Tổng Quan Về Kinh Tế Vi Mô: Khái Niệm và Ứng Dụng

Tài liệu nghiên cứu Ktevi mo, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Ts. Vũ Việt Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Vi Mô
• Đề tài: Tổng Quan Về Kinh Tế Vi Mô: Khái Niệm, Lý Thuyết và Ứng Dụng
• Loại tài liệu: Tài Liệu Tham Khảo
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• CHƯƠNG MỞ ĐẦU: KHÁI QUÁT VỀ KINH TẾ HỌC
• 1. CHƯƠNG I: CẦU, CUNG HÀNG HÓA VÀ GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG
• 2. CHƯƠNG II: LÝ THUYẾT VỀ SỰ LỰA CHỌN CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG
• 3. CHƯƠNG III: LÝ THUYẾT VỀ SẢN XUẤT VÀ CHI PHÍ
• 4. CHƯƠNG IV: THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH HOÀN TOÀN
• 5. CHƯƠNG V: THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN HOÀN TOÀN
• 6. CHƯƠNG VI: THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH KHÔNG HOÀN TOÀN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kinh Tế Vi Mô Khái Niệm và Ý Nghĩa

Kinh tế vi mô là một nhánh của kinh tế học nghiên cứu hành vi của các cá nhân và doanh nghiệp trong việc ra quyết định về sản xuất, tiêu dùng và phân phối tài nguyên. Khái niệm này giúp hiểu rõ hơn về cách thức mà các yếu tố như giá cả, cầu và cung ảnh hưởng đến thị trường. Kinh tế vi mô không chỉ giúp phân tích các quyết định của người tiêu dùng mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách thức hoạt động của các doanh nghiệp trong nền kinh tế.

1.1. Khái Niệm Kinh Tế Vi Mô và Các Thành Phần Chính

Kinh tế vi mô nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của người tiêu dùng và doanh nghiệp. Các thành phần chính bao gồm cầu, cung, giá cả và thị trường. Hiểu rõ các thành phần này giúp phân tích cách thức mà chúng tương tác với nhau.

1.2. Ý Nghĩa Của Kinh Tế Vi Mô Trong Thực Tiễn

Kinh tế vi mô đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách kinh tế và chiến lược kinh doanh. Nó giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về hành vi của người tiêu dùng và doanh nghiệp, từ đó đưa ra các quyết định hợp lý.

II. Các Vấn Đề và Thách Thức Trong Kinh Tế Vi Mô

Kinh tế vi mô đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự biến động của thị trường, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng và các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến quyết định kinh tế. Những vấn đề này có thể dẫn đến sự không ổn định trong nền kinh tế và ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp.

2.1. Biến Động Thị Trường và Ảnh Hưởng Đến Kinh Tế Vi Mô

Sự biến động của thị trường có thể gây ra những thay đổi lớn trong giá cả và lượng cầu. Các yếu tố như khủng hoảng kinh tế, thiên tai hay thay đổi chính sách có thể ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

2.2. Hành Vi Tiêu Dùng và Các Yếu Tố Ảnh Hưởng

Hành vi tiêu dùng bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như thu nhập, sở thích và tâm lý người tiêu dùng. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược marketing và sản phẩm của mình.

III. Phương Pháp Phân Tích Kinh Tế Vi Mô Hiệu Quả

Để phân tích kinh tế vi mô, các nhà nghiên cứu sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm mô hình hóa toán học, phân tích dữ liệu và nghiên cứu thực nghiệm. Những phương pháp này giúp đưa ra những dự đoán chính xác về hành vi của thị trường.

3.1. Mô Hình Hóa Toán Học Trong Kinh Tế Vi Mô

Mô hình hóa toán học giúp mô tả và phân tích các mối quan hệ giữa các biến trong kinh tế vi mô. Các mô hình này có thể giúp dự đoán hành vi của người tiêu dùng và doanh nghiệp trong các tình huống khác nhau.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu và Nghiên Cứu Thực Nghiệm

Phân tích dữ liệu từ các cuộc khảo sát và nghiên cứu thực nghiệm cung cấp cái nhìn sâu sắc về hành vi tiêu dùng. Những dữ liệu này giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về xu hướng và thói quen của người tiêu dùng.

IV. Ứng Dụng Kinh Tế Vi Mô Trong Thực Tiễn

Kinh tế vi mô có nhiều ứng dụng trong thực tiễn, từ việc định giá sản phẩm đến việc tối ưu hóa quy trình sản xuất. Các doanh nghiệp có thể áp dụng các nguyên lý kinh tế vi mô để cải thiện hiệu quả hoạt động và tăng cường lợi nhuận.

4.1. Định Giá Sản Phẩm Dựa Trên Nguyên Tắc Kinh Tế Vi Mô

Định giá sản phẩm là một trong những ứng dụng quan trọng của kinh tế vi mô. Các doanh nghiệp cần hiểu rõ về cầu và cung để đưa ra mức giá hợp lý, từ đó tối đa hóa lợi nhuận.

4.2. Tối Ưu Hóa Quy Trình Sản Xuất

Kinh tế vi mô giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất bằng cách phân tích chi phí và lợi nhuận. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Kinh Tế Vi Mô

Kinh tế vi mô sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu và phân tích các vấn đề kinh tế trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và dữ liệu lớn, các phương pháp phân tích sẽ ngày càng trở nên chính xác và hiệu quả hơn.

5.1. Tương Lai Của Kinh Tế Vi Mô Trong Thế Giới Đổi Mới

Sự phát triển của công nghệ thông tin và dữ liệu lớn sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho kinh tế vi mô. Các nhà nghiên cứu có thể sử dụng dữ liệu để phân tích hành vi tiêu dùng một cách chi tiết hơn.

5.2. Vai Trò Của Kinh Tế Vi Mô Trong Chính Sách Kinh Tế

Kinh tế vi mô sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến các quyết định chính sách kinh tế. Các nhà hoạch định chính sách cần dựa vào các phân tích kinh tế vi mô để đưa ra các quyết định hợp lý và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu học tập Tóm tắt và bài tập Kinh tế vi mô do TS. Vũ Việt Hằng và TS. Đoàn Thị Mỹ Hạnh biên soạn, được Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh xuất bản và lưu hành nội bộ vào năm 2009. Trong chương trình đào tạo bậc đại học và cao đẳng thuộc khối ngành Kinh tế, Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng và Thương mại, Kinh tế vi mô là môn học cơ sở khối ngành bắt buộc, cung cấp nền tảng lý thuyết và công cụ phân tích hành vi của các chủ thể kinh tế đơn lẻ.

Mục tiêu học tập của tài liệu tập trung vào việc trang bị cho người học các kiến thức cốt lõi về:

• Cơ chế vận hành của quy luật cung - cầu và hình thành giá cả thị trường.
• Lý thuyết hành vi người tiêu dùng nhằm tối đa hóa hữu dụng trong giới hạn ngân sách.
• Lý thuyết hành vi của doanh nghiệp về sản xuất và tối ưu hóa chi phí.
• Cơ chế định giá và xác định sản lượng tối ưu trong các cấu trúc thị trường: cạnh tranh hoàn toàn, độc quyền hoàn toàn, và cạnh tranh không hoàn toàn (cạnh tranh độc quyền, độc quyền nhóm).

Tài liệu được kết cấu thành 7 đơn vị bài học (1 chương mở đầu và 6 chương chuyên đề) kèm hệ thống câu hỏi trắc nghiệm, bài tập tự luận có lời giải chi tiết, đề thi mẫu và đáp án. Điểm đặc trưng trong phương pháp tiếp cận của giáo trình là mô hình hóa cô đọng phần lý thuyết trọng tâm, sau đó gắn liền trực tiếp với các bài tập định lượng và bài tập tình huống thực tế, hỗ trợ người học hệ thống hóa kiến thức và rèn luyện kỹ năng giải quyết bài toán kinh tế vi mô.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai theo tiến trình logic từ các nguyên lý nhập môn đến hành vi của từng tác nhân và các cấu trúc thị trường cụ thể:

• Chương Mở đầu: Khái quát về kinh tế học (trang 6 - 15): Trình bày tính chất khan hiếm tương đối của nguồn tài nguyên so với nhu cầu vô hạn của con người; đường giới hạn khả năng sản xuất (Production Possibility Frontier - PPF); ba vấn đề kinh tế cơ bản (Sản xuất cái gì, bao nhiêu? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai?); ba mô hình kinh tế (kinh tế thị trường tự do, kinh tế chỉ huy, kinh tế hỗn hợp); phân biệt kinh tế học vi mô và kinh tế học vĩ mô; phân biệt kinh tế học thực chứng (mô tả, giải thích khách quan) và kinh tế học chuẩn tắc (đưa ra đánh giá, giải pháp chủ quan); sơ đồ chu chuyển kinh tế giữa hộ gia đình và doanh nghiệp qua hai dòng hiện vật và tiền tệ.
• Chương I: Cầu, cung hàng hóa và giá cả thị trường (trang 16 - 38): Thiết lập hàm số cầu ($Q_D = f(P)$), hàm số cung ($Q_S = \Phi(P)$), biểu cầu/cung và đồ thị đường cầu, đường cung; xác định trạng thái cân bằng thị trường ($P_E, Q_E$); phân tích sự di chuyển dọc và dịch chuyển của đường cung/cầu; tính toán và ứng dụng các hệ số co giãn: co giãn của cầu theo giá ($E_D$) và mối quan hệ với tổng doanh thu ($TR$), co giãn của cầu theo thu nhập ($E_R$) để phân loại hàng hóa (cấp thấp, bình thường, thiết yếu, xa xỉ), co giãn chéo của cầu ($E_{XY}$) để xác định quan hệ thay thế ($E_{XY} > 0$) hoặc bổ sung ($E_{XY} < 0$), co giãn của cung theo giá ($E_S$); phân tích tác động can thiệp của chính phủ thông qua thuế, giá trần (giá tối đa - $P_{Max}$), và giá sàn (giá tối thiểu - $P_{Min}$).
• Chương II: Lý thuyết về sự lựa chọn của người tiêu dùng (trang 39 - 60): Phân tích khái niệm tổng hữu dụng ($TU$), hữu dụng biên ($MU$) và quy luật hữu dụng biên giảm dần; điều kiện cân bằng tiêu dùng đại số ($\frac{MU_X}{P_X} = \frac{MU_Y}{P_Y} = \dots = \frac{MU_Z}{P_Z}$ kết hợp phương trình ngân sách $x \cdot P_X + y \cdot P_Y = R$); phân tích hình học thông qua hệ thống đường đẳng ích (đặc điểm độ dốc âm, lồi về gốc tọa độ, không cắt nhau) và đường ngân sách; xác định tỷ lệ thay thế biên ($MRS$); điểm cân bằng tiêu dùng tại tiếp điểm giữa đường ngân sách và đường đẳng ích; xây dựng đường tiêu dùng theo thu nhập (ICC), đường Engel, đường tiêu dùng theo giá (PCC) và suy dẫn đường cầu cá nhân; phân tách tác động thay thế và tác động thu nhập; đo lường thặng dư tiêu dùng ($CS$).
• Chương III: Lý thuyết về sản xuất và chi phí (trang 61 - 77): Hàm sản xuất trong ngắn hạn và dài hạn; năng suất trung bình ($AP$), năng suất biên ($MP$), quy luật năng suất biên giảm dần; đường đẳng lượng và đường đẳng phí; tỷ suất kỹ thuật thay thế biên ($MRTS$); phân tích cấu trúc chi phí sản xuất ngắn hạn (tổng chi phí $TC$, chi phí cố định $FC$, chi phí biến đổi $VC$, chi phí trung bình $ATC$, $AFC$, $AVC$, chi phí biên $MC$) và chi phí sản xuất dài hạn ($LTC, LAC, LMC$), tính kinh tế theo quy mô.
• Chương IV: Thị trường cạnh tranh hoàn toàn (trang 78 - 95): Đặc điểm của thị trường cạnh tranh hoàn toàn; đường cầu của doanh nghiệp cá nhân; quyết định sản lượng tối ưu hóa lợi nhuận ($MR = MC = P$); điểm hòa vốn, điểm đóng cửa sản xuất ngắn hạn; đường cung ngắn hạn và dài hạn của doanh nghiệp và ngành.
• Chương V: Thị trường độc quyền hoàn toàn (trang 96 - 125): Nguyên nhân hình thành độc quyền; đường cầu và doanh thu biên ($MR$) của doanh nghiệp độc quyền; xác định sản lượng và giá bán tối đa hóa lợi nhuận ($MR = MC$); đo lường sức mạnh độc quyền qua chỉ số Lerner; các hình thức phân biệt giá; tổn thất tải trọng vô ích (deadweight loss) do độc quyền gây ra; các chính sách điều tiết độc quyền của chính phủ.
• Chương VI: Thị trường cạnh tranh không hoàn toàn (trang 126 - 151): Đặc trưng thị trường cạnh tranh độc quyền (cân bằng ngắn hạn, cân bằng dài hạn không có lợi nhuận kinh tế); đặc trưng thị trường thiểu số độc quyền (độc quyền nhóm); các mô hình ứng xử chiến lược, mô hình đường cầu gãy khúc, cạnh tranh phi giá cả và thế lưỡng nan trong hợp tác/cạnh tranh.

TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN NỘI DUNG GIÁO TRÌNH:

[Chương Mở đầu: Nguyên lý cơ bản, PPF, Thực chứng & Chuẩn tắc]
[Chương I: Cơ chế thị trường: Cung - Cầu, Cân bằng, Co giãn, Thuế & Giá can thiệp]
[Chương II: Hành vi Người tiêu dùng]    [Chương III: Hành vi Doanh nghiệp]
(Hữu dụng, Ngân sách, Đẳng ích, MRS)    (Sản xuất, Cấu trúc chi phí, MRTS)
            [Phân tích 4 Cấu trúc Thị trường]
  - Chương IV: Thị trường cạnh tranh hoàn toàn
  - Chương V: Thị trường độc quyền hoàn toàn
  - Chương VI: Thị trường cạnh tranh không hoàn toàn (Cạnh tranh độc quyền & Độc quyền nhóm)

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống nguyên lý kinh tế học vi mô chuẩn tắc và thực chứng:

1. Nguyên lý tối ưu hóa có ràng buộc: Người tiêu dùng tối đa hóa thỏa dụng trong giới hạn thu nhập ($R$); doanh nghiệp tối đa hóa lợi nhuận ($\pi = TR - TC$) hoặc tối thiểu hóa chi phí trong giới hạn hàm sản xuất công nghệ.
2. Nguyên lý cân bằng thị trường: Sự tương tác tự do giữa cung và cầu hình thành mức giá và sản lượng cân bằng, tối đa hóa phúc lợi xã hội (tổng thặng dư tiêu dùng và thặng dư sản xuất).
3. Nguyên lý phân tích biên: Ra quyết định kinh tế dựa trên sự so sánh giữa lợi ích biên ($MB, MU, MR$) và chi phí biên ($MC$).

Kỹ năng phát triển

Thông qua việc học tập và thực hành các bài tập trong giáo trình, người học được rèn luyện:

• Kỹ năng tính toán định lượng: Giải hệ phương trình đại số để tìm điểm cân bằng thị trường, tính toán độ co giãn điểm/khoảng của cung - cầu ($E_D, E_S, E_R, E_{XY}$), phân tích sự phân bổ gánh nặng thuế giữa người mua và người bán, xác định tỷ lệ thay thế biên ($MRS = - \frac{\Delta Y}{\Delta X} = \frac{MU_X}{MU_Y}$) và giải bài toán tối ưu hóa danh mục tiêu dùng.
• Kỹ năng phân tích đồ thị kinh tế: Vẽ và biện luận đồ thị đường giới hạn khả năng sản xuất (PPF), đồ thị dịch chuyển cung - cầu, đồ thị đường đẳng ích tiếp xúc đường ngân sách, đường tiêu dùng theo thu nhập (ICC), đường Engel, đường tiêu dùng theo giá (PCC).
• Kỹ năng đánh giá chính sách: Phân tích định lượng tác động của chính sách giá trần, giá sàn, trợ cấp và thuế suất đối với lượng dư thừa, thiếu hụt hàng hóa và ngân sách nhà nước.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo cấu trúc Module sư phạm đồng nhất cho toàn bộ các chương:

CẤU TRÚC MỖI CHƯƠNG TRONG GIÁO TRÌNH:

Bài tập và bài tập mẫu định lượng

Tài liệu cung cấp các bài tập mẫu cụ thể gắn liền với số liệu rõ ràng:

• Bài toán cân bằng thị trường và can thiệp thuế: Ví dụ hàm $Q_D = 80 - 10P$ và $Q_S = 20P - 40$ (Chương I), hướng dẫn tính điểm cân bằng ($P=4, Q=40$), tính hệ số co giãn ($E_S = 2, E_D = -1$), xác định lượng thiếu hụt khi ấn định giá trần ($P_{Max}=3 \Rightarrow$ thiếu hụt 30 đơn vị), lượng dư thừa và chi phí ngân sách khi ấn định giá sàn ($P_{Min}=5 \Rightarrow$ dư thừa 30 đơn vị, chi phí mua hết hàng thừa là $5 \times 30 = 150$), phân tích đường cung dịch chuyển $Q_{S2} = 20(P-3) - 40 = 20P - 100$ khi chính phủ đánh thuế 3 đvt/sản phẩm để rút ra kết luận người mua chịu 2 đvt, người bán chịu 1 đvt.
• Bài toán thị trường nhiều phân khúc: Bài tập phân tích thị trường tiêu thụ táo tươi và chế biến mứt táo ($Q_{DM} = 90 - P_M$, chênh lệch chi phí chế biến là 10 đvt, xác định hàm cầu tổng hợp $Q_{D1} = Q_D + Q_M = 180 - 2P$).
• Bài toán tối đa hóa hữu dụng: Bài tập lập bảng tổng hữu dụng ($TU$) và hữu dụng biên ($MU$) của 2 sản phẩm $X, Y$, thiết lập phương trình ràng buộc ngân sách $2X + 6Y = 48$ để tìm điểm cân bằng tối ưu ($X=3, Y=7$). Bài toán giải hệ phương trình tối ưu hóa với hàm hữu dụng $U = X(Y+5)$ và đường ngân sách $2X + 4Y = 100$.

Phương pháp đánh giá và tự học

Cuối sách có phần Phụ lục bao gồm:

• Hệ thống một số đề thi mẫu (trang 152) mô phỏng cấu trúc bài thi học phần Kinh tế vi mô tại Trường Đại học Mở TP.HCM.
• Bảng kết quả/đáp số bài tập (trang 153 - 159) phục vụ việc tự kiểm tra và đánh giá kết quả tự học của sinh viên.
• Danh mục tài liệu tham khảo học thuật (trang 160).

---

Điểm nổi bật và tính thực tiễn học thuật

• Tính cô đọng và chuẩn hóa: Tài liệu lược bỏ các diễn giải lý thuyết dài dòng, tập trung vào công thức đại số, bản chất kinh tế của các biến số và quy trình giải toán vi mô.
• Tích hợp bài toán kinh tế thực tế tại Việt Nam: Các bài tập tình huống sử dụng các bối cảnh sản xuất thực tế như thị trường nông sản vùng Đồng bằng Sông Cửu Long (mô hình sản xuất táo hồng miền Tây Nam Bộ, thị trường lương thực, biến động giá phân bón ảnh hưởng đến đường cung).
• Minh họa trực quan qua hệ thống đồ thị: Hầu hết các bài tập mẫu đều có đồ thị cân bằng cung cầu, đồ thị đường đẳng ích, đường tiêu dùng theo thu nhập (ICC), đường Engel và đường tiêu dùng theo giá (PCC), giúp người học kết nối giữa biểu diễn toán học và hình học.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Mục đích sử dụng	Điều kiện tiên quyết (Prerequisites)
Sinh viên đại học/cao đẳng năm 1 và năm 2 (Khối ngành Kinh tế, QTKD, Tài chính - Kế toán, Thương mại)	Giáo trình chính hoặc tài liệu học tập bổ trợ phục vụ học phần Kinh tế vi mô 1 / Kinh tế vi mô cơ bản.	Kiến thức Toán cao cấp căn bản (giải tích hàm số một biến, đạo hàm bậc một để tính giá trị biên, hệ phương trình bậc nhất, kỹ năng vẽ đồ thị tọa độ $Oxy$).
Học viên cao học / Sau đại học	Tài liệu ôn tập kiến thức nền tảng phục vụ thi tuyển đầu vào hoặc học phần bổ sung kiến thức Kinh tế học.	Kiến thức cơ sở về Kinh tế học đại cương.
Giảng viên giảng dạy	Nguồn học liệu tham khảo để biên soạn đề cương bài giảng, thiết kế bài tập thực hành trên lớp và ngân hàng câu hỏi đề thi kết thúc học phần.	Nắm vững chương trình khung môn học Kinh tế vi mô của Bộ GD&ĐT.
Người tự học và nghiên cứu viên	Tài liệu tham khảo tra cứu nhanh công thức và phương pháp phân tích hành vi thị trường.	Năng lực tự đọc hiểu tài liệu học thuật và phân tích số liệu.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên bậc đại học và cao đẳng theo học các khối ngành kinh tế và quản trị kinh doanh, cũng như người học cần tài liệu ôn tập hệ thống hóa kiến thức môn Kinh tế vi mô.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận tài liệu?

Cần nắm vững kiến thức toán học cơ bản bao gồm: phép tính đạo hàm đơn biến (để tính các đại lượng biên như hữu dụng biên $MU$, năng suất biên $MP$, chi phí biên $MC$), giải hệ phương trình tuyến tính, và kỹ năng đọc/vẽ đồ thị trên trục tọa độ $P - Q$.

3. Điểm khác biệt của tài liệu so với các giáo trình lý thuyết thuần túy là gì?

Tài liệu kết hợp trực tiếp giữa tóm tắt lý thuyết cốt lõi dạng công thức với hệ thống bài tập mẫu có bài giải từng bước chi tiết và phụ lục đáp án cho toàn bộ bài tập tự rèn luyện, giảm bớt văn phong mô tả lý thuyết dài.

4. Phương pháp tự học hiệu quả với tài liệu này như thế nào?

Người học nên đọc phần tóm tắt lý thuyết để nắm chắc công thức và điều kiện áp dụng, tự thực hiện lại các bài tập mẫu mà không nhìn lời giải, sau đó tiến hành làm các bài tập tự luận và câu hỏi trắc nghiệm rồi đối chiếu với kết quả ở trang 153.

5. Giáo trình có kèm theo tài liệu bổ trợ nào không?

Ở phần cuối, tài liệu cung cấp phần Phụ lục gồm hệ thống đề thi mẫu (trang 152), đáp án kết quả bài tập (trang 153 - 159) và danh mục tài liệu tham khảo học thuật (trang 160).

---

Kết luận

Tài liệu Tóm tắt và bài tập Kinh tế vi mô của TS. Vũ Việt Hằng và TS. Đoàn Thị Mỹ Hạnh (Trường Đại học Mở TP.HCM, 2009) là tài liệu học tập mang cấu trúc sư phạm chặt chẽ, hệ thống hóa đầy đủ các chuyên đề kinh tế vi mô căn bản từ cơ chế cung - cầu, lý thuyết người tiêu dùng, lý thuyết sản xuất - chi phí đến các hình thái cấu trúc thị trường. Tài liệu cung cấp lộ trình học tập logic kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết mô hình hóa và bài tập thực hành định lượng, đáp ứng yêu cầu học tập và giảng dạy môn học Kinh tế vi mô trong các cơ sở đào tạo đại học khối ngành kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CẦU, CUNG HÀNG HÓA VÀ GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG 1. Hàm số cầu của hàng hoá X biểu thị mối quan hệ giữa lượng cầu hàng hoá đó với các nhân tố ảnh hưởng đến nó trong một thời kỳ nhất định. Nó có dạng tổng quát là: QD = f (PX, R, PY…) Tuy nhiên để đơn giản trong nghiên cứu, hàm số cầu thường chỉ biểu thị mối quan hệ giữa lượng cầu hàng hoá đó với giá cả của chính nó, các nhân tố khác được giả định là không đổi. Do đó: QD = f (PX) Hàm số cầu còn có thể được biểu thị dưới dạng một biểu cầu gồm hai cột: giá và lượng cầu tương ứng.

Hàm số cầu thường là hàm nghịch biến và đường biểu diễn của nó gọi là đường cầu. Hàm số cung của hàng hoá X biểu thị mối quan hệ giữa lượng cung hàng hoá đó với các nhân tố ảnh hưởng đến nó trong một thời kỳ nhất định. Nó có dạng tổng quát là: QS = Ø (PX, T, PYT…) Tuy nhiên để đơn giản trong nghiên cứu, hàm số cung thường chỉ biểu thị mối quan hệ giữa lượng cung hàng hoá đó với giá cả của chính nó, các nhân tố khác được giả định là không đổi. Do đó: QS = Ø (PX) 12 Hàm số cung còn có thể được biểu thị dưới dạng một biểu cung gồm hai cột: giá và lượng cung tương ứng.

Hàm số cung là hàm đồng biến và đường biểu diễn của nó gọi là đường cung. Trên đồ thị, giá và lượng cân bằng được xác định tại giao điểm của hai đường cung và cầu. Giá và lượng cân bằng sẽ thay đổi khi đường cung, đường cầu dịch chuyển do ảnh hưởng của các nhân tố khác. Hệ số co giãn của cầu theo giá của một hàng hoá (ED) là tỉ lệ giữa phần trăm biến đổi của lượng cầu hàng hoá đó với phần trăm biến đổi giá của chính nó.

Hệ số này luôn là một số âm. Khi | ED | = 1: Cầu co giãn đơn vị | ED | > 1: Cầu co giãn nhiều | ED | < 1: Cầu co giãn ít Co giãn theo giá của cầu có liên hệ đến tổng doanh thu của người bán hay tổng chi tiêu của người mua. | ED | > 1: Muốn tăng tổng doanh thu thì áp dụng chính sách giảm giá. | ED | < 1: Muốn tăng tổng doanh thu thì áp dụng chính sách tăng giá.

| ED | = 1: Giá và tổng doanh thu độc lập với nhau. Hệ số co giãn thu nhập của cầu (ER) là tỉ lệ giữa phần trăm biến đổi của lượng cầu một hàng hoá với phần trăm biến đổi của thu nhập bình quân của dân cư. Khi ER < 0: X là hàng hoá cấp thấp ER > 0: X là hàng hoá bình thường ER > 1: X là hàng hoá xa xỉ ER < 1: X là hàng hoá thiết yếu 5. Hệ số co giãn chéo (EXY) là tỉ lệ giữa phần trăm biến đổi của lượng cầu hàng hoá X với phần trăm biến đổi của hàng hoá Y.

Khi (EXY) > 0: X và Y là hai hàng hoá thay thế (EXY) < 0: X và Y là hai hàng hoá bổ sung 6. Hệ số co giãn của cung theo giá của một hàng hoá (ES) là tỉ lệ giữa phần trăm biến đổi của lượng cung hàng hoá đó với phần trăm biến đổi giá của chính nó. Hệ số này luôn là một số dương. Khi (ES) = 1: Cung co giãn đơn vị (ES) > 1: Cung co giãn nhiều (ES) < 1: Cung co giãn ít 7.

Trong nền kinh tế hỗn hợp Nhà nước can thiệp đến sự hình thành giá cả thị trường với các hình thức như: áp dụng chính sách thuế, 14 ấn định giá tối đa, giá tối thiểu, quy định giá đối với sản phẩm độc quyền. Hàm số cầu của một hàng hoá là tương quan giữa: a. Lượng cầu hàng hoá đó với tổng hữu dụng. Lượng cầu hàng hoá đó với giá cả của nó.

Lượng cầu hàng hoá đó với tổng chi tiêu của người tiêu dùng. Lượng cầu hàng hoá đó với tổng doanh thu của người bán. Khi giá của một hàng hoá tăng lên 10%, lượng cầu của hàng hoá đó giảm 15% thì tính chất co giãn theo giá của nó là: a. Co giãn nhiều.

Co giãn đơn vị. Co giãn hoàn toàn. Từ kết luận về tính chất co giãn theo giá ở câu 2: khi giá tăng 10% suy ra rằng tổng doanh thu sẽ: a. Không xác định được.

Khi thu nhập của người tiêu dùng tăng (các nhân tố khác không đổi) cầu của hàng hoá bình thường sẽ : a. Không tăng không giảm. Có thể tăng, có thể giảm. Khi thu nhập của người tiêu dùng giảm, cầu về gạo chất lượng kém tăng vì nó là: a.

Sản phẩm thiết yếu. Sản phẩm bình thường. Sản phẩm cấp thấp. Khi giá của hàng hoá thay thế của hàng hoá X giảm cầu về X sẽ: a.

Không thể xác định. Hai hàng hoá bổ sung cho nhau trong tiêu dùng có hệ số co giãn chéo: a. Vào tháng 1/95 giá một quyển tập là 1.800 đồng, đến tháng 5/95 giá là 3.200 đồng, các nhân tố khác không đổi, do đó: a. Cầu về tập tăng lên nên đường cầu dịch chuyển lên trên.

Cầu về tập giảm xuống nên đường cầu dịch chuyển xuống dưới. Lượng cầu của tập tăng lên. Lượng cầu của tập giảm. Nhân tố nào sau đây phải thay đổi thì mới vẽ được đường cung của một hàng hoá? a.

Trình độ công nghệ được áp dụng vào sản xuất hàng hoá đó. Giá cả của hàng hoá đó. Giá cả của các yếu tố sản xuất dùng để sản xuất hàng hoá đó. Điều kiện tự nhiên của sản xuất.

Khi đường cung dịch chuyển về bên phải do có nhiều xí nghiệp mới tham gia vào thị trường thì: a. Giá cân bằng tăng. Lượng cân bằng giảm. Giá cân bằng giảm, lượng cân bằng tăng.

Giá cân bằng tăng, lượng cân bằng giảm. Khi Nhà nước tăng thuế một hàng hoá, nếu cầu của nó kém co giãn so với cung thì: a. Giá sẽ tăng bằng với mức thuế tăng. Giá sẽ giảm bằng với mức thuế tăng.

Giá sẽ tăng với ít hơn 50% mức thuế tăng. Giá sẽ tăng với hơn 50% mức thuế tăng. Giá tối đa do Nhà nước ấn định đối với hàng thiết yếu là: a. Giá cao hơn giá cân bằng cung cầu.

Giá cao nhất của hàng hoá đó vào một thời điểm trong năm. Giá có lợi nhuận cao nhất cho người bán. Giá thấp hơn giá cân bằng cung cầu. Khi giá hiện hành thấp hơn giá cân bằng thì: a.

Lượng cung bằng lượng cầu. Lượng cung nhỏ hơn lượng cầu. Lượng cầu nhỏ hơn lượng cung. Thị trường dư thừa hàng hoá.

Nhà nước áp dụng giá tối thiểu đối với hàng hoá khi: a. Có quá nhiều xí nghiệp rời bỏ ngành. Có sự thiếu hụt hàng hoá trên thị trường. Có sự dư thừa khá lớn hàng hoá.

Nhu cầu về hàng hoá đó tăng quá nhanh. Đường cung về bánh Trung Thu dịch chuyển sang phải. Nguyên nhân của sự dịch chuyển này là: 1. Giá bánh Trung Thu tăng lên 20%.

Chính phủ tăng thuế suất doanh thu đối với các xưởng bánh. Giá bột, đường, trứng, đậu … giảm. Công nghệ nhào bột và nướng bánh mới được cải tiến. Thu nhập của dân cư tăng.

Khi chính phủ đánh thuế 6đvt/sản phẩm, giá cân bằng tăng từ 30 lên 34 đvt. Cung co giãn nhiều hơn cầu. Cầu co giãn nhiều hơn cung. Cầu co giãn bằng đơn vị.

Cung hoàn toàn không co giãn. Câu nào sau đây là không đúng: a. Dạng dốc xuống về bên phải của đường cầu chỉ quan hệ nghịch biến giữa giá cả và lượng cầu. Khi giá của mặt hàng thay thế hoặc mặt hàng bổ sung cho X thay đổi, đường cầu về X sẽ dịch chuyển.

Hệ số co giãn của cầu theo giá trong ngắn hạn thường lớn hơn so với trong dài hạn. Phản ứng của người tiêu dùng thường dễ dàng và nhanh chóng hơn nhà sản xuất trước sự biến động của giá cả thị trường. 20 BÀI TẬP MẪU Bài 1. Hàm số cầu và hàm số cung thị trường của mặt hàng lương thực có dạng như sau: QD = 80 – 10P QS = 20P – 40 1.

Tính mức giá cân bằng (PE) và số lượng cung cầu cân bằng (QE). Xác định PE, QE trên đồ thị. Tính hệ số co giãn theo giá của cung và cầu tại điểm cân bằnng. Giả sử Nhà nước quy định giá tối thiểu là P = 5 thì Nhà nước phải chi bao nhiêu tiền để mua hết số lương thực thừa ở mức giá tối thiểu này ? Trong trường hợp Nhà nước quy định giá tối đa là P = 3 thì số lượng thiếu hụt trên thị trường là bao nhiêu ? 3.

Giả định nhu cầu lương thực cho xuất khẩu tăng làm cho cầu tăng lên thành: QD1 = 95 -10P. Hãy xác định mức giá và số lượng cung cầu tại điểm cân bằng mới E1 (cung không đổi). Từ điểm cân bằng E, giả định rằng giá phân bón trên thị trường tăng nên cung trở thành QS1 = 20 – 70 (cầu không đổi). Hãy xác định mức giá và số lượng cung cầu tại điểm cân bằng mới E2.

Từ điểm cân bằng E, nếu cung và cầu cùng lúc thay đổi như ở câu 2 và 3 thì giá và số lượng cân bằng mới (E3) là bao nhiêu? Xác định E3 trên đồ thị 1. Từ điểm cân bằng E, nếu Nhà nước tăng thuế là 3 đvt trên mỗi đơn vị sản phẩm bán ra thì giá cả và số lượng cân bằng mới E4 là bao nhiêu? Xác định E4 trên đồ thị 2. Ai là người chịu thuế ? Tổng số thuế thu được trong trường hợp này là bao nhiêu? Giải 1. Khi cung, cầu cân bằng, giá cân bằng dẽ được hình thành.

Vậy : QD = QS => 80 – 10P = 20P – 40 => 30P = 120 => P = 4 Thay P = 4 vào hàm số cung hoặc cầu sẽ tính được Q = 40 Trên đồ thị giá cân bằng và số lượng cân bằng được xác định từ điểm mà hai đường cung và cầu cắt nhau (E), với đường cung và cầu là đường biểu diễn của hàm số ngược : P = 8 – QD/10 và P = - 2 + QS/20 Hệ số co giãn theo giá của cung, cầu : 1 P 1 4 Es =. =2 a Q 1 / 20 40 Tương tự cách tính trên ta có ED = - 1 2. P = 5 => QD = 30 và QS = 60. Vậy số lượng dư thừa trên thị trường là : Qs – QD = 60 – 30 = 30 22 Số tiền chính phủ phải chi để mua hết số lượng thừa là: 5.