CHƯƠNG 1. KHÁI QUAT VE TRÁCH NHIEM CUA CƠ QUAN TRUYEN THONG TRONG QUY TRÌNH XÂY DỰNG PHAP LUAT 11. Khai niệm và nội dung quy trình xây dựng pháp luật LLL Khái niệm của quy trình xây dựng pháp Init Theo Tir điển Luật học 2006, pháp luật được hiểu là “một loat vẫn bản an phạm pháp luật do Quắc hội (Nght viên) ban hành, có hiện lực pháp I cao nhất. chỉ dười Hiễn pháp ”*.
Ngoài ra, pháp luật còn được hiểu là “văn bẩn uy pham pháp luật được ban lành đã quy đmh các vẫn để cơ bẩn thuộc Tĩnh vue kinh té, xã hội, quắc phòng, an ninh tài chính tién tô, ngân sách thud, dân tộc, tôn giáo, văn hóa, giáo đục, y 18. khoa học, công nghệ, môi trường đắt ngoại, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, chế độ công vụ, cán bộ, công chức, quyền và nghia vụ của công dân “5 Đồng thời, Điều 1 Luét Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 1996 đã được sửa đãi, bỗ sung năm 2002 định nghĩa. “Văn bđn guy phạm pháp luật là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo thi tuc, trình tự luật định trong 46 cô qng tắc xử sự chưng. được Nhà nước bảo đâm tuc hiện nhằm điễu chính các quan hệ xã hội theo định hưởng xã hội chủ nghĩa Khai niệm sây dựng được định ngiĩa là “Iden cho hinh thành một 16 chức hay một chinh thé về xã hội, chính trị, kinh tế, văn hóa theo một phương Tướng nhất đinh "® Như vậy, Khải niệm xây dưng pháp luật cũng có nhiều "khái niêm, có thể hiểu như sau: Kay dựng pháp luật là việc đặt ra các quy phạm pháp 1s làm chuẩn mực cho cách xử swe của cá nhân, lỗ chức (guy pham pháp luệi) theo các _phương thức khác nhau và thé hiện ching dưới hình thức của pháp luật, có Thể là lập quán, tiên lệ pháp hay văn bản guy phạm pháp luật, là một hoạt động nhà nước, xây dung pháp luật được bắt đâu từ khâu hoạch định chính sách pháp luật, nhằm xác anh mục tiêu.
quan điểm, nguyên tắc xử I các quan hệ cần điều chỉnh pháp luật. Ý cain Luật học 2006- PiệnĐoa học áp - Bổ Tự phận trang 972 5 Giáo nnd Tý uận hung về nhà ước và pháp hi Trường Địt học TutHà Nội, WEB CAND 2010, tring, set Ê Từ đễn nắng Hật Chả tiên GS Boing Thả tự 1453 ~ Viên Ngôn ngĩ học, NX Hing Đức. 1 cheng pháp luật là một trong những hoạt động co bản, không thé 3ÿ nhà nước nào. Các nhà nước luôn phát tiễn hành xây chen _pháp luật đỗ có hộ thông pháp luật hoàn chỉnh làm cơ sẽ pháp lý cho việc 16 chức và hoạt động của các cơ quan, nhân viên nhà nước, các tỗ chức xã lột và việc từng xử cũa các cá nhiên trong toàn xã hội.
Ngày nay, pháp luật không chỉ giới han phạm vi tác động trong từng quốcgia mà còn nổ rộng pham vi tác động lên các mỗt quan hệ quốc 18. giữa các quốc gia dân tộc và các tổ chức quốc tế càng làm tăng thêm vai trò, mu đích § ngiữa của hoat động xập đựng pháp luật. Theo Đại từ didn tiếng Việt, quy trình là: “các bước phải huân theo khí tiến hành một công việc nào dé”. Trong pháp luật về văn tan quy pham pháp uất hiện hành không có định nghĩa vẻ quy trình xây dung, ban hành văn bản.
quy pham pháp luật. Tuy nhiên, căn cứ vào khải niềm quy trình nói chung và các quy định của pháp luật hiện hành, chủng ta có thể thấy quy trình xây dung, ban hành văn bản quy phạm pháp luật nói chung là các bước, các thủ tục được quy định bởi văn ban của cơ quan nhà nước có thẩm quyển nhằm. thống nhất hoa các hoạt đồng xây dựng văn bản quy pham pháp luật, làm cho các chủ thể ay dưng và tham gia phải thực hiền đúng, đủ và nghiêm túc quy trình đó Tom lại, từ tắt cả các khái niệm, định nghĩa nếu trên, quy trình sảy dựng pháp luật được hiểu như sau: Theo nghia hep là việc thông qua, ban hành các VBQPPL, là trình he trong đỏ xác định rỡ các công đoạn, các bước trong quy trinh, cũng nue vai trò, trách nhiệm của các chủ thé trong từng công đoạn từng bước đó, bảo đâm sự phân công. phốihợp hiệu quả để xập dung các văn bản luật có chất lương, khả tht, đáp ting được yêu cẩu của xã hội.
Theo nghĩa rộng xật điơtg pháp luật bao gầm nhiễu hoạt động có mốt quan hệ mật thit (Lap chương trình xây đựng luật, lấp ý kiễn, chuẩn bi, soạn thảo dự án VBQPPL, thẫm đmh thẩm tra thảo liên, thông qu. Kay cueng pháp luật là một trong những hình thức hoạt động chủ yến nhất đặc biệt quan trọng của nhà nước, nhằm thiét lập, sửa đỗi, bd sung hay hủy 6 các QPPI, hoàn thiện pháp luật, được thuực hiện trần cơ số nhận thức các nahn cầu khách quan của xã hội. các lợi ích xã hội cần pháp luật điều chỉnh và phải tiên theo nhữững nguyên tắc, trình tự và thủ tục pháp I nhất ãịnh, để điều chỉnh các quan hệ xã hội. 'Vẻ đặc điểm, can nhận thay việc xây dựng, ban hảnh văn bản quy phạm.
pháp luật phải có quy trình và tuên theo quy trình bối các lý do sau: ‘Tmt nhất, việc tuân theo quy trình là điền kiện đâm bao văn ban được. an hành có tính khoa hoc. Tính khoa học thể hiện trước hết ở chính quy trình đó, một quy trình khoa học, hop lý là tiến dé quan trong để xây dựng được những văn bản quy phạm pháp luật có tính khoa học. Đó sẽ là kết qua của cả quả trình nghiên cửu, đảnh giá hệ thông pháp luật, tinh hình thực hiện pháp luật, yêu cầu của thực tiễn, là tổng hợp trí tuệ của các nhà khoa học, các nha hoạt động thực tiễn, các nha quản lý.
ma không chỉ la sản phẩm, ý chí một cá nhân hoặc tổ chức nao đó Thai, việc tuân theo quy trình là điểu kiên nâng cao tính khả thi của văn bản. Hiện nay, nhiễu văn bản quy pham pháp lut chưa đi vào đời sống, thiếu tính khả thí, hiệu quả kinhté — xã hồi thép. Nguyên nhân lá thiêu lý luận khoa học, thiếu sự tim toi sáng tao, chưa nghiên cứu kỹ, sâu các quy luật van động mang tính khoa học, chưa nghiên cứu để chuẩn bị các điều kiện có tỉnh. khả thi để thực hiện pháp luật, chưa phát huy được tính đẳng thuận zã hội đối với nội dung văn bản,.
Do đó, những nôi dung phải thực hiện trong quá trình xây dựng, ban hành van ban quy phạm pháp luật như cần làm tốt việc nghiên cứu, đánh giá tinh hình thực tiễn, làm tốt việc layý kiến các nha khoa. học, các nhà hoạt động thực tiễn và nhân dân đối với dự thảo văn ban. sẽ là điều kiên để nâng cao tinh khả thi của văn bản Tht ba, việc thực hiện theo quy trình là đảm bao tính khách quan, công khai, minh bạch của văn bản Đã một thời gian dai, do thôi quen xây đựng pháp luật “khép kin, cục bổ” nhằmbảo vệ lợi ich của ngành, lĩnh vực là một trong những nguyên nhân khiến việc xây dựng, ban hành văn bản thiểu tính khách quan; các tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình xây dựng, ban hành. văn bản quy pham pháp luật thiếu thông tin (tiép nhân thông tin và xử lý thông tin), các ý tưởng, quan điểm vẻ xây dung pháp luật chưa được công khai ở phạm vi lớn nhất nên không tạo điêu kiện cho các nhà khoa học, các tổ chức, cả nhân tham gia vào nổi dung văn bin,.
Do đó, tính khách quan, công khai, minh bạch của văn bản chưa được đảm bảo, vì vay, néu viếc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ tuân theo quy trình, trong đó các nội dung cần thực hiện phải hạn chế đến mức thấp nhất cơ chế bảo vệ lợi ích cục bộ, tính khách quan, dân chủ, công khai phải được tôn trong sẽ là điểu kiện dam bao cho văn bản được ban hành có tinh khách quan, toàn điện. Tht việc tuân thủ quy trình đảm bảo văn bản được ban hảnh có tính. thông nhất, đồng bộ trong hệ thông pháp luật nói chung. Các giai đoạn phải.
thực hiện trong quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật như thẩm định, thẩmtra, lầyý kiến các đối tượng chịu sư tác động của văn ‘ban. là điều kiện đâm bảo tinh thống nhất, đồng bộ của văn bản. Thủ năm, quy trình xây dựng, ban ảnh văn bản quy phạm pháp luật tạo ra cơ chế phối hợp giữa các chủ thể, sác đính rõ va ting cường trách nhiệm của các chủ thé tham gia vào quy trình xây đựng, ban hành văn bản quy pham pháp luật. Quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật bao gôm các bước khác nhau nhưng có mối quan hệ chất chế với nhau.
Việc xác định rổ giai đoạn bat đâu của quy trình xây dựng, ban hảnh văn bản. quy phạm pháp luật có ý nghĩa quan trong để từ đó có thể định rố phạm wi rach nhiệm và sự liên kết giữa các chủ thể trong quy tỉnh sây dựng, ban ‘hanh văn bản, phát huy vai tro của các chủ thể trong quy trình nay. Đảng thời, điểu này cũng góp phân dim bao sự chỉ đạo và điều hành trong qua trình xây dựng, ban hành văn bên quy phạm pháp luật để không bô qua những bước quan trong trong quy trình xây đựng, ban hành văn bản pháp luật Có thể thấy, quy trình sây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật nói chung vẻ mit hình thức là cả một “day ehuyễn công nghệ “” của việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật bao gồm những hoạt đồng mang tính kế tiếp và bé trợ cho nhau, thực hiện tốt, có chất lương công đoạn trước tạo tiến. để, điều kiện thuân lợi để thực hiện tiếp các công đoạn sau.
Việc hoàn thiện. quy trình là một trong những điều kiện quan trọng nhất để đem đến sản phẩm. Ja các văn bản quy phạm pháp luật có chất lượng cao.