CHƯƠNG 1 NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE TRÁCH NHIEM BOI THƯỜNG THIET HAI DO CHAT KÍCH THÍCH GÂY RA 1. Khái niệm chất kích thích và tác hại của chất kích thích đối với người sử dụng 1. Khái uiệu chất kich thích Theo Luật hóa chất ném 2007 định nghĩa về chat: “La đơn chat, hop chất ké cả tạp chất sinh ra trong quá trình chê biên, những phụ gia cần thiết dé bảo đảm đặc tính lý, hoa ôn định, không bao gồm các dung mdi mà khi tách ra thi tinh chat của chat đó không thay đôi"t Chat kích thích 1a một thuật ngữ mang tính tông hợp, bao gồm nhiéu loai hoạt chat làm tăng hoạt động của hệ thân kinh Theo Wikipedia Chat kích thích (cũng thường được gợi là chat kích thích tâm lý) là một thuật ngữ bao quát bao gồm nhiêu loại thuộc làm tăng hoạt động của hệ thông thân kinh trung ương và cơ thể, thuốc tạo cảm giác dé mê và tăng sinh lực, hoặc các loại thuộc có tác dung lên thân kinh giao cảm”. Trong “Psychoactive Substances Act 2016” (tạm dich Đạo luật về các chat kích thích tâm thân) của Anh, cũng đã đưa ra nhũng đính nghia, dau hiệu xác định các loại chat kích thích -“(1) Chất kích thích có nghiia là bat ky chất nao có khả năng tạo ra hiệu ung tâm sinh lý ở người tiêu thu nó, (2) một chất tao ra liệu ứng tâm sinh lý ở một người néu bang cách kích thích hoặc ức chế hệ thân kinh trung ương của người đó, nó ảnh hưởng đến chức năng tâm thần hoặc trang thái cảm xúc của người do”! Theo dé quy định nay đã định nghia chất kích thích ở một hình thức khái quát nhất, đó là đối với bat kì loai chất nào có khả năng tạo ra hiệu ứng tâm ly như ức chế thân kinh hay chức năng tâm thân, trang thái cảm xúc thi cũng được coi 1à chat kích thích * Theo khoin 2 đều 4 Luithéa chất năm 2007 Š Chấtkíh thíhtửưo Wikpedia Tếng Vt.
Link truy cap: humps: vi vobcipedin orgjericilCA“ELYBAYAAS K/AC3%ADch th4C3⁄4ADch * Psychoactive Substances Act 2016 10 Còn theo Báo cáo thứ 16 của Ủy ban chuyên gia của Tổ chức Y tê Thé giới về sự phụ thuộc thuốc, chất kích thích hay còn gọi là các chất kích thích thân kinh, là loại chat sau khi hap thụ vào cơ thé của một sinh vật sông có khả năng làm thay đôi chức nang bình thường của cơ thể”, Ví du như. ca phê, thuốc lá, cocaine, rươu, bia, các chat có cén, các chất an thân, thuốc chồng trầm cảm,. Hau hết, nhiing loại chất kích thích này đều tạo ra cho người sử dụng mét cảm giác thư thái “ảo” cho một cơ thé tinh táo. Chúng lấp đây được sư thiểu hụt trong tâm hôn, có thể giảm bớt stress thậm chí còn giúp ho quên di thực tại đau khô và giải tỏa tâm lý tiêu cực của bản thân Tác dụng về được lý của những chất kích thích này là gây thay đổi nhip tim, huyết áp, làm giấn dong tử của người sử dung N gười sử dụng chat kích thích có thé bị nôn, di mia, hoạt động nhanh chóng, đặc biệt sẽ dé bị kích động.
Thông thường việc sử dung chất kích thích kéo dai, lạm dung hoặc liêu cao sẽ làm thay đổi hành vi người sử dung theo hướng tiêu cực, người sử dung chat kích thích trở nên hung hãng, liêu lĩnh, nóng giận Chất kích thích còn được coi là một tác nhân kích thích hoạt đồng hitu co, tăng cường hoat đồng của tim, tăng sức sống và thúc đây cảm giác hạnh phúc; phân Ìoai theo các phan mà họ chit yếu hành động: tim, hô hấp, da day, gan não, cốt sống mach mat, bồ phẩn sinh đu. ”° Theo do chất kích thích sẽ trực tiép tác động đến hoạt đông của các cơ quan chủ yêu tăng sự hung phân về mat cảm xúc dé dẫn dén sự kích thích hành động. Trên thé giới đã có nhiều nghiên cửa về chất kích thích, nhưng tinh thời điểm hiện tei, trong hệ thông pháp luật Viét Nam không có điều luật nào đính ngiấa chính xác hay trực tiếp khái niệm chất kích thích là gì. Pháp luật Viét Nam hiện hành chỉ có khái niệm về một trong các chất kích thích cụ thé như rươu và ma tuy.
Theo đó: “Rươu là đô uống có côn thực phim, được sản xuất trong quá trình lên men (có hoặc không chung cất từ tinh bộ) của các loại ngũ cốc, dịch đường của cây và hoa quả hoặc được pha chê từ côn thực phẩm (Ethanol). Rượu không bao gam: Bia các loại, nước trái cây lên men các loại có độ côn dưới 5% theo thé tich®. Ma túy theo góc Hán Việt có ngiấa là "Làm mê mẫn”, trước đây thường dé chỉ các chất có nguồn gốc từ d Work Heath Orguintion (1969). WHO Boat Conmste cn Drog Dependant, Siaverdhrepart.
407) * Medical Dictionary (2012), Farlex Partner: - * Khoin 1, Điều 3, Ngu dinh số 105/2017/NĐ-CP ngày 14 tháng 09 năm 2017 về kinh doanh rượu. H cây thuốc phiên, giúp người sử dụng giảm đau, an thần Ngày nay, ding dé chi tat cả các hợp chất tự nhiên và tông hop có kha néng gây nghién Chất gây nghiên được sử dung theo các mục đích khác nhau, tùy theo mai con người cuthé sử dụng nó hoặc do văn hóa khác nhau, do hệ thông pháp luật ở mỗi quốc gia khác nhau cũng dan dén những khác biệt về cách nhìn nhận vé chất gây nghiện và người sử dụng những loại thay đổi trạng thái thực thé và tâm lý của người sử dung những loại chất này. Theo Luật phòng, chống ma tủy 2021: “Chat ma tuý là các chất gây nghiện, chất hướng thân được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành. Chat hướng thân là chất kích thích, ức chế thân kinh hoặc gây do giác, nếu sử dung với tân suất nhiéu lần có thé dẫn tới tinh trang nghiên đối với người sử dụng "19 Theo quy đính của pháp luật hiện hành, trực tiếp là Nghị dinh số 73/2018/NĐ- CP ngày 15/5/2018 quy định về danh mục chất ma túy và tiền chất thi Nhà nước ta chia các chất kích thích, ma tủy thành 4 loại sau: M6t là, các chat ma túy tuyệt đối cam sử dụng trong y học và đời sông xã hội, việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm theo quy dinh đặc biệt của cơ quan có thâm quyền.
Hai là, các chat ma tủy được ding han chế trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tê theo quy dinh của cơ quan có thâm quyên. Ba là, các chat ma tủy được dùng trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu. khoa học, điều tra tôi phạm hoặc trong lĩnh vực y tê, thú y theo quy đính của các cơ quan có thâm quyên Bon là, các tiền chat. Các tiên chất sử dung vì mục đích quốc phòng, an ninh do Bộ Công an quản ly và cap phép xuất khâu, nhập khẩu.
Các tiên chất sử dung trong lĩnh vực thú y do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý và cấp phép xuất khẩu, nhập khâu. Trong thực tiến đời sông, mà phát hiện chất mới chưa có trong các danh mục chất ma túy và tiền chất ban hành kèm theo Nghị định này liên quan đền việc sản xuất, điều chế, sử dụng chất ma túy hoặc theo quy định tại 03 Công ước quốc của Liên hợp quốc về phòng, chống ma túy thì Bô Công an có trách nhiém chủ trì, phối °° Khoăn 1,khoin 2, khoin 3 Điều2 Luật phòng chẳng ma tủy 2021 2 hợp với Bộ Y tê, Bé Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các cơ quan có liên quan xem xét, trình Chính phủ sửa đôi, bổ sung va công bố các danh mục đó. Cách phân loai trên van chưa được coi là hoàn chỉnh ví đụ như can sa được sử dung bat hợp pháp tại Việt Nam lung lại là hợp pháp ở Hà Lan. Vi du: sử dung cân sa được sử dung với liều thập có tác dung an thân thân, yên diu nhưng sử dung liêu cao lại có tác dung gây ảo giác; hay thuốc lắc (estasy hay MDMA) có cả tác dung kích thích và gây ảo giác.
Hay một số chất gây nghiên có nhiêu loai tác động lên hệ than kinh trung ương nhưng chưa được pháp luật điêu chỉnh cụ thé do chưa có khái niém tổng quát về chất kích thích trong khoa học pháp ly. Ví du: cỏ mỹ, keo chuột, cafein, nicotin. có được coi là “Cac chất kích thích khác” không? Do đó, pháp luật cần hoàn thiện các quy đính pháp luật về việc định danh nhur thé nào được coi là chất kích thích. Tw những thông tin trong khoa học được học, y học và từ điển Hán Việt, và phân tích về quan điểm lập pháp của các hệ thông pháp luật trên thé giới tác giả xây dụng khái niém chat kích thích nlyz sau: “Chất kích thích là vật thé tự nhiên hoặc nhân tạo tác đông một cách tích cực hoặc tiêu cực hoặc vừa có tích cực vừa tiêu cực đến thé chat hay tinh thân hoặc cả thé chất và tinh than của chủ thể trong mdi quan hệ trực tiếp với vật đỏ” 1.
Tác hai cha chất kích thích doi với người dimg Chất kích thích được phân ra làm nhiéu loai, mai loại lai mang một đặc tinh, phản ứng khác nhau cho người ding vi vậy sẽ đem đênnhững tác hại riêng biệt. Cu thé: Amphetamine và tuột số chất giỗng auphetamine là ma tủy có nguôn gộc tổng hop và là chất gây nghiện dang kích thich Các loại ma tủy nay có câu trúc hóa học tương tự giống nhau nhung có tác dung kích thích ở mức độ khác nhau trên hệ thân kinh trung ương, Amphetamin thường sử dụng qua đường uống, hút, hít hay tiêm chích Hình thức tiêm qua đường tính mạch (tiém ven) đang trở nên hết sức phổ biến trên toàn thê giới. Loại ma tủy này dang được nhiều người sử dung vì nó dem lại cém giác hung phân manh mẽ, gây khoái cảm, phân khích, tinh thân man tiệp, không con cảm giác đói mật, thiêu ngủ, tăng cường (đôi khi giả tao) sức lao động chân tay và trí não. Amphetamin được phô biên trong giới sinh viên, bình lính, lái xe đường dài, công nhân ca đêm, vận động viên thể dục thể thao.