Nghiên Cứu Về Trách Nhiệm Xã Hội Của Các Doanh Nghiệp Trong Khu Công Nghiệp Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh bắc ninh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Vũ Thùy Ninh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Viết Lộc
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Trách Nhiệm Xã Hội Của Doanh Nghiệp Tại Khu Công Nghiệp Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• CAM KẾT
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.3. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.4. Một số khái niệm cơ bản
• 1.4.1. Khái niệm TNXH
• 1.4.2. Phát triển bền vững
• 1.4.3. Khu công nghiệp
• 1.5. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 1.6. Các nghĩa vụ trong trách nhiệm xã hội
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng tới TNXH của DN
• 1.8. Tác dụng của việc thực hiện TNXH
• 1.9. Các công cụ thực hiện và đánh giá TNXH của DN
• 1.10. TNXH của DN hoạt động tại khu công nghiệp
• 2. CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng
• 2.2. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu
• 2.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2.2. Thời gian thực hiện nghiên cứu
• 2.3. Các công cụ được sử dụng
• 2.4. Mô tả phương pháp điều tra, tính toán, lựa chọn đơn vị phân tích
• 2.4.1. Chọn mẫu điều tra
• 2.4.2. Cách thức tiến hành
• 2.5. Mô tả các chỉ tiêu nghiên cứu, phương pháp phân tích số liệu
• 2.5.1. Các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.5.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.6. Lý thuyết nghiên cứu
• 2.7. Mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG III: TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Tổng quan về các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 3.1.1. Khái quát chung về sự phát triển các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 3.2. Khái quát về các DN được điều tra
• 3.3. Thực trạng thực hiện TNXH của các DN trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 3.3.1. Nghĩa vụ kinh tế
• 3.3.2. Nghĩa vụ pháp luật
• 3.3.3. Nghĩa vụ đạo đức
• 3.3.4. Nghĩa vụ nhân văn
• 3.3.5. Các lợi ích, khó khăn và rào cản đối với vấn đề thực hiện TNXH của các DN hoạt động tại các KCN tỉnh Bắc Ninh
• 3.3.6. Những khó khăn và rào cản
• 3.3.7. Đánh giá kết quả thực hiện TNXH của các DN trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 3.3.8. Các ưu điểm khi thực hiện TNXH của các DN
• 3.3.9. Những nhược điểm của các DN trong việc thực hiện TNXH
• 3.3.10. Nguyên nhân và những tồn tại trong việc thực hiện các nội dung TNXH trong DN
• 4. CHƯƠNG IV: GIẢI PHÁP NÂNG CAO TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP HOẠT ĐỘNG TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH
• 4.1. Định hướng phát triển các DN hoạt động trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 4.2. Định hướng chung của cả nước
• 4.3. Định hướng của tỉnh Bắc Ninh
• 4.4. Đề xuất một số giải pháp thúc đẩy việc TNXH của các DN hoạt động trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
• 4.5. Giải pháp nhằm khắc phục các rào cản kỹ thuật và rào cản thương mại
• 4.6. Giải pháp khắc phục các khó khăn của DN khi thực hiện TNXH
• 4.7. Giải pháp thúc đẩy và hỗ trợ của Nhà nước đối với DN trong việc thực hiện TNXH
• 4.8. Giải pháp về việc thiết lập các cơ chế giám sát thúc đẩy việc thực hiện TNXH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Trách Nhiệm Xã Hội của Doanh Nghiệp

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) là một khái niệm quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện đại. Tại khu công nghiệp Bắc Ninh, CSR không chỉ là một nghĩa vụ mà còn là một cơ hội để các doanh nghiệp thể hiện cam kết của mình đối với cộng đồng và môi trường. Việc thực hiện CSR giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh tích cực, thu hút nhân tài và tạo ra giá trị bền vững. Theo nghiên cứu, các doanh nghiệp tại Bắc Ninh đã bắt đầu nhận thức rõ hơn về vai trò của CSR trong việc phát triển bền vững. "Trách nhiệm xã hội không chỉ là một xu hướng, mà là một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp".

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của Trách Nhiệm Xã Hội

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) được định nghĩa là nghĩa vụ của doanh nghiệp trong việc đóng góp vào sự phát triển kinh tế, xã hội và môi trường. Tại Bắc Ninh, CSR không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín mà còn tạo ra lợi ích cho cộng đồng. Các doanh nghiệp cần nhận thức rằng việc thực hiện CSR không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cơ hội để phát triển bền vững. "Doanh nghiệp có trách nhiệm không chỉ với cổ đông mà còn với toàn xã hội".

II. Thực trạng Trách Nhiệm Xã Hội của Doanh Nghiệp tại Bắc Ninh

Thực trạng thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại khu công nghiệp Bắc Ninh cho thấy nhiều doanh nghiệp đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các doanh nghiệp đã thực hiện nhiều chương trình hỗ trợ cộng đồng, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. "Nhiều doanh nghiệp đã nhận thức được rằng trách nhiệm xã hội không chỉ là một nghĩa vụ mà còn là một phần trong chiến lược kinh doanh của họ". Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những khó khăn trong việc triển khai các hoạt động CSR.

2.1. Các hoạt động CSR hiện tại

Nhiều doanh nghiệp tại Bắc Ninh đã thực hiện các hoạt động CSR như hỗ trợ giáo dục, bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng. Các chương trình này không chỉ mang lại lợi ích cho cộng đồng mà còn giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh tích cực. "Các doanh nghiệp cần phải tích cực hơn trong việc thực hiện trách nhiệm xã hội để tạo ra sự khác biệt".

2.2. Khó khăn trong việc thực hiện CSR

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng các doanh nghiệp vẫn gặp phải nhiều khó khăn trong việc thực hiện CSR. Thiếu nguồn lực, nhận thức chưa đầy đủ và áp lực cạnh tranh là những rào cản lớn. "Để thực hiện trách nhiệm xã hội hiệu quả, doanh nghiệp cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và cộng đồng".

III. Giải pháp nâng cao Trách Nhiệm Xã Hội của Doanh Nghiệp

Để nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Bắc Ninh, cần có những giải pháp cụ thể. Đầu tiên, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược CSR rõ ràng và cụ thể. Thứ hai, cần tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và các tổ chức xã hội để triển khai các chương trình CSR hiệu quả. "Sự hợp tác giữa doanh nghiệp và cộng đồng là chìa khóa để thực hiện trách nhiệm xã hội thành công". Cuối cùng, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền trong việc tạo ra môi trường thuận lợi cho các hoạt động CSR.

3.1. Xây dựng chiến lược CSR

Doanh nghiệp cần xây dựng một chiến lược CSR rõ ràng, xác định các mục tiêu cụ thể và cách thức thực hiện. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội mà còn tạo ra giá trị cho chính doanh nghiệp. "Một chiến lược CSR tốt sẽ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững".

3.2. Tăng cường hợp tác

Hợp tác giữa doanh nghiệp và các tổ chức xã hội là rất quan trọng trong việc thực hiện CSR. Các doanh nghiệp cần tìm kiếm các đối tác phù hợp để triển khai các chương trình CSR hiệu quả. "Sự hợp tác sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực và đạt được kết quả tốt hơn".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (TNXH) đã trở thành một nội dung quan trọng trong phát triển kinh tế toàn cầu, đặc biệt khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) từ năm 2007. Tỉnh Bắc Ninh, với diện tích trên 800 km² và dân số hơn 1 triệu người, là một trong những điểm sáng về phát triển kinh tế công nghiệp với nhiều khu công nghiệp (KCN) lớn như VSIP Từ Sơn, Tiên Sơn, Quế Võ I và Yên Phong I. Sự phát triển nhanh chóng của các KCN kéo theo nhiều vấn đề xã hội và môi trường, đòi hỏi các doanh nghiệp (DN) phải nâng cao trách nhiệm xã hội để phát triển bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng thực hiện TNXH của các DN trong các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, xác định TNXH là nghĩa vụ, quyền lợi hay sự kết hợp của cả hai, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao TNXH nhằm góp phần phát triển kinh tế bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung từ năm 2007 đến nay, tại các KCN lớn của tỉnh Bắc Ninh. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu và giải pháp thực tiễn giúp các DN nâng cao trách nhiệm xã hội, đồng thời hỗ trợ chính quyền địa phương trong quản lý và phát triển bền vững các KCN.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: Thuyết trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và mô hình phát triển bền vững. Thuyết trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp được hiểu là sự cam kết của DN trong việc đóng góp vào sự phát triển kinh tế bền vững, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động, cộng đồng và xã hội. Mô hình phát triển bền vững nhấn mạnh sự cân bằng giữa ba yếu tố: kinh tế, xã hội và môi trường.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Trách nhiệm kinh tế: DN phải sản xuất hàng hóa, dịch vụ đáp ứng nhu cầu xã hội với mức giá hợp lý, tạo việc làm và thu nhập cho người lao động.
• Trách nhiệm pháp lý: Tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, quyền lợi người lao động và người tiêu dùng.
• Trách nhiệm đạo đức: Hành vi kinh doanh phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội, vượt trên yêu cầu pháp luật.
• Trách nhiệm nhân văn: Đóng góp cho cộng đồng thông qua các hoạt động từ thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển con người.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra khảo sát kết hợp phân tích định lượng và định tính. Nguồn dữ liệu chính gồm:

• Khảo sát trực tiếp tại 4 KCN lớn của tỉnh Bắc Ninh: VSIP Từ Sơn, Tiên Sơn, Quế Võ I, Yên Phong I.
• Thu thập số liệu từ các báo cáo quản lý KCN, sở ban ngành tỉnh Bắc Ninh.
• Phỏng vấn sâu với đại diện DN và các cơ quan quản lý.

Cỡ mẫu khảo sát gồm khoảng 150 DN hoạt động trong các KCN, được chọn mẫu ngẫu nhiên có phân tầng theo ngành nghề và quy mô DN nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích số liệu sử dụng phần mềm SPSS với các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích nhân tố và hồi quy để đánh giá mức độ thực hiện TNXH và các yếu tố ảnh hưởng.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2014, đảm bảo thu thập dữ liệu cập nhật và phản ánh đúng thực trạng TNXH của DN trong bối cảnh phát triển kinh tế tỉnh Bắc Ninh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ thực hiện TNXH của DN trong các KCN Bắc Ninh: Khoảng 70% DN được khảo sát thực hiện TNXH ở mức độ trung bình đến cao, tập trung chủ yếu vào nghĩa vụ kinh tế và pháp lý. Tuy nhiên, chỉ khoảng 45% DN thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ đạo đức và nhân văn.

2. Nghĩa vụ kinh tế và pháp lý được ưu tiên: 85% DN cam kết tạo việc làm ổn định với mức lương phù hợp, 78% tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và an toàn lao động. So với các nghiên cứu trong ngành dệt may và da giày tại Việt Nam, năng suất lao động tăng trung bình 4,5% nhờ thực hiện TNXH.

3. Khó khăn trong thực hiện TNXH: 60% DN gặp khó khăn về chi phí đầu tư cho các hoạt động xã hội và bảo vệ môi trường; 55% DN cho biết thiếu sự hỗ trợ từ phía Nhà nước và cơ chế giám sát chưa chặt chẽ. Rào cản kỹ thuật và thương mại cũng được 40% DN phản ánh ảnh hưởng đến việc thực hiện TNXH.

4. Lợi ích từ việc thực hiện TNXH: DN thực hiện TNXH tốt nhận được sự ủng hộ từ chính quyền địa phương và cộng đồng, giúp nâng cao uy tín và thu hút lao động có trình độ. Ví dụ, Nhà máy Canon Bắc Ninh đã thu hút được lực lượng lao động dồi dào nhờ các chương trình vì cộng đồng và cải thiện điều kiện làm việc.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy DN trong các KCN Bắc Ninh đã nhận thức được tầm quan trọng của TNXH, đặc biệt là nghĩa vụ kinh tế và pháp lý. Tuy nhiên, việc thực hiện các nghĩa vụ đạo đức và nhân văn còn hạn chế do chi phí và thiếu cơ chế hỗ trợ. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mức độ thực hiện TNXH tại Bắc Ninh tương đối cao nhưng vẫn cần cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Nguyên nhân chính là do DN còn tập trung vào lợi ích kinh tế trước mắt, trong khi các hoạt động xã hội và bảo vệ môi trường chưa được coi trọng tương xứng. Ngoài ra, sự thiếu đồng bộ trong chính sách và giám sát của Nhà nước cũng làm giảm hiệu quả thực hiện TNXH. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố mức độ thực hiện TNXH theo từng nghĩa vụ và bảng so sánh các khó khăn gặp phải.

Việc nâng cao TNXH không chỉ giúp DN phát triển bền vững mà còn góp phần giảm thiểu các vấn đề xã hội và môi trường phát sinh trong quá trình công nghiệp hóa. Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh toàn cầu hóa và cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyên truyền và nâng cao nhận thức TNXH cho DN: Tổ chức các hội thảo, tập huấn về TNXH nhằm giúp DN hiểu rõ vai trò và lợi ích của TNXH. Mục tiêu nâng tỷ lệ DN thực hiện TNXH đầy đủ lên 85% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban quản lý KCN.

2. Xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho DN: Cung cấp các gói hỗ trợ về vốn, công nghệ xử lý môi trường và đào tạo nhân lực để giảm chi phí thực hiện TNXH. Mục tiêu giảm 30% chi phí đầu tư cho DN trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Ngân hàng chính sách.

3. Hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường giám sát TNXH: Ban hành các quy định cụ thể về TNXH trong KCN, thiết lập hệ thống giám sát và đánh giá định kỳ. Mục tiêu 100% DN trong KCN được kiểm tra TNXH hàng năm. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên Môi trường, Thanh tra tỉnh.

4. Khuyến khích DN hợp tác với cộng đồng và các tổ chức xã hội: Tạo điều kiện để DN tham gia các chương trình phát triển cộng đồng, từ thiện và bảo vệ môi trường. Mục tiêu tăng 50% số DN tham gia hoạt động xã hội trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Hội Doanh nghiệp tỉnh, các tổ chức phi chính phủ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách: Giúp xây dựng chính sách phát triển bền vững, hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế giám sát TNXH trong các KCN.

2. Doanh nghiệp hoạt động trong KCN: Cung cấp kiến thức và giải pháp thực tiễn để nâng cao trách nhiệm xã hội, cải thiện hình ảnh và hiệu quả kinh doanh.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Là tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu về TNXH, phát triển bền vững và quản trị kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp.

4. Cộng đồng và các tổ chức xã hội: Hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của DN trong phát triển xã hội, từ đó phối hợp hiệu quả trong các hoạt động xã hội và bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. TNXH của doanh nghiệp là gì?
   TNXH là cam kết của DN đóng góp vào sự phát triển kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động và cộng đồng, đồng thời tuân thủ các chuẩn mực pháp luật và đạo đức xã hội.

2. Tại sao TNXH quan trọng đối với DN trong các khu công nghiệp?
   TNXH giúp DN giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội, nâng cao uy tín, thu hút lao động chất lượng và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển bền vững.

3. Những khó khăn chính khi DN thực hiện TNXH là gì?
   Chi phí đầu tư cao, thiếu hỗ trợ từ Nhà nước, cơ chế giám sát chưa hiệu quả và rào cản kỹ thuật, thương mại là những khó khăn phổ biến.

4. Các giải pháp nào giúp nâng cao TNXH của DN?
   Tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ tài chính và kỹ thuật, hoàn thiện khung pháp lý, giám sát chặt chẽ và khuyến khích hợp tác với cộng đồng là các giải pháp hiệu quả.

5. Làm thế nào để đánh giá mức độ thực hiện TNXH của DN?
   Có thể sử dụng các tiêu chí về nghĩa vụ kinh tế, pháp lý, đạo đức và nhân văn, kết hợp khảo sát, phân tích số liệu và đánh giá định kỳ để đo lường mức độ thực hiện.

Kết luận

• TNXH của DN trong các KCN Bắc Ninh được thực hiện ở mức độ trung bình đến cao, tập trung vào nghĩa vụ kinh tế và pháp lý.
• Các khó khăn chính gồm chi phí, thiếu hỗ trợ và cơ chế giám sát chưa hoàn thiện.
• Việc thực hiện TNXH góp phần nâng cao uy tín DN, thu hút lao động và phát triển bền vững.
• Cần có các giải pháp đồng bộ từ tuyên truyền, hỗ trợ tài chính, hoàn thiện pháp luật đến giám sát và hợp tác cộng đồng.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo nhằm thúc đẩy TNXH, góp phần phát triển kinh tế xã hội tỉnh Bắc Ninh và cả nước.

Để phát triển bền vững, các DN và cơ quan quản lý cần phối hợp chặt chẽ trong việc nâng cao trách nhiệm xã hội, đồng thời áp dụng các giải pháp đề xuất trong nghiên cứu này. Hành động ngay hôm nay sẽ tạo nền tảng vững chắc cho tương lai phát triển bền vững của tỉnh Bắc Ninh và Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Formatted: Font: Not Italic, Font color: Auto Cùng với công cuộc đổi mới toàn diện đất nƣớc, sự thành công trong việc đẩy nhanh tốc độ tăng trƣởng kinh tế đang đặt ra cho đất nƣớc nhiều vấn đề tiêu cực về môi trƣờng và xã hội. Chính những vấn đề đó đòi hỏi các chủ thể kinh tế, trong đó có cả các DN, phải có trách nhiệm để góp phần giải quyết, nếu không bản thân sự phát triển kinh tế sẽ không bền vững và sẽ phải trả giá đắt về môi trƣờng vàã những vấn đề xã hội. Trên thực tế, không phải đến bây giờ, vấn đề TNXH của DN mới đƣợc đặt ra; mà trái lại, ngay trong thời bao cấp, ngƣời ta cũng đã nói nhiều về TNXH của các xí nghiệp đối với nhà nƣớc và ngƣời lao động, cũng nhƣ đối với cộng đồng nói chung.

Nhƣng, trong những năm gần đây, TNXH đƣợc hiểu một cách rộng rãi hơn, không chỉ từ phƣơng diện đạo đức mà cả từ phƣơng diện pháp lý. Những tác hại về môi trƣờng do một số DN gây ra trong thời gian gần đây đã bị cả xã hội lên án, thậm chí bị pháp luật xử lý nghiêm khắc. Do đó, không phải ngẫu nhiên, trong sách báo và trên nhiều diễn đàn của Việt Nam, thuật ngữ TNXH của DN đã và đang ngày càng đƣợc sử dụng phổ biến. Thuật ngữ TNXH của DN mới chính thức xuất hiện cách đây hơn 50 năm, khi H.Bowen công bố cuốn sách của mình với nhan đề "TNXH của doanh nhân" (Social Responsibilities of the businessmen) (1953) nhằm mục đích tuyên truyền và kêu gọi ngƣời quản lý tài sản không làm tổn hại đến các quyền và lợi ích của ngƣời khác, kêu gọi lòng từ thiện nhằm bồi hoàn những thiệt hại do các DN làm tổn hại cho xã hội.

Tuy nhiên, từ đó đến nay, thuật ngữ TNXH của DN đang đƣợc hiểu theo nhiều cách khác nhau. Một số ngƣời xác định "TNXH hàm ý nâng hành vi của DN lên một mức phù hợp với các 1 z quy phạm, giá trị và kỳ vọng xã hội đang phổ biến" (Prakash, Sethi, 1975: 58 – 64). Một số ngƣời khác hiểu "TNXH của DN bao gồm sự mong đợi của xã hội về kinh tế, luật pháp, đạo đức và lòng từ thiện đối với các tổ chức vào một thời điểm nhất định" (Archie. Hiện đang tồn tại hai quan điểm đối lập nhau về TNXH của DN.

Những ngƣời ủng hộ quan điểm thứ nhất cho rằng, DN không có trách nhiệm gì đối với xã hội mà chỉ có trách nhiệm với cổ đông và ngƣời lao động của DN, còn nhà nƣớc phải có trách nhiệm với xã hội; DN đã có trách nhiệm thông qua việc nộp thuế cho nhà nƣớc. Trái lại, những ngƣời khác lại có quan điểm cho rằng, với tƣ cách là một chủ thể của nền kinh tế thị trƣờng, các DN đã sử dụng các nguồn lực của xã hội, khai thác các nguồn lực tự nhiên và trong quá trình đó, họ gây ra những tổn hại không tốt đối với môi trƣờng tự nhiên. Vì vậy, ngoài việc đóng thuế, DN còn có TNXH đối với môi trƣờng, cộng đồng, ngƣời lao động. Ở Việt Nam, trong những năm gần đây ngƣời ta thƣờng sử dụng định nghĩa của Nhóm phát triển kinh tế tƣ nhân của Ngân hàng thế giới về TNXH của DN.

Theo đó, "TNXH của DN (Corporate Social Responsibiliy – CSR) là sự cam kết của DN đóng góp vào sự phát triển kinh tế bền vững, thông qua những hoạt động nhằm nâng cao chất lƣợng cuộc sống của ngƣời lao động và các thành viên gia đình họ, cho cộng đồng và toàn xã hội, theo cách có lợi cho cả DN cũng nhƣ phát triển chung của xã hội". Nói cách khác, DN muốn phát triển bền vững luôn phải tuân theo những chuẩn mực về bảo vệ môi trƣờng, bình đẳng về giới, an toàn lao động, trả lƣơng công bằng, đào tạo và phát triển nhân viên và phát triển cộng đồng. TNXH của DN đƣợc thể hiện một cách cụ thể trên các yếu tố, các mặt, nhƣ: 1. Bảo vệ môi trƣờng; 2.

Đóng góp cho cộng đồng và xã hội; 3. Thực hiện tốt trách nhiệm với nhà cung cấp; 4. Bảo đảm lợi ích và an toàn cho ngƣời tiêu 2 z dùng; 5. Quan hệ tốt với ngƣời lao động; 6.

Đảm bảo lợi ích cho cổ đông và ngƣời lao động trong DN. Trong đó, bốn yếu tố đầu thể hiện trách nhiệm bên ngoài của DN, còn hai yếu tố cuối thể hiện trách nhiệm bên trong của DN. Tất nhiên, sự phân chia thành trách nhiệm bên ngoài và bên trong chỉ mang tính tƣơng đối, và không thể nói trách nhiệm nào quan trọng hơn trách nhiệm nào. Với những nội dung cụ thể nhƣ vậy về TNXH thì việc thực hiện TNXH của DN không chỉ làm cho DN phát triển bền vững, mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội nói chung.

Bắc Ninh với diện tích trên 800 km2, dân số hơn 1 triệu ngƣời, có lợi thế về vị trí địa lý, giao thông, cơ sở hạ tầng. Những lợi thế đó, cộng với sự nỗ lực, quyết tâm của các cấp chính quyền địa phƣơng trong việc thực hiện đổi mới, cải tiến thủ tục hành chính theo hƣớng đơn giản, nhanh gọn; chính sách đầu tƣ đa dạng, hấp dẫn… Bắc Ninh đã và đang hình thành nên nhiều khu công nghiệp và khu đô thị, là sự lựa chọn đầu tƣ của nhiều DN cả trong và ngoài nƣớc. Tuy nhiên với sự phát triển nhanh chóng về số lƣợng và chất lƣợng của các khu công nghiệp kéo theo nhiều vấn đề tiêu cực về môi trƣờng, xã hội phát sinh trên địa bàn, đòi hỏi cần có sự vào cuộc của các cấp chính quyền, địa phƣơng, ngƣời lao động cũng nhƣ chính bản thân các DN đang hoạt động trong các khu công nghiệp trên địa bàn. Đồng thời, thực tiễn cũng cho thấy rằng việc nâng cao TNXH của DN sẽ giúp giảm bớt các vấn đề về xã hội nảy sinh, cũng đồng thời giảm bớt chi phí xã hội phải tổn hao cho việc khắc phục các vấn đề, giống nhƣ phƣơng châm mà Bác Hồ đã chỉ ra "Phòng bệnh hơn chữa bệnh".

Thực tế đã cho thấy những DN quan tâm đến TNXH luôn nhận đƣợc sự ủng hộ từ phía chính quyền địa phƣơng, khách hàng cũng nhƣ cộng đồng xung quanh, qua đó nâng cao hình ảnh và giá trị cho DN. Nhà máy Canon Bắc Ninh với rất nhiều chƣơng trình hành động vì cộng đồng và quan tâm đến chất lƣợng cuộc sống 3 z ngƣời lao động nên luôn thu hút đƣợc lực lƣợng lao động dồi dào và có trình độ. Qua đó có thể thấy thực hiện TNXH không chỉ mang lại lợi ích trƣớc mắt cho DN mà còn giúp DN phát triển bền vững. Xác định đây là vấn đề mang ý nghĩa thực tiễn đối với sự phát triển của tỉnh Bắc Ninh, nơi cá nhân tác giả đang sinh sống, công tác và có điều kiện khả thi cho việc triển khai thực hiện các nghiên cứu, đồng thời phù hợp với chuyên ngành đào tạo thạc sĩ mà tác giả đang theo học tại trƣờng Đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội, tác giả lựa chọn đề tài "TNXH của các DN tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh " làm đề tài nghiên cứu và là luận văn tốt nghiệp nhằm giúp tác giả ứng dụng các kiến thức, tƣ duy nghiên cứu đƣợc đào tạo và giải quyết các vấn đề của thực tiễn.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Formatted: Font: Not Italic, Font color: Auto - Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu đƣợc triển khai nhằm khái quát những vấn đề lý luận và thực tiễn về TNXH của DN, cũng nhƣ tìm hiểu về thực trạng thực hiện TNXH của các DN đang hoạt động trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh để từ đó nhằm đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao vấn đề này.giúp các DN nhận thức rõ vai trò của việc thực hiện TNXH, để từ đó nâng cao trách nhiệm của DN. - Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đƣợc mục đích nêu trên, luận văn cần thực hiện các nhiệm vụ cụ thể sau : + Nghiên cứu, tìm hiểu, hệ thống hóa những vấn đề lý luận về TNXH của DN. + Nghiên cứu, phân tích thực trạng việc thực hiện TNXH của DN trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. 4 z + Đề xuất một số giải pháp nâng cao TNXH của DN để góp phần giúp tỉnh Bắc Ninh nói riêng và cả nƣớc nói chung phát triển kinh tế một cách bền vững, giảm thiểu các vấn đề xã hội phát sinh.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Formatted: Font: Not Italic, Font color: Auto - Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề liên quan đến TNXH, TNXH của DN. các nghĩa vụ trong thực hiện TNXH của DN. - Phạm vi nghiên cứu: + Phạm vi về nội dung: Do các DN hoạt động tại các KCN đa phần tập trung vào khâu chế xuất, không trực tiếp phân phối tới các đối tƣợng khách hàng nên đề tài không nghiên cứu sâu về TNHXH của DN đối với khách hàng, ngƣời tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ của các DN. + Phạm vi thời gian: Trong phạm vi khuôn khổ của nghiên cứu, giới hạn khoảng thời gian nghiên cứu từ thời điểm Việt Nam chính thức trở thành thành viên của tổ chức liên hợp quốc WTO – năm 2007 đến nay.

+ Phạm vi không gian: Nghiên cứu lựa chọn 1 số khu công nghiệp lớn trong tỉnh Bắc Ninh: Khu công nghiệp VSIP Từ Sơn, khu công nghiệp Tiên Sơn, khu công nghiệp Quế Võ I, khu công nghiệp Yên Phong I. Những đóng góp mới của đề tài Formatted: Font: Not Italic, Font color: Auto Đề tài đƣợc nghiên cứu với mong muốn có những đóng góp sau: - Hệ thống hóa một số nội dung lý luận và thực tiễn về TNXH. - Phân tích đƣợc thực trạng việc thực hiện TNXH của các DN đang hoạt động trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. - Từ kết quả nghiên cứu đánh giá đƣợc các DN đó đang thực hiện TNXH ở mức độ nào? Việc thực hiện TNXH là bắt buộc, tự nguyện hay là kết hợp của cả hai yếu tố trên? - Trên cơ sở kết quả nghiên cứu và đánh giá về tình hình thực hiện TNXH của các DN trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh bắc Ninh đề 5 z xuất ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy hơn nữa việc thực hiện TNXH của các DN.

Kết cấu của luận văn Formatted: Font: Not Italic, Font color: Auto Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu của luận văn đƣợc chia thành 4 chƣơng : - Chƣơng 1.