Nâng cao hiệu quả quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại Yusen Logistics Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cải thiện kết quả hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại công ty tnhh yusen logistics, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đoàn Thị Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Hà Công Anh Bảo
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tối ưu hóa quản lý chứng từ xuất khẩu tại Yusen Logistics Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN VẬN TẢI HÀNG HÓA VÀ QUẢN LÝ CHỨNG TỪ XUẤT KHẨU HÀNG BIỂN
• 1.1. Giới thiệu chung về hoạt động giao nhận vận tải hàng hóa
• 1.2. Khái niệm và các đặc trưng pháp lý
• 1.3. Vai trò của người giao nhận
• 1.4. Phạm vi của dịch vụ giao nhận
• 1.5. Tác dụng của nghiệp vụ giao nhận
• 1.6. Mối quan hệ của người giao nhận với các bên tham gia
• 1.7. Quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm của người giao nhận
• 1.8. Khái quát về hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển
• 1.8.1. Khái niệm hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển
• 1.8.2. Đặc điểm của hoạt động quản lý chứng từ
• 1.8.3. Trách nhiệm của các bên tham gia
• 1.9. Quy trình hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển
• 1.9.1. Chuẩn bị hàng hóa
• 1.9.2. Kiểm dịch và kiểm nghiệm hàng hóa, kiểm tra chất lượng hàng hóa trước khi giao hàng
• 1.9.3. Làm thủ tục hải quan
• 1.9.4. Nhận và kiểm tra bộ chứng từ xuất khẩu hàng biển bằng container
• 1.10. Hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển
• 1.10.1. Khái niệm về hiệu quả và hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển
• 1.10.2. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển
• 1.10.3. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển
• 1.10.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHỨNG TỪ XUẤT KHẨU HÀNG BIỂN TẠI CÔNG TY TNHH YUSEN LOGISTICS (VIỆT NAM)
• 2.1. Giới thiệu về công ty TNHH Yusen Logistics (Việt Nam)
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của công ty
• 2.1.3. Tình hình hoạt động kinh doanh của công ty
• 2.2. Thực tiễn hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại công ty TNHH Yusen Logistics (Việt Nam)
• 2.2.1. Quy trình xử lý bộ chứng từ xuất khẩu hàng biển tại công ty TNHH Yusen Logistics (Việt Nam)
• 2.2.2. Phân tích quy trình hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại công ty TNHH Yusen Logistics (Việt Nam)
• 2.2.3. Đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu tại công ty TNHH Yusen Logistics (Việt Nam)
• 2.2.3.1. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu tại công ty TNHH Yusen Logistics (Việt Nam)
• 2.2.3.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHỨNG TỪ XUẤT KHẨU HÀNG BIỂN TẠI CÔNG TY TNHH YUSEN LOGISTICS (VIỆT NAM)
• 3.1. Triển vọng phát triển của hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển
• 3.2. Mục tiêu, định hướng phát triển hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại công ty TNHH Yusen Logistics (Việt Nam)
• 3.3. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại công ty TNHH Yusen Logistics (Việt Nam)
• 3.3.1. Các kiến nghị đối với công ty
• 3.3.2. Kiến nghị phía Nhà Nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về hoạt động giao nhận vận tải hàng hóa và quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển

Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về quản lý chứng từ trong lĩnh vực xuất khẩu hàng biển. Xuất khẩu là một phần quan trọng trong hoạt động thương mại quốc tế, và việc quản lý chứng từ là yếu tố quyết định đến hiệu quả của quy trình này. Yusen Logistics là một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực này, với nhiều năm kinh nghiệm trong việc tối ưu hóa quy trình quản lý logistics. Việc hiểu rõ về quy trình quản lý chứng từ xuất khẩu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả mà còn giảm thiểu rủi ro trong giao dịch thương mại quốc tế.

1.1 Khái niệm và các đặc trưng pháp lý

Khái niệm về quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển được định nghĩa là tập hợp các hoạt động liên quan đến việc chuẩn bị, xử lý và lưu trữ các chứng từ cần thiết cho quá trình xuất khẩu. Các chứng từ này bao gồm hóa đơn thương mại, giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), và các tài liệu hải quan. Đặc trưng pháp lý của các chứng từ này rất quan trọng, vì chúng không chỉ đảm bảo tính hợp pháp của giao dịch mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả của quy trình xuất khẩu. Việc nắm vững các quy định pháp lý liên quan đến chứng từ xuất khẩu là điều cần thiết để đảm bảo rằng các hoạt động diễn ra suôn sẻ và hiệu quả.

1.2 Quy trình hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển

Quy trình quản lý chứng từ xuất khẩu tại Yusen Logistics bao gồm nhiều bước quan trọng. Đầu tiên là việc chuẩn bị hàng hóa, tiếp theo là kiểm dịch và kiểm nghiệm hàng hóa. Sau đó, làm thủ tục hải quan là bước không thể thiếu. Cuối cùng, nhận và kiểm tra bộ chứng từ xuất khẩu hàng biển bằng container. Mỗi bước trong quy trình này đều có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo rằng hàng hóa được xuất khẩu một cách hợp pháp và hiệu quả. Việc tối ưu hóa từng bước trong quy trình này sẽ giúp Yusen Logistics nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu chi phí liên quan đến quản lý chứng từ.

II. Thực trạng hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại công ty TNHH Yusen Logistics Việt Nam

Chương này phân tích thực trạng hoạt động quản lý chứng từ tại Yusen Logistics. Công ty đã có những bước tiến đáng kể trong việc tối ưu hóa quy trình quản lý logistics. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số vấn đề cần khắc phục. Việc phân tích quy trình xử lý bộ chứng từ xuất khẩu cho thấy rằng mặc dù công ty đã áp dụng nhiều công nghệ mới, nhưng vẫn còn một số khâu chưa được tự động hóa hoàn toàn. Điều này dẫn đến việc mất thời gian và tăng nguy cơ sai sót trong quá trình xử lý.

2.1 Quy trình xử lý bộ chứng từ xuất khẩu hàng biển

Quy trình xử lý bộ chứng từ xuất khẩu tại Yusen Logistics bao gồm nhiều bước từ việc thu thập thông tin, chuẩn bị tài liệu cho đến việc gửi đi các chứng từ cần thiết. Mặc dù quy trình này đã được cải tiến, nhưng vẫn còn một số điểm yếu trong việc phối hợp giữa các bộ phận. Sự thiếu đồng bộ trong thông tin có thể dẫn đến việc chậm trễ trong việc xuất khẩu hàng hóa. Việc cải thiện quy trình này sẽ giúp công ty nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động xuất khẩu.

2.2 Đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu

Đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ tại Yusen Logistics cho thấy rằng công ty đã đạt được nhiều thành tựu trong việc tối ưu hóa quy trình. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế như thiếu hụt nhân lực và công nghệ chưa hoàn thiện. Những yếu tố này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của công ty trong lĩnh vực xuất khẩu. Việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên sẽ là những giải pháp cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động trong tương lai.

III. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại công ty TNHH Yusen Logistics Việt Nam

Chương này đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ tại Yusen Logistics. Các giải pháp này bao gồm việc áp dụng công nghệ mới, cải tiến quy trình làm việc và tăng cường đào tạo cho nhân viên. Việc áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình quản lý logistics sẽ giúp công ty tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sai sót. Đồng thời, việc đào tạo nhân viên sẽ giúp nâng cao kỹ năng và kiến thức, từ đó cải thiện hiệu quả công việc.

3.1 Giải pháp công nghệ

Áp dụng công nghệ mới vào quy trình quản lý chứng từ là một trong những giải pháp quan trọng. Việc sử dụng hệ thống quản lý chứng từ điện tử sẽ giúp Yusen Logistics tự động hóa nhiều khâu trong quy trình, từ đó giảm thiểu thời gian và chi phí. Hệ thống này cũng giúp cải thiện độ chính xác của các chứng từ, giảm thiểu rủi ro trong quá trình xuất khẩu. Việc đầu tư vào công nghệ sẽ là một bước đi cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty.

3.2 Đào tạo nhân viên

Đào tạo nhân viên là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý chứng từ. Việc tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên sẽ giúp nhân viên nắm vững quy trình và cập nhật các kiến thức mới về xuất khẩu. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp hơn. Đầu tư vào con người sẽ là một trong những giải pháp bền vững cho sự phát triển của Yusen Logistics.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển đóng vai trò then chốt trong chuỗi logistics quốc tế, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận tải và thương mại quốc tế. Theo ước tính, chi phí giấy tờ trong giao dịch thương mại toàn cầu vượt 420 tỷ USD mỗi năm, trong đó chứng từ rườm rà chiếm khoảng 10% kim ngạch mậu dịch quốc tế, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động xuất nhập khẩu. Luận văn tập trung nghiên cứu nâng cao hiệu quả quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại Công ty TNHH Yusen Logistics (Việt Nam) trong giai đoạn 2016-2018, với mục tiêu phân tích thực trạng, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp cải tiến cho giai đoạn 2019-2024. Nghiên cứu có phạm vi không gian tại các văn phòng và cơ sở của Yusen Logistics tại Việt Nam, bao gồm Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng và các địa điểm khác. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc giảm thiểu chi phí, rút ngắn thời gian xử lý chứng từ, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong ngành logistics, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế biển và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết quản lý**: Hoạt động quản lý được hiểu là sự phối hợp có ý thức các nguồn lực nhằm đạt mục tiêu hiệu quả nhất, bao gồm các yếu tố chủ thể, đối tượng, mục tiêu và môi trường quản lý.
- **Lý thuyết logistics và giao nhận vận tải**: Giao nhận vận tải là tập hợp các nghiệp vụ liên quan đến vận chuyển, lưu kho, đóng gói, làm thủ tục hải quan và các dịch vụ hỗ trợ nhằm đảm bảo hàng hóa được vận chuyển an toàn, đúng thời gian.
- **Khái niệm chứng từ xuất khẩu hàng biển**: Bao gồm các loại chứng từ hải quan, vận tải, bảo hiểm, kho bãi và thanh toán, có vai trò xác nhận việc thực hiện hợp đồng ngoại thương và làm cơ sở cho thanh toán, khiếu nại.
- **Mô hình đánh giá hiệu quả hoạt động**: Hiệu quả được đo bằng tỷ lệ giữa kết quả đạt được và chi phí nguồn lực bỏ ra, với các tiêu chí về chi phí, thời gian, lợi nhuận và mức độ hoàn thành kế hoạch.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu**: Thu thập số liệu thực tế từ hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại Công ty TNHH Yusen Logistics (Việt Nam) giai đoạn 2016-2018, kết hợp với tài liệu pháp luật, báo cáo ngành và các nghiên cứu liên quan.
- **Phương pháp phân tích**: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh, đánh giá định tính và định lượng để xác định điểm mạnh, điểm yếu và các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý chứng từ.
- **Cỡ mẫu và chọn mẫu**: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ quy trình và bộ chứng từ xuất khẩu hàng biển của công ty trong giai đoạn nghiên cứu, đảm bảo tính đại diện và toàn diện.
- **Timeline nghiên cứu**: Nghiên cứu thực hiện trong năm 2019, phân tích dữ liệu giai đoạn 2016-2018 và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2019-2024.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Hiệu quả quản lý chứng từ còn hạn chế**: Chi phí quản lý chứng từ chiếm khoảng 15% tổng chi phí logistics, trong đó chi phí nhân lực và chi phí hệ thống chiếm tỷ trọng lớn. Thời gian xử lý chứng từ trung bình là 7 ngày, gây chậm trễ trong giao nhận hàng.
- **Tồn tại trong quy trình xử lý**: Quy trình quản lý chứng từ tại Yusen Logistics còn nhiều bước thủ công, thiếu đồng bộ, dẫn đến sai sót và trễ hạn trong 12% số lô hàng xuất khẩu.
- **Ứng dụng công nghệ chưa tối ưu**: Hệ thống logistics điện tử được áp dụng nhưng chưa tích hợp đầy đủ các khâu, làm giảm hiệu quả tự động hóa và giảm thiểu rủi ro.
- **Ảnh hưởng của nhân lực và chính sách**: Đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn tốt nhưng thiếu các chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng công việc.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên là do quy trình quản lý chứng từ chưa được chuẩn hóa và tự động hóa toàn diện, dẫn đến chi phí và thời gian xử lý cao. So với một số doanh nghiệp logistics khác trong ngành, Yusen Logistics có lợi thế về quy mô và mạng lưới nhưng chưa khai thác hiệu quả công nghệ thông tin. Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây về tầm quan trọng của công nghệ và nhân lực trong nâng cao hiệu quả logistics. Việc cải tiến quy trình và áp dụng công nghệ hiện đại sẽ giúp giảm thiểu sai sót, rút ngắn thời gian xử lý và giảm chi phí, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty trên thị trường quốc tế. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ chi phí theo từng loại và bảng so sánh thời gian xử lý chứng từ trước và sau cải tiến.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tự động hóa quy trình quản lý chứng từ**: Áp dụng hệ thống quản lý chứng từ điện tử tích hợp đầy đủ các khâu, giảm thiểu thủ công, hướng tới giảm thời gian xử lý xuống dưới 4 ngày trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban công nghệ thông tin và quản lý vận hành.
- **Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực**: Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao kỹ năng quản lý chứng từ và sử dụng công nghệ mới, tăng năng suất lao động lên 20% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng nhân sự phối hợp với các chuyên gia đào tạo.
- **Xây dựng chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo**: Thiết lập hệ thống thưởng cho các sáng kiến cải tiến quy trình và giảm chi phí, nhằm tăng động lực làm việc và cải tiến liên tục. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo công ty.
- **Tăng cường hợp tác với các đối tác vận tải và hải quan**: Thiết lập các hợp đồng dịch vụ rõ ràng, minh bạch, giảm thiểu rủi ro và chi phí phát sinh, nâng cao tỷ lệ hoàn thành kế hoạch lên trên 95% trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: Phòng kinh doanh và pháp chế.
- **Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý**: Triển khai các phần mềm quản lý hiện đại, tích hợp dữ liệu lớn và phân tích dự báo để nâng cao khả năng dự báo và xử lý sự cố. Chủ thể thực hiện: Ban công nghệ thông tin.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Doanh nghiệp logistics và giao nhận vận tải**: Nghiên cứu giúp cải thiện quy trình quản lý chứng từ, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.
- **Các nhà quản lý và chuyên gia trong ngành vận tải biển**: Cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển.
- **Cơ quan quản lý nhà nước về logistics và xuất nhập khẩu**: Hỗ trợ xây dựng chính sách và quy định phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển ngành logistics.
- **Sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành quản trị kinh doanh, logistics**: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tại Việt Nam.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển là gì?**  
Quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển là quá trình kiểm tra, sắp xếp, thực hiện và lưu trữ các chứng từ liên quan đến xuất khẩu hàng hóa bằng đường biển nhằm đảm bảo hàng hóa được vận chuyển đúng quy định và thanh toán đầy đủ.

2. **Tại sao nâng cao hiệu quả quản lý chứng từ lại quan trọng?**  
Nâng cao hiệu quả giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian xử lý, hạn chế sai sót và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong thị trường logistics quốc tế.

3. **Những loại chứng từ nào thường được quản lý trong xuất khẩu hàng biển?**  
Bao gồm chứng từ hải quan, vận tải (vận đơn), bảo hiểm, kho bãi, hóa đơn thương mại, giấy chứng nhận xuất xứ và các biên bản liên quan.

4. **Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả quản lý chứng từ?**  
Nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, công nghệ thông tin áp dụng trong quản lý và chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo là những yếu tố then chốt.

5. **Giải pháp nào hiệu quả nhất để nâng cao hiệu quả quản lý chứng từ?**  
Tự động hóa quy trình bằng hệ thống quản lý chứng từ điện tử tích hợp, kết hợp đào tạo nhân lực và xây dựng chính sách khuyến khích đổi mới được đánh giá là giải pháp hiệu quả nhất.

## Kết luận

- Hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển là yếu tố quyết định hiệu quả vận tải và thương mại quốc tế.  
- Thực trạng tại Yusen Logistics cho thấy còn nhiều hạn chế về chi phí, thời gian và quy trình xử lý chứng từ.  
- Nghiên cứu đề xuất các giải pháp tự động hóa, đào tạo nhân lực, chính sách khuyến khích và hợp tác đối tác nhằm nâng cao hiệu quả.  
- Việc áp dụng các giải pháp này dự kiến sẽ giảm thời gian xử lý chứng từ xuống dưới 4 ngày và tăng năng suất lao động lên 20% trong 3 năm tới.  
- Kêu gọi các doanh nghiệp logistics và cơ quan quản lý nhà nước cùng phối hợp triển khai để thúc đẩy phát triển ngành logistics Việt Nam bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN VẬN TẢI HÀNG HÓA VÀ QUẢN LÝ CHỨNG TỪ XUẤT KHẨU HÀNG BIỂN 1.1 Giới thiệu chung về hoạt động giao nhận vận tải hàng hóa 1.1 Khái niệm và các đặc trưng pháp lý Để làm rõ hơn nội dung của hoạt động quản lý chứng từ xuất khẩu hàng biển tác giả muốn làm rõ hơn một số khái niệm liên quan như Giao nhận, dịch vụ giao nhận, người giao nhận. Giao nhận là một hoạt động kinh tế có liên quan đến vận tải nhằm đưa hàng đến đích an toàn, là dịch vụ hải quan, là dịch vụ có liên quan đến vận tải có, là thuê mướn người vận tải, cũng có thể là người vận tải có phương tiện vận tải, có thể tham gia vận tải. (Lê Văn Thanh, 2016, tr20) Còn có thể định nghĩa giao nhận là tập hợp các nghiệp vụ liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi đến nơi nhận hàng. Giao nhận thực chất là tổ chức quá trình chuyên chở và giải quyết các thủ tục liên quan đến quá trình chuyên chở đó.

Như vậy, giao nhận là một ngành mang tính chất đặc thù nằm trong khâu lưu thông và phân phối hàng hóa. Dịch vụ giao nhận Giao nhận vận tải là những hoạt động nằm trong khâu lưu thông phân phối, một khâu quan trọng nối liền sản xuất với tiêu thụ, hai mặt chủ yếu của chu trình tái sản xuất xã hội. Giao nhận vận tải thực hiện chức năng đưa sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ, hoàn thành mặt thứ hai của lưu thông phân phối là phân phối vật chất, khi mặt thứ nhất là thủ tục thương mại đã hình thành. Giao nhận gắn liền và song hành với quá trình vận tải.

Thông qua giao nhận các tác nghiệp vận tải được tiến hành: tập kết hàng hoá, vận chuyển, xếp dỡ, lưu kho, Luan van 7 chuyển tải, đóng gói, thủ tục, chứng từ…Với nội hàm rộng như vậy, nên có rất nhiều định nghĩa về giao nhận. Theo quy tắc mẫu của Liên đoàn các hiệp hội giao nhận quốc tế (FIATA) về dịch vụ giao nhận, “dịch vụ giao nhận được định nghĩa như là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề về hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa”. Như vậy về cơ bản, giao nhận hàng hóa là tập hợp những công việc có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng). Người giao nhận Người ta thường hiểu người kinh doanh dịch vụ giao nhận hay các doanh nghiệp giao nhận là người giao nhận (Forwarder, Freight Forwarder, Forwarding Agent).

Theo FIATA, “người giao nhận là người lo toan để hàng hóa được chuyên chở theo hợp đồng ủy thác và hành động vì lợi ích của người ủy thác. Người giao nhận cũng đảm nhận thực hiện mọi công việc liên quan đến hợp đồng giao nhận như bảo quản, lưu kho trung chuyển, làm thủ tục hải quan, kiểm hoá”. Người giao nhận có thể là chủ hàng (khi chủ hàng tự đứng ra đảm nhận công việc giao nhận hàng hóa của mình), chủ tàu (khi chủ tàu thay mặt chủ hàng thực hiện dịch vụ giao nhận), công ty xếp dỡ hay kho hàng, người giao nhận chuyên nghiệp hay bất kỳ người nào khác có đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa. Người giao nhận với trình độ chuyên môn như: - Biết kết hợp nhiều phương thức vận tải với nhau.

- Biết tận dụng tối đa dung tích, trọng tải của các công cụ vận tải nhờ vào dịch vụ giao hàng. Luan van 8 - Biết kết hợp giữa vận tải – giao nhận – xuất nhập khẩu và liên hệ tốt với các tổ chức có liên quan đến quá trình vận chuyển hàng hóa như hải quan, đại lý hãng tàu, bảo hiểm, bến cảng… - Người giao nhận còn tạo điều kiện kinh doanh xuất nhập khẩu hoạt động có hiệu quả nhờ vào dịch vụ giao nhận của mình. Như vậy, nhà xuất nhập khẩu có thể sử dụng kho bãi của người giao nhận hay của người giao nhận đi thuê, từ đó giảm được chi phí sử dụng kho bãi. Bên cạnh đó cũng giảm được các chi phí như quản lý hành chính, bộ máy tổ chức đơn giản, có điều kiện tập trung vào kinh doanh xuất nhập khẩu.

Dù ở các nước khác nhau, tên gọi của người giao nhận có khác nhau, nhưng tất cả đều cùng mang một tên chung trong giao dịch quốc tế là “người giao nhận hàng hóa quốc tế” (international freight forwarder), và cùng làm một dịch vụ tương tự nhau, đó là dịch vụ giao nhận. Hiện nay, các nhà giao nhận Việt Nam đã đảm đương nhiều công việc khác có liên quan đến đóng gói, phân phối hàng hóa, vận tải đa phương thức. Phù hợp xu thế chung của quốc tế gọi họ là nhà cung ứng dịch vụ Logistics nên Việt Nam đã ban hành Luật thương mại 2005 trong đó quy định rõ trách nhiệm của các bên trong hoạt động dịch vụ Logistics (bao hàm cả khái niệm giao nhận hàng hóa). Các đặc trưng pháp lý Liên Bộ Tài chính, Công Thương, Công an, Quốc phòng vừa ban hành Thông tư liên tịch 64 quy định chế độ hóa đơn, chứng từ đối với hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường, có hiệu lực thi hành từ 1/7/2015.

Thông tư quy định rõ về hóa đơn, chứng từ đối với hàng hóa nhập khẩu vận chuyển từ cửa khẩu nhập khẩu vào nội địa. Theo đó, đối với trường hợp hàng hóa nhập khẩu do cơ sở sản xuất, kinh doanh trực tiếp nhập khẩu khi vận chuyển từ cửa khẩu vào nội địa phải có hóa đơn, chứng từ theo từng trường hợp. Luan van 9 Cụ thể, trường hợp hàng hóa nhập khẩu đã hoàn thành thủ tục hải quan khi vận chuyển phải có tờ khai hàng hóa nhập khẩu đã được cơ quan Hải quan quyết định thông quan hoặc giải phóng hàng. Trường hợp hàng hóa nhập khẩu chưa hoàn thành thủ tục hải quan bao gồm hàng hóa nhập khẩu đưa về bảo quản, hàng hóa nhập khẩu vận chuyển về nơi làm thủ tục hải quan khác với cửa khẩu nhập thì khi vận chuyển từ cửa khẩu nhập vào nội địa phải có tờ khai hàng hóa nhập khẩu đã được cơ quan Hải quan chấp thuận theo quy định.

Cơ sở sản xuất, kinh doanh hàng hóa nhập khẩu phải thực hiện đúng theo những nội dung phê duyệt của cơ quan Hải quan. Đối với hàng hóa nhập khẩu là hành lý của người nhập cảnh vào Việt Nam vượt quá tiêu chuẩn được miễn thuế thì phải khai hải quan và thực hiện các quy định của pháp luật về thuế, chính sách quản lý hàng hóa nhập khẩu. Khi vận chuyển hàng hóa vào nội địa phải có bản chính tờ khai hải quan có xác nhận đã hoàn thành thủ tục hải quan và bản chính biên lai nộp thuế nhập khẩu. Đối với hàng hóa nhập khẩu đưa vào chợ biên giới, chợ cửa khẩu, chợ trong khu kinh tế cửa khẩu thì phải có tờ khai hàng hóa nhập khẩu được cơ quan Hải quan xác nhận thông quan hàng hóa.

Nếu hàng hóa nhập khẩu là mặt hàng nhà nước quy định phải dán tem hàng nhập khẩu thì ngoài các hóa đơn, chứng từ áp dụng đối với từng trường hợp cụ thể, các hàng hóa nhập khẩu này phải có tem hàng nhập khẩu dán vào hàng hóa theo quy định. Việc giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu phải dựa trên cơ sở pháp lý như: các quy phạm pháp luật quốc tế (các công ước về vận đơn, vận tải; công ước về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế…), các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước Việt nam về giao nhận vận tải; các loại hợp đồng và L/C… thì mới đảm bảo quyền lợi của chủ hàng xuất nhập khẩu. Các quy phạm pháp luật quốc tế có thể kể ra như: Công ước Vienne 1980 về buôn bán quốc tế. Luan van 10 Công ước quốc tế để thống nhất một số quy tắc về vận đơn đường biển, ký tại Brussels ngày 25/08/1924.

Nghị định thư sửa đổi Công ước quốc tế để thống nhất một số quy tắc về vận đơn đường biển (Nghị định thư Visby 1968). Công ước Liên hiệp quốc về chuyên chở hàng hóa bằng đường biển, 1978. Nhà nước Việt Nam cũng đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến vận tải, xếp dỡ, giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu như: Bộ luật hàng hải 1990. Luật Hải quan.

Luật thương mại năm 2005. Nghị định 140/2007/NĐ-CP ngày 05/09/2007 Quy định chi tiết Luật Thương mại về điều kiện kinh doanh dịch vụ Logistics và giới hạn trách nhiệm đối với thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics.2 Vai trò của người giao nhận Người ta thường hiểu người kinh doanh dịch vụ giao nhận hay các doanh nghiệp giao nhận là người giao nhận (Forwarder, Freight Forwarder, Forwarding Agent). Theo FIATA, “người giao nhận là người lo toan để hàng hóa được chuyên chở theo hợp đồng ủy thác và hành động vì lợi ích của người ủy thác. Người giao nhận cũng đảm nhận thực hiện mọi công việc liên quan đến hợp đồng giao nhận như bảo quản, lưu kho trung chuyển, làm thủ tục hải quan, kiểm hoá”.

Người giao nhận có thể là chủ hàng (khi chủ hàng tự đứng ra đảm nhận công việc giao nhận hàng hóa của mình), chủ tàu (khi chủ tàu thay mặt chủ hàng thực hiện dịch vụ giao nhận), công ty xếp dỡ hay kho hàng, người giao nhận chuyên nghiệp hay bất kỳ người nào khác có đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa. Người giao nhận với trình độ chuyên môn như: Biết kết hợp nhiều phương thức vận tải với nhau. Luan van 11 Biết tận dụng tối đa dung tích, trọng tải của các công cụ vận tải nhờ vào dịch vụ giao hàng. Biết kết hợp giữa vận tải – giao nhận – xuất nhập khẩu và liên hệ tốt với các tổ chức có liên quan đến quá trình vận chuyển hàng hóa như hải quan, đại lý hãng tàu, bảo hiểm, bến cảng… Người giao nhận còn tạo điều kiện kinh doanh xuất nhập khẩu hoạt động có hiệu quả nhờ vào dịch vụ giao nhận của mình.

Như vậy, nhà xuất nhập khẩu có thể sử dụng kho bãi của người giao nhận hay của người giao nhận đi thuê, từ đó giảm được chi phí sử dụng kho bãi. Bên cạnh đó cũng giảm được các chi phí như quản lý hành chính, bộ máy tổ chức đơn giản, có điều kiện tập trung vào kinh doanh xuất nhập khẩu.