CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ DỰ ÁN VÀ QUẢN LÝ DỰ ÁN 1. Dự án đầu tư và đặc trưng cơ bản của dự án đầu tư 1. Khái niệm Dự án đầu tư Theo Wikipedia, Dự án (Project) là một tập hợp các hoạt động có liên quan đến nhau được thực hiện trong một khoảng thời gian có hạn, với những nguồn lực đã được giới hạn; nhất là nguồn tài chính có giới hạn để đạt được những mục tiêu cụ thể, rõ ràng, làm thỏa mãn nhu cầu của đối tượng mà dự án hướng đến. Thực chất, Dự án là tổng thể những chính sách, hoạt động và chi phí liên quan với nhau được thiết kế nhằm đạt được những mục tiêu nhất định trong một thời gian nhất định.
Dự án bao gồm dự án đầu tư và dự án hỗ trợ kỹ thuật sản phẩm phải được đánh giá cao và chất lượng. Theo Viện quản lý dự án Hoa Kỳ (PMI), Dự án (Project) là một nỗ lực tạm thời được thực hiện để tạo ra một sản phẩm, dịch vụ hay kết quả duy nhất. Theo Nghị định 52/1999 NĐ-CP về quy chế quản lý đầu tư và xây dựng cơ bản, Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất có liên quan tới việc bỏ vốn để tạo vốn, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng hoặc duy trì, cải tiến, nâng cao chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian nhất định. Phân loại dự án đầu tư Dự án bao gồm : dự án đầu tư và dự án hỗ trợ kỹ thuật.
Theo quy mô và tính chất. 9 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Lương Thu Thủy Dự án quan trọng quốc gia. Dự án,công trình đầu tư tại Việt Nam có một trong các tiêu chí sau đây là dự án, công trình quan trọng quốc gia : - Tổng vốn đầu tư từ ba mươi lăm nghìn tỷ đồng trở lên,trong đó vốn nhà nước từ mười một nghìn tỷ đồng trở lên.
- Dự án ,công trình có ảnh hưởng lớn đến môi trường hoặc tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường , bao gồm : Nhà máy điện hạt nhân. - Dự án, công trình sử dụng đất có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên,khu bảo vệ cảnh quan, khu rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học từ 50 hecta trở lên, rừng phòng hộ đầu nguồn từ 50 hecta trở lên, rừng phòng hộ chắn gió,chắn cát bay, chắn sóng lấn biển, bảo vệ môi trường từ 500 hecta trở lên, rừng sản xuất từ 1000 hecta trở lên. - Dự án, công trình sử dụng đất có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa nước từ hai vụ trở lên với quy mô từ 500 hecta trở lên. - Dự án, công trình phải di dân tái định cư từ hai mươi nghìn người trở lên ở miền núi, từ năm mươi nghìn người trở lên ở các vùng khác.
- Dự án, công trình đầu tư tại địa ban có di tích quốc gia có giá trị đặc biệt quan trọng về lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng cấp quốc gia. - Dự án, công trình đầu tư tại địa bàn đặc biệt quan trọng đối với quốc gia về quốc phòng, an ninh. - Dự án, công trình đòi hỏi phải áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt cần được Quốc hội quyết định. Dự án, công trình đầu tư ra nước ngoài có một trong các tiêu chí sau đây là dự án, công trình quan trọng quốc gia : 10 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS.
Lương Thu Thủy - Tổng vốn đầu tư ra nước ngoài từ hai mươi nghìn tỷ đồng trở lên,trong đó vốn nhà nước đầu tư ra nước ngoài từ bảy nghìn tỷ đồng trở lên. - Dự án, công trình đòi hỏi phải áp dụng cơ chế chính sách đặc biệt cần được Quốc hội quyết định. Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thuộc lĩnh vực bảo vệ an ninh, quốc phòng có tính chất bảo mật quốc gia, có ý nghĩa chính trị xã hội quan trọng. Các dự án đầu tư xây dựng công trình: sản xuất chất độc hại, chất nổ, hạ tầng khu công nghiệp.
Các dự án đầu tư xây dựng công trình:công nghiệp điện, khai thác dầu khí, hóa chất, phân bón, chế tạo máy, xi măng; luyện kim, khai thác chế biến khoáng sản, các dự án giao thông (cầu, cảng biển, cảng sông, sân bay, đường sắt, đường quốc lộ ); xây dựng khu nhà ở: trên 1. Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thủy lợi, giao thông cấp thoát nước và công trình hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông tin điện tử, tin học, hóa dược, thiết bị y tế, công trình cơ khí khác, sản xuất vật liệu, bưu chính, viễn thông: trên 1. Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp nhẹ, sành sứ, thủy tinh, in, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, chế biến nông, lâm, thủy sản: trên 700 tỷ đồng. Các dự án đầu tư xây dựng công trình: y tế, văn hóa, giáo dục, phát thanh, truyền hình, xây dựng dân dụng khác (trừ xây dựng khu nhà ở), kho tàng, du lịch, thể dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự án khác: trên 500 tỷ đồng 11 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS.
Lương Thu Thủy * Dự án nhóm B : Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp điện, khai thác dầu khí, hóa chất, phân bón, chế tạo máy, xi măng, luyện kim, khai thác chế biến khoáng sản, các dự án giao thông (cầu, cảng biển, cảng sông, sân bay, đường sắt, đường quốc lộ); xây dựng khu nhà ở: từ 75 đến 1. Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thủy lợi, giao thông, cấp thoát nước và công trình hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông tin điện tử, tin học, hóa dược, thiết bị y tế, công trình cơ khí khác, sản xuất vật liệu, bưu chính, viễn thông : từ 50 đến 1. Các dự án đầu tư xây dựng công trình: hạ tầng kỹ thuật khu đô thị mới, công nghiệp nhẹ, sành sứ, thủy tinh, in, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, chế biến nông, lâm, thủy sản: từ 40 đến 1. Các dự án đầu tư xây dựng công trình: y tế, văn hóa, giáo dục, phát thanh, truyền hình, xây dựng dân dụng khác (trừ xây dựng khu nhà ở), kho tàng, du lịch, thể dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự án khác: từ 30 đến 500 tỷ đồng.
Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp điện, khai thác dầu khí, hóa chất, phân bón, chế tạo máy, xi măng, luyện kim, khai thác chế biến khoáng sản, các dự án giao thông (cầu, cảng biển, cảng sông, sân bay, đường sắt, đường quốc lộ ); xây dựng khu nhà ở: dưới 75 tỷ đồng. Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thủy lợi, giao thông, cấp thoát nước và công trình hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông tin điện tử, tin học, hóa dược, thiết bị y tế, công trình cơ khí khác, sản xuất vật liệu, bưu chính, viễn thông: từ dưới 50 tỷ đồng. 12 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Lương Thu Thủy 3.
Các dự án đầu tư xây dựng công trình: hạ tầng kỹ thuật khu đô thị mới, công nghiệp nhẹ, sành sứ, thủy tinh, in, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, chế biến nông, lâm, thủy sản:dưới 40 tỷ đồng. Các dự án đầu tư xây dựng công trình : y tế, văn hóa, giáo dục, phát thanh, truyền hình, xây dựng dân dụng khác khác (trừ xây dựng khu nhà ở), kho tàng, du lịch, thể dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự án khác: dưới 30 tỷ đồng. b) Theo nguồn vốn đầu tư. Dự án sử dụng vốn Ngân sách Nhà nước.
Dự án sử dụng vốn tín dụng do nhà nước bảo lãnh , vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước. Dự án sử dụng vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước. Dự án sử dụng vốn khác bao gồm cả vốn tư nhân hoặc sử dụng hỗn hợp nhiều nguồn vốn. Ngoài ra Xét theo lĩnh vực hoạt động xã hội dự án đầu tư bao gồm: Dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, dự án đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật, dự án đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng hoạt động của các dự án này có quan hệ tương hỗ lẫn nhau.
Xét theo thời gian thực hiện dự án bao gồm: dự án đầu tư trung hạn, dự án đầu tư dài hạn. 13 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Lương Thu Thủy Dự án hỗ trợ kỹ thuật (Dự án sử dụng nguồn hỗ trợ phát triển chính thức) Dự án hỗ trợ kỹ thuật: là dự án có mục tiêu hỗ trợ phát triển năng lực và thể chế hoặc cung cấp các yếu tố đầu vào kỹ thuật để chuẩn bị thực hiện các chương trình thực hiện dự án thông qua hoạt động cung cấp chuyên gia, đào tạo hỗ trợ thiết bị, tư liệu và tài liệu, hội thảo tham quan khảo sát. Đặc trưng cơ bản của dự án đầu tư - Có mục đích, kết quả và nguồn lực xác định: Mỗi dự án có mục tiêu, nguồn lực và kết quả nhất định, được xác định ngay từ đầu - Có chu kỳ phát triển riêng và có thời gian tồn tại hữu hạn: Mỗi dự án là một sự sáng tạo một thực thể sống, chu kỳ của dự án trải qua các giai đoạn: Hình thành, phát triển … và kết thúc.
Không có dự án nào kéo dài mãi mãi. Khi kết thúc dự án, dự án được chuyển giao cho bộ phận quản lý vận hành. Nhóm quản trị dự án giải tán - Sản phẩm của dự án mang tính đơn chiếc, độc đáo và mới lạ. Kết quả của dự án không phải là sản phẩm hàng loạt mà là sản phẩm duy nhất không trùng lặp - Dự án liên quan đến nhiều bên và có sự tương tác phức tạp giữa các bộ phận quản lý chức năng với quản lý dự án.Dự án nào cũng có sự tham gia của nhiều bên: chủ đầu tư, người được hưởng thụ dự án, các nhà tư vấn, nhà thầu, các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là quan hệ giữa các thành viên của Ban quản lý dự án với cơ quan chủ quản – tùy theo tính chất của dự án và yêu cầu của chủ đầu tư mà sự tham gia của các bên cũng khác nhau.
14 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Lương Thu Thủy - Tính bất định và độ rủi ro cao.