lời mở đầu và kết luận khóa luận gồm 3 chƣơng chính: Chƣơng 1: Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất. Chƣơng 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần May Trƣờng Sơn. Chƣơng 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần May Trƣờng Sơn. Sinh viên: Trịnh Thị Duyên_QT1504K 2 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.
Bản chất và nội dung kinh tế của chi phí sản xuất Trong sự phát sinh và phát triển của loài ngƣời đã gắn liền với quá trình sản xuất. Nền sản xuất xã hội của bất kỳ phƣơng thức sản xuất nào cũng gắn liền với sự vận động và tiêu hao các yếu tố cơ bản tạo nên quá trình sản xuất. Nói cách khác, quá trình sản xuất hàng hoá là quá trình kết hợp giữa 3 yếu tố: tƣ liệu sản xuất, đối tƣợng lao động và sức lao động. Đồng thời, quá trình sản xuất hàng hoá cũng chính là quá trình tiêu hao của chính bản thân các yếu tố trên.
Nhƣ vậy, để tiến hành sản xuất hàng hoá, ngƣời sản xuất phải phân bổ chi phí về thù lao lao động, về tƣ liệu lao động và đối tƣợng lao động. Chính vì thế, sự hình thành nên các chi phí sản xuất để tạo ra giá trị sản phẩm sản xuất là tất yếu khách quan, không phụ thuộc vào ý trí chủ quan của con ngƣời sản xuất. Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hoá cần thiết cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh mà doanh nghiệp phải chi ra trong một thời kỳ kinh doanh. Nhƣ vậy, chỉ đƣợc tính là chi phí của kỳ kế toán những hao phí về tài sản và lao động có liên quan đến khối lƣợng sản phẩm sản xuất ra trong kỳ chứ không phải mọi khoản chi ra trong kỳ kế toán.
Các doanh nghiệp chấp nhận bỏ ra các chi phí nhằm mục đích là tạo ra những giá trị sử dụng nhất định cho xã hội biểu hiện thành các mặt hàng khác nhau. Xuất phát từ mục đích sản xuất và nguyên tắc kinh doanh mọi doanh nghiệp khi sản xuất và tiêu thụ một sản phẩm đều phải tính toán xem hết bao nhiêu chi phí, các loại chi phí và tỷ trọng của từng loại chi phí cấu thành trong sản phẩm nhƣ thế nào, khả năng để hạ thấp các loại chi phí này ra sao, cuối cùng thỏa mãn đƣợc mục tiêu chính là hạ giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp. Bản chất và chức năng của giá thành sản phẩm 1.1 Bản chất của giá thành sản phẩm Bản chất của giá thành sản phẩm là sự dịch chuyển giá trị của các yếu tố vật chất vào giá trị sản phẩm đƣợc sản xuất và tiêu thụ. Chƣa có sự chuyển dịch này thì không thể nói đến chi phí và giá thành sản phẩm.
Trong điều kiện của nền kinh tế thị trƣờng, giá thành sản phẩm bao gồm toàn bộ các khoản hao phí vật chất thực tế cần đƣợc bù đắp bất kể nó thuộc bộ phận nào trong cấu thành Sinh viên: Trịnh Thị Duyên_QT1504K 3 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng giá trị sản phẩm. Hạch toán giá thành chính là tính toán, xác định sự chuyển dịch các yếu tố vật chất tham gia vào khối lƣợng sản phẩm vừa thoát khỏi quá trình sản xuất và tiêu thụ nhằm mục đích thực hiện các chức năng của giá thành sản phẩm (chức năng bù đắp, chức năng lập giá và chức năng đòn bẩy kinh tế). Định nghĩa nêu trên cũng cho phép chúng ta thiết lập mối quan hệ chặt chẽ giữa giá thành sản phẩm với các yếu tố chi phối các phƣơng thức chuyển dịch giá trị của yếu tố vật chất vào giá trị sản phẩm. Đó là các yếu tố thuộc về mặt kỹ thuật và xã hội của quá trình tái sản xuất.2 Chức năng của giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm là chỉ tiêu chất lƣợng tổng hợp có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác quản lý của các doanh nghiệp và của nền kinh tế.
Do đó chỉ tiêu giá thành luôn đƣợc xem là một chỉ tiêu cần đƣợc xác định một cách chính xác, trung thực để giúp các doanh nghiệp cũng nhƣ giúp cho Nhà nƣớc có căn cứ xem xét, đánh giá, kiểm tra và đề xuất các biện pháp thích ứng với hoạt động kinh doanh trong từng giai đoạn cụ thể. Sau đây là một vài chức năng chủ yếu của giá thành: Chức năng thước đo bù đắp chi phí: Giá thành của sản phẩm biểu hiện những hao phí vật chất mà các doanh nghiệp đã bỏ ra để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Những hao phí vật chất này cần đƣợc bù đắp một cách đầy đủ, kịp thời để đảm bảo yêu cầu tái sản xuất. Bù đắp hao phí sản xuất là vấn đề quan tâm đầu tiên của các doanh nghiệp bởi hiệu quả kinh tế đƣợc biểu hiện ra trƣớc hết ở chỗ doanh nghiệp có khả năng bù lại những gì mình đã bỏ ra hay không.
Đủ bù đắp là khởi điểm của hiệu quả và đƣợc coi nhƣ là yếu tố đầu tiên để đƣợc xem xét hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Chức năng lập giá: Sản phẩm do các doanh nghiệp sản xuất ra là sản phẩm hàng hóa đƣợc thực hiện giá trị trên thị trƣờng thông qua giá cả. Giá cả sản phẩm đƣợc xây dựng trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết, biểu hiện mặt giá trị sản phẩm. Khi tiêu thụ sản phẩm doanh nghiệp cần thiết kế mức giá sao cho bù đắp đƣợc hao phí sản xuất cũng nhƣ việc có thể tái sản xuất.
Để thực hiện đƣợc yêu cầu bù đắp hao phí vật chất thì khi xây dựng giá phải căn cứ vào giá thành sản phẩm. Tuy nhiên giá thành sản phẩm của từng doanh nghiệp không phải là cơ sở để xây dựng giá. Để xây dựng giá ngƣời ta phải căn cứ vào giá thành bình quân của ngành, của địa phƣơng đƣợc sản xuất trong những điều kiện trung bình. Sinh viên: Trịnh Thị Duyên_QT1504K 4 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng Giá thành phải là những hao phí đƣợc xã hội chấp nhận thì mới đƣợc sử dụng làm căn cứ lập giá cho nên việc đƣa ra các định mức hao phí trong giá thành sản phẩm có ý nghĩa vô cùng quan trọng khi sử dụng giá thành làm căn cứ để lập giá.
Chức năng đòn bẩy kinh tế: Doanh lợi của doanh nghiệp cao hay thấp phụ thuộc trực tiếp vào giá thành sản phẩm. Các doanh nghiệp luôn phấn đấu hạ thấp giá thành bằng nhiều phƣơng pháp để tăng lợi nhuận, chúng sẽ giúp doanh nghiệp tăng cƣờng đầu tƣ, sản xuất, mở rộng thị trƣờng. Khi vận dụng chức năng đòn bẩy kinh tế của giá thành cần thấy là từng yếu tố chi phí, từng loại giá thành chỉ phát sinh và xuất hiện dƣới dạng riêng biệt là một yếu tố của giá thành toàn bộ. Do vậy khi đánh giá tính chất đòn bẩy của giá thành cần gắn theo từng loại giá thành, từng yếu tố chi phí so với tổng thể của nó.
Phân loại chi phí sản xuất Phân loại chi phí sản xuất là nội dung quan trọng đầu tiên cần phải thực hiện để phục vụ cho việc tổ chức theo dõi, tập hợp chi phí sản xuất để tính đƣợc giá thành và kiểm soát chặt chẽ các loại chi phí sản xuất phát sinh. Để thuận lợi cho công tác quản lý và hạch toán, cần thiết phải tiến hành phân loại chi phí sản xuất. Xuất phát từ các mục đích và yêu cầu khác nhau của quản lý, chi phí sản xuất cũng đƣợc phân loại theo những tiêu thức khác nhau. Thông thƣờng chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đƣợc phân loại theo các tiêu thức sau đây: 1.1 Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí Theo cách phân loại này thì chi phí sản xuất phát sinh nếu có cùng nội dung kinh tế đƣợc sắp xếp vào một yếu tố bất kể là nó phát sinh ở bộ phận nào, dùng để sản xuất ra sản phẩm.
Chi phí sản xuất đƣợc chia thành 5 yếu tố chi phí sau: - Chi phí nguyên liệu, vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, công cụ, dụng cụ… mà doanh nghiệp đã sử dụng cho hoạt động sản xuất – kinh doanh trong kỳ (loại trừ giá trị vật liệu dùng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi). - Chi phí nhân công: bao gồm toàn bộ số tiền lƣơng, phụ cấp và các khoản trích trên tiền lƣơng theo quy định của công nhân, viên chức hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Loại này có thể chia thành 2 yếu tố: chi phí tiền lƣơng và chi phí BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN. Sinh viên: Trịnh Thị Duyên_QT1504K 5 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng - Chi phí khấu hao TSCĐ: Phản ánh tổng số khấu hao TSCĐ phải trích trong kỳ của tất cả TSCĐ sử dụng cho SXKD trong kỳ.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài dùng vào SXKD. - Chi phí khác bằng tiền: Phản ánh toàn bộ chi phí khác bằng tiền chƣa phản ánh ở các yếu tố trên dùng vào hoạt động SXKD trong kỳ. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố có tác dụng giúp ta biết đƣợc những chi phí đã dùng vào sản xuất và tỷ trọng của từng chi phí đó là bao nhiêu, là cơ sở để phân tích đánh giá tình hình thực hiện chi phí sản xuất, làm cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch cung ứng vật tƣ, tiền vốn, huy động sử dụng lao động, xây dựng kế hoạch khấu hao TSCĐ… 1.2 Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục giá thành là sắp xếp những chi phí có những công dụng giống nhau vào cùng một khoản mục chi phí. Chi phí sản xuất bao gồm 3 khoản mục chi phí: - Chi phí nguyên, vật liệu trực tiếp: Phản ánh toàn bộ chi phí về nguyên, vật liệu chính, phụ, nhiên liệu… tham gia trực tiếp vào việc sản xuất, chế tạo sản phẩm hay thực hiện lao vụ, dịch vụ.