Chương 1: Tổng quan về hoàn thiện quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không của doanh nghiệp. Chương 2: Cở sở lý luận về quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không. Chương 3: Thực trạng quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Chuyển phát nhanh quốc tế PCS. Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Chuyển phát nhanh quốc tế PCS.
10 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TRÌNH GIAO HÀNG XUẤT KHẨU BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG 2. Tổng quan về hoạt động giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không 2. Các khái niệm có liên quan a. Xuất khẩu bằng đường hàng không Với tiến trình Việt Nam tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu, hoạt động thương mại quốc tế là hoạt động tất yếu.
Trong điều kiện hiện đại, mỗi doanh nghiệp dù ít hay nhiều đều liên quan đến hoạt động thương mại quốc tế, mà ở đó, hoạt động xuất nhập khẩu là hoạt động vô cùng quan trọng. Xuất khẩu là hoạt động kinh doanh buôn bán trong phạm vi quốc tế, là quá trình trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ làm môi giới. Đây không phải là việc thực hiện mua bán riêng lẻ mà là một hệ thống các quan hệ mua bán trong một nền kinh tế có cả tổ chức bên trong và bên ngoài. Xuất khẩu của doanh nghiệp là hoạt động mua bán, sản xuất hàng hóa và dịch vụ từ trong nước nhằm phục vụ nhu cầu của các nước ở bên ngoài lãnh thổ nước ta hoặc vùng lãnh thổ đặc biệt nhằm đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp.
Hay nói các khác, xuất khẩu là việc bán hàng hóa từ các tổ chức, công ty trong nước cho các tổ chức, cá nhân nước ngoài. Căn cứ theo khoản 1 Điều 28 Luật Thương Mại số 36/2005/QH1 ban hành ngày 14 tháng 06 năm 2005 quy định như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào các khu vực đặc biệt nằm trong lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Từ đây, có thể hiểu: Xuất khẩu hàng hóa bằng đường hàng không là việc hàng hóa được ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào các khu vực đặc biệt nằm trong lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật bằng đường hàng không. Giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không Trong hoạt động xuất khẩu, giao nhận là khâu quan trọng, đóng vai trò lớn trong sự thành công của quá trình xuất khẩu một lô hàng.
Theo Quy tắc mẫu của Liên đoàn các hiệp hội giao nhận quốc tế - FIATA, “dịch vụ giao nhận (Freight Forwarding Service) là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu hàng, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ kể trên, kể cả vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa.” Theo quy định của pháp luật Việt Nam, tại điều 163, Luật Thương mại Việt Nam năm 1997 có đề cập đến khái niệm “dịch vụ giao nhận hàng hóa” như sau: “Dịch vụ giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, tổ chức việc vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vu khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự ủy thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người làm dịch vụ giao nhận khác (gọi chung là khách hàng). Khái niệm này về sau đã được đổi tên thành “dịch vụ logistics” quy định tại Điều 233 Luật Thương mại Việt Nam năm 2005 và vẫn đang có hiệu lực thi hành với nội dung như sau: “Dịch vụ Logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấu tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi mã ký hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao. Hai khái niệm này, về bản chất nghiệp vụ là như nhau. Như vậy, giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu là tập hợp những nghiệp vụ giao nhận, thủ tục có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (quốc gia của người gửi) đến nơi nhận hàng (quốc gia của người nhận).
Dựa vào những khái niệm kể trên, có thể hiểu cơ bản: Dịch vụ giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không là tất cả các loại dịch vụ liên quan đến vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói và giao hàng hóa cho người nhận cũng như dịch vụ tư vấn có liên quan đến các dịch vụ trên, vấn đề hải 12 quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa. Phương tiện thường được sử dụng là máy bay. Người thực hiện dịch vụ giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không có thể là chủ hàng, các hãng hàng không, người giao nhận chuyên nghiệp hay bất cứ một người nào khác. Hiện nay dịch vụ giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không thường do đại lý hàng hóa hàng không và người giao nhận hàng không, các forwarder, công ty cung cấp dịch vụ quốc tế thực hiện.
Đặc điểm của dịch vụ giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không Bản chất là một loại hình dịch vụ, cũng là một phần của dịch vụ giao nhận hàng hóa nên dịch vụ giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không sẽ mang cả đặc điểm chung của dịch vụ cũng như đặc điểm riêng như sau: - Tính vô hình: Quá trình giao nhận hàng hóa nói chung và giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không nói riêng không tạo ra sản phẩm vật chất mà nó chỉ làm cho đối tượng thay đổi vị trí về mặt không gian, không tác động về mặt kỹ thuật làm thay đổi các đối tượng đó. Sản phẩm của quá trình mang tính vô hình vì không thể nhìn thấy hay cân đo, đong đếm mà chỉ có thể cảm nhận được chất lượng, đánh giá dịch vụ qua các tiêu thức như: thời gian giao nhận hàng hóa, lịch trình, độ an toàn, quy cách, thủ tục chứng từ,… - Tính không thể tách rời: Quá trình cung ứng và tiêu thụ dịch vụ được diễn ra đồng thời. Người cung ứng dịch vụ và người tiêu dùng đều bắt đầu cung ứng và tiêu dùng đồng thời, cũng như kết thúc việc cung ứng và hoàn thành mọi thủ tục một cách đồng thời. Từ đặc điểm này mà dịch vụ giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không đã có thêm một đặc điểm nữa đó là tính không thể lưu trữ.
Điều này nghĩa là, nhà cung ứng dịch vụ không thể lưu trữ dịch vụ, tuy nhiên, họ có thể lưu trữ khả năng cung ứng dịch vụ. - Tính thụ động: Do dịch vụ giao nhận hàng hóa nói chung và giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không nói riêng phụ thuộc rất nhiều vào nhu cầu của khách hàng và các quy định ràng buộc của người chuyên chở, của pháp luật và các thể chế chính phủ ở cả quốc gia xuất khẩu, quốc gia nhập khẩu, quốc gia thứ ba,… 13 - Tính thời vụ: Dịch vụ giao hàng xuất khẩu là hoạt động phục vụ cho hoạt đồng xuất nhập khẩu nên nó phụ thuộc rất nhiều vào lượng hàng hóa xuất nhập khẩu. Đồng thời, hoạt động xuất nhập khẩu mang tính chất thời vụ nên kéo theo hoạt động giao nhận cũng chịu ảnh hưởng của tính thời vụ. Ưu, nhược điểm của hoạt động giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không Ưu điểm: Hoạt động giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không có những ưu điểm sau: Thứ nhất, giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không có tốc độ nhanh chóng.
Đây là phương tiện vận chuyển nhanh nhất hiện nay và được khuyến khích sử dụng, đặc biệt khi yêu cầu thời gian giao hàng ngắn. Nếu vận tải đường biển được tính bằng tuần, bằng tháng thì vận tải hàng không chỉ được tính bằng giờ. Các tuyến đường hoàn toàn tự nhiên, khoảng cách giữa hai địa điểm gần như một đường thẳng khiến giảm thiểu thời gian. Thứ hai, giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không có tính khả dụng cao.
Hoạt động giao hàng bằng đường hàng không có thể được thực hiện linh hoạt với hàng nghìn chuyến bay mỗi ngày. Chính tần suất cao tạo điều kiện thuận lợi cho các chuyến hàng được kết nối bất cứ lúc nào và giao đến bất kỳ nơi nào. Thứ ba, giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không ít gặp phải các rào cản địa lý. Giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không có thể được thực hiện thông qua quá trình di chuyển không giới hạn, luôn chọn con đường ngắn nhất, trực tiếp nhất qua biển, qua núi, giúp chuyên chở hàng hóa đến những nơi mà nhiều phương tiện vận chuyển khác không có khả năng thực hiện hoặc thực hiện một cách khó khăn.
Giao hàng xuất khẩu qua phương tiện vận tải hàng không thậm chí có thể đến những nơi xa hoặc những khu vực mà các phương tiện giao thông khác không dễ dàng tiếp cận. Thứ tư, giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không có độ tin cậy và an toàn cao. Dịch vụ giao hàng xuất khẩu qua phương thức vận tải hàng không có tỷ lệ thất 14 thoát hoặc đổ vỡ hàng hóa thấp nhất, chịu ít tổn thất nhất bởi thời gian vận chuyển nhanh chóng, trang thiết bị vận chuyển hiện đại. Vì lý do này, bảo hiểm cho hàng hóa trong vận tải hàng không có xu hướng thấp hơn so với đường bộ và đường biển.
Thứ năm, các thủ tục hậu cần và hải quan trong giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không thường đơn giản, nhanh chóng. Xuất khẩu bằng đường hàng không đơn giản hóa hơn về các chứng từ và thủ tục so với phương thức vận tải khác, ví dụ so sánh với vận chuyển đường biển. Nhược điểm: Bên cạnh những ưu điểm nổi bật, giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không cũng có những nhược điểm đáng chú ý như: Thứ nhất, dịch vụ giao hàng xuất khẩu bằng đường hàng không có chi phí cao. Điều này làm cho nó không thích hợp cho việc vận chuyển hàng hóa giá rẻ, hay hàng có khối lượng quá lớn.