lời mở đầu và kết luận, kết cấu bài khóa luận tốt nghiệp có ba phần chính: Phần 1: Cơ sở lý luËn vÒ kÕ to¸n chi phí sản xuất vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt vừa và nhỏ Phần 2: Thùc tr¹ng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty TNHH Nh«m kÝnh Hoµng Long Phần 3: Mét sè ý kiến hoµn thiÖn kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty TNHH Nh«m kÝnh Hoµng Long §Ó hoµn thµnh bài Khóa luận tèt nghiÖp nµy, ngoµi sù cè g¾ng nç lùc cña b¶n th©n, em cßn nhËn ®-îc rÊt nhiÒu sù gióp ®ì quý b¸u tõ c¸c thÇy c« gi¸o, ®Æc biÖt lµ sù gióp ®ì tËn t×nh cña c« gi¸o h-íng dÉn TS Trần Thị Thu Phong. Ban l·nh ®¹o c«ng 2 Viện Đại học Mở Hà Nội Khoa Kinh tế ty, c¸c anh chÞ trong phßng kÕ to¸n C«ng ty TNHH Nh«m kÝnh Hoµng Long ®· gióp ®ì vµ t¹o ®iÒu kiÖn gióp đỡ em trong thêi gian thùc tËp t¹i c«ng ty. Song do tr×nh ®é lý luËn, kinh nghiÖm thùc tÕ ch-a nhiÒu nªn bài khóa luận cña em kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Em rÊt mong nhËn ®-îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy cô ®Ó bài khóa luận tốt nghiệp cña em ®-îc hoµn chØnh h¬n.
Em xin chân thành c¶m ¬n! Hµ néi, ngµy 20 th¸ng 4 n¨m 2015 Sinh viªn Nguyễn Phương Anh PHẦN 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1.1 Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp vừa và nhỏ 1.1 Khái niệm và ý nghĩa của kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp vừa và nhỏ a. Khái niệm chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm) 3 Viện Đại học Mở Hà Nội Khoa Kinh tế Chi phí sản xuất bao gồm các yếu tố lao động sống cần thiết liên quan đến sử dụng lao động (tiền lương, tiền công) và lao động vật hóa (khấu hao tái sản cố định, chi phí về nguyên vật liệu…) Cần chú ý phân biệt giữa chi phí và chi tiêu. Chi phí trong kỳ hạch toán là những hao phí về tài sản lao động có liên quan đến khối lượng sản phẩm sản xuất ra trong kỳ chứ không phải mọi khoản chi ra trong kỳ hạch toán. Ngược lại chi tiêu là sự giảm đi đơn thuần các loại vật tư, tài sản, tiền vốn của doanh nghiệp, bất kể nó được dùng vào mục đích gì.
Chi tiêu trong doanh nghiệp bao gồm chi tiêu cho quá trình cung cấp, chi tiêu cho quá trình sản xuất kinh doanh và chi tiêu cho quá trình tiêu thụ. Có thể kết luận rằng: Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí mà doanh nghiệp phải tiêu dùng trong một kỳ để thực hiện quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Thực chất chi phí là sự dịch chuyển vốn – chuyển dịch giá trị của các yếu tố sản xuất vào các đối tượng tính giá (sản phẩm, lao vụ, dịch vụ) b. Ý nghĩa, nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất là chỉ tiêu quan trọng trong hệ thống các chỉ tiêu kinh tế, phục vụ cho công tác quản lý doanh nghiệp và có mối quan hệ mật thiết với doanh thu, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tập hợp chi phí sản xuất là một trong những khâu quan trọng nhất của công tác hạch toán kế toán trong doanh nghiệp. Việc tính toán chính xác chi phí bỏ ra sẽ là tiền đề để tính chính xác sản phẩm cho việc phân tích kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tổ chức kế toán chi phí sản xuất đúng đắn có ý nghĩa lớn trong công tác quản lý chi phí, giá thành sản phẩm. Do đó tổ chức tốt công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm, đáp ứng đầy đủ, thiết thực, kịp thời yêu cầu quản lý chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm, kế toán cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: + Cần nhận thức đúng đắn vị trí kế toán chi phí, tính giá thành sản phẩm trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, mối quan hệ với các bộ phận kế toán liên quan.
+ Xác định đúng đắn đối tượng kế toán chi phí sản xuất, lựa chọn phương pháp tập hợp chi phí sản xuất theo các phương án phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp 4 Viện Đại học Mở Hà Nội Khoa Kinh tế + Thực hiện tổ chức chứng từ, hạch toán ban đàu, hệ thống tài khoản, sổ kế toán phù hợp với nguyên tắc, chuẩn mực, chế độ kế toán, đảm bảo đáp ứng được yêu cầu thu nhận- xử lý - hệ thống hóa thông tin về chi phí, giá thành của doanh nghiệp + Thường xuyên kiểm tra thông tin về kế toán chi phí của các bộ phận kế toán liên quan và bộ phận kế toán chi phí và giá thành sản phẩm + Tổ chức lập và phân tích các báo cao về chi phí cung cấp những thông tin cần thiết về chi phí, giá thành sản phẩm giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp ra được các quyết định 1 cách nhanh chóng, phù hợp với quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.2 Phân loại chi phí sản xuất Trong quá trình sản xuất kinh doanh có rất nhiều loại chi phí khác nhau cả về nội dung, tính chất, công dụng, vai trò của từng khoản mục chi phí. Phân loại chi phí sản xuất là việc sắp xếp chi phí sản xuất vào từng loại, từng nhóm khác nhau theo những đặc trưng nhất định. Có rất nhiều cách phân loại chi phí, mỗi cách phân loại đều góp phần phục vụ cho công tác quản lý hạch toán, kiểm tra, kiểm soát chi phí phát sinh. Phân loại chi phí có tác dụng kiểm tra, phân tích quá trình phát sinh chi phí và hình thành giá thành sản xuất sản phẩm nhằm mục đích tiêt kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí (yếu tố chi phí) Theo quy định hiện hành ở Việt Nam, toàn bộ chi phí được chia làm 5 yếu tố sau: + Yếu tố chi phí nguyên liệu, vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên, vật liệu chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế công cụ dụng cụ sử dụng vào quá trình sản xuất kinh doanh (trừ số dùng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi). + Yếu tố chi phí nhân công: Bao gồm tổng sô tiền lương, phụ cấp mang tính chất lương cùng toàn bộ các khoản trích theo lương theo tỷ lệ quy định phải trả cho người lao động tính vào chi phí. + Yếu tố chi phí khấu hao tài sản cố định: Phản ánh tổng số khấu hao TSCĐ phải trích trong kỳ của tất cả TSCĐ sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. 5 Viện Đại học Mở Hà Nội Khoa Kinh tế + Yếu tố chi phí dịch vụ mua ngoài: phản ánh toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh + Yếu tố chi phí khác bằng tiền: Phản ánh toàn bộ chi phí khác bằng tiền chưa phản ánh vào các yếu tố trên dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ.
Phân loại theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm Cách phân loại này dựa vào công dụng của chi phí và mức phân bổ chi phí cho từng đối tượng. Theo đó, chi phí sản xuất được chia làm 3 khoản mục sau: + Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Phản ánh toàn bộ chi phí về nguyên vật liệu chính, phị, nhiên liệu… tham gia trực tiếp vào việc sản xuất, chế tạo sản phẩm hay thực hiện lao vụ, dịch vụ… + Chi phí nhân công trực tiếp: Gồm tiền lương, phụ cấp lương và các khoản trích cho các quỹ BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN theo tỷ lệ với tiền lương công nhân trực tiếp sản xuất + Chi phí sản xuất chung: Là những chi phí phát sinh trong phạm vi phân xưởng sản xuất (trừ chi phí vật liệu và nhân công trực tiếp) Ngoµi ra khi tÝnh gi¸ thµnh toµn bé th× chØ tiªu gi¸ thµnh cßn bao gåm kho¶n môc chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp vµ chi phÝ b¸n hµng. Phân loại theo mối quan hệ với khối lượng công việc, sản phẩm hoàn thành Theo cách này, chi phí được phân loại nhằm phục vụ cho việc lập kế hoạch và kiểm soát chi phí, đồng thời làm căn cứ để ra quyết định kinh doanh, toàn bộ chi phí được phản ánh theo quan hệ với khối lượng sản phẩm, công việc hoàn thành trong kỳ. Chi phí được chia thành biến phí và định phí + Biến phí: Là những chi phí có sự thay đổi về lượng tỷ lệ thuận với sự thay đổi về khối lượng sản phẩm trong kỳ.
Thuộc loại chi phí này như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi 6 Viện Đại học Mở Hà Nội Khoa Kinh tế phí nhân công trực tiếp. Tuy nhiên các chi phí biến đổi tính trên một đơn vị sản phẩm lại có tính cố định + Đinh phí: Là những chi phí không thay đổi theo số lượng sản phẩm sản xuất ra như chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí thuê mặt bằng. Các chi phí này nếu tính cho một đơn vị sản phẩm thì lại biến đổi nếu số lượng sản phẩm thay đổi. Phân loại theo nội dung cấu thành chi phí Với cách phân loại này, chi phí được chia làm 2 loại: + Chi phí đơn nhất: Là chi phí một yếu tố duy nhất cấu thành, điển hình cho loại chi phí này là chi phí về tiền lương công nhân sản xuất + Chi phí tổng hợp: Là chi phí do nhiều yếu tố khác nhau tập hợp lại theo cùng một công dụng như chi phí sản xuất chung, bao gồm nhiều yêu tố chi phí khác nhau phát sinh trong phạm vi phân xưởng, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí dịch vụ mua ngoài Cách phân loại này giúp cho việc nhận thức vị trí của từng loại chi phí sản xuất trong việc hình thành giá thành sản phẩm để tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất phù hợp với từng loại.