Trách Nhiệm Bồi Thường Thiệt Hại Về Tinh Thần Theo Quy Định Pháp Luật Việt Nam

Khóa luận phân tích trách nhiệm bồi thường thiệt hại về tinh thần theo quy định pháp luật Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và chi tiết.

• Tác giả: Ngô Chí Thành
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Minh Tuấn
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự
• Đề tài: Trách Nhiệm Bồi Thường Thiệt Hại Tinh Thần Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ ĐƯỢC VIẾT TẮT
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.4. Mục đích nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu khóa luận
• 2. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI VỀ TINH THẦN
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa và lịch sử phát triển của trách nhiệm bồi thường thiệt hại
• 2.1.1. Khái niệm thiệt hại
• 2.1.2. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại
• 2.1.2.1. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
• 2.1.2.2. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng
• 2.1.3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần
• 2.1.3.1. Khái niệm tính thân, thiệt hại, tổn thất về tinh thần
• 2.1.3.2. Đặc điểm và ý nghĩa của trách nhiệm bồi thường tổn thất về tinh thần
• 2.1.3.3. Vấn đề bồi thường thiệt hại về tinh thần do vi phạm hợp đồng
• 2.2. Kết luận chương 1
• 3. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI TỔN THẤT VỀ TINH THẦN
• 3.1. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần do vi phạm hợp đồng và ngoài hợp đồng
• 3.1.1. Trường hợp bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần ngoài hợp đồng
• 3.1.2. Trường hợp bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần do vi phạm hợp đồng
• 3.1.3. Sự khác biệt giữa bồi thường thiệt hại về tinh thần trong và ngoài hợp đồng
• 3.1.4. Lịch sử phát triển pháp luật bồi thường thiệt hại về tinh thần tại Việt Nam
• 3.2. Các căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại về tinh thần
• 3.2.1. Hành vi vi phạm pháp luật hay hành vi vi phạm hợp đồng
• 3.2.2. Mối quan hệ nhân quả
• 3.2.3. Yếu tố lỗi
• 3.2.4. Xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại và tính thần
• 3.2.5. Các trường hợp bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần ngoài hợp đồng
• 3.3. Các loại thiệt hại được bồi thường
• 3.3.1. Thiệt hại do tài sản bị xâm phạm
• 3.3.2. Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm
• 3.3.3. Thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm
• 3.3.4. Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm hại
• 3.3.5. Thiệt hại do thi hành
• 3.4. Chủ thể có trách nhiệm bồi thường
• 3.4.1. Trách nhiệm bồi thường của cá nhân
• 3.4.2. Trách nhiệm bồi thường của pháp nhân
• 3.4.3. Trường hợp miễn, giảm trách nhiệm bồi thường thiệt hại
• 3.5. Mức bồi thường
• 3.5.1. Mức bồi thường ngoài hợp đồng
• 3.5.2. Mức bồi thường trong hợp đồng
• 3.6. Chủ thể được bồi thường
• 3.7. Định giá quy định bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần trong các trường hợp, ảnh hưởng và hoàn thiện
• 3.7.1. Vấn đề bồi thường thiệt hại về tinh thần do tổn thất bị xâm phạm
• 3.7.2. Bồi thường thiệt hại do tổn thất về tinh thần do sức khỏe bị xâm phạm
• 3.7.3. Bồi thường thiệt hại do tổn thất về tinh thần do tính mạng bị xâm phạm
• 3.7.4. Bồi thường thiệt hại do tổn thất về tinh thần do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm
• 3.7.5. Bồi thường thiệt hại về tinh thần do vi phạm hợp đồng
• 3.8. Kết luận chương 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: TỔNG HỢP NHỮNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT, QUAN ĐIỂM NGHIÊN CỨU ĐƯỢC TRÍCH DẪN
• PHỤ LỤC 2: TỔNG HỢP NHỮNG BẢN ÁN, KẾT QUẢ XÉT XỬ QUỐC TẾ VÀ TRONG NƯỚC VỀ BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI VỀ TINH THẦN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại tinh thần

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại tinh thần là một khái niệm quan trọng trong pháp luật Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực dân sự. Bồi thường thiệt hại không chỉ bao gồm thiệt hại vật chất mà còn cả thiệt hại phi vật chất, trong đó có thiệt hại về tinh thần. Theo quy định của pháp luật, thiệt hại tinh thần được hiểu là những tổn thất về tâm lý, cảm xúc của cá nhân do hành vi vi phạm pháp luật gây ra. Điều này có thể bao gồm sự đau khổ, lo âu, hoặc tổn thương về danh dự, nhân phẩm. Việc xác định thiệt hại tinh thần thường gặp nhiều khó khăn do tính chất phi vật chất của nó. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam đã có những quy định cụ thể nhằm bảo vệ quyền lợi của cá nhân bị xâm phạm. Trách nhiệm pháp lý trong việc bồi thường thiệt hại tinh thần được quy định rõ ràng trong Bộ luật Dân sự, tạo cơ sở pháp lý cho việc yêu cầu bồi thường. Điều này thể hiện sự tiến bộ trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân trong xã hội hiện đại.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của thiệt hại tinh thần

Thiệt hại tinh thần được định nghĩa là những tổn thất không thể đo lường bằng tiền, nhưng lại có ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của cá nhân. Thiệt hại tinh thần thường phát sinh từ các hành vi vi phạm pháp luật, như xâm phạm danh dự, nhân phẩm, hoặc các hành vi gây tổn thương tâm lý. Đặc điểm của thiệt hại tinh thần là tính chất phi vật chất, khó có thể định lượng chính xác. Tuy nhiên, pháp luật vẫn yêu cầu phải có căn cứ để xác định mức độ thiệt hại và trách nhiệm bồi thường. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc xác định thiệt hại tinh thần bao gồm mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm, tình trạng tâm lý của nạn nhân, và các yếu tố khác liên quan đến hoàn cảnh cụ thể. Việc bồi thường thiệt hại tinh thần không chỉ nhằm khôi phục lại trạng thái tâm lý của nạn nhân mà còn có tác dụng răn đe đối với những hành vi vi phạm pháp luật trong tương lai.

II. Quy định pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại tinh thần

Pháp luật Việt Nam quy định rõ ràng về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong Bộ luật Dân sự. Theo đó, các cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại cho người khác phải có trách nhiệm bồi thường. Bồi thường theo pháp luật không chỉ áp dụng trong trường hợp vi phạm hợp đồng mà còn trong các trường hợp vi phạm pháp luật khác. Điều này thể hiện sự công bằng trong việc bảo vệ quyền lợi của cá nhân. Các quy định cụ thể về mức bồi thường thiệt hại tinh thần được nêu rõ trong các điều khoản của Bộ luật Dân sự, tạo điều kiện cho nạn nhân có thể yêu cầu bồi thường một cách hợp pháp. Việc áp dụng các quy định này trong thực tiễn còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc xác định mức độ thiệt hại và trách nhiệm bồi thường. Tuy nhiên, sự phát triển của pháp luật trong lĩnh vực này cho thấy sự quan tâm của Nhà nước đối với quyền lợi của công dân.

2.1. Các hình thức bồi thường thiệt hại tinh thần

Có nhiều hình thức bồi thường thiệt hại tinh thần theo quy định của pháp luật. Các hình thức này bao gồm bồi thường bằng tiền, xin lỗi công khai, hoặc các hình thức khác nhằm khôi phục danh dự, nhân phẩm cho nạn nhân. Bồi thường thiệt hại tinh thần bằng tiền thường được áp dụng phổ biến nhất, tuy nhiên, việc xác định mức bồi thường lại phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ thiệt hại, hoàn cảnh của nạn nhân, và tính chất của hành vi vi phạm. Ngoài ra, việc xin lỗi công khai cũng là một hình thức bồi thường quan trọng, giúp khôi phục danh dự cho nạn nhân. Các quy định pháp luật hiện hành đã tạo ra khung pháp lý rõ ràng cho việc bồi thường thiệt hại tinh thần, tuy nhiên, việc thực hiện còn nhiều bất cập cần được khắc phục.

III. Thực tiễn áp dụng trách nhiệm bồi thường thiệt hại tinh thần

Trong thực tiễn, việc áp dụng trách nhiệm bồi thường thiệt hại tinh thần còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều vụ việc liên quan đến thiệt hại tinh thần chưa được giải quyết thỏa đáng do thiếu căn cứ pháp lý rõ ràng hoặc sự hiểu biết hạn chế của các bên liên quan. Các Tòa án thường gặp khó khăn trong việc xác định mức độ thiệt hại và trách nhiệm bồi thường. Điều này dẫn đến sự không đồng nhất trong việc áp dụng pháp luật giữa các Tòa án khác nhau. Hơn nữa, sự thiếu hụt trong việc hướng dẫn áp dụng pháp luật cũng là một nguyên nhân gây ra tình trạng này. Để cải thiện tình hình, cần có sự đồng bộ trong việc áp dụng các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền lợi của mình. Việc tổ chức các khóa đào tạo cho các cán bộ tư pháp cũng là một giải pháp cần thiết nhằm nâng cao chất lượng giải quyết các vụ việc liên quan đến thiệt hại tinh thần.

3.1. Những khó khăn trong việc xác định thiệt hại tinh thần

Xác định thiệt hại tinh thần là một trong những thách thức lớn trong việc bồi thường thiệt hại. Do tính chất phi vật chất của thiệt hại tinh thần, việc định lượng và đánh giá mức độ thiệt hại gặp nhiều khó khăn. Các yếu tố như cảm xúc, tâm lý của nạn nhân thường không thể đo lường bằng các tiêu chí cụ thể. Điều này dẫn đến sự khác biệt trong cách đánh giá giữa các Tòa án và các cơ quan chức năng. Hơn nữa, sự thiếu hụt trong các quy định pháp luật cụ thể về cách xác định thiệt hại tinh thần cũng góp phần làm cho việc bồi thường trở nên phức tạp. Để giải quyết vấn đề này, cần có các quy định rõ ràng hơn về cách thức xác định thiệt hại tinh thần, cũng như các tiêu chí cụ thể để đánh giá mức độ thiệt hại.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong khoa học pháp lý dân sự, trách nhiệm bồi thường thiệt hại là một chế định quan trọng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể. Chế định này được áp dụng đối với thiệt hại do vi phạm hợp đồng (trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hợp đồng) và thiệt hại do hành vi trái pháp luật gây ra mà không dựa trên quan hệ hợp đồng trước đó (trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng). Cùng với sự phát triển của đời sống kinh tế – xã hội, nhu cầu về đời sống tinh thần của con người ngày càng nâng cao. Nhu cầu này bao gồm trạng thái tinh thần thoải mái, lạc quan hoặc việc cải thiện tinh thần gián tiếp thông qua chăm sóc sức khỏe, thư giãn, làm đẹp. Từ đó, nhiều loại hợp đồng dịch vụ liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến tinh thần đã xuất hiện, kéo theo các rủi ro xâm phạm đến đời sống tinh thần khi xảy ra hành vi vi phạm hợp đồng hoặc hành vi trái pháp luật.

Khác với thiệt hại vật chất có thể xác định rõ ràng thông qua các biểu hiện khách quan, thiệt hại và tổn thất về tinh thần mang tính phi vật chất, không thể cân đong đo đếm chính xác, dẫn đến khó khăn lớn trong việc xác định trên thực tế. Thực tiễn áp dụng pháp luật tại Việt Nam cho thấy mức bồi thường tổn thất về tinh thần cho các chủ thể bị xâm phạm nhiều trường hợp chưa được giải quyết thỏa đáng, hợp lý. Bên cạnh đó, nhận thức của người dân còn hạn chế và thực tiễn xét xử giữa các cấp Tòa án vẫn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau. Đặc biệt, vấn đề bồi thường thiệt hại về tinh thần do vi phạm hợp đồng là nội dung tương đối mới trong hệ thống pháp luật Việt Nam, dẫn đến sự lúng túng nhất định trong quy định và thực thi. Xuất phát từ bối cảnh đó, tác giả Ngô Chí Thành đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Trách nhiệm bồi thường thiệt hại về tinh thần theo quy định của pháp luật Việt Nam" tại Trường Đại học Luật Hà Nội.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Thứ nhất: Phân tích, làm rõ một cách toàn diện các vấn đề lý luận về bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần trong pháp luật Việt Nam, bao gồm: khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, căn cứ phát sinh trách nhiệm và cách thức xác định mức bồi thường thiệt hại về tinh thần.
• Thứ hai: Phân tích, đánh giá các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng đối với các trường hợp bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần; so sánh, đối chiếu với quy định của pháp luật nước ngoài; từ đó chỉ ra những bất cập, vướng mắc và đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các quy định pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng chế định bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần (đặc điểm, căn cứ xác định, nguyên tắc bồi thường), các bản án, quyết định trong và ngoài nước, cùng các điều ước, văn bản pháp lý quốc tế liên quan.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các quy định của pháp luật dân sự, thương mại, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, khám chữa bệnh; tham khảo quy định của một số quốc gia như Anh, Canada, Hoa Kỳ, Pháp, Thái Lan, Trung Quốc và các văn bản quốc tế như Bộ nguyên tắc luật hợp đồng châu Âu (PECL), Công ước Viên 1980 về mua bán hàng hóa quốc tế (CISG), Bộ nguyên tắc UNIDROIT về hợp đồng thương mại quốc tế (PICC).
• Phạm vi thời gian: Trọng tâm là Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2015, có sự đối chiếu với BLDS năm 2005, BLDS năm 1995 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Phạm vi không gian: Quy định pháp luật và thực tiễn xét xử tại Việt Nam, có sự so sánh với hệ thống pháp luật của một số quốc gia thuộc truyền thống Dân luật (Civil Law) và Thông luật (Common Law).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên các nền tảng lý luận pháp lý, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và án lệ thực tế:

• Khung lý thuyết và khái niệm:
  • Khái niệm thiệt hại từ Luật La Mã cổ đại gồm thiệt hại thực tế (Damnum emergens) và lợi ích bị bỏ lỡ (Lucrum cessans); thuật ngữ Pretium doloris (giá của sự đau thương).
  • Thuật ngữ pháp lý Anh – Mỹ về tổn thất tinh thần như emotional distress, mental anguish, mental distress trích từ The Essential Law Dictionary và Black's Law Dictionary (Restatement Second of Torts).
  • Khái niệm về đời sống tinh thần và thiệt hại tinh thần trong pháp luật dân sự Trung Quốc; nguyên tắc tôn trọng cam kết hợp đồng (Pacta sunt servanda).
• Hệ thống văn bản pháp luật sử dụng:
  • Văn bản trong nước: BLDS năm 1995, BLDS năm 2005, BLDS năm 2015; Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009 và 2017; Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019, 2022); Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014; Luật Thương mại năm 2005; Hiến pháp các năm 1980, 1992, 2013; Bộ luật Hồng Đức (Quốc triều hình luật), Hoàng Việt luật lệ; Dân luật Bắc Kỳ năm 1931, Hoàng Việt Trung Kỳ hộ luật; Thông tư số 173/1972/TT-UBTP; các Nghị quyết số 01/2004/NQ-HĐTP, số 03/2006/NQ-HĐTP, số 02/2022/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
  • Văn bản và điều ước quốc tế: Bộ luật Dân sự Pháp (Điều 1149, Điều 1231-2), CISG 1980 (Điều 74), PICC (khoản 2 Điều 7.4.2), PECL (khoản 2 Điều 9:501).
• Phương pháp nghiên cứu thực tế:
  • Phương pháp nghiên cứu lịch sử: Khảo cứu nguồn gốc, sự hình thành và phát triển của quy định bồi thường thiệt hại tinh thần qua các thời kỳ lịch sử pháp luật Việt Nam.
  • Phương pháp phân tích – tổng hợp: Phân tích các văn bản quy phạm pháp luật, học thuyết pháp lý thành các yếu tố cấu thành rồi liên kết, đúc kết thành các nhận định khoa học.
  • Phương pháp phân tích bản án/vụ việc: Sử dụng các vụ án, bản án thực tế đã xét xử để minh họa và làm sáng tỏ các vấn đề pháp lý áp dụng tại Chương II.
  • Phương pháp so sánh: Đối chiếu có hệ thống các quy định giữa BLDS 2015 với các BLDS tiền nhiệm và giữa pháp luật Việt Nam với pháp luật nước ngoài.
• Nguồn dữ liệu: Các giáo trình luật của Trường Đại học Luật Hà Nội, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh; công trình nghiên cứu của các chuyên gia pháp lý (Đỗ Văn Đại, Phùng Trung Tập, Nguyễn Văn Hợi...); các luận án, luận văn chuyên khảo; các bản án thực tế trong nước (Bản án số 934/2014/DS-ST của TAND TP. Hồ Chí Minh, Bản án số 31/2008/HSST của TAND TP. Hà Nội) và quốc tế (vụ án McQueen v. Echelon General Insurance Co [2009] tại Canada).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Những vấn đề lý luận liên quan đến bồi thường thiệt hại về tinh thần

Chương I tập trung làm rõ nguồn gốc lịch sử, bản chất pháp lý và các đặc trưng cơ bản của trách nhiệm bồi thường thiệt hại nói chung và bồi thường tổn thất về tinh thần nói riêng.

• Khái niệm và lịch sử phát triển: Chế định trách nhiệm bồi thường thiệt hại xuất hiện từ thời cổ đại với hình thức trả thù cá nhân (nguyên tắc trả thù ngang bằng), sau đó chuyển dần sang hình thức phạt tiền, tài sản (chế độ chuộc tội) do Pháp quan áp dụng theo trình tự tố tụng nhất định, tiêu biểu như Bộ luật Salic của người Frank ở thế kỷ thứ VI. Thiệt hại được xác định mở rộng từ phạm trù vật chất sang phạm trù phi vật chất (Pretium doloris).
• Khái niệm và đặc điểm tổn thất về tinh thần: Tinh thần là phạm trù thuộc đời sống nội tâm, gắn liền với quyền nhân thân của con người. Khóa luận chỉ ra rằng tổn thất về tinh thần là sự đau thương, buồn phiền, mất mát về tình cảm, bị giảm sút hoặc mất uy tín, sự tín nhiệm, bị bạn bè xa lánh khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Trách nhiệm bồi thường tổn thất về tinh thần mang 5 đặc điểm chính:
  1. Tổn thất phát sinh trong ý thức nội tâm do sự tác động từ bên ngoài xâm phạm các giá trị được pháp luật bảo hộ.
  2. Mức độ tổn thất gắn liền với hoàn cảnh cụ thể của từng trường hợp riêng biệt.
  3. Mang tính phi vật chất, định tính, việc bồi thường chỉ mang tính bù đắp chứ không thể khôi phục nguyên trạng.
  4. Bồi thường bằng tài sản không phải là biện pháp duy nhất; có thể kết hợp hoặc thay thế bằng xin lỗi, cải chính công khai.
  5. Có thể tồn tại độc lập hoặc gắn liền với trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất.
• Ý nghĩa của chế định: Bù đắp phần nào tổn thất cho nạn nhân; tối đa hóa khả năng bảo vệ quyền con người; giáo dục ý thức tôn trọng pháp luật và quyền lợi của người khác.
• Vấn đề bồi thường thiệt hại tinh thần do vi phạm hợp đồng: Cả hệ thống Dân luật (như Điều 1149, Điều 1231-2 BLDS Pháp) và Thông luật (án lệ Canada, Anh khi hợp đồng nhằm mục đích mang lại sự yên tâm, niềm vui) cùng các văn bản quốc tế (PICC, PECL, CISG) đều đã thừa nhận việc bồi thường thiệt hại phi vật chất do vi phạm hợp đồng. Khóa luận đưa ra định nghĩa: Thiệt hại về tinh thần do vi phạm hợp đồng là tổng tổn thất về tinh thần do hành vi vi phạm hợp đồng gây ra đối với thể xác, tinh thần và các lợi ích khác của bên bị vi phạm.

Chương II: Pháp luật Việt Nam về trách nhiệm bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần

Chương II đi sâu phân tích toàn diện thực trạng pháp luật thực định Việt Nam, đối chiếu giữa bồi thường trong hợp đồng và ngoài hợp đồng, lịch sử lập pháp, các căn cứ phát sinh và các trường hợp cụ thể.

So sánh bồi thường thiệt hại tinh thần trong và ngoài hợp đồng

Khóa luận hệ thống hóa sự khác biệt giữa hai cơ chế bồi thường thiệt hại tinh thần theo bảng tổng hợp sau:

Tiêu chí so sánh	Bồi thường thiệt hại tinh thần ngoài hợp đồng	Bồi thường thiệt hại tinh thần trong hợp đồng
Căn cứ xác lập	Hành vi trái pháp luật xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp mà không phụ thuộc vào thỏa thuận trước đó.	Tồn tại quan hệ hợp đồng hợp pháp và có hành vi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng.
Bản chất phát sinh thiệt hại	Thường là hệ quả gián tiếp từ việc tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm (khoản 3 Điều 361, Điều 590, 591, 592 BLDS 2015).	Có thể là hệ quả trực tiếp hoặc gián tiếp từ chính hành vi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng gây ra (khoản 3 Điều 419 BLDS 2015).
Mức bồi thường	Do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định nhưng có mức trần tối đa theo quy định luật định.	Do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án căn cứ vào nội dung vụ việc để quyết định, luật không khống chế mức trần tối đa.
Phương thức bồi thường	Luật quy định cụ thể là "một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần" (Điều 590, 591, 592 BLDS 2015).	Đa dạng phương thức theo thỏa thuận căn cứ Điều 360 BLDS 2015 (bằng tiền, hiện vật, hoặc thực hiện một công việc).

Lịch sử phát triển lập pháp tại Việt Nam

• Thời kỳ phong kiến: Luật Hồng Đức (Điều 315) và Hoàng Việt luật lệ (Điều 94) đã gián tiếp ghi nhận trách nhiệm bồi thường tổn thất tinh thần thông qua chế định "tiền tế" (khoản tiền bù đắp tổn thất tinh thần tùy theo địa vị xã hội) hoặc bồi thường thiệt hại danh dự trong trường hợp từ hôn sau khi đã nhận sính lễ.
• Thời kỳ Pháp thuộc: Tiếp thu khoa học pháp lý phương Tây, Dân luật Bắc Kỳ năm 1931 và Hoàng Việt Trung Kỳ hộ luật đã tách biệt trách nhiệm dân sự và hình sự, quy định rõ căn cứ bồi thường thiệt hại.
• Giai đoạn 1945 – 1995: Thông tư số 173/1972/TT-UBTP của TAND Tối cao và Hiến pháp các năm 1980, 1992 chưa quy định cụ thể về bồi thường tổn thất tinh thần do quan niệm giá trị tinh thần là vô giá, không thể quy ra tiền.
• Giai đoạn từ năm 1995 đến nay: BLDS năm 1995 lần đầu ghi nhận chính thức tại khoản 1 Điều 310, sau đó được hướng dẫn bởi Nghị quyết số 01/2004/NQ-HĐTP. BLDS năm 2005 kế thừa tại Điều 307 và bổ sung trường hợp xâm phạm thi thể tại Điều 628 (hướng dẫn bởi Nghị quyết số 03/2006/NQ-HĐTP). BLDS năm 2015 hoàn thiện quy định, bổ sung trường hợp xâm phạm mồ mả (Điều 607), thay thế thuật ngữ "người xâm phạm" bằng "người chịu trách nhiệm bồi thường" (khoản 1 Điều 584), và chính thức ghi nhận bồi thường thiệt hại tinh thần do vi phạm hợp đồng (khoản 3 Điều 419).

Các căn cứ phát sinh trách nhiệm

Khóa luận phân tích 4 yếu tố cấu thành trách nhiệm bồi thường thiệt hại:

1. Hành vi vi phạm: Hành vi trái pháp luật (dưới dạng hành động hoặc không hành động trái với quy định pháp luật) đối với ngoài hợp đồng; hoặc hành vi không thực hiện, chậm thực hiện, thực hiện không đầy đủ/không đúng nghĩa vụ đối với trong hợp đồng (khoản 1 Điều 351 BLDS 2015, Điều 303 Luật Thương mại 2005).
2. Có thiệt hại thực tế xảy ra: Khoản 3 Điều 361 BLDS 2015 quy định thiệt hại về tinh thần là tổn thất về tinh thần do bị xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín và các lợi ích nhân thân khác.
3. Mối quan hệ nhân quả: Hành vi vi phạm phải là nguyên nhân trực tiếp hoặc là nguyên nhân có ý nghĩa quyết định dẫn đến hậu quả thiệt hại tinh thần trên thực tế.
4. Yếu tố lỗi: BLDS năm 2015 đã lược bỏ yếu tố lỗi ra khỏi điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường cơ bản tại khoản 1 Điều 584 (ngoài hợp đồng) và Điều 360 (trong hợp đồng). Tuy nhiên, lỗi vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc xác định mức bồi thường (khoản 2, khoản 4 Điều 585), phân chia trách nhiệm khi có nhiều người cùng gây thiệt hại (Điều 587), hoặc xác định nghĩa vụ hoàn trả của người thi hành công vụ (Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017).

Các trường hợp xác định trách nhiệm và thực tiễn xét xử

• Tài sản bị xâm phạm: BLDS 2015 chưa quy định bồi thường tổn thất tinh thần khi tài sản bị xâm phạm, trong khi Luật Sở hữu trí tuệ (khoản 1 Điều 204, khoản 2 Điều 205) đã ghi nhận. Tác giả lập luận cần công nhận bồi thường khi tài sản bị xâm phạm có giá trị tinh thần hoặc kỷ niệm đặc biệt lớn.
• Sức khỏe bị xâm phạm (Điều 590): Căn cứ vào tính chất hành vi, tỷ lệ thương tật; phân tích việc xem xét tổn thất tinh thần của người thân thích trực tiếp chăm sóc.
• Tính mạng bị xâm phạm (Điều 591): Bồi thường cho người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất (Điều 651) hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng; kết hợp giữa tiêu chí hàng thừa kế và quan hệ tình cảm thực tế.
• Danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm (Điều 592): Tiêu chí đánh giá gồm: biểu hiện tổn thất nội tâm, mức độ nghiêm trọng của hành vi, thời gian, không gian thực hiện, đặc điểm nhân thân nạn nhân.
• Thi thể, mồ mả bị xâm phạm (Điều 606, 607): Phân tích Bản án hình sự sơ thẩm số 31/2008/HSST của TAND TP. Hà Nội (vụ án Kim Ki Jong xâm phạm thi thể sau khi giết người).
• Vi phạm hợp đồng (Điều 419): Phân tích Bản án số 934/2014/DS-ST của TAND TP. Hồ Chí Minh (vụ tranh chấp hợp đồng phẫu thuật thẩm mỹ giữa bà Lisa và Bác sĩ Hiệp, Tòa án chấp nhận bồi thường tổn thất tinh thần 30.000.000 đồng do thực hiện không đúng hợp đồng dịch vụ y tế).
• Chủ thể chịu trách nhiệm và trường hợp miễn giảm: Phân tích trách nhiệm của cá nhân theo các độ tuổi (đủ 18 tuổi, từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi, dưới 15 tuổi tại Điều 586), trách nhiệm của pháp nhân đối với hành vi của nhân viên (Điều 597); các trường hợp miễn bồi thường như phòng vệ chính đáng (Điều 594), tình thế cấp thiết (Điều 595).

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả chính:
  • Hệ thống hóa toàn diện các căn cứ lý luận và sự tiến triển của chế định bồi thường tổn thất tinh thần trong lịch sử lập pháp Việt Nam qua các bản Hiến pháp và Bộ luật Dân sự (1995, 2005, 2015).
  • Phân tích và làm sáng tỏ việc BLDS năm 2015 lược bỏ yếu tố lỗi khỏi căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường tại khoản 1 Điều 584 và Điều 360 nhằm ưu tiên bảo vệ nạn nhân, đồng thời xác định rõ các trường hợp lỗi vẫn chi phối mức bồi thường.
  • Phân định rõ cấu trúc pháp lý giữa thiệt hại tinh thần trong hợp đồng (khoản 3 Điều 419) và ngoài hợp đồng (các Điều 590, 591, 592), minh chứng qua các bản án cụ thể (như Bản án 934/2014/DS-ST với mức bồi thường tinh thần 30.000.000 đồng).
• Giải pháp và kiến nghị của tác giả:
  • Kiến nghị bổ sung quy định bồi thường tổn thất về tinh thần khi tài sản bị xâm phạm trong trường hợp tài sản đó mang giá trị tinh thần, tình cảm, kỷ niệm đặc biệt lớn đối với chủ sở hữu.
  • Hoàn thiện tiêu chí xác định "người thân thích" được nhận bồi thường khi tính mạng bị xâm phạm: không chỉ dựa thuần túy vào hàng thừa kế thứ nhất theo luật định mà cần kết hợp tiêu chí quan hệ gắn bó, tình cảm thực tế.
  • Bổ sung văn bản hướng dẫn chi tiết việc áp dụng khoản 3 Điều 419 BLDS 2015 về bồi thường thiệt hại tinh thần do vi phạm hợp đồng, cụ thể hóa các tiêu chí xác định mức bồi thường và đa dạng hóa phương thức bồi thường phi tiền tệ.
  • Xây dựng khung tiêu chí định lượng và đánh giá cụ thể mức độ tổn thất tinh thần khi danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm hại nhằm tạo sự thống nhất trong hoạt động xét xử của Tòa án.
• Đóng góp của đề tài: Khóa luận đã tập trung nghiên cứu sâu mảng bồi thường thiệt hại tinh thần do vi phạm hợp đồng — một nội dung còn ít công trình phân tích chi tiết tại Việt Nam — đồng thời đặt trong sự đối chiếu toàn diện với các bộ nguyên tắc và điều ước quốc tế (PICC, PECL, CISG) cùng án lệ nước ngoài.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật học, chủ yếu dựa trên các quy định thực định của BLDS 2015 đối chiếu với BLDS 2005; nguồn bản án thực tế về bồi thường thiệt hại tinh thần do vi phạm hợp đồng tại Tòa án Việt Nam còn hạn chế do đây là chế định mới và ít khi được các bên đương sự viện dẫn độc lập.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu thực tiễn áp dụng Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao; tiếp tục khảo sát các dạng hợp đồng dịch vụ đặc thù (du lịch, vận chuyển, dịch vụ chăm sóc sức khỏe, y tế thẩm mỹ) và nghiên cứu kinh nghiệm áp dụng án lệ bồi thường thiệt hại tinh thần của các nước thuộc hệ thống Thông luật và Dân luật.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Luật Dân sự, Luật Thương mại và Luật So sánh; các nhà nghiên cứu pháp luật; các Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Luật sư và chuyên viên tư vấn pháp lý cần tài liệu tham khảo khi giải quyết các vụ việc tranh chấp liên quan đến bồi thường thiệt hại phi vật chất.
• Nội dung giá trị:
  • Phần phân tích lý luận so sánh với các điều ước quốc tế (PICC, PECL, CISG) và pháp luật các nước (Anh, Pháp, Canada, Hoa Kỳ, Trung Quốc).
  • Khung phân tích sự khác biệt giữa cơ chế bồi thường thiệt hại tinh thần trong và ngoài hợp đồng theo BLDS 2015.
  • Danh mục tổng hợp trích dẫn quy định pháp luật và các bản án thực tế trong nước và quốc tế tại phần Phụ lục của khóa luận.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân biệt giữa khái niệm "thiệt hại về tinh thần" và "tổn thất về tinh thần" theo BLDS 2015 như thế nào?
Theo phân tích của tác giả tại khoản 3 Điều 361 BLDS 2015, "thiệt hại về tinh thần" có nội hàm hẹp hơn "tổn thất về tinh thần". "Thiệt hại về tinh thần" chỉ được công nhận khi tổn thất đó phát sinh từ các nguyên nhân luật định cụ thể, gồm: tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín và các lợi ích nhân thân khác của một chủ thể bị xâm phạm. Nếu có tổn thất tinh thần nhưng không xuất phát từ việc xâm phạm các khách thể này thì chưa đủ căn cứ pháp lý để coi là thiệt hại về tinh thần theo luật định.

2. Yếu tố lỗi có còn là căn cứ bắt buộc để phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại tinh thần theo BLDS 2015 không?
Không. BLDS năm 2015 đã lược bỏ yếu tố lỗi ra khỏi các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm bồi thường cơ bản tại khoản 1 Điều 584 (ngoài hợp đồng) và Điều 360 (trong hợp đồng). Trách nhiệm bồi thường phát sinh dựa trên 3 căn cứ: có hành vi vi phạm, có thiệt hại thực tế và có mối quan hệ nhân quả. Yếu tố lỗi chỉ còn ý nghĩa trong việc xác định mức bồi thường, xem xét giảm mức bồi thường (khoản 2, khoản 4 Điều 585), phân chia trách nhiệm giữa nhiều người cùng gây thiệt hại (Điều 587) hoặc xác định trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ.

3. Điểm khác biệt lớn nhất giữa bồi thường thiệt hại tinh thần do vi phạm hợp đồng và ngoài hợp đồng là gì?
Khác biệt cơ bản nằm ở căn cứ phát sinh và mức giới hạn bồi thường: Bồi thường ngoài hợp đồng phát sinh do hành vi xâm phạm các quyền nhân thân luật định, mức bồi thường tối đa bị khống chế bởi mức trần theo luật định (tính theo mức lương cơ sở); trong khi bồi thường trong hợp đồng phát sinh do hành vi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, mức bồi thường do các bên thỏa thuận hoặc Tòa án quyết định theo nội dung vụ việc mà không bị khống chế mức trần tối đa (khoản 3 Điều 419).

4. Chế định "tiền tế" trong pháp luật phong kiến Việt Nam được tác giả đánh giá ra sao?
Tác giả chỉ ra rằng trong Bộ luật Hồng Đức và Hoàng Việt luật lệ, "tiền tế" thực chất là khoản tiền bồi thường nhằm bù đắp tổn thất tinh thần cho các quan lại hoặc người bị hại tùy thuộc vào địa vị xã hội của họ khi tính mạng, sức khỏe, danh dự bị xâm phạm. Mặc dù tạo ra sự bất bình đẳng xã hội theo đẳng cấp thời phong kiến, chế định này minh chứng cho việc pháp luật Việt Nam thời kỳ cổ luật đã gián tiếp thừa nhận trách nhiệm bù đắp tổn thất tinh thần.

5. Vụ án phẫu thuật thẩm mỹ (Bà Lisa kiện Bác sĩ Hiệp) được tác giả dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề gì?
Vụ án tại Bản án số 934/2014/DS-ST của TAND TP. Hồ Chí Minh được tác giả sử dụng làm minh chứng thực tiễn cho việc áp dụng trách nhiệm bồi thường thiệt hại tinh thần do vi phạm hợp đồng (cụ thể là hợp đồng dịch vụ y tế phẫu thuật thẩm mỹ). Tòa án đã chấp nhận khoản bồi thường bù đắp tổn thất tinh thần 30.000.000 đồng cho nguyên đơn do bác sĩ thực hiện không đúng thỏa thuận hợp đồng, gây thương tổn và căng thẳng tâm lý cho khách hàng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ngô Chí Thành đã hệ thống hóa một cách khoa học và toàn diện các vấn đề lý luận cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại tổn thất về tinh thần tại Việt Nam. Công trình đã làm rõ những điểm mới quan trọng của Bộ luật Dân sự năm 2015, đặc biệt là việc phân định rạch ròi giữa cơ chế bồi thường ngoài hợp đồng và bồi thường do vi phạm hợp đồng, cũng như sự thay đổi về vai trò của yếu tố lỗi trong phát sinh trách nhiệm dân sự. Trên cơ sở phân tích thực tiễn xét xử và đối chiếu pháp luật quốc tế, khóa luận đã đề xuất các kiến nghị xác đáng nhằm hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ quyền lợi tinh thần của cá nhân và tổ chức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương It PHAP LUAT VIET NAM VE TRÁCH NHIỆM BOI THƯỜNG THIET HAL TON THAT VE TINH THAN “rong tr đến phip lý côa Việt Nam, nhi ti liêu sử dang of thuật ngõ “đưết Si về tinh tab” và "tn thất về tnh thân) ®. Có quan đm cho rằng các nhà làn uất chỉ sử dụng “tốn thất vd th thân” ma không dòng thuật ngữ “Huệt hai về th than’ Trên thục tỉ, BLDS năm 2005 tại khoản 1,3 Điễu 307 sở dụng thuật ngữ ‘tn thắtvề nh thân.” nhưng hon 3 lại quy định “người gay tht hai về th thân cho người khác “ Đến BLDS năm 2015, tạ khoản3 Điễu 361 đã quy ảnh rằng “ Thật hơi về th thân là tốn thắt về tinh thân do bị xâm pham độn tinh mang sức Miếc. danh cic nhân phầm, ty in và các lợi ích nhân thân khác cũa một chủ thể Trong trường hop này, “tht hơi về nh thn có nôi hàm hep hơn "tổn that vể nh than". "Thật hạ" này được xác dint dựa trên các cân cứ gây ra "tẫn td, nghữa là ha “KẾn thất về nh thn "tổn tạ thì dũng chưa đã cân cứ đã xem đó là “Hết ai về đánh hn” phải xem nguyên nhân hình thành “tn thất th han” có xuất phat ir “tinh mang sức de, danh đặc nhận phẩm, tự n và các lợi ich nhân thân khác cũa xuốtchủ thé” “bị xâm phạm hay không Do đó, Š bảo dim linh host vé mét ngôn tis bổ thường it hợi về tinh thân ” được nit dạng trong bài Luân vin này như một oxi trách nhiệm phép lý song song vin bi thường (bù đáp) “tốn thất vd nh thần 2.

Trách nhiệm bai thường thiệt hại tên th tvề tinh thin do vipham hợp đồng và ngoài hợp đồng.1 Trường hợp bồi thường thiệt hại tin thất về tinh thần ngoài hợp đồng “Theo ống Dinh V ăn Qué, nguyên chánh Tòa Hình sự Tòa án nhân din Tối cao từng thir nhận việc xác đnh một cách chính xác hay tương đổi chính sắc thiết hai vi tink thân là không thể Do dé khái niệm tinh thin không được để cập đến trong BLDS năm 2015, ma chi tt kê các trường hop đoợc xem là có tổ tạ tin thất thệt Ti tính thin Tuy vậy trách nhiện bổ thường thiệt hai về tính thân kh sức khôa, tính. mang danh dự nhân phẩm và uy tin bi xâm phạm lại được quy dinh tổ, Điều đó thể biện sự coi trong va bảo vệ khí có thiệt hại xây re với các quyền cũng như giá tr về Ui Thị Ngt Hi Q016), Báchabxjm hấp do viphamhop ding hương Vit Nga hồn nay, Luận fe Bê tho Hc ân hen hoe of e, tt Bs ah ng GDlĐ), Bộdướng bạt de 2 hohep dang, Loin an Đến Luộthộc, mường Địn học Lệ Ba Nội SN buh (rSne nhăn) Pn Tạ Đức Đen LÝ Tấn, Bọ Ty Tản tia (),7.8 * Mimphin Same Ta hư 1 16 tinh thin. Vi vậy thiệt hạ, tổ tht v tn thân theo Pháp luật Việt Nam 1 khi có sơ xâm phạm vào các giá tính thân được bảo vệ dẫn tới việc mắt mát, giảm tỉnh thin CC thể hơn, pháp luật din nựV iÊt Nam đã thừa nhận một phần rong số các Ảnh: "nghĩa và tính thân để đơn vào quy dinh vé trích nhiệm BTTH về tinh thin’! “Tat bi do tn thất về tnh thẫn của cá nhân được Indu là. phãt chịu den Đương buẫn hiển mắtmát v tình cảm, bt giản ait hoặc mat uy tn.

bs bạn bè xalánh do bị hiễn nhằm. Thiết hat do tén that vềtình thần của pháp nhân và các chủ thể khác không hải là pháp nhân được luẫu là. tễ chúc đồ bị giảm st hoặc mắt đ sự tn nhiệm lòng tin. Từ sựliệt kế này, có thé thấy Pháp Luật bảo về những giá trị tinh thin mang tính pháp lý, có bao gồm những trang thai tâm sinh lý (đau thương, căm giác sit méttinh căm,.) và gi tri mang tính phi vật chất (đanh dự nhân phim, tự tín.

Trường hep bai thuờng thiệt hạivề tinh thần do vip hạm hợp đồng “Theo pháp luật Việt Nam, các bên cẩn phi thục hiện nghĩa vụ của mình mốt cách nghiêm chinh và ty chiu rách nhiệm về hành wi của mình đối với nghĩa vụ Do đó “tách nhiên BTTH trong hợp đồng là rách nhiễm dn sơ phát sinh do hành v vĩ pham hop đẳng cin một bên” gây thiệt hai cho bên côn le thủ "phải béi thường tương ting với mite độ lỗi của mink”? Ngày nay nhu cầu nâng cao đời sống kéo theo nlm cầu chăm sóc súc khỗa, sắc dep; như cầu sử dụng các dich vụ du lich và vận chuyển "ngày cing ting Song hành đó các, các viên thẫm mỹ; các công ty do lịch cũng được xây ding và phát biển. Trong quá tình ánh doanh không tránh khối hing rũ ro, vĩ pham hop đồng Va chế đính mới có liên quan din trách nhiệm BTTH vé tỉ thin do vi phem hợp đồng sẽ là nhõng nên ting để giải quyễt tránh chip trong thực tấn. Như vậy di trên thể giới vẫn tổn tri các quan diém khác nhau đối với thiệt ha về nh. thin trong inh vục pháp luật về hop đẳng công nh đổi với trách nhiệm BTTH về tinh thin do vi pham hợp đẳng Tuy nhiên, có thể thấy ring quan đểm của một số "ước thuốc hệ thông Thông luật và da sổ các nước thuộc hệ thẳng Dân luật.

trong đồ có Việt Nam đã chip nhận trách nhiên BTTH về tínhthân do vi phạm hop đồng sing trách nhiệm BTTH vé tinh thin do vĩ pham hợp đẳng là một —=. > Đimb thuamc 11 may Lphin LMd quyt sổ 03/20060NQ-EĐTP "Trường Đụ học Luit TP. He Chỉ MEh C017), Gito ninh Hop dng và BÃ thong that ngờ lợp deg ĐỂ víChả bún gà Hing Duca ga Vi Na, 33 ” loi của rách nhiệm đân ar phát ảnh khi mốt bên vi phạm nghĩa vu trong hợp đẳng gây ra thất hi về tính thin thì phãi BTTH theo quy đính của pháp luật Những quan hợp đẳng thường lên quan dén tả sẵn, do đó, "các lợi ích nhân thin cũng đã lâm, han chế đổi với trách nhiệm BTTH v tinh thin nêu hop đồng liên quan dén ti sin Khoản 3 Điều 419 BLDS năm 2015 đá ghi nhận đối vớ thiệt hại và tính thin vi rách hiện bai thường tiệt hạ về nh! trong finh vue Luật Hop đồng “Theo yêu cẩu cia người có myễn Tòa án cô thể buộc người có nghĩa vụ BTTH vềtinh than cho người cô quyển Mire bd thường do Tòa án quyết din căn cử vào nội chong vụ việc “ Quy định nay phù hợp với các bộ nguyên tắc và thực tiễn xét xử cũng nhì có nét tương ding với quy định ce pháp luật nhiễu quốc gi, 2.2 Sự khác biệt giáa bồi thường thiệt hạivỀ tinh thin trong và ngoài hợp đồng. "Từ những quy định và phân tích đã nêu trên về bai trường hop này, người viết đơn ra một sổ điểm khác nhau gia hi trường hop nhờ se Thứ nhất trách nhiệm BTTH ngoài hop đồng đố với thiệt hạ tén thit vé nh, thin được quy dinh tạ Điều 590; 591 BLDS, 52 BLDS năm 2015.

Theo đó thiệt Tai nói chúng và thiệt hại về tin thin nổi riêng trong inh vue BTTH ngoài hep đồng thường có xuất phát điẫn từ những hành vi vi phạm, pháp luật ci bên gây ra thiệt ai mà không cần dựa trên bắt kỳ m thôn thuận não rước đó Ngược ld, tht he về tinh thin do và pham hop đồng có cơ sỡ là sự tổn tạ tr tude của hop đồng “Hop đồng là sự thôa thuận giữa các bên vềviệc xác lập, thay dỗ: hoặc chẳm dit quyển ng]iữa vụ dân ai" (Điều 385 BLDS năm 2015). Là mất oni gto dich din arnén hợp ding có thé được giao kit bing “Tải nồi, văn bản hoặc bing ảnh vi". Ở đây, mina có tén t hợp đẳng và chứng minh được wrt tại côn hop đẳng Do dé, một bên muda yêu cầu bên con lại BTTH về tính thin do vi phạm hop đẳng thi trước hit người dé phai chứng mảnh có nự ổn trí của hop dng Thứ hơi, khoăn3 Điều 419 BLDS năm 2015 quy đính thiệt hạ về nh thin là thiệt hạ được béi thường do vi pham hop đẳng Tuy nhiên, với quy dint tạ khoăn 3 Điễu 36i BLDS nim 2015 thì đã đ bổ sung trường hợp “ade lot ích nhân thôn lhác x xôn phan", có thể thấy & đầy đôi hồi phi có mự"xâm phạm " mang thiên hướng của trách nhiệm BTTH vé tính thin ngoài hop đồng bai vi những căn cứ pháp ý của BLDS nim 2015 là và thiét hại do súc kde, tính mang bị và danh dự nhân phim, wy tin bi xân phạm đều yêu cầu nr "xâm phạm” (Điều $90; $91; 592). Con Điều 419 1 BLDS năm 2015 chỉ đờih “vi phan” Vi thé Điều 361 BLDS nắn 2015 tạo nên cách hidu rằng thiệt hei vé tỉnh thin là hệ qua từ thiệt hạ về tính mạng sức kde, danh dự nhân phẩm, uy tin và trong trường hop này thất ha về tịnh thin mang tinh iin tip® Trong khi đó, quy dink tạ Điều 419 BLDS năm 2015 thi tiệt hai về tinh thin công có thé là thuật ha trục tấp do hành vi phạm hợp đẳng gây nên Thứ ba, múc BTTH về tính thin do vĩ phe hợp đồng theo nguyên ti, do các 'bên thöa thuận, nêu các bên không thöa thuận được thi sẽ do Tòa án quyết định (Điệu.

Tuy nhiên, khoản 3 Điều 419 BLDS năm 2015 quy enh vé mức bổi thường do Tòa án quyết định cần cử vào nộ: dung vụ việc mà không sổ quy định về giới hạ ti đa hay ôi thiễu để áp dụng Còn thiệt hạ và tính thân trong Tĩnh vue ngoài hop đồng có núc bả thuờng nh thể nào sé do các bên thôn thuận, nu không thôn thuận được thi mức ti đa cho mot trường hợp đã được quy din Thies về hương thúc BTTH về nh thần, các Điều $90, 591, $92 BLDS năm 2015 quy định vé BTTH ngoài hợp đẳng th thiệt bại về tin thin được bai thing là “mt khoản hẳn khác để bù đập tốn tắt về tin tha” Trong khí BLDS năm 2015 Xhông quy nh v phương thúc BTTH về tinh thân trong inh vục hop đồng Các bản, có thể thôn thuận vé phương thúc BTTH vé tính thin do vi pham hop đồng theo căn citvao Điệu 360 BLDS. Bên canh đó, theo quy dinh cia "Độ nguyên tắc PICC quy ooh BTTH cả vỀ vật chất và tnh thân nhưng không nhất thiết pit quy ra thành tiện ôi bả thường *5 Do đó tiệt hai về tinh thin dow phạm hop đồng được bãi thường, với đa dang phương thúc phù hop nha bằng hiện vật thực hiện mốt công việc.