chương 1 và 2, đề xuất một số giải pháp, kiến nghị cho hoạt động cung ứng dịch vụ logistics bằng đường biển tại Công ty được hoàn thiện hơn. 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TRÌNH CUNG ỨNG DỊCH VỤ LOGISTICS BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 2.1 Khái quát dịch vụ logistics và dịch vụ logistics bằng đường biển 2.1 Khái niệm dịch vụ logistics bằng đường biển a. Khái niệm về logistics - Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này, logistics sẽ được nhìn nhận theo quan điểm của logistics chuỗi cung ứng: “Quá trình tối ưu hóa về vị trí, vận chuyển và dự trữ các nguồn tài nguyên từ điểm đầu tiên của dây chuyền cung ứng cho đến tay người tiêu dùng cuối cùng, thông qua hàng loạt các hoạt động kinh tế” (An Thị Thanh Nhàn, 2018) Theo quan điểm trên, logistics là dòng vận động của nguyên vật liệu, thông tin và tài chính giữa các công ty (các xưởng sản xuất, cơ sở trong công ty) trong một chuỗi thống nhất. Dưới góc độ này, logistics được nhìn nhận như một phần của chuỗi cung ứng, góp phần làm gia tăng giá trị trong chuỗi và nâng cao chất lượng tới người tiêu dùng cuối cùng.
Khái niệm về dịch vụ logistics - Luật Thương mại năm 2005, điều 233 và giải thích từ ngữ tại khoản 7 Điều 3 Nghị định 38/2017/NĐ-CP có định nghĩa về dịch vụ logistics như sau: “Dịch vụ Logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao.” Dịch vụ logistics được hiểu là một hoạt động kinh doanh thương mại, trong đó các chủ thể kinh doanh thực hiện một chuỗi hoạt động liên tục, có mối quan hệ mật thiết và tương tác lẫn nhau. Chuỗi hoạt động này được triển khai một cách hệ thống và khoa học qua các giai đoạn từ nghiên cứu, hoạch định, tổ chức, quản lý thực hiện, đến kiểm tra, giám sát, kiểm soát, và hoàn thiện. Dịch vụ logistics bao gồm nhiều hoạt động khác nhau trong cùng một doanh nghiệp, từ xây dựng chiến lược đến các hoạt động cụ thể, nhằm mục tiêu cuối cùng là đáp ứng nhu cầu của thị trường và khách hàng. Khái niệm về dịch vụ logistics bằng đường biển - Giống như định nghĩa về dịch vụ logistics ở trên, dịch vụ logistics đường biển có thể được hiểu là bao gồm tất cả các hoạt động, dịch vụ liên quan đến quá trình đưa hàng hoá từ điểm sản xuất đến nơi tiêu thụ một cách tối ưu nhất với việc sử dụng phương tiện vận tải biển làm phương thức vận chuyển chính để di chuyển hàng hoá.
- Một số loại dịch vụ logistics đường biển chủ yếu bao gồm: + Dịch vụ bốc xếp hàng hóa: đáp ứng nhu cầu bốc xếp hàng rời cũng như hàng container, đảm bảo quá trình vận chuyển diễn ra hiệu quả. + Dịch vụ kho bãi và lưu trữ hàng hóa: gồm các hoạt động liên quan đến kho bãi container, kho xử lý nguyên liệu và thiết bị, tạo điều kiện thuận lợi cho việc bảo quản và lưu trữ hàng hóa an toàn. + Dịch vụ đại lý vận tải: bao gồm hỗ trợ làm thủ tục hải quan đường biển và lập kế hoạch bốc dỡ hàng hóa, đảm bảo quá trình vận chuyển và giao nhận diễn ra thuận lợi. + Dịch vụ hỗ trợ bổ sung: Gồm các hoạt động như tiếp nhận, lưu kho, và quản lý thông tin vận chuyển, đảm bảo theo dõi xuyên suốt chuỗi logistics … 2.2 Đặc điểm dịch vụ logistics bằng đường biển a.
Ưu điểm của dịch vụ logistics bằng đường biển Dịch vụ logistics đường biển mang lại một số ưu thế vượt trội so với các phương thức dịch vụ khác, khiến nó ngày càng được các quốc gia chú trọng đầu tư phát triển: - Khả năng vận chuyển khối lượng lớn: Đường biển cho phép vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn, bao gồm cả hàng rời (bulk cargo) và container. Điều này đặc biệt phù hợp cho các ngành công nghiệp xuất nhập khẩu quy mô lớn như dầu mỏ, than đá, và hàng tiêu dùng. - Chi phí thấp: So với các phương thức vận tải khác như hàng không, dịch vụ logistics đường biển có chi phí rẻ hơn nhiều khi tính trên mỗi đơn vị hàng hóa. Điều này giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận chuyển, đặc biệt là khi di chuyển hàng hóa nặng hoặc cồng kềnh.
- Phạm vi toàn cầu: Với mạng lưới cảng biển phủ rộng trên khắp thế giới, vận tải đường biển dễ dàng kết nối các khu vực địa lý xa xôi, tạo điều kiện cho thương mại 10 quốc tế phát triển mạnh mẽ. Điều này giúp các doanh nghiệp mở rộng thị trường và tiếp cận khách hàng toàn cầu. - Độ ổn định và tính an toàn cao: Dịch vụ logistics đường biển thường ít chịu ảnh hưởng từ thời tiết so với hàng không và có tính ổn định cao nhờ lịch trình cố định. Việc vận chuyển trên biển giúp giảm thiểu rủi ro va chạm và tai nạn so với các phương thức vận tải khác.
- Dịch vụ bổ trợ đa dạng: Ngoài vận chuyển chính, dịch vụ logistics đường biển còn bao gồm nhiều dịch vụ bổ trợ như kho bãi, bốc xếp, đại lý vận tải, và xử lý hàng hóa bị trả lại, giúp tăng tính linh hoạt và đáp ứng nhanh nhu cầu của khách hàng. Nhược điểm của dịch vụ logistics bằng đường biển Tuy mang lại nhiều ưu thế, nhưng dịch vụ logistics đường biển cũng tồn đọng một số hạn chế, nhược điểm: - Thời gian vận chuyển dài: So với các phương thức vận tải khác như hàng không, vận tải đường biển thường mất nhiều thời gian hơn, đặc biệt khi vận chuyển hàng hóa qua những tuyến đường xa. Điều này có thể gây ra sự chậm trễ, không phù hợp với các mặt hàng cần giao nhanh hoặc có giá trị cao. - Phụ thuộc vào điều kiện thời tiết: Vận tải đường biển dễ bị ảnh hưởng bởi các điều kiện thời tiết xấu như bão, sóng lớn hoặc sương mù, làm gián đoạn lịch trình vận chuyển và gây chậm trễ.
Điều này khiến các doanh nghiệp khó kiểm soát thời gian giao hàng chính xác. - Rủi ro hàng hóa: Hàng hóa vận chuyển bằng đường biển có thể gặp phải nhiều rủi ro như thất lạc, hư hỏng, hoặc mất cắp, đặc biệt là khi hàng hóa phải lưu thông qua nhiều cảng biển. Các yếu tố như bốc xếp, xếp dỡ, và thời gian lưu kho kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa. - Khả năng tiếp cận hạn chế với một số khu vực nội địa: Đường biển chỉ tiếp cận được các khu vực có cảng, nên hàng hóa cần phải kết hợp thêm các phương thức vận chuyển khác (như đường bộ, đường sắt) để đến được các vùng sâu, vùng xa hoặc khu vực nội địa, gây thêm chi phí và phức tạp cho quá trình vận chuyển.
- Ảnh hưởng của yếu tố chính trị: Trong quá trình cung ứng dịch vụ logistics đường biển, vì quãng đường vận chuyển dài nên các tàu phải dừng chân ở nhiều cảng thuộc các quốc gia khác nhau trên thế giới nên chịu ảnh hưởng bởi các chính sách 11 pháp luật của quốc gia đó là rất lớn, đặc biệt ở những khu vực đang có chiến tranh, đình công… 2.3 Vai trò của dịch vụ logistics bằng đường biển a. Đối với nền kinh tế Dịch vụ logistics đường biển đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển của thương mại toàn cầu. Một số vai trò chủ đạo có thể kể đến như: - Thúc đẩy xuất nhập khẩu: Logistics đường biển là phương thức vận chuyển chính cho các hoạt động xuất nhập khẩu của nhiều quốc gia, đặc biệt là với những mặt hàng có khối lượng lớn và giá trị cao như dầu mỏ, nông sản, thiết bị máy móc. Nhờ vào khả năng vận chuyển khối lượng lớn với chi phí thấp, dịch vụ này giúp thúc đẩy lưu thông hàng hóa, mở rộng thị trường xuất khẩu và tăng trưởng thương mại.
- Thúc đẩy phát triển hạ tầng giao thông và cảng biển: Sự phát triển của logistics đường biển đòi hỏi các quốc gia đầu tư mạnh vào hạ tầng cảng biển, hệ thống kho bãi, và đường giao thông kết nối. Đây là những yếu tố quan trọng giúp cải thiện hệ thống logistics quốc gia, thu hút đầu tư nước ngoài và tạo động lực phát triển cho nhiều ngành công nghiệp. - Góp phần vào sự ổn định và tăng trưởng kinh tế quốc gia: Dịch vụ logistics đường biển tạo điều kiện thuận lợi cho luồng hàng hóa và nguyên vật liệu lưu thông hiệu quả trong nền kinh tế, giúp đảm bảo nguồn cung cho sản xuất, giảm thiểu tình trạng khan hiếm hàng hóa và ổn định giá cả. Nhờ đó, nền kinh tế trở nên linh hoạt hơn, đáp ứng nhanh các nhu cầu của thị trường.
- Thúc đẩy hội nhập quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu: Dịch vụ logistics đường biển đóng vai trò kết nối các chuỗi cung ứng toàn cầu, giúp các quốc gia tham gia vào mạng lưới thương mại quốc tế. Qua đó, thúc đẩy hội nhập kinh tế, giúp các quốc gia tận dụng được lợi thế cạnh tranh của mình và nâng cao vị thế trên trường quốc tế. Đối với các doanh nghiệp Trong hoạt động của các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp tham gia vào thị trường quốc tế và các ngành công nghiệp có khối lượng hàng hóa lớn, dịch vụ logistics đường biển là vô cùng thiết yếu. 12 - Giảm chi phí vận chuyển và tối ưu hóa chi phí logistics: Với khả năng vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn và chi phí vận tải thấp hơn so với các phương thức khác, logistics đường biển giúp các doanh nghiệp giảm chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm.
Điều này tạo ra lợi thế về giá thành sản phẩm và tăng sức cạnh tranh trên thị trường, nhất là với các doanh nghiệp xuất khẩu. - Mở rộng phạm vi thị trường: Dịch vụ logistics đường biển cho phép các doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa đến nhiều thị trường quốc tế mà chi phí vẫn hợp lý. Nhờ mạng lưới cảng biển rộng khắp toàn cầu, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các thị trường nước ngoài và mở rộng quy mô kinh doanh. - Tạo tính linh hoạt cho chuỗi cung ứng: Dịch vụ logistics đường biển không chỉ giới hạn trong việc vận chuyển mà còn cung cấp nhiều dịch vụ hỗ trợ như kho bãi, lưu trữ, và bốc dỡ hàng hóa.