và người lao động.
  • Vai trò điều tiết của cơ cấu sở hữu: Mối quan hệ giữa CSRE và HQTC mạnh hơn ở ngân hàng do Nhà nước kiểm soát, trong khi tác động của CSRD đến HQTC ở nhóm này lại yếu hơn so với ngân hàng tư nhân.
  • Mối liên hệ giữa trách nhiệm môi trường (CER) và HQTC dưới tác động điều tiết của tình trạng niêm yết và sở hữu Nhà nước.
• Chương 11 (Hàm ý chính sách): Đề xuất giải pháp thực thi cho các NHTM, Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ nhằm chuẩn hóa việc công bố thông tin bền vững.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết kinh tế - xã hội: Cung cấp cơ sở đối chiếu giữa quan điểm phản đối CSR dựa trên cơ chế tối đa hóa lợi nhuận cổ đông thuần túy (Shareholder Theory - Friedman, 1970) với các quan điểm ủng hộ CSR dựa trên trách nhiệm giải trình đa bên (Stakeholder Theory - Freeman, 1984; Legitimacy Theory).
• Khung khổ tiêu chuẩn quốc tế và pháp lý Việt Nam: Tích hợp Bộ tiêu chuẩn quốc tế về lập báo cáo phát triển bền vững (GRI Standards với các phần GRI 100, 200, 300, 400), hướng dẫn ISO 26000, 10 nguyên tắc UNGC, Thông tư 155/2015/TT-BTC, Thông tư 96/2020/TT-BTC, Bộ nguyên tắc Quản trị công ty 2019 (OECD/IFC) và Bộ chỉ số doanh nghiệp bền vững (CSI 2020 gồm 4 nhóm: 14 chỉ số kết quả PTBV, 27 chỉ số quản trị, 27 chỉ số môi trường, 59 chỉ số lao động và xã hội).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích nội dung (Content Analysis): Thiết kế bảng tiêu chí mã hóa nhị phân (0-1) hoặc thang đo cấp bậc để lượng hóa dữ liệu định tính từ Báo cáo thường niên và Báo cáo phát triển bền vững.
• Kỹ năng phân tích định lượng và xử lý dữ liệu bảng: Vận dụng các phương pháp ước lượng kinh tế lượng (hồi quy dữ liệu bảng, phương pháp moment tổng quát - GMM) để xử lý các khuyết tật mô hình (nội sinh, tự tương quan, phương sai sai số thay đổi).
• Kỹ năng đánh giá hiệu ứng điều tiết (Moderation Analysis): Đo lường sự thay đổi trong tương quan giữa các biến số CSR và chỉ số tài chính dưới sự tác động của biến phân loại (sở hữu Nhà nước, tình trạng niêm yết trên thị trường chứng khoán).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Tài liệu được biên soạn theo phương pháp tiếp cận thực chứng (empirical approach), kết hợp chặt chẽ giữa tổng quan lý luận và quy trình phân tích định lượng dữ liệu bảng thực tế.

QUY TRÌNH TIẾP CẬN SƯ PHẠM VÀ PHÂN TÍCH THỰC CHỨNG
                                                                        v

• Nghiên cứu điển hình và Dữ liệu thực tế: Giáo trình khai thác dữ liệu thực tế của hệ thống NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2012–2019, bao gồm mẫu nghiên cứu chi tiết về 4 ngân hàng thương mại Nhà nước nắm quyền kiểm soát (chiếm trên 50% tổng tài sản hệ thống tại thời điểm 31/12/2019) đối chiếu với các NHTM cổ phần tư nhân. Các trường hợp vi phạm môi trường thực tế (như vụ việc xả thải của Vedan năm 2008, Công ty Mía đường La Ngà năm 2020, các sai phạm tại cụm công nghiệp Bắc Ninh năm 2021) được đưa vào làm bối cảnh phân tích rủi ro phi tài chính.
• Bài tập thực hành và Biểu mẫu thu thập dữ liệu: Cung cấp khung mẫu cụ thể (như ví dụ phiếu thu thập thông tin và chấm điểm CSR của ngân hàng BIDV năm 2018 tại Bảng 7.3), giúp người học trực tiếp thực hành phương pháp phân tích nội dung, tính toán chỉ số CSRD, CER và bóc tách các khoản mục chi tiêu trách nhiệm xã hội từ báo cáo tài chính.
• Phương pháp đánh giá và Hướng dẫn tự học: Người học có thể sử dụng tài liệu để tự thiết kế đề cương nghiên cứu hoàn chỉnh: từ bước tổng quan tài liệu, xây dựng giả thuyết nghiên cứu, lựa chọn biến đại diện (kế toán/thị trường), kiểm tra ma trận tương quan và hệ số VIF, kiểm định khuyết tật mô hình đến bước diễn giải kết quả ước lượng hồi quy.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Cập nhật khung khổ pháp lý và tiêu chuẩn quốc tế: Tài liệu so sánh và đối chiếu trực tiếp các yêu cầu báo cáo phi tài chính theo Thông tư 155/2015/TT-BTC và văn bản thay thế là Thông tư 96/2020/TT-BTC của Bộ Tài chính; cập nhật các tiêu chuẩn GRI Standards (phiên bản mới nhất kế thừa từ G4), 10 nguyên tắc UNGC, tiêu chuẩn quốc gia tương đương ISO 26000:2010, Bộ nguyên tắc Quản trị công ty 2019 và Bộ chỉ số CSI 2020 gồm 127 chỉ tiêu đánh giá.
• Tiếp cận đa chiều trong đo lường CSR ngành Ngân hàng: Không chỉ dừng lại ở việc đánh giá chung, công trình phân tách CSR thành hai biến số thực nghiệm độc lập: Chi tiêu trách nhiệm xã hội (CSRE - dữ liệu tiền tệ) và Công bố thông tin trách nhiệm xã hội (CSRD - phân tích nội dung). Đồng thời, tài liệu đánh giá sâu ba thành phần độc lập: Trách nhiệm với môi trường, Trách nhiệm với người lao động và Trách nhiệm với cộng đồng.
• Phân tích sâu đặc thù thể chế kinh tế Việt Nam: Khắc phục khoảng trống của các nghiên cứu trước đây bằng cách đưa biến điều tiết cơ cấu sở hữu (sở hữu Nhà nước) và tình trạng niêm yết vào mô hình thực nghiệm, phản ánh chính xác bối cảnh ngành ngân hàng Việt Nam – nơi các NHTM Nhà nước kiểm soát giữ vai trò định hướng hệ thống tài chính tiền tệ.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên đại học năm cuối và Học viên cao học: Thuộc các chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh, Kế toán, Kiểm toán; sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các học phần Quản trị NHTM nâng cao, Đạo đức kinh doanh & Trách nhiệm xã hội, hoặc phục vụ viết khóa luận tốt nghiệp, luận văn thạc sĩ.
• Nghiên cứu sinh Tiến sĩ: Sử dụng cấu trúc lập luận, phương pháp tổng quan tài liệu, và mô hình nghiên cứu định lượng của sách làm khung tham chiếu cho các luận án liên quan đến quản trị bền vững và hiệu quả hoạt động ngân hàng.
• Kiến thức tiên quyết: Người học cần có kiến thức nền tảng về Tài chính doanh nghiệp, Nghiệp vụ NHTM, Lý thuyết Kế toán và Kinh tế lượng ứng dụng (hồi quy dữ liệu bảng, kiểm định khuyết tật mô hình).
• Giảng viên và Nhà nghiên cứu: Dùng làm tài liệu tham khảo để thiết kế bài giảng chuyên đề, xây dựng khung phân tích thực nghiệm và phát triển các đề tài nghiên cứu khoa học các cấp.
• Cán bộ quản lý ngân hàng và Cơ quan quản lý: Tham khảo cơ sở thực chứng để xây dựng chiến lược công bố thông tin môi trường – xã hội và hoàn thiện chính sách giám sát thị trường vốn xanh.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được thiết kế cho sinh viên năm cuối, học viên cao học, nghiên cứu sinh tiến sĩ, giảng viên thuộc khối ngành Kinh tế – Tài chính – Ngân hàng và các nhà phân tích chính sách, cán bộ quản trị chiến lược tại các định chế tài chính.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người đọc cần nắm vững kiến thức kinh tế vi mô, phân tích báo cáo tài chính, quản trị ngân hàng thương mại và các kỹ thuật thống kê – kinh tế lượng cơ bản để đọc hiểu các mô hình ước lượng và kiểm định khuyết tật.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Tài liệu tập trung chuyên biệt vào ngành ngân hàng thương mại tại một nền kinh tế mới nổi (Việt Nam), phân tách đồng thời cả dữ liệu chi tiêu (CSRE) và công bố thông tin (CSRD), đồng thời phân tích thực nghiệm vai trò điều tiết của sở hữu Nhà nước và tình trạng niêm yết.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nên tiếp cận tuần tự theo kết cấu 3 phần: nắm vững khung lý thuyết (Phần 1), nghiên cứu cách thức tổng kết khe hở học thuật (Phần 2), sau đó thực hành lại quy trình xây dựng biến số, lập bảng mã hóa và giải thích kết quả mô hình hồi quy (Phần 3).

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Sách cung cấp hệ thống bảng biểu chi tiết, bao gồm: danh mục các chỉ tiêu tài chính kế toán/thị trường, mẫu phiếu thu thập dữ liệu chấm điểm CSR (Bảng 7.3, Bảng 10.1), bảng tổng hợp các chỉ số CSI 2020 và danh mục tài liệu tham khảo học thuật phong phú trong nước và quốc tế.

---

Kết luận (150 từ)

Sách chuyên khảo "Một số vấn đề về trách nhiệm xã hội doanh nghiệp với hiệu quả tài chính: Tiếp cận thực tiễn từ các ngân hàng thương mại Việt Nam" đóng góp một hệ thống tri thức hoàn chỉnh và chuẩn mực về mối quan hệ giữa thực hành trách nhiệm xã hội và kết quả tài chính trong lĩnh vực ngân hàng.

Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa các khung lý thuyết kinh điển (Lý thuyết Cổ đông, Lý thuyết Các bên liên quan, Lý thuyết Hợp pháp, Lý thuyết Carroll) và phương pháp phân tích định lượng trên dữ liệu thực tế giai đoạn 2012–2019, công trình cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng về tác động của CSRE, CSRD và CER đối với hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam.

Tài liệu là nguồn tham khảo học thuật phục vụ trực tiếp cho hoạt động giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu, cũng như cung cấp căn cứ khoa học cho các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoạch định chính sách phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI DOANH NGHIỆP 1. Định nghĩa CSR là một khái niệm đa chiều (Carroll, 2016) và đã phát triển trong suốt nhiều năm qua. Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về CSR. Mỗi DN, tổ chức, chính phủ nhìn nhận CSR dưới những góc độ và quan điểm riêng, phụ thuộc vào điều kiện, đặc điểm và trình độ phát triển của mình (Hồ Thị Vân Anh, 2018).

Ngoài ra, định nghĩa về CSR cũng có thể khác nhau giữa các quốc gia, nền văn hóa, cộng đồng và trong các thời kỳ khác nhau (Leeuw, 2017). Do đó, phần này đánh giá khái niệm CSR đã phát triển như thế nào theo thời gian và đặc biệt có mối liên hệ với các lý thuyết bác bỏ hay ủng hộ việc tham gia vào các hoạt động CSR cũng như với các hướng dẫn để thực hiện và báo cáo CSR. Từ đó, khái niệm CSR của ngân hàng cũng được rút ra. Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp trong thế kỷ 20 Nguồn gốc của khái niệm CSR đã xuất hiện từ những năm 1930 (Agudelo và cộng sự, 2019).

Định nghĩa đầu tiên về CSR được đưa ra trong nghiên cứu của Bowen, cụ thể là cuốn sách có nhan đề Trách nhiệm xã hội của doanh nhân (Social Responsibilities of the Businessmen) xuất bản năm 1953. Trong suốt những năm 1960, các tài liệu học thuật đã mang đến một cách hiểu mới về khái niệm CSR trong đó thừa nhận sự phù hợp của mối quan hệ giữa các tập đoàn và xã hội (Agudelo và cộng sự, 2019), trong đó chủ yếu quan niệm CSR dưới dạng trách nhiệm xã hội của doanh nhân (Low, 2016) và các phản ứng bên ngoài của tổ chức được xem là định hướng nghiên cứu (Vương Thanh Trì, 2019). Khái niệm CSR tiêu biểu cho giai đoạn này là của Davis (1960): Doanh nhân có nghĩa vụ rộng lớn đối với xã hội về giá trị kinh tế và con người. Do đó, trách nhiệm xã hội của doanh nhân cần phải tương xứng với quyền lực xã hội của họ.

Một số học giả đã liệt kê khái niệm này trong các tác phẩm của mình (Low, 2016; Agudelo và cộng sự, 2019; Vương Thanh Trì, 2019). Trong khi đó McGuire (1963) cho rằng CSR là nói tới một DN không chỉ có nghĩa vụ về mặt kinh tế và chấp hành luật pháp mà còn phải có những trách nhiệm nhất định khác đối với xã hội. Những trách nhiệm này phải được mở rộng và vượt lên trên những nghĩa vụ và bổn phận khác. Bước sang thập niên 70, khái niệm CSR chứng kiến những quan niệm trái chiều của các học giả.

Vào thời điểm này, người đoạt giải Nobel Kinh tế là Milton Friedman đã xuất 5 bản một bài báo với tiêu đề là “Trách nhiệm xã hội của DN là tăng lợi nhuận”. Ông cho rằng, trách nhiệm xã hội của DN, có một và chỉ một trách nhiệm duy nhất đó là tối đa hóa lợi nhuận trong khuôn khổ luật chơi của thị trường và không bao gồm các hành động dẫn đến sự hiểu lầm và gian lận (Friedman, 1970). Milton Friedman cũng là học giả đề xuất nên lý thuyết Cổ đông – lý thuyết phản đối các DN tham gia vào các hoạt động CSR. Tuy nhiên các học giả cùng thời với ông lại không quan niệm như vậy.

Votaw (1972) nhấn mạnh thuật ngữ CSR có nghĩa là công ty có trách nhiệm tại địa phương, nơi đang hoạt động, tuy nhiên thuật ngữ này không hoàn toàn giống nhau cho các tổ chức khác nhau. Còn Davis (1973) định nghĩa CSR bao gồm sự đáp ứng và kết hợp tất cả các nhu cầu vượt trên các yêu cầu về kinh tế, kỹ thuật và luật pháp, để đạt được các mục tiêu xã hội cũng tốt như các mục tiêu kinh tế.