CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN PHẨM 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT. Chi phí sản xuất. Khái niệm chi phí sản xuất Khái niệm chi phí sản xuất , chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm).
Thực chất chi phí là sự dịch chuyển vốn dịch chuyển giá trị của các yếu tố sản xuất vào các đối tượng tính giá. Phân biệt gữa chi phí và chi tiêu chi phí là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hoá cần thiết cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh mà doanh nghiệp phải ra trong thời kỳ kinh doanh. Như vậy chỉ được tính là chi phí của kỳ hạch toán những hao phí về tài sản và lao động có liên quan đến khối lượng sản phẩm sản xuất ra trong thời kỳ chứ không phải mọi khoản chi ra trong thời kỳ hạch toán. Ngược lại chi tiêu là sự giảm đi, đơn thuần các loại vật tư, tài sản, tiền vốn của doanh nghiệp, bất kể nó được dùng vào mục đích gì.
Tổng số chi tiêu trong kỳ của doanh nghiệp bao gồm chi tiêu cho quá trình cung cấp, chi tiêu cho quá trình sản xuất kinh doanh và chi tiêu cho quá trình tiêu thụ. Hoàng Kim Thanh 3 Lớp: Kế toán 5 - K34 Luan van Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 1. Phân loại chi phí sản xuất a. Phân loại theo yếu tố chi phí.
Phân loại, chi phí sản xuất là nội dung quan trọng đầu tiên cần phải thực hiện để phục vụ cho việc tổ chức theo dõi tập hợp chi phí sản xuất để tính được giá thành sản phẩm và kiểm soát chặt chẽ các loại chi phí sản xuất kinh doanh. Để thuận lợi cho công tác quản lý và hạch toán cần thiết phải tiến hành phân loại chi phí sản xuất. Phân loại chi phí sản xuất là việc sắp xếp chi phí sản xuất vào từng loại, từng nhóm khác nhau theo những đặc trưng nhất định. Xuất phát từ các mục tiêu và yêu cầu khác nhau của quản lý, chi phí sản xuất cũng được phân loại theo những tiêu thức khác nhau phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố.
- Yếu tố nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ ……sử dụng vào sản xuất kinh doanh - Yếu tố nhiên liệu động lực sử dụng vào quá trình - Yếu tố BHXH, BHYT, kinh phí công đoàn trích theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lương phải trả công nhân viên. - Yếu tố khấu hao tài sản cố định: Là toàn bộ số khấu hao phải trích trong kỳ của tất cả các tài sản cố định sử dụng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ. - Dịch vụ mua ngoài dùng vào sản xuất kinh doanh. - Yếu tố chi phí khác bằng tiền: Là toàn bộ chi phí khác bằng tiền chưa phản ánh vào các yếu tố trên dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ phân loại theo cách này cho ta biết tỷ trọng và kết cấu của từng loại chi phí sản xuất mà doanh nghiệp đã dùng vào quá trình sản xuất trong kỳ.
Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí trong giá thành: Theo quy định hiện nay, cổ phần sản xuất sản phẩm bao gồm 3 khoản mục sau: Hoàng Kim Thanh 4 Lớp: Kế toán 5 - K34 Luan van Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Phản ánh toàn bộ chi phí về nguyên vật liệu chính, phụ, nhiên liệu tham gia trực tiếp vào việc sản xuất chế tạo sản phẩm hay thực hiện lao vụ, dịch vụ. Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm tiền lương phụ cấp, BHXH , BHYT và và kinh phí cố định được tính vào cổ phần sản xuất chi phí sản xuất chung là những chi phí phát sinh trong phạm vi phân xưởng (trừ chi phí vật liệu và nhân công trực tiếp). Ngoài ra khi tính giá thành, toàn bộ thì chỉ tiêu giá thành còn bao gồm khoản mục chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí bán hàng. Phân loại theo công nghệ với khối lượng sản phẩm sản xuất ra cụ thể như sau: Chi phí sản xuất chung được chia thành 2 yếu tố.
Một là chi phí sản xuất chung cố định là chi phí sản xuất gián tiếp không thay đổi theo sản lượng sản phẩm sản xuất ra như chi phí khấu hao và chi phí bảo dưỡng máy móc thiết bị chi phí hành chính trong phân xưởng. Hai là chi phí sản xuất chung bíên đổi là chi phí gián tiếp thay đổi trực tiếp hoặc gần như trực tiếp theo sản lượng sản phẩm dở dang, ví dụ như chi phí nguyên vật liệu, chi phí dịch vụ mua ngoài. Ngoài hai cách phân loại chủ yếu trên chi phí sản xuất còn được phân loại theo những cách sau: Phân loại theo chức năng trong sản xuất kinh doanh. Phân loại theo cách thức kết chuyển chi phí.
Phân loại theo công nghệ của chi phí với khối lượng công việc và sẩn phẩm hoàn thành. Phân loại theo khả năng kiểm soát. Hoàng Kim Thanh 5 Lớp: Kế toán 5 - K34 Luan van Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Việc phân loại chi phí sản xuất có tác dụng kiểm tra, phân tích quá trình phát sinh chi phí và hình thành giá thành sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường làm cơ sở lập kế hoạch kinh doanh và dự án cho tương lai. Giá thành sản phẩm.
Khái niệm giá thành sản phẩm. Giá thành sản phẩm là một phạm trù kinh tế gắn liền với sản xuất hàng hoá. Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu quan trọng củ quản lý theo nguyên tắc hạch toán kinh tế. Giá thành sản phẩm được tính toán, xây dựng theo từng loại sản phẩm, dịch vụ hoàn thành cụ thể vậy giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống và lao động vật hoá và doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến khối lượng sản phẩm công tác lao dịch vụ đã hoàn thành.
Việc nghiên cứu chỉ tiêu giá thành chỉ tiêu giá thành sản phẩm có vai trò quan trọng nó liên quan đến việc xác định kết quả sản xuất kinh doanh trong đơn vị, chỉ có xác định đúng đắn chỉ tiêu giá thành sản phẩm mới có cơ sở cho việc xác định chính xác khối lượng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Để đáp ứng nhu cầu quản lý hạch toán, thực hiện kế hoạch hạ giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh trên thị trường thì việc phân loại giá thành sản phẩm là một việc làm không thể thiếu. Phân loại giá thành sản phẩm a.Phân loại theo thời điểm và nguồn số liệu để tính giá thành. Theo tiêu thức này giá thành bao gồm.
- Giá thành kế hoạch: Giá thành kế hoạch được xác định trước khi bước vào kinh doanh trên cơ sở giá thành thực tế kỳ trước và các định mức, dự toán chi phí của kỳ kế hoạch. - Giá thành định mức: Giá thành định mức cũng được xác định khi bắt đầu sản xuất sản phẩm. Tuy nhiên khác với giá thành kế hoạch được xây dựng Hoàng Kim Thanh 6 Lớp: Kế toán 5 - K34 Luan van Chuyên đề thực tập tốt nghiệp trên cơ sở các định mức bình quân tiên tến và không biến đổi trong suốt cả kỳ kế hoạch, giá thành định mức lại được xây dựng trên cơ sở định mức chi phí hiện hành tại từng thời điểm nhất định trong kỳ kế hoạch nên giá thành định mức luôn thay đổi phù hợp với sự thay đổi của các định mức chi phí đạt được trong quá trình sản xuất sản phẩm. Giá thành định mức được xem là căn cứ để kiểm soát tình hình thực hiện các định mức tiêu hao các yếu tố vật chất khác nhau phát sinh trong quá trình sản xuất.
- Giá thành thực tế: Là chỉ tiêu được xác định sau khi kết thúc quá trình sản xuất sản phẩm trên cơ sở các chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất. - Sản phẩm giá thành thực tế. Là chỉ tiêu được xác định sau khi đã hoàn thành công việc sản xuất sản phẩm dựa căn cứ vào chi phí thực tế phát sinh.Phân loại theo phạm vi phát sinh chi phí. Theo tiêu thức này giá thành được chia thành hai loại sau: Giá thành sản xuất (giá thành công xưởng) là chỉ tiêu phản ánh tất cả những chi phí phát sinh đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xưởng sản xuất chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung.
Giá thành tiêu thụ (giá thành toàn bộ): Là chi tiêu phản ánh tất cả những chi phí phát sinh liên quan đến sản xuất, tiêu thụ sản phẩm (chi phí sản xuất, chi phí quản lý và chi phí bán hàng). Giá thành tiêu thụ được tính theo công thức. Giá thành toàn bộ của Giá thành sản Chi phí Chi phí = + + sản phẩm tiêu thụ xuất sản phẩm Quản lý Tiêu thụ 1. Mối quan hệ gữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.
Gữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm có mối liên hệ mật thiết với nhau. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất là tiền đề, là điều kiện để tính giá thành sản phẩm, còn tính giá thành sản phẩm là mục đích cuối cùng của tập hợp chi Hoàng Kim Thanh 7 Lớp: Kế toán 5 - K34 Luan van Chuyên đề thực tập tốt nghiệp phí sản xuất. Muốn tính được giá thành sản phẩm phải dựa vào chi phí sản xuất đẫ tập hợp được. Chi phí sản xuất bao gồm toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ của hoạt động sản xuất chính, hoạt động sản xuất ngoài cơ bản của doanh nghiệp.
Còn giá thành sản phẩm chỉ bao gồm chi phí có liên quan đến khối lượng của sản phẩm đã hoàn thành trong đó bao gồm chi phí dở dang đầu kỳ, chi phí phát sinh trong kỳ. Có thể phản ánh mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm qua sơ đồ dưới đây.