Luận Văn Tốt Nghiệp: Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước

Luận văn chuyên sâu về Legionella, vi khuẩn gây bệnh nguy hiểm trong nước. Tìm hiểu về đặc điểm, nguy cơ và cách phòng ngừa Legionella hiệu quả.

• Tác giả: Thái Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: Phạm Minh Nhựt
• Đề tài: Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN MỘT SỐ VI SINH VẬT GÂY BỆNH TRONG THỰC PHẨM
• 2.1. Lịch sử phát hiện Salmonella
• 2.2. Đặc điểm của Salmonella
• 2.2.1. Đặc điểm hình thái Salmonella
• 2.2.2. Tính chất nuôi cấy Salmonella
• 2.2.3. Đặc điểm sinh hóa
• 2.2.4. Cấu trúc Salmonella
• 2.2.4.1. Kháng nguyên thân O
• 2.2.4.2. Kháng nguyên vỏ K
• 2.2.4.3. Kháng nguyên lông H
• 2.2.5. Đặc tính độc tố Salmonella
• 2.2.5.1. Nội độc tố
• 2.2.5.2. Độc tố đường ruột Enterotoxin
• 2.2.5.3. Độc tố tế bào
• 2.2.6. Khả năng gây bệnh của Salmonella

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Legionella

Legionella là một loại vi khuẩn Gram âm, thuộc họ Legionellaceae, có khả năng gây ra các bệnh lý nghiêm trọng ở người, đặc biệt là bệnh Legionnaires. Vi khuẩn này thường tồn tại trong môi trường nước, đặc biệt là trong các hệ thống nước như bể bơi, vòi sen, và hệ thống làm mát. Nước nhiễm Legionella có thể dẫn đến các bệnh lý như bệnh viêm phổi và các triệu chứng nghiêm trọng khác. Theo nghiên cứu, nguy cơ nhiễm bệnh tăng cao ở những người có hệ miễn dịch yếu, người cao tuổi, và những người mắc các bệnh lý nền. Việc hiểu rõ về vi khuẩn Legionella và các yếu tố liên quan đến sự phát triển của nó là rất quan trọng trong việc phòng ngừa và kiểm soát bệnh tật.

1.1. Đặc điểm sinh học của Legionella

Legionella có hình dạng que, di động nhờ lông mao và có khả năng sinh sản trong môi trường nước. Vi khuẩn này có thể tồn tại trong các điều kiện môi trường khác nhau, nhưng phát triển tốt nhất ở nhiệt độ từ 20 đến 50 độ C. Môi trường nước là nơi lý tưởng cho sự phát triển của Legionella, đặc biệt là trong các hệ thống nước không được duy trì và vệ sinh đúng cách. Việc phát hiện và kiểm soát bệnh do vi khuẩn này là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

II. Bệnh Legionnaires và các triệu chứng

Bệnh Legionnaires là một dạng viêm phổi do vi khuẩn Legionella gây ra, với các triệu chứng bao gồm sốt cao, ho, khó thở và đau ngực. Bệnh có thể tiến triển nhanh chóng và gây ra các biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Triệu chứng bệnh Legionnaires thường xuất hiện từ 2 đến 10 ngày sau khi tiếp xúc với nguồn nước nhiễm khuẩn. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời. Theo các nghiên cứu, tỷ lệ tử vong do bệnh Legionnaires có thể lên đến 30% nếu không được điều trị đúng cách.

2.1. Nguyên nhân và nguồn lây nhiễm

Nguyên nhân chính gây ra bệnh Legionnaires là do tiếp xúc với nước nhiễm Legionella. Vi khuẩn này có thể phát tán qua các giọt nước nhỏ trong không khí, thường xuất hiện trong các hệ thống nước như vòi sen, bể bơi, và hệ thống làm mát. Bệnh truyền qua nước là một trong những hình thức lây nhiễm phổ biến nhất. Những người có nguy cơ cao bao gồm người cao tuổi, người có hệ miễn dịch yếu, và những người mắc các bệnh lý nền. Việc kiểm soát và phòng ngừa sự phát triển của Legionella trong các hệ thống nước là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm.

III. Phòng ngừa và điều trị bệnh Legionnaires

Phòng ngừa bệnh Legionnaires chủ yếu tập trung vào việc kiểm soát hệ thống nước và đảm bảo vệ sinh an toàn. Các biện pháp như duy trì nhiệt độ nước ở mức an toàn, thường xuyên vệ sinh và khử trùng các hệ thống nước là rất cần thiết. Phòng ngừa Legionella cũng bao gồm việc giáo dục cộng đồng về các nguy cơ và cách nhận biết triệu chứng bệnh. Trong trường hợp mắc bệnh, việc điều trị thường bao gồm sử dụng kháng sinh và hỗ trợ điều trị để giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng.

3.1. Các phương pháp điều trị

Điều trị bệnh Legionnaires thường bao gồm việc sử dụng kháng sinh như azithromycin hoặc levofloxacin. Việc điều trị sớm và đúng cách có thể giúp giảm thiểu nguy cơ biến chứng và tử vong. Ngoài ra, việc theo dõi và chăm sóc y tế liên tục cũng rất quan trọng để đảm bảo bệnh nhân hồi phục tốt nhất. Điều trị bệnh Legionnaires cần được thực hiện dưới sự giám sát của các chuyên gia y tế để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước GVHD: Phạm Minh Nhựt CHÖÔNG 1 : MÔÛ ÑAÀU 1. Đặt vấn ñeà Trong nhöõng naêm qua thì ngoä ñoäc thöïc phaåm ñöôïc bieát ñeán khaù thöôøng xuyeân, trôû thaønh moái quan taâm cuûa toaøn xaõ hoäi. Coù nhieàu nguyeân nhaân khaùc nhau coù theå gaây ra ngoä ñoäc thöïc phaåm nhöng phaàn lôùn caùc tröôøng hôïp laø coù nguoàn goác töø vi sinh vaät, do söï hieän dieän cuûa vi sinh vaät gaây beänh hay söï hieän dieän cuûa ñoäc toá tieát ra bôûi caùc vi sinh vaät naøy trong nöôùc uoáng, thöïc phaåm. Ngaøy nay, an toaøn nhaát laø veà phöông dieän vi sinh vaät, trôû thaønh moät trong nhöõng yeâu caàu khoâng theå thieáu ñoái vôùi chaát löôïng thöïc phaåm.

Vieät Nam laø moät nöôùc noâng nghieäp coù tieàm löïc lôùn veà saûn xuaát noâng saûn, thuûy haûi saûn, thöïc phaåm. Ngoaøi thò tröôøng tieâu thuï noäi ñòa cho gaàn 80 trieäu daân, thöïc phaåm vaø thuûy saûn cuûa nöôùc ta cuõng ñaõ xuaát khaåu ñöôïc ra thò tröôøng theá giôùi ñem laïi nguoàn ngoaïi teä lôùn cho ñaát nöôùc. Ñaëc bieät, thuûy haûi saûn cheá bieán cuûa Vieät Nam ñaõ coù ñöôïc thò phaàn quan troïng taïi Baéc Myõ, Chaâu Aâu, Nhaät Baûn, Hoa Kyø…laø moät trong nhöõng ngaønh kinh teá mang laïi ngoaïi teä quan troïng cho ñaát nöôùc, giaûi quyeát vieäc laøm cho moät soá löôïng lôùn ngöôøi lao ñoäng ôû caû noâng thoân vaø thaønh thò. Do nhaän thöùc ngaøy caøng ñöôïc naâng cao cuûa ngöôøi tieâu duøng trong nöôùc veà an toaøn veä sinh thöïc phaåm vaø söï taêng cöôøng quaûn lyù nhaø nöôùc, kieåm tra, giaùm saùt cuûa caùc cô quan chöùc naêng, vieäc phaân tích vi sinh vaät gaây beänh vaø thöïc hieän caùc bieän phaùp ñaûm baûo saûn xuaát, cheá bieán thöïc phaåm ñaït tieâu chuaån veà an toaøn veà vi sinh vaät ngaøy caøng ñöôïc caùc ñôn vò saûn xuaát, cheá bieán thöïc phaåm noäi ñòa quan taâm.

Ñoái vôùi thuûy haûi SVTH: Thái Thị Thùy Linh -1- Lớp: 07CSH Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước GVHD: Phạm Minh Nhựt saûn xuaát khaåu, ñeå ñaùp öùng tieâu chuaån nghieâm ngaët veà vi sinh cuûa caùc thò tröôøng treân theá giôùi vaø taêng cöôøng naêng löïc caïnh tranh, trong nhöõng naêm gaàn ñaây caùc ñôn vò saûn xuaát cheá bieán thuûy haûi saûn xuaát khaåu Vieät Nam ñaõ raát chuù troïng ñeán vieäc ñaàu tö ñoåi môùi coâng ngheä, thöïc thi caùc chöông trình quaûn lyù ñaûm baûo chaát löôïng nhö phaân tích vaø kieåm soaùt, trong ñoù vieäc xaây döïng phoøng phaân tích, kieåm ñònh vaø ñaøo taïo caùn boä phaân tích, kieåm ñònh vi sinh vaät ngaøy caøng ñöôïc quan taâm. Nhö vaäy, hieän nay ñang coù moät nhu caàu thöïc tieãn raát lôùn veà phía nhaø saûn xuaát cuõng nhö veà phía ngöôøi lao ñoäng veà ñaøo taïo caùn boä phaân tích vi sinh vaät gaây beänh trong thöïc phaåm. Nhaø saûn xuaát coù phoøng thí nghieäm phaân tích toát, coù ñoäi nguõ coù tay ngheà cao seõ deã thuyeát phuïc, taïo ñöôïc nieàm tin ôû ñoái taùc ñeå kyù keát caùc hôïp ñoàng saûn xuaát quan troïng. Caùn boä kyõ thuaät, kyõ thuaät vieân ñöôïc ñaøo taïo, naâng caùo kyõ naêng veà phaân tích vi sinh vaät seõ deã cuûng coá vai troø vaø söï caàn thieát cuûa mình ñoái vôùi ñôn vò.

Vôùi yù nghóa thöïc tieãn ñoàng thôøi ñöôïc söï chaáp nhaän cuûa Khoa Moâi tröôøng vaø Coâng ngheä Sinh hoïc, chuùng toâi tieán haønh thöïc hieän ñeà taøi “Toång quan veà Legionella gaây beänh trong nöôùc”. Muïc ñích - Tìm hieåu veà Legionella gaây beänh trong nöôùc. - Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của Legionella. Noäi dung nghieân cöùu - Tìm hieåu ñoäc toá vaø khaû naêng gaây beänh cuûa Salmonella trong thöïc phaåm.

SVTH: Thái Thị Thùy Linh -2- Lớp: 07CSH Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước GVHD: Phạm Minh Nhựt - Tìm hieåu ñoäc toá vaø khaû naêng gaây beänh cuûa Escherichia Coli trong thöïc phaåm. - Tìm hieåu ñoäc toá, cô cheá gaây beänh, ñaëc ñieåm caáu truùc cuûa Legionella gaây beänh trong nöôùc. - Tìm hieåu caùc nguoàn nhieãm cuûa Legionella vaø caùc phöông phaùp phaùt hieän Legionella. - Tìm hieåu bieän phaùp kieåm soaùt Salmonella, Escherichia Coli, Legionella gaây beänh trong thöïc phaåm.

SVTH: Thái Thị Thùy Linh -3- Lớp: 07CSH Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước GVHD: Phạm Minh Nhựt CHÖÔNG 2 : TOÅNG QUAN MOÄT SOÁ VI SINH VAÄT GAÂY BEÄNH TRONG THÖÏC PHAÅM 2. Lòch söû phaùt hieän Salmonella - Naêm 1880 Grafhy ñaõ moâ taû hình thaùi vi khuaån quan saùt ñöôïc treân tieâu baûn. - Naêm 1884 Grafhy laø ngöôøi ñaàu tieân phaân laäp Salomonella typhi. - Chi Samonella ñöôïc baét nguoàn töø teân cuoái cuøng cuûa Daniel Elmer Salmo.

- Năm 1885 nhaø nghieân cöùu Theobald Smith trôï lyù cho Daniel Elmer Salmon (1850-1914) ñaõ phaùt hieän ra Salmonella choleraesuis. Keå töø ñoù soá löôïng Salmonella gaây ra Samonellosis ñaõ taêng leân 2. Nhöng sau ñoù Schweinittz vaø Dorset 1903 ñaõ chöùng minh beänh dòch taû laø do moät loaïi vi ruùt gaây neân vaø ñaõ xaùc ñònh S.choleraesuis laø vi khuaån gaây beänh phoù thöông haøn. - Naêm 1889 Klein phaân laäp ñöôïc S.gallinarum vaø Rettger cuõng ñaõ phaân laäp ñöôïc S.1 : Vi khuaån Salomonella typhi vaø Salmonella choleraesuis.

Phaân loaïi Samonella Veà phaân loaïi khoa hoïc Salmonella ñöôïc xeáp vaøo : SVTH: Thái Thị Thùy Linh -4- Lớp: 07CSH Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước GVHD: Phạm Minh Nhựt Giôùi : Bacteria Nghaønh : Proteobacteria Lôùp : Gamma Proteobacteria Boä : Enterobacteriales Hoï : Enterobacteriaceae Gioáng : Salmonella lignieres (1990) 2. Ñaëc ñieåm cuûa Salmonella 2. Ñaëc ñieåm hình thaùi Salmonella coù hình gaäy ngaén, hai ñaàu troøn. Ña soá caùc loaïi Salmonella ñeàu coù khaû naêng di ñoäng maïnh do coù töø 7- 12 loâng xung quanh thaân.

Vi khuaån seõ nhuoäm maøu vôùi caùc thuoác thoâng thöôøng, baét maøu Gram aâm. Khi nhuoäm vi khuaån baét maøu ñeàu toaøn thaân hoaëc hôi ñaäm ôû hai ñaàu. Salmonella laø tröïc khuaån Gram aâm, kích thöôùc trung bình töø 2-3 x 0,5-1µm. Di chuyeån baèng tieân mao (tröø Salmonella gallinarum vaø Salmonella pullorum gaây beänh cho gia caàm), khoâng taïo baøo töû, chuùng phaùt trieån toát ôû 6 oC – 420C, thích hôïp nhaát ôû 350C – 370 C, pH töø 6 - 9 thích hôïp nhaát laø pH = 7,2.

ÔÛ 180C – 400C vi khuaån coù soáng ñeán 15 ngaøy.2: Vi khuaån Salmonella enteritidis vaø Salmonella typhimurium. SVTH: Thái Thị Thùy Linh -5- Lớp: 07CSH Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước GVHD: Phạm Minh Nhựt 2. Tính chaát nuoâi caáy Salmonella laø vi khuaån kî khí tuøy nghi, deã nuoâi caáy, nhieät ñoä thích hôïp 370C nhöng coù theå phaùt trieån ñöôïc ôû pH töø 6-9. Phaùt trieån treân caùc moâi tröôøng nuoâi caáy thoâng thöôøng.

Treân moâi tröôøng thích hôïp, vi khuaån seõ phaùt trieån sau 24 giôø. - Moâi tröôøng nöôùc thòt : Caáy vaøi giôø ñaõ ñuïc nheï, sau 18 giôø ñuïc ñeàu, nuoâi caáy laâu thì ôû ñaùy oáng nghieäm coù maët treân moâi tröôøng coù maøng moûng. - Moâi tröôøng thaïch thöôøng : Nuoâi caáy treân thaïch thöôøng vi khuaån moïc thaønh caùc khuaån laïc troøn, trong saùng hoaëc xaùm, nhaün boùng, hôi loài leân ôû giöõa, nhoû vaø traéng hôn khuaån laïc E. - Moâi tröôøng Mac Conkey : ÔÛ 35 0C- 370C sau 18-24 giôø vi khuaån Salmonella moïc thaønh nhöõng khuaån laïc troøn, trong, khoâng maøu, nhaün boùng vaø hôi loài ôû giöõa.

- Moâi tröôøng SS : Nuoâi caáy ôû 35 0C- 370C sau 18-24 giôø vi khuaån Salmonella moïc thaønh nhöõng khuaån laïc troøn, boùng, khoâng maøu. - Moâi tröôøng XLD : Nuoâi caáy ôû 350C- 370C sau 18-24 giôø vi khuaån Salmonella moïc thaønh nhöõng khuaån laïc troøn, loài coù taâm ñen ôû giöõa, moâi tröôøng chuyeån sang maøu hoàng. SVTH: Thái Thị Thùy Linh -6- Lớp: 07CSH Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước GVHD: Phạm Minh Nhựt Hình 2.3: Salmonella spp sau khi taêng tröôûng 24 giôø treân thaïch XLD. Ñaëc ñieåm sinh hoùa Moãi loaøi Salmonella coù khaû naêng leân men moät soá ñöôøng nhaát ñònh vaø khoâng ñoåi.

Phaàn lôùn caùc loaøi Salmonella leân men ñöôøng glucose, sinh hôi, khoâng leân men lactose, sucrose, salicin vaø inositol. - Moät soá loaøi Salmonella cuõng leân men ñöôøng glucose nhöng khoâng sinh hôi nhö S.typhi… - Tuy nhieân khoâng phaûi loaøi Salmonella naøo cuõng coù tính chaát treân, caùc ngoaïi leä ñaõ ñöôïc xaùc ñònh nhö Salmonella typhi leân men ñöôøng glucose khoâng sinh hôi, khoâng söû duïng citrate trong moâi tröôøng Simmon, haàu heát caùc chuûng S.cholerasuis khoâng sinh H2S.pullorum khoâng leân men mantose. - Taát caû caùc Salmonella khoâng leân men lactose vaø saccarose. - Ña soá Salmonella khoâng laøm tan chaûy gelatin, khoâng phaân giaûi ureâ, khoâng sinh Indol, moät soá söû duïng ñöôïc cacbon.

- Treân moâi tröôøng KIA (Kiglen Iron Agar) : vi khuaån leân men glucose vaø khoâng leân men lactose neân phaàn thaïch ñöùng chuyeån sang maøu vaøng, phaàn thaïch nghieâng giöõ nguyeân maøu cuûa moâi tröôøng (maøu hoàng), vi khuaån coù hoaëc khoâng sinh SVTH: Thái Thị Thùy Linh -7- Lớp: 07CSH Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước GVHD: Phạm Minh Nhựt - Phaûn öùng H2S döông tính (tröø S. Ñaëc ñieåm caáu truùc Salmonella Salmonella coù 3 loaïi khaùng nguyeân ñoù laø nhöõng chaát khi xuaát hieän trong cô theå thì kích thích ñaùp öùng mieãn dòch vaø keát hôïp ñaëc hieäu vôùi nhöõng saûn phaåm cuûa söï kích thích ñoù. Khaùng nguyeân ñoù bao goàm : + Khaùng nguyeân thaân O + Khaùng nguyeân loâng H + Khaùng nguyeân voû K + Vi khuaån thöông haøn (S.typhi) coù khaùng nguyeân V (Virulence) laø yeáu toá choáng thöïc baøo giuùp cho vi khuaån thöông haøn phaùt trieån beân trong teá baøo baïch caàu. a) Khaùng nguyeân thaân O - Thaønh phaàn cô baûn laø vaùch teá baøo coù caáu truùc phöùc taïp goàm hai lôùp : Trong cuøng laø moät lôùp peptidoglycan, caùch moät lôùp khoâng gian chu chaát vaø tôùi lôùp maøng ngoaøi laø phöùc hôïp lipidpolysaccharide goàm lipoprotein vaø lipoplysaccharide.

- Bao beân ngoaøi lôùp peptidoglycan laø lôùp phospholipid A vaø B (quyeát ñònh ñoäc toá cuûa noäi ñoäc toá), sau ñoù laø hai lôùp polysaccharide khoâng mang tính ñaëc hieäu. Khaùng nguyeân cuûa noäi ñoäc toá coù baûn chaát hoùa hoïc laø lypopolysaccharide (LPS). Tính ñaëc hieäu cuûa khaùng nguyeân O vaø LPS laø moät, nhöng tính mieãn dòch thì khaùc nhau: Khaùng nguyeân O ngoaøi LPS coøn bao goàm caû lôùp peptidoglycan neân tính mieãn dòch cuûa noù maïnh hôn LPS. - Maøng ngoaøi coù caáu truùc gaàn gioáng teá baøo chaát nhöng phospholipid haàu nhö chæ gaëp ôû lôùp trong, coøn ôû SVTH: Thái Thị Thùy Linh -8- Lớp: 07CSH Tổng Quan Về Legionella Gây Bệnh Trong Nước GVHD: Phạm Minh Nhựt lôùp ngoaøi laø lipopolysaccharide daøy khoaûng 8 - 10 nm goàm 3 thaønh phaàn: Lipid A, polysaccharide, loõi.

- Maøng ngoaøi khaùng nguyeân O coøn coù theâm caùc protein: + Protein cô chaát: Porin ôû vi khuaån coøn goïi laø protein loã xuyeân maøng vôùi chöùc naêng cho pheùp moät soá loaïi phaân töû ñi qua chuùng nhö dipeptide, disaccharide, caùc ion voâ cô. + Protein maøng ngoaøi: chöùc naêng vaän chuyeån moät soá phaân töû rieâng bieät vaø ñöa qua maøng ngoaøi. + Lipoprotein: Ñoùng vai troø lieân keát lôùp peptidoglycan beân trong vôùi lôùp maøng ngoaøi. b) Khaùng nguyeân voû K - Khaùng nguyeân voû K coù baûn chaát hoùa hoïc cuûa voû vi khuaån laø polypeptid hoaëc polysaccharide.