Luận Văn Tốt Nghiệp: Phân Tích Hiệu Quả Của Một Số Loại Vắc Xin Trong Phòng Chống Dịch Bệnh Covid-19

Luận văn phân tích hiệu quả của các loại vắc xin trong phòng chống dịch bệnh Covid-19, cung cấp cái nhìn tổng quan và thông tin hữu ích.

• Tác giả: Trịnh Thị Oanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thành Trung
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược học
• Đề tài: Phân Tích Hiệu Quả Vắc Xin Phòng Chống Covid-19
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về Covid-19
• 1.2. Cấu trúc protein và cơ chế xâm nhập
• 1.3. Sự lây truyền và dịch tễ học
• 1.4. Chẩn đoán và phương pháp điều trị
• 1.4.1. Phương pháp chẩn đoán
• 1.4.2. Phương pháp điều trị
• 1.5. Tổng quan về vắc-xin
• 1.5.1. Phân loại vắc-xin
• 1.5.2. Công nghệ vắc-xin mRNA
• 1.5.3. Công nghệ vắc-xin véc-tơ vi-rút
• 1.5.4. Công nghệ vắc-xin vi-rút bất hoạt
• 1.5.5. Công nghệ vắc-xin hạt nano protein tái tổ hợp
• 1.5.6. Phát triển, thử nghiệm và quy trình vắc-xin
• 1.5.6.1. Thử nghiệm tiền lâm sàng
• 1.5.6.2. Thử nghiệm lâm sàng vắc-xin
• 1.5.6.3. Quy trình phát triển vắc-xin trong đại dịch Covid-19
• 1.5.7. Hiệu quả bảo vệ của vắc-xin Covid-19
• 1.5.8. Các tác dụng phụ gặp phải sau khi tiêm vắc-xin Covid-19
• 1.5.9. Một số nghiên cứu vắc-xin Covid-19 tại Việt Nam và trên Thế giới
• 1.5.9.1. Trên Thế giới
• 1.5.9.2. Tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Thiết lập câu hỏi nghiên cứu
• 2.4. Tìm kiếm các nghiên cứu
• 2.5. Lựa chọn nghiên cứu
• 2.6. Trích xuất dữ liệu
• 2.7. Đánh giá chất lượng các nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tìm kiếm nghiên cứu
• 3.2. Đánh giá tính phù hợp các nghiên cứu
• 3.3. Đánh giá kết quả dựa trên 4 thang điểm cao, tốt, trung bình và kém
• 3.4. Đánh giá các nghiên cứu theo từng tiêu chí trong bộ 25 tiêu chí
• 3.5. Đánh giá cụ thể từng nghiên cứu theo từng tiêu chí bảng kiểm CONSORT
• 3.6. Tổng hợp nội dung nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Kết quả đề tài
• 4.1.1. Về chất lượng
• 4.1.2. Hiệu quả của một số loại vắc-xin Covid-19
• 4.1.3. Các tác dụng phụ sau khi tiêm phòng vắc-xin Covid-19
• 4.2. Ưu điểm của đề tài
• 4.3. Hạn chế của đề tài

Tóm tắt

I. Tổng quan về Covid 19

Bệnh Covid-19, do vi-rút SARS-CoV-2 gây ra, đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu. Vi-rút này có khả năng lây lan nhanh chóng và gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, từ nhẹ đến nghiêm trọng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Covid-19 đã được công nhận là đại dịch vào tháng 3 năm 2020. Việc hiểu rõ về vắc xin Covid-19 và hiệu quả của chúng trong việc phòng chống Covid-19 là rất quan trọng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hiệu quả vắc xin không chỉ giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh mà còn giảm thiểu các triệu chứng nặng và tỷ lệ tử vong. Đặc biệt, các loại vắc xin mRNA và vắc xin vector đã cho thấy hiệu quả cao trong việc tạo ra miễn dịch cho người tiêm chủng.

1.1. Nguồn gốc và sự lây truyền của Covid 19

Covid-19 xuất hiện lần đầu tại Vũ Hán, Trung Quốc vào cuối năm 2019. Vi-rút lây lan chủ yếu qua các giọt bắn từ đường hô hấp. Thời gian ủ bệnh có thể từ 1 đến 14 ngày, với triệu chứng phổ biến là sốt, ho khan và mệt mỏi. Việc hiểu rõ về tình hình dịch bệnh và các yếu tố lây truyền là cần thiết để phát triển các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Các nghiên cứu dịch tễ học đã chỉ ra rằng việc giữ khoảng cách xã hội và đeo khẩu trang có thể giảm thiểu sự lây lan của vi-rút. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của chiến dịch tiêm chủng trong việc kiểm soát dịch bệnh.

II. Tổng quan về vắc xin Covid 19

Vắc-xin Covid-19 đã được phát triển với nhiều công nghệ khác nhau, bao gồm vắc xin mRNA, vắc xin vector và vắc xin bất hoạt. Mỗi loại vắc xin có cơ chế hoạt động riêng, nhưng mục tiêu chung là tạo ra miễn dịch Covid-19 cho người tiêm. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hiệu quả vắc xin có thể đạt tới 95% trong việc ngăn ngừa nhiễm bệnh. Tuy nhiên, một số tác dụng phụ như sốt, đau tại chỗ tiêm và phản ứng dị ứng cũng đã được ghi nhận. Việc đánh giá tác dụng phụ vắc xin là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho người tiêm.

2.1. Phân loại và công nghệ vắc xin

Các loại vắc-xin Covid-19 hiện có được phân loại thành nhiều nhóm dựa trên công nghệ sản xuất. Vắc xin mRNA sử dụng mã di truyền để tạo ra protein vi-rút, từ đó kích thích hệ miễn dịch. Vắc xin vector sử dụng một loại vi-rút không gây bệnh để chuyển gen vi-rút SARS-CoV-2 vào cơ thể. Vắc xin bất hoạt sử dụng vi-rút đã bị inactivate để tạo ra miễn dịch. Mỗi loại vắc-xin đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn loại vắc-xin phù hợp là rất quan trọng trong chiến dịch tiêm chủng.

III. Đánh giá hiệu quả và tác dụng phụ của vắc xin

Đánh giá hiệu quả của các loại vắc xin phòng bệnh Covid-19 là một phần quan trọng trong nghiên cứu. Các nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng vắc-xin có thể giảm tỷ lệ mắc bệnh và các triệu chứng nặng. Tuy nhiên, một số tác dụng phụ không mong muốn cũng đã được ghi nhận, bao gồm sốt, đau đầu và phản ứng dị ứng. Việc theo dõi và báo cáo các tác dụng phụ này là cần thiết để đảm bảo an toàn cho người tiêm. Các nghiên cứu cũng cho thấy rằng tác dụng phụ vắc xin thường nhẹ và tự khỏi sau vài ngày.

3.1. Tác dụng phụ và phản ứng sau tiêm

Tác dụng phụ của vắc-xin Covid-19 thường gặp bao gồm sốt, đau tại chỗ tiêm và mệt mỏi. Một số trường hợp hiếm gặp có thể gặp phản ứng dị ứng nghiêm trọng. Việc theo dõi các tác dụng phụ này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho người tiêm. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ xảy ra tác dụng phụ nghiêm trọng là rất thấp, và lợi ích của việc tiêm vắc-xin vượt xa nguy cơ. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của chiến dịch tiêm chủng trong việc kiểm soát dịch bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho bước ngoặt thích ứng an toàn, linh hoạt với Covid-19 để hướng tới cuộc sống bình thường mới. Đại dịch Covid-19 có ảnh hưởng nghiêm trọng đến thế giới về chất lượng cuộc sống, chính trị, môi trường và sự phát triển bền vững về kinh tế cũng như nền kinh tế toàn cầu. Covid-19 ảnh hưởng đến hoàn cảnh kinh tế xã hội vì GDP toàn cầu giảm, dòng vốn giảm, cơ hội đầu tư ít hơn và giao dịch giảm [51]. Không chỉ giới hạn ở tổn thất kinh tế, đại dịch này tác động đến các thông số xã hội như những thay đổi trong phát triển tâm lý bền vững.

Trên toàn cầu, tỷ lệ đói nghèo đang gia tăng. Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) thu thập phản ánh rằng Covid-19 đã dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng trong sự phát triển của con người lần đầu tiên kể từ năm 1990 [105]. Tại Việt Nam 10 Luan van 1. Diễn biến dịch bệnh Covid-19 Tính đến ngày 16 tháng 5 năm 2022 Việt Nam đã có 10.180 trường hợp được xác nhận nhiễm Covid-19 (đứng thứ 12/227 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới), trong đó có 9.763 trường hợp xác nhận đã phục hồi và 43.067 trường hợp tử vong được báo cáo cho Bộ Y tế [3].

Cả nước đã tiêm gần 216.400 liều vắc-xin, trong đó số liều tiêm cho người từ 18 tuổi trở lên là 197.116 liều; mũi bổ sung là 15.833 liều; mũi nhắc lại lần 1 là 40.652 liều; mũi nhắc lại lần 2 là 24. Số liều tiêm cho trẻ từ 12-17 tuổi là 17. Số liều tiêm cho trẻ từ 5-11 tuổi là 2.097 liều; mũi 2 là 206 liều). Chín loại vắc-xin được Bộ Y tế phê duyệt gồm: AstraZeneca (01/02/2021), Sputnik V (23/03/2021), Vero Cell (03/06/2021), Pfizer/BioNtech (12/06/2021), Moderna (29/06/2021), Johnson&Johnson (15/07/2021), Hayat-Vax (10/09/2021), Abdala (17/09/2021), Covaxin (10/11/2021).

Kể từ đầu dịch Việt Nam trải qua 4 giai đoạn của đại dịch Covid-19: + Giai đoạn 1 (23/01/2020 - 16/04/2020) có 106 trường hợp xác nhận nhiễm Covid-19 và không có trường hợp tử vong. + Giai đoạn 2 (25/07/2020 - 01/12/2020) cả nước ghi nhận 554 trường hợp nhiễm Covid-19 trong đó có 35 trường hợp tử vong. + Giai đoạn 3 (28/01/2021 - 25/03/2021) có 910 trường hợp nhiễm Covid-19 và không có trường hợp tử vong. + Giai đoạn 4 (27/04/2021 - 16/05/2022) tổng số ca nhiễm ghi nhận trong nước là 10.877 trường hợp và 43.067 trường hợp đã tử vong.

Các địa phương ghi nhận số nhiễm tích lũy cao trong đợt dịch này: Hà Nội (1. Hồ Chí Minh (608. Bộ Y tế nhận định, đến nay dịch Covid-19 cơ bản đang được kiểm soát trên phạm vi cả nước. Tất cả các địa phương đều đã chuyển sang trạng thái thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19.

Ảnh hưởng của đại dịch Đại dịch Covid-19 ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần của con người, tâm trạng lo lắng, căng thẳng, chịu tổn thương tâm lý từ nhẹ đến nặng do các chính sách hạn chế đi lại nhằm chống lại sự lây lan dịch bệnh Covid-19. Tính đến tháng 8 năm 2021 có khoảng 2.300 nhân viên y tế nhiễm bệnh và có 3 nhân viên y tế tử vong do bệnh Covid-19, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần của nhân viên y tế (mất ngủ, lo âu, mệt mỏi, kiệt sức, trầm cảm, stress,…). Đối với văn hoá và giáo dục, dịch bệnh Covid-19 đã có nhiều tác động tiêu cực, ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác đào tạo. Trẻ em mầm non, học sinh, sinh viên đã phải tạm dừng đến trường trong nhiều tháng liên tiếp.

Nhiều giáo viên, trẻ em, học sinh bị nhiễm Covid-19 ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng dạy và học. Covid-19 ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong năm 2021 với biến chủng mới khiến nền kinh tế Việt Nam ảnh hưởng nặng nề do lệnh phong toả dài hạn tại các tỉnh thành phía Nam và Hà Nội đã ảnh hưởng đến kết quả tăng trưởng kinh tế cả nước. Theo đó, GDP quý III/2021 có mức giảm sâu nhất kể từ khi tính và công bố GDP theo quý tại Việt Nam giảm 6,17% so với cùng kỳ năm trước [5]. Tổng quan về vắc-xin 1.

Khái niệm Vắc-xin là chế phẩm chứa kháng nguyên tạo cho cơ thể khả năng đáp ứng miễn dịch được dùng với mục đích phòng bệnh [4]. Đáp ứng miễn dịch do vắc-xin kích thích tạo ra bao gồm miễn dịch thể dịch và miễn dịch trung gian tế bào. Miễn dịch thu được sau khi tiêm vắc-xin là miễn dịch chủ động, đặc hiệu có tác dụng bất hoạt kháng nguyên. Trong thời kỳ Covid-19, vắc-xin là biện pháp y tế quan trọng nhất để bảo vệ con người khỏi Covid-19 trên toàn Thế giới, vì SARS-CoV-2 rất dễ lây lan và lây nhiễm trên quần thể rộng rãi và trên toàn cầu [10].

12 Luan van Trên thực tế, việc phát triển vắc-xin mất nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ, hầu hết các loại vắc-xin mất trung bình 15 năm [29, 58]. Vắc-xin chống lại Covid-19 được phát triển và sử dụng trong một khoảng thời gian tương đối ngắn so với các loại vắc-xin khác. Do đó, hiệu quả và tác dụng phụ của vắc-xin chống lại Covid-19 đòi hỏi phải theo dõi, nghiên cứu liên tục và sâu rộng [54, 107]. Việc phát minh ra vắc-xin Covid-19 thành công và phổ biến rộng rãi sẽ là một bước tiến vượt bậc của loài người trong phòng chống dịch bệnh Covid- 19.

Phân loại vắc-xin Các loại vắc-xin truyền thống được sử dụng cho người bao gồm vắc-xin vi-rút (vắc-xin sống giảm độc lực, vắc-xin bất hoạt toàn thân và vắc-xin thứ đơn vị) và vắc-xin vi khuẩn dùng cho người (vắc-xin sống giảm độc lực, vắc- xin bất hoạt toàn tế bào vi khuẩn, vắc-xin giải độc tố, vắc xin thứ đơn vị và vắc- xin kết hợp). Vắc-xin truyền thống đã, đang và sẽ được sử dụng chủ yếu trong việc phòng các vụ dịch của các bệnh truyền nhiễm [4]. Các nền tảng công nghệ mới như vắc-xin véc-tơ vi-rút và vắc-xin axit nucleic (vắc-xin mRNA và vắc- xin DNA) cũng đang được nghiên cứu và phát triển mạnh mẽ. Đối với vắc-xin Covid-19, tính đến tháng 11 năm 2021 có hơn 300 ứng cử viên vắc-xin trên toàn cầu, 117 vắc-xin trong các giai đoạn phát triển lâm sàng khác nhau, trong đó có 30 vắc-xin trong giai đoạn 3.

Bảy vắc-xin Covid- 19 đã được cấp phép sử dụng khẩn cấp (EUA) ở các quốc gia khác nhau, bao gồm Hoa Kỳ (US), Liên minh Châu Âu (EU), Vương quốc Anh. Danh sách sử dụng khẩn cấp của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): Pfizer / BioNTech (US, EU, UK, WHO), Moderna (US, EU, UK), AstraZeneca (EU, UK), Johnson & Johnson (Hoa Kỳ, EU) và Sputnik V (Bộ Y tế Nga), Sinopharm và Sinovac (Cơ quan Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia (NMPA), Trung Quốc) [20]. Công nghệ vắc-xin mRNA Moderna (mRNA-1273) [13] và Pfizer (BNT162b2) [72] là thế hệ vắc- xin mRNA mới nhất. Vắc-xin mRNA không chứa kháng nguyên mà cung cấp thông tin di truyền cho kháng nguyên và cá thể được tiêm phòng tổng hợp kháng nguyên trong tế bào chủ [57].

Trong công nghệ này, tất cả các thành 13 Luan van phần được sản xuất thông qua tổng hợp hóa học, cho phép phát triển nhanh chóng trong trường hợp có đại dịch. Những lợi thế liên quan đến vắc-xin mRNA bao gồm hiệu quả cao và mức độ nghiêm trọng của các tác dụng phụ tương đối thấp. Công nghệ vắc-xin véc-tơ vi-rút AstraZeneca (ChAdOx1), Johnson & Johnson (Ad26CoV2. Công nghệ này sử dụng kháng nguyên được nhân bản vào một véc-tơ vi-rút không thể sinh sản.

Véc-tơ vi-rút mô phỏng trạng thái bệnh nhiễm vi-rút và có thể tạo ra các phản ứng miễn dịch tế bào mạnh mẽ hơn so với vắc-xin protein tái tổ hợp. Tính an toàn của vắc-xin véc-tơ vi-rút đã được nghiên cứu rộng rãi và các loại thuốc điều trị dựa trên véc-tơ vi-rút được sử dụng trong thực hành lâm sàng [85]. Công nghệ vắc-xin vi-rút bất hoạt Sinopharm và Sinovac là hai vắc-xin dựa trên công nghệ vi-rút bất hoạt. Các chủng vi-rút được nuôi cấy trong các dòng tế bào Vero đủ điều kiện để tăng sinh, sau đó là tinh chế và bất hoạt β-propanolide ở 2-8°C trong 12-24 giờ.

Mỗi vắc-xin được đóng gói vào ống tiêm đã được làm đầy trong 0,5 mL nước muối đệm phốt-phát vô trùng mà không có chất bảo quản. Các lợi thế tiềm năng của vắc-xin bất hoạt là không thể tái tạo trong vật chủ, không thể truyền và gây ra một loạt các phản ứng dịch thể và tế bào chống lại các biểu mô khác nhau. Việc sản xuất và mở rộng quy mô tương đối dễ dàng trong điều kiện hệ thống sản xuất năng suất tốt và sự sẵn có của các cơ sở cấp 3 an toàn sinh học [57]. Nhược điểm bao gồm tính sinh miễn dịch hạn chế, đòi hỏi phải có chất bổ trợ để tăng cường phản ứng miễn dịch, xử lý số lượng lớn vi-rút sống và tính toàn vẹn của kháng nguyên.

Công nghệ vắc-xin hạt nano protein tái tổ hợp Bên cạnh bảy loại vắc-xin được cấp phép sử dụng vào khoảng giữa năm 2021, vắc-xin Novavax (NVX-CoV 2373) được cấp phép khẩn cấp và sử dụng ở Hoa Kỳ và Anh. Novavax chứa tá dược Matrix-M1 [16] và vắc-xin hạt nano SARS-CoV-2 (rSARS-CoV-2) tái tổ hợp, được xây dựng với chiều dài đầy đủ 14 Luan van (tức là bao gồm miền xuyên màng), glycoprotein nhọn SARS-CoV-2 làm trung gian cho sự gắn kết của vi-rút tới thụ thể men chuyển 2 (hACE2) ở người của tế bào chủ để xâm nhập tế bào và đóng vai trò là mục tiêu chính để phát triển kháng thể. Phát triển, thử nghiệm và quy trình vắc-xin Quy trình pháp triển và thử nghiệm vắc-xin theo quy định của Bộ Y tế thông qua 2 giai đoạn: (1) thử nghiệm tiền lâm sàng; (2) Thử nghiệm lâm sàng vắc-xin. Thử nghiệm tiền lâm sàng Thử nghiệm tiền lâm sàng nhằm xác định các kháng nguyên tự nhiên hoặc tổng hợp có thể giúp ngăn ngừa hoặc điều trị bệnh.

Những kháng nguyên này có thể bao gồm các phần tử giống vi-rút, vi-rút hoặc vi khuẩn bị suy yếu, độc tố vi khuẩn bị suy yếu hoặc các chất khác có nguồn gốc từ mầm bệnh. Thường kéo dài 2 đến 8 năm. Ở giai đoạn tiền lâm sàng các nghiên cứu tiền lâm sàng sử dụng hệ thống nuôi cấy mô hoặc tế bào và thử nghiệm trên động vật để đánh giá tính chất vật lý, nhận dạng, độc tính trên tế bào, an toàn trên động vật, dược động học và liều thích hợp của ứng cử viên vắc-xin.