TRÁCH NHIEM BOI THUONG THIET HAI NGOÀI HỢP DONG cấp tạm thời của Tòa an; Hoan thi hành án; Tam đình chi, đình chỉ thi hành án; Tiếp tục thi hành án. + Tổ chức thi hành hoặc cố ý không tổ chức thi hành quyết định quy định tại khoản 1 Điều này. - Phạm vi trách nhiệm bối thường trong hoạt động thi hành án hình sự Theo quy định tại Điều 39 về phạm vi trách nhiệm bồi thường trong hoạt động thi hành án hình sự, Nha nước có trách nhiệm boi thường thiệt hai do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra trong các trường hợp: + Ra quyết định thi hành án tử hình đối với người có đủ điều kiện quy định tại Điều 35 Bộ luật Hình sự; + Giam người quá thời hạn phải thi hành án phạt tù theo bản án, quyết định của Tòa án; + Không thực hiện quyết định hoãn thi hành án đối với người bị kết án, quyết định tạm đình chỉ thi hành án phạt tù; + Không thực hiện quyết định giảm án tù, quyết định đặc xá. Phạm vi trách nhiệm bổi thường trong hoạt động thi hành án dân sự và hình sự được quy định tại các Điều 38 và 39 Luật TNBT của NN.
Cơ quan có trách nhiệm bồi thường trong hoạt động thi hành án được xác định theo quy định tại Diéu 40 Luật TNBT của NN: “1. Cơ quan có trách nhiệm bổi thường trong hoạt động thi hành án hình sự là trại giam, trại tạm giam, cơ 245 PGS. PHÙNG TRUNG TẬP quan quản lý nhà tạm giữ, cơ quan công an có thẩm quyền và Tòa án ra quyết định thi hành án. Cơ quan có trách nhiệm bổi thường trong hoạt động thi hành án dân sự là cơ quan thi hành án dân sự trực tiếp quản lý người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại.
Trường hợp cơ quan quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này đã được chia tách, sáp nhập, hợp nhất, giải thể hoặc người thi hành công vụ gây ra thiệt hại không còn làm việc tại cơ quan đó tại thời điểm thụ lý đơn yêu cầu bổi thường hoặc có sự ủy quyển, ủy thác thực hiện công vụ thì xác định cơ quan có trách nhiệm bổi thường được thực hiện theo quy định tại điểm a, b và c khoản 2 Điều 14 của Luật này.” Phạm vi điều chỉnh của Luật Trách nhiệm boi thường của Nhà nước rất cụ thể, nhưng ở một phạm vi rất rộng, điểu chỉnh hau như tương đối day đủ các quan hệ xã hội thuộc nhiều lĩnh vực mà Nhà nước vừa thể hiện quyền lực của mình, vừa tham gia thông qua cơ quan, cá nhân đại điện cho Nhà nước trong quan hệ với cá nhân, tổ chức và các chủ thể khác trong xã hội. Đặc biệt trong lĩnh vực hoạt động hành chính, tính đến thời điểm hiện nay vẫn còn ton tại nhiều van dé chưa được thông thoáng vì nhiều lý do, nhưng có một lý do rất nổi cộm dễ nhận thấy là người đại diện cho cơ quan công quyền chưa nhận thức hết được ý nghĩa của chức vụ do mình đảm nhiệm, cho nên còn một số người, ở chỗ này hay chỗ khác, khi tiếp 246 xúc với nhân dân vẫn gây phiền hà, nhũng nhiễu cho dân. Có nhiều việc rất đơn giản, dé giải quyết và thuộc thẩm quyền của một bộ phận, cơ quan hành chính nhà nước, nhưng do trước hết là trách nhiệm và do lương tâm của con người cụ thể, đã để lại những dấu ấn không tốt trong tâm trí người dân. Họ chưa thấy hết trách nhiệm của mình và không vì việc chung, vì lợi ích quốc gia cho nên đã ít nhiều là nguyên nhân gây mất lòng tin trong nhân dân.
Vì vậy, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước điểu chỉnh trách nhiệm bổi thường nhà nước đối với cá nhân, tổ chức bị thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước là thật sự cần thiết, đáp ứng được nhu cầu của toàn xã hội và hợp lòng dân. Nguyên tắc bồi thường nhà nước là kịp thời, công khai, boi thường toàn bộ những thiệt hại về vat chất đã bi thiệt hại xác định được. Bồi thường bằng tién theo nguyên tac chi trả cho người bị thiệt hại hoặc thân nhân của người đó một lần, nếu không có thỏa thuận khác. Đặc biệt, dựa trên nguyên tắc của pháp luật dân sự, nguyên tắc bổi thường nhà nước cũng dựa trên thương lượng giữa cơ quan giải quyết bổi thường nhà nước với người bị thiệt hại, thân nhân của người bị thiệt hại hoặc đại diện hợp pháp của họ; nếu không thương lượng được thì người bị thiệt hại, thân nhân của người bị thiệt hại hoặc đại điện hợp pháp của họ có quyển yêu cầu tòa án giải quyết.
Những quy định boi thường thiệt hại trong hoạt động 247 PGS. PHUNG TRUNG TẬP quan lý hành chính da mở ra một cuộc cach tân và đổi mới trong nhận thức và tư duy không chỉ dừng lại ở lĩnh vực tư tưởng lập pháp, mà còn là phương tiện pháp lý bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của các chủ thể chịu sự chi phối của các mệnh lệnh hành chính của Nhà nước pháp quyển. Luật Trách nhiệm bổi thường của Nhà nước được ban hành nhằm củng cố các quyền dân sự nói riêng và quyển con người nói chung trong một nhà nước xã hội chủ nghĩa, mà ở đó mọi quyền lực thuộc về nhân dân, nhà nước do dân, vì dân ngày càng được củng cố và phát triển. Luật trách nhiệm bối thường của Nhà nước được ban hành nhằm xóa bỏ tư tưởng “Nhà nước không bao giờ sai”, đồng thời củng cố quyển lực của nhà nước ngày một vững mạnh, qua đó nâng cao trách nhiệm của các cơ quan công quyền được lập ra vì dân và do dân.
Hơn nữa, Luật Trách nhiệm bối thường của Nhà nước được ban hành cũng là chuẩn mực để loại bỏ những cá nhân bất tài, vì một lý do nào đó vẫn đại diện cho quyển lực của Nhà nước và họ không thể mang lại bất kỳ một lợi ích nào cho đất nước, cho nhân dân. Nhân dân mất lòng tin vào nhà nước, cũng là do những con người cụ thể hàng ngày nhân danh nhà nước tiếp xúc với dân, nhưng không vì lợi ích của nhân dan, không vi lợi ích của đất nước. “Nhằm cung cấp cho độc giả có cơ sở đối sánh giữa Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước Việt Nam với luật bồi thường nhà nước của các liên minh và các quốc 248 TRÁCH NHIỆM BOI THUONG THIET HAI NGOÀI HỢP DONG gia khác, tác gia cuốn sách chuyên khảo này viện dan, phân tích những nội dung cơ bản của luật bổi thường nhà nước của một số quốc gia trên thế giới để làm nổi bật tính đặc thù và hiện đại của pháp luật Việt Nam quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước như đã phân tích trên đây. - Bồi thường nhà nước theo pháp luật của liên minh châu Âu + Trách nhiệm bối thường trong lĩnh vực lập pháp Luật Liên minh châu Âu quy định trách nhiệm bồi thường nhà nước được áp dụng cho tất cả các lĩnh vực theo quy định pháp luật của các quốc gia là thành viên của Liên minh.
Theo pháp luật Liên minh châu Âu thì hết thảy các hành vi của cá nhân đại diện cho công quyển ở các nước thành viên của Liên minh trong phạm vi quyền lực của nhà nước là quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp đều có thể phát sinh trách nhiệm nhà nước của các nước thành viên dưới hình thức hành động (tac vi) hoặc không hành động (bất tác vi). Những quy định này nhằm hạn chế những thiếu sót của pháp luật bổi thường thiệt hai ngoài hợp dong và trách nhiệm bồi thường nhà nước trong một vụ việc cụ thể. Vụ Francovich là một vụ việc điển hình thuộc lĩnh vực bổi thường nhà nước. Nội dung của vụ việc này là do nhà nước đã không ban hành một quy định nào về bối thường thiệt hai cho công nhân trong trường hợp công nhân không được trả lương khi công ty thuê họ đã chấm dứt theo thủ tục phá sản.
Nhân sự kiện 249 PGS. PHÙNG TRUNG TẬP này, Tòa Công bằng châu Âu đã ủng hộ công nhân và yêu cầu Nhà nước Italia có trách nhiệm boi thường thiệt hai cho công nhân. Trách nhiệm bồi thường nhà nước cua Liên minh châu Âu nhằm đảm bảo cho các nước thành viên thực hiện nghĩa vụ của mình đối với những thiệt hại đo có hành vi của người đại diện cho cơ quan công quyền gây ra trong khi thực hiện nhiệm vụ vì lợi ích của quốc gia. Các quốc gia với tư cách là chủ thể độc lập, tự mình ban hành pháp luật quy định về phạm vi, điều kiện phát sinh trách nhiệm bổi thường nhà nước, thể hiện rõ trách nhiệm của nhà nước không thờ ơ đối với những thiệt hại do người đại diện cho co quan công quyền gây ra.
Pháp luật Liên minh châu Au có quy định trách nhiệm bồi thường nhà nước đối với hành vi lập pháp. Quy định này đã mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của nhà nước không những phát sinh trong lĩnh vực tư pháp mà còn phát sinh ở cả lĩnh vực lập pháp. Đây là một quy định nhằm ràng buộc cơ quan lập pháp có trách nhiệm cao hơn nữa trong việc ban hành pháp luật phù hợp với thực tế hơn và những quy định của pháp luật phải có tính khả thi. Tư tưởng này rất tiến bộ, vượt ra ngoài phạm vi của các quan niệm thông thường và cá nhân, tổ chức trong một quốc gia không thể phải gánh chịu những áp lực, nguyên tắc của pháp luật không phục vụ sự bình ổn trong xã hội mà chỉ nhằm thể hiện ý chí của nhà nước, bất luận ý chí đó thể hiện dưới nguyên tắc và nội dung của những quy định có phù hợp hay không phù hợp với đời sống xã 250 TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI NGOÀI HỢP ĐỒNG hội hiện hữu.
Liên minh châu Âu thể hiện rõ quan điểm trong việc thừa nhận trách nhiệm của nhà nước đối với những thiệt hại của người khác do nguyên nhân là hành vi thực hiện nhiệm vụ của cơ quan công quyền gây ra. + Không có trách nhiệm bdéi thường trong lĩnh vực lập pháp Ở Italia, trách nhiệm nhà nước bồi thường thiệt hại không bao gồm các hành vi lập pháp. Quy định về việc miễn trừ trách nhiệm này không những được áp dụng đối với các hành vi của nghị viện, mà còn được mở rộng đối với các hành vi lập quy của cơ quan hành pháp.
