Phân Tích Các Tội Phạm Về Khủng Bố Theo Luật Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích các tội phạm khủng bố theo luật hình sự Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về pháp lý và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: Gs. Nguyễn Ngọc Anh
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự
• Đề tài: Các Tội Phạm Về Khủng Bố Theo Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI PHẠM KHỦNG BỐ
• 1.1. Khái niệm về khủng bố và đặc điểm của khủng bố
• 1.1.1. Khái niệm về khủng bố
• 1.1.2. Các đặc điểm của khủng bố
• 1.2. Lịch sử hình thành và phát triển quy định các tội phạm về khủng bố trong Luật hình sự Việt Nam
• 1.2.1. Giai đoạn từ trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985
• 1.2.2. Từ khi ban hành Bộ luật hình sự 1985 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự 1999
• 1.2.3. Từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 đến nay
• 1.3. Tham khảo pháp luật quốc tế về tội phạm khủng bố
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 1999 VỀ CÁC TỘI PHẠM KHỦNG BỐ VÀ THỰC TIẾN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH VỀ CÁC TỘI PHẠM NÀY
• 2.1. Các tội khủng bố trong Bộ luật hình sự năm 1999
• 2.1.1. Khái niệm, dấu hiệu pháp lý của tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 84 Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009)
• 2.1.2. Khái niệm và dấu hiệu pháp lý của tội khủng bố theo Điều 230a Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009)
• 2.1.3. Khái niệm và dấu hiệu pháp lý của tội tài trợ cho khủng bố quy định tại Điều 230b Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009)
• 2.2. Thực tiễn áp dụng các quy định về tội phạm khủng bố
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VỀ CÁC TỘI PHẠM KHỦNG BỐ VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH VỀ TỘI PHẠM KHỦNG BỐ Ở NƯỚC TA TRONG TÌNH HÌNH HIỆN NAY
• 3.1. Hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) về các tội phạm khủng bố
• 3.1.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009) về các tội khủng bố
• 3.1.2. Nội dung sửa đổi, bổ sung cụ thể hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) các tội về khủng bố
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) về các tội khủng bố trong tình hình hiện nay
• 3.2.1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật cho nhân dân
• 3.2.2. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật, Tòa án với các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công dân trong việc phát hiện, xử lý, cải tạo, giáo dục người phạm tội
• 3.2.3. Nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm khủng bố ở Việt Nam trong tình hình hiện nay
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tội Phạm Khủng Bố Theo Luật Hình Sự Việt Nam

Tội phạm khủng bố là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất hiện nay, không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn cầu. Khủng bố không chỉ đe dọa an ninh quốc gia mà còn ảnh hưởng đến sự ổn định của xã hội. Luật hình sự Việt Nam đã có những quy định cụ thể về các tội phạm này, nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Việc hiểu rõ về khái niệm và các quy định liên quan đến tội phạm khủng bố là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm này.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm Của Tội Phạm Khủng Bố

Khủng bố được định nghĩa là hành vi có chủ đích nhằm gây ra sự sợ hãi, hoang mang trong cộng đồng. Đặc điểm của tội phạm khủng bố bao gồm tính chất có tổ chức, sử dụng bạo lực và mục tiêu chính trị. Những hành vi này không chỉ xâm phạm đến tính mạng con người mà còn đe dọa đến an ninh quốc gia.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Quy Định Về Tội Phạm Khủng Bố Tại Việt Nam

Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong việc quy định các tội phạm khủng bố trong Bộ luật hình sự. Từ năm 1985 đến nay, các quy định đã được sửa đổi và bổ sung để phù hợp với tình hình thực tế và yêu cầu quốc tế. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phòng chống khủng bố mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các cơ quan chức năng.

II. Các Tội Phạm Khủng Bố Theo Bộ Luật Hình Sự Việt Nam

Bộ luật hình sự Việt Nam quy định rõ ràng về các tội phạm khủng bố, bao gồm tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân, tội khủng bố và tội tài trợ cho khủng bố. Những quy định này không chỉ giúp xác định rõ ràng hành vi phạm tội mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý các đối tượng vi phạm.

2.1. Tội Khủng Bố Nhằm Chống Chính Quyền Nhân Dân

Theo Điều 84 Bộ luật hình sự, tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân được quy định với các dấu hiệu pháp lý cụ thể. Hành vi này không chỉ xâm phạm đến an ninh quốc gia mà còn gây ra sự hoang mang trong cộng đồng.

2.2. Tội Khủng Bố Theo Điều 230a

Điều 230a quy định về tội khủng bố, với các dấu hiệu pháp lý rõ ràng. Hành vi này được coi là một trong những tội phạm nghiêm trọng nhất, đe dọa đến an ninh và trật tự xã hội.

2.3. Tội Tài Trợ Cho Khủng Bố Theo Điều 230b

Tội tài trợ cho khủng bố được quy định tại Điều 230b, nhằm xử lý các hành vi hỗ trợ tài chính hoặc vật chất cho các tổ chức khủng bố. Điều này thể hiện sự quyết tâm của Việt Nam trong việc ngăn chặn và xử lý các hành vi khủng bố.

III. Thực Tiễn Áp Dụng Quy Định Về Tội Phạm Khủng Bố

Việc áp dụng các quy định về tội phạm khủng bố trong thực tiễn gặp nhiều thách thức. Các cơ quan chức năng cần nâng cao năng lực và phối hợp chặt chẽ để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi khủng bố. Thực tiễn cho thấy, việc áp dụng pháp luật cần linh hoạt và phù hợp với tình hình thực tế.

3.1. Thực Trạng Tội Phạm Khủng Bố Tại Việt Nam

Tình hình tội phạm khủng bố tại Việt Nam hiện nay có nhiều diễn biến phức tạp. Các cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý nhiều vụ việc liên quan đến khủng bố, tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn trong việc xác định và xử lý các đối tượng vi phạm.

3.2. Những Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Pháp Luật

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc áp dụng pháp luật về khủng bố là sự thiếu hụt thông tin và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến việc phát hiện và xử lý các hành vi khủng bố chưa hiệu quả.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phòng Chống Tội Phạm Khủng Bố

Để nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm khủng bố, Việt Nam cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Việc tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người dân là rất cần thiết. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và tổ chức xã hội.

4.1. Tăng Cường Công Tác Tuyên Truyền Pháp Luật

Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về khủng bố cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức của người dân. Việc này không chỉ giúp người dân hiểu rõ về khủng bố mà còn tạo ra sự đồng thuận trong xã hội.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Các Cơ Quan Chức Năng

Các cơ quan chức năng cần được đào tạo và nâng cao năng lực trong việc phát hiện và xử lý các hành vi khủng bố. Việc này sẽ giúp tăng cường hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm khủng bố.

V. Kết Luận Về Tội Phạm Khủng Bố Theo Luật Hình Sự Việt Nam

Tội phạm khủng bố là một vấn đề nghiêm trọng và phức tạp, đòi hỏi sự quan tâm và nỗ lực từ nhiều phía. Việc hoàn thiện các quy định pháp luật về khủng bố là cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Tương lai của công tác phòng chống khủng bố tại Việt Nam cần được xây dựng trên cơ sở hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực của các cơ quan chức năng.

5.1. Tương Lai Của Công Tác Phòng Chống Khủng Bố

Công tác phòng chống khủng bố tại Việt Nam trong tương lai cần được chú trọng hơn nữa. Việc hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực của các cơ quan chức năng sẽ là yếu tố quyết định trong việc ngăn chặn các hành vi khủng bố.

5.2. Đề Xuất Hoàn Thiện Pháp Luật Về Khủng Bố

Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các quy định pháp luật về khủng bố để phù hợp với tình hình thực tế. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phòng chống khủng bố mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các cơ quan chức năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh an ninh quốc tế diễn biến phức tạp, tội phạm khủng bố đã trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đến nền hòa bình và an ninh toàn cầu. Tính đến thời điểm nghiên cứu, Liên hợp quốc đã thông qua 19 điều ước quốc tế đa phương về phòng, chống khủng bố, trong đó Việt Nam đã chủ động gia nhập 13 văn kiện pháp lý quan trọng. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam trong một thời gian dài chủ yếu tiếp cận hành vi khủng bố dưới góc độ tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia, dẫn đến nhiều khó khăn trong hoạt động hợp tác tư pháp quốc tế và dẫn độ tội phạm.

Luận văn thạc sĩ luật học chuyên ngành Luật Hình sự tập trung giải quyết vấn đề bất cập giữa quy định của pháp luật hình sự với thực tiễn đấu tranh phòng, chống khủng bố trong giai đoạn hội nhập. Mục tiêu trọng tâm của đề tài là làm sáng tỏ bản chất lý luận, đánh giá thực trạng các quy phạm pháp luật hình sự về tội phạm khủng bố, đồng thời khảo sát thực tiễn áp dụng các quy định tại Bộ luật Hình sự năm 1999 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009) cùng sự tương thích với Luật Phòng, chống khủng bố năm 2013.

Phạm vi nghiên cứu của luận văn bao quát khoảng thời gian 15 năm (từ năm 2000 đến năm 2014) trên phạm vi cả nước. Trong đó, thực tiễn áp dụng tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân theo Điều 84 được khảo sát xuyên suốt 15 năm, còn tội khủng bố theo Điều 230a và tội tài trợ cho khủng bố theo Điều 230b được theo dõi, phân tích chuyên sâu trong 5 năm (từ ngày 01/01/2010 đến hết năm 2014). Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện 3 điều luật then chốt trong Bộ luật Hình sự, góp phần nâng tỷ lệ xử lý đúng tội danh đạt 100%, đồng thời tháo gỡ khoảng 70% các trở ngại pháp lý trong đàm phán tương trợ tư pháp và dẫn độ quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 2 lý thuyết nền tảng: Lý thuyết cấu thành tội phạm trong khoa học luật hình sự Việt Nam và Lý thuyết tương trợ tư pháp quốc tế trong đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia. Đề tài vận dụng mô hình phân tích cấu thành tội phạm truyền thống dựa trên 4 yếu tố cơ bản: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan để bóc tách từng tội danh cụ thể.

Khung lý thuyết của luận văn làm rõ 4 khái niệm pháp lý cốt lõi:

1. Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 84 Bộ luật Hình sự 1999 sửa đổi 2009): Hành vi xâm phạm hoặc đe dọa xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tự do thân thể của con người với mục đích chính trị là làm suy yếu hoặc lật đổ chính quyền nhân dân.
2. Tội khủng bố (Điều 230a Bộ luật Hình sự 1999 sửa đổi 2009): Hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người hoặc phá hủy tài sản nhằm mục đích gây ra tình trạng hoảng sợ trong công chúng.
3. Tội tài trợ cho khủng bố (Điều 230b Bộ luật Hình sự 1999 sửa đổi 2009): Hành vi cố ý huy động, hỗ trợ hoặc cung cấp tiền, tài sản cho cá nhân, tổ chức khủng bố mà không nhất thiết phải tham gia trực tiếp với vai trò đồng phạm.
4. Khái niệm khủng bố mở rộng theo Điều 3 Luật Phòng, chống khủng bố năm 2013: Bao gồm cả chủ thể cá nhân lẫn tổ chức, mở rộng khách thể tác động sang hệ thống công nghệ thông tin, viễn thông và cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật quốc gia, 13 công ước quốc tế của Liên hợp quốc, Hiệp định chống khủng bố ASEAN năm 2007, cùng 100% các báo cáo thống kê định kỳ và tài liệu tổng kết công tác phòng chống khủng bố của Bộ Công an và Tòa án nhân dân tối cao trong giai đoạn 2000–2014.

Về phương pháp phân tích, luận văn sử dụng phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp so sánh luật học (đối chiếu quy định của Việt Nam với pháp luật của Liên bang Nga, Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Cộng hòa Pháp và Australia), phương pháp thống kê và tổng hợp xã hội học pháp luật.

Nghiên cứu tiến hành khảo sát cỡ mẫu gồm 50 vụ án và vụ việc điển hình liên quan đến các hành vi mang tính chất bạo lực, đe dọa bạo lực, chống chính quyền và tài trợ tài chính trong thời gian 15 năm. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích dựa trên hồ sơ các vụ việc đã được thụ lý, xét xử hoặc phát hiện qua công tác an ninh. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích và chọn mẫu này là nhằm đảm bảo tính chính xác tuyệt đối về dấu hiệu pháp lý, giúp phản ánh chân thực các vướng mắc trong khâu định tội danh giữa tội xâm phạm an ninh quốc gia và tội xâm phạm trật tự an toàn công cộng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự giai đoạn 2000–2014 đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

1. Bước tiến lớn trong việc phân hóa tội danh từ năm 2009: Trước thời điểm Luật sửa đổi năm 2009 có hiệu lực, 100% các hành vi khủng bố chỉ được xem xét dưới góc độ xâm phạm an ninh quốc gia theo Điều 84. Việc bổ sung Điều 230a và Điều 230b đã mở rộng phạm vi điều chỉnh, giúp xử lý thích đáng khoảng 80% các dạng hành vi khủng bố phi chính trị nhằm gây hoảng sợ công chúng và hành vi chu cấp tài chính độc lập.

2. Tồn tại khoảng trống pháp lý lớn về chủ thể tội phạm: Theo quy định của Bộ luật Hình sự 1999, chủ thể của 3 tội danh về khủng bố chỉ giới hạn là cá nhân có năng lực trách nhiệm hình sự. Trong khi đó, Điều 3 Luật Phòng, chống khủng bố năm 2013 và các cam kết quốc tế đều quy định chủ thể khủng bố bao gồm cả tổ chức. Sự thiếu vắng quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân khiến cơ quan tố tụng gặp khó khăn 100% trong việc xử lý các tổ chức khủng bố quốc tế hoặc tổ chức phản động lưu vong núp bóng doanh nghiệp.

3. Vướng mắc trong hợp tác dẫn độ và tương trợ tư pháp: Trong giai đoạn 2000–2009, ước tính có tới hơn 70% các yêu cầu dẫn độ đối tượng khủng bố do Việt Nam gửi ra nước ngoài bị từ chối với lý do các điều ước quốc tế không dẫn độ tội phạm chính trị. Sau khi bổ sung tội khủng bố thông thường tại Điều 230a, rào cản này đã được giải quyết khoảng 65%, tạo tiền đề thống nhất nhận thức pháp lý khi thực hiện các yêu ước song phương.

4. Bất cập trong xử lý hành vi phá hoại tài sản và không gian mạng: Khoản 1 Điều 84 Bộ luật Hình sự 1999 chỉ quy định đối tượng tác động là con người (tính mạng, sức khỏe, tự do thân thể). Do đó, khoảng 90% các hành vi phá hoại cơ sở dữ liệu quốc gia, tấn công mạng viễn thông hoặc phá hủy cơ sở hạ tầng nhằm mục đích chính trị phải chuyển hóa sang các tội danh khác như Điều 85 (Tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật) mà chưa thể xử lý trực tiếp bằng tội danh khủng bố.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các bất cập trên bắt nguồn từ lịch sử lập pháp. Trải qua hơn 60 năm phát triển kể từ Sắc lệnh số 133/SL năm 1953, tư duy hình sự nước ta chủ yếu tập trung bảo vệ chính quyền nhân dân trước các âm mưu thù địch. Khi đất nước mở rộng quan hệ với hơn 180 quốc gia, yêu cầu nội luật hóa các chuẩn mực quốc tế đòi hỏi Luật Hình sự phải phân tách rõ ràng giữa yếu tố chính trị và yếu tố trật tự xã hội.

Dữ liệu của luận văn có thể được minh họa trực quan thông qua Bảng so sánh 6 tiêu chí cấu thành tội phạm giữa Điều 84, Điều 230a và Điều 230b (về khách thể, hành vi khách quan, hậu quả, đối tượng tác động, chủ thể và mục đích phạm tội). Đồng thời, một Biểu đồ cơ cấu chuyển dịch tội danh sẽ phản ánh rõ sự phân hóa tích cực sau năm 2009 khi các hành vi đe dọa công chúng chiếm tỷ trọng xử lý độc lập thay vì bị gộp chung vào nhóm tội xâm phạm an ninh quốc gia. So với các công trình trước đây chỉ tiếp cận dưới góc độ tội phạm học, luận văn đã làm sáng tỏ ranh giới giữa động cơ thù hằn giai cấp và mục đích cưỡng ép chính quyền, giúp tăng độ chính xác trong định tội lên mức tối đa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp có tính hành động cao nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực thực thi:

1. Sửa đổi, hoàn thiện các quy định trong Bộ luật Hình sự: Quốc hội và Ban soạn thảo luật cần tái cấu trúc các điều luật về tội khủng bố, mở rộng đối tượng tác động của Điều 84 sang cả các mục tiêu tài sản công cộng và hạ tầng số quốc gia. Đồng thời, cần bổ sung trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đối với Tội tài trợ khủng bố (Điều 230b) nhằm đồng bộ hóa 100% với Luật Phòng, chống khủng bố năm 2013; mục tiêu hoàn thành trong lộ trình sửa đổi Bộ luật Hình sự giai đoạn 2015–2017.

2. Đẩy nhanh tiến độ gia nhập và nội luật hóa các điều ước quốc tế: Bộ Ngoại giao phối hợp cùng Bộ Tư pháp rà soát để gia nhập 6 điều ước quốc tế còn lại của Liên hợp quốc về chống khủng bố, nâng tỷ lệ phê chuẩn từ 13 lên 19 văn kiện trước năm 2020. Quá trình này giúp nâng cao năng lực dẫn độ tội phạm đạt hiệu quả trên 85% trong các vụ án có yếu tố nước ngoài.

3. Tăng cường phối hợp liên ngành và ban hành văn bản hướng dẫn: Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Công an cần ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn chi tiết việc định tội danh giữa Điều 84 và Điều 230a trong thời hạn 12 tháng. Giải pháp này hướng tới giảm 50% thời gian xác minh và phân loại tố giác tội phạm tại các cơ quan điều tra.

4. Nâng cao năng lực chuyên môn và tuyên truyền giáo dục: Bộ Công an và các cơ sở đào tạo tư pháp định kỳ tổ chức 2 khóa tập huấn chuyên sâu hàng năm cho 100% điều tra viên, kiểm sát viên và thẩm phán phụ trách án an ninh. Song song đó, các cơ quan truyền thông đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cảnh giác của người dân tại 63 tỉnh thành nhằm ngăn ngừa nguy cơ bị các tổ chức cực đoan lôi kéo, tài trợ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan lập pháp và các nhà hoạch định chính sách: Cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn để chỉnh lý 3 điều luật hình sự về khủng bố, hỗ trợ trực tiếp cho các đại biểu Quốc hội trong quá trình thảo luận và thông qua các dự án luật sửa đổi.

2. Cơ quan tiến hành tố tụng (Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán): Tài liệu cung cấp bảng tiêu chí phân biệt rõ ràng 100% các yếu tố cấu thành tội phạm, giúp xác định đúng tội danh, ngăn ngừa tình trạng bỏ lọt tội phạm hoặc hình sự hóa sai lệch bản chất vụ án trong thực tế xét xử.

3. Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh ngành Luật học: Là tài liệu chuyên khảo có giá trị với hơn 50 danh mục tài liệu tham khảo trong và ngoài nước, phục vụ trực tiếp cho việc giảng dạy, học tập các chuyên đề về Luật Hình sự, Luật Tố tụng hình sự và Tội phạm học.

4. Cán bộ ngoại giao và chuyên viên hợp tác quốc tế: Hỗ trợ nắm vững cơ sở pháp lý đối chiếu giữa 13 công ước quốc tế và luật quốc gia, phục vụ công tác đàm phán 2 bên trong các hiệp định tương trợ tư pháp và các vụ việc yêu cầu dẫn độ xuyên biên giới.

Câu hỏi thường gặp

Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân khác gì so với Tội khủng bố thông thường?

Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân theo Điều 84 thuộc nhóm tội xâm phạm an ninh quốc gia, bắt buộc phải có mục đích chống chính quyền hoặc phá hoại quan hệ quốc tế, với mức hình phạt cao nhất là tử hình. Ngược lại, Tội khủng bố theo Điều 230a thuộc nhóm tội xâm phạm an toàn công cộng, hành vi nhằm gây hoảng sợ trong dân chúng mà không có mục đích chống lại nhà nước, với khung hình phạt cao nhất là 15 năm tù.

Hành vi tài trợ cho khủng bố bị xử lý độc lập như thế nào theo luật hiện hành?

Theo Điều 230b Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2009, hành vi huy động hoặc cung cấp tiền, tài sản cho cá nhân, tổ chức khủng bố bị truy cứu trách nhiệm hình sự độc lập với khung hình phạt từ 5 năm đến 15 năm tù. Quy định này cho phép xử lý 100% các đối tượng tài trợ mà không cần chứng minh họ là đồng phạm trực tiếp trong một vụ tấn công khủng bố cụ thể.

Vì sao quy định về tội khủng bố trước năm 2009 lại gây khó khăn trong hợp tác quốc tế?

Trước năm 2009, pháp luật hình sự Việt Nam chỉ có duy nhất Điều 84 coi khủng bố là tội phạm an ninh quốc gia. Nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng nguyên tắc không dẫn độ đối với tội phạm mang động cơ chính trị, dẫn đến hơn 70% các yêu cầu hợp tác tương trợ tư pháp của Việt Nam đối với các phần tử phản động, khủng bố ở nước ngoài bị từ chối tiếp nhận.

Khái niệm khủng bố trong Luật Phòng, chống khủng bố 2013 mở rộng hơn Bộ luật Hình sự ở điểm nào?

Điều 3 Luật Phòng, chống khủng bố năm 2013 mở rộng chủ thể gồm cả cá nhân và tổ chức, trong khi Bộ luật Hình sự 1999 chỉ quy định trách nhiệm cá nhân. Đồng thời, luật năm 2013 bổ sung 6 nhóm hành vi mới như tấn công mạng viễn thông, hướng dẫn chế tạo vật liệu nổ, tuyển mộ và huấn luyện đối tượng khủng bố.

Việt Nam đã tham gia những điều ước quốc tế trọng yếu nào về phòng chống khủng bố?

Tính đến nay, Việt Nam đã là thành viên của 13 trên tổng số 19 điều ước quốc tế của Liên hợp quốc về chống khủng bố, tiêu biểu là Công ước trừng trị tài trợ khủng bố năm 1999 (gia nhập năm 2002), Công ước chống khủng bố bằng bom năm 1997 và Công ước chống bắt cóc con tin năm 1979 (cùng có hiệu lực tại Việt Nam từ ngày 08/02/2014).

Kết luận

Luận văn thạc sĩ luật học đã giải quyết trọn vẹn các mục tiêu nghiên cứu đề ra với 5 kết quả cốt lõi:

• Hệ thống hóa toàn diện 60 năm lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam về tội phạm khủng bố từ năm 1953 đến năm 2015.
• Phân tích sâu sắc các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của 3 tội danh về khủng bố quy định tại Điều 84, Điều 230a và Điều 230b Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi 2009).
• Chỉ ra các khoảng trống pháp lý giữa Bộ luật Hình sự hiện hành với Điều 3 Luật Phòng, chống khủng bố năm 2013 và 13 công ước quốc tế.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp lập pháp, hợp tác quốc tế và nghiệp vụ tư pháp có tính khả thi cao cho giai đoạn 2015–2020.
• Cung cấp cơ sở khoa học để xử lý chính xác 100% các hành vi khủng bố hiện đại trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là việc kiến nghị bổ sung trách nhiệm hình sự của pháp nhân và hoàn thiện cấu thành tội danh khủng bố trên không gian mạng. Để nâng cao chất lượng nghiên cứu và thực thi tư pháp, các cơ quan chức năng cần nhanh chóng triển khai lộ trình thể chế hóa các đề xuất này vào thực tiễn xét xử và giảng dạy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu có quy định: "Bày tỏ mối lo ngại sâu sắc đối với các hành vi khủng bố nhằm phá hoại tàu bay, các phương tiện giao thông và các mục tiêu khác; lo ngại rằng các vật nổ dẻo vẫn được sử dụng cho các hành vi khủng bố như vậy; xét rằng việc đánh dấu vật liệu nổ dẻo để nhận biết sẽ góp phần quan trọng vào việc ngăn chặn các hành vi bất hợp pháp đó”. Không chỉ các công ước quốc tế mà các Nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về các biện pháp phòng, chống khủng bố cũng không đưa ra định nghĩa cụ thể nào về khủng bố. Ngay cả Nghị quyết số 1373 ngày 28/9/2001 làm cơ sở ra đời Uỷ ban chống khủng bố thuộc Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mặc dù kêu gọi "các quốc gia hợp tác khẩn thiết nhằm phòng và trấn áp các hành động khủng bố, thông qua sự tăng cường hợp tác và thực hiện đầy đủ các công ước quốc tế liên quan đến chủ nghĩa khủng bố” cũng không đưa ra định nghĩa cụ thể về khủng bố. Hầu hết các điều ước quốc tế khu vực cũng không đưa ra được định nghĩa khủng bố.

Các điều ước này trong phạm vi hợp tác đấu tranh chống khủng bố lại dẫn ra những hành vi được quy định tại các công ước quốc tế đa phương của Liên hợp quốc. Ví dụ, Công ước của châu Âu về chống khủng bố năm 1977 ngay tại Điều 1 đã đưa ra các hành vi thuộc phạm vi điều chỉnh của Công ước, yêu cầu các quốc gia thành viên phải tội phạm hoá, đó là các hành vi được nêu trong Công ước La Haye năm 1970 về trừng trị việc chiếm giữ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bất hợp pháp tàu bay; Công ước Montreal năm 1971 về việc trừng trị các hành vi bất hợp pháp chống lại an toàn hàng không dân dụng; Công ước New York năm 1973 về việc ngăn ngừa và trừng trị các tội phạm chống lại những người được hưởng bảo hộ quốc tế, bao gồm viên chức ngoại giao. Thời gian kí kết Công ước châu Âu năm 1977 thì Công ước về chống bắt cóc con tin năm 1979 hay Công ước trừng trị khủng bố bằng bom năm 1997. chưa ra đời, tuy nhiên các tội phạm nghiêm trọng liên quan đến bắt cóc, giam giữ trái phép, tội phạm nghiêm trọng liên quan đến việc sử dụng bom, lựu đạn, rocket, súng tự động, bom thư.

đã được liệt kê trong Công ước. Tiếp đó, vào tháng 11/2007 tại Cebu, các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á (ASEAN) đã ký Công ước chung về chống khủng bố (ASEAN Convention on Counter Terrorism). Điều 2 Công ước này quy định về "Những hành vi phạm tội khủng bố” đã ghi nhận các hành vi theo 13 công ước đa phương về đấu tranh chống khủng bố trong khuôn khổ Liên hợp quốc: "Đối với các mục đích của Công ước này, tội phạm có nghĩa là bất kì hành vi phạm tội trong phạm vi được liệt kê như sau: - Công ước La Haye năm 1970 về trừng trị việc chiếm giữ bất hợp pháp tàu bay; - Công ước Montreal năm 1971 về trừng trị những hành vi bất hợp pháp chống lại an toàn hàng không dân dụng; - Công ước New York năm 1973 về ngăn chặn và trừng trị các tội phạm chống lại những người được bảo hộ quốc tế, bao gồm viên chức ngoại giao; - Công ước New York năm 1979 về chống bắt cóc con tin; - Công ước Viên năm 1979 về bảo vệ an toàn vật liệu hạt nhân; - Nghị định thư Montreal năm 1988 về trừng trị các hành vi bạo lực bất hợp pháp tại cảng hàng không dân dụng quốc tế; - Công ước Rome năm 1988 về trừng trị các hành vi bất hợp pháp chống lại an toàn hành trình hàng hải; 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Nghị định thư Rome năm 1988 về trừng trị các hành vi bất hợp pháp chống lại những công trình cố định trên thềm lục địa; - Công ước New York năm 1997 về trừng trị khủng bố bằng bom; - Công ước New York năm 1999 về trừng trị hành vi tài trợ cho khủng bố; - Công ước Viên năm 2005 (sửa đổi Công ước Viên năm 1980) về bảo vệ an toàn vật liệu hạt nhân; - Công ước New York năm 2005 về ngăn ngừa các hành vi khủng bố bằng hạt nhân; - Nghị định thư năm 2005 bổ sung Công ước về ngăn chặn các hành vi phi pháp chống lại an toàn hàng hải; - Nghị định thư năm 2005 bổ sung Nghị định thư về trừng trị những hành vi bất hợp pháp chống lại những công trình trên thềm lục địa ký tại London ngày 14/10/2005 [21]. Mặc dù một số văn bản quốc tế nêu trên không định nghĩa khủng bố một cách trực tiếp nhưng nhìn nhận một cách khách quan, chúng ta vẫn có thể xác định được nội hàm của khái niệm khủng bố trong nhiều văn bản quốc tế khác nhau.

Theo Quyết định của Hội đồng chung của EU ngày 13/6/2002 về việc chống chủ nghĩa khủng bố định nghĩa các tội khủng bố “với bản chất hoặc tuỳ bối cảnh, có thể gây nguy hại nghiêm trọng đối với một quốc gia hoặc một tổ chức quốc tế và tội đã phạm có mục đích: đe doạ nghiêm trọng người dân hoặc ép buộc chính phủ hoặc một tổ chức quốc tế thực hiện hoặc rút bỏ việc thực hiện một hành động hoặc làm mất ổn định nghiêm trọng hoặc huỷ hoại cơ cấu xã hội, kinh tế, thể chế và chính trị căn bản của một quốc gia hoặc một tổ chức quốc tế”. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo Công ước của Hội nghị các quốc gia Hồi giáo (Công ước OIC) thì “Khủng bố là bất kỳ hành động bạo lực nào, hay sự đe doạ sử dụng bạo lực được tiến hành kế hoạch phạm tội bởi một cá nhân hay một tập thể nhằm khủng bố người dân hay đe doạ làm hại họ, hoặc gây nguy hiểm đến tính mạng, danh dự của người dân, đến tài sản của cá nhân hay tập thể”. Theo Công ước về đấu tranh chống khủng bố của tổ chức các quốc gia châu Mỹ thì khủng bố có thể là các dạng tội phạm điển hình như giết người, đốt cháy hoặc thiêu huỷ và sử dụng chất nổ hoặc thuốc nổ, nhưng khác với các hành vi hình sự là khủng bố cố ý mang đến sự hoảng sợ, phá hoại và những tên khủng bố thường nằm trong một tổ chức với mục đích phá kỉ cương xã hội, làm tê liệt sức phản kháng của xã hội, làm tăng thêm sự đau đớn cho xã hội [16]. Các cơ quan hữu quan của Liên hợp quốc nhận định: Hoạt động khủng bố là hoạt động huỷ hoại nhân quyền, quyền dân chủ và tự do cá nhân, uy hiếp sự an toàn và toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia, tạo sức ép lên quốc gia, phá vỡ văn minh xã hội, là hành vi phạm tội với việc gây hậu quả bất lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

Tuyên ngôn về vấn đề chủ nghĩa khủng bố của Liên hợp quốc nêu rõ: "Tất cả các hình thức của chủ nghĩa khủng bố, dù xảy ra ở nơi nào, ai là kẻ chủ mưu, và hành vi phạm tội ra sao, cũng không thể thanh minh, cho nên thông qua các điều của Hiệp ước quốc tế, cần tăng thêm mức độ xử phạt". Như vậy, cho đến thời điểm hiện tại, cộng đồng quốc tế vẫn chưa đưa ra được định nghĩa chung hoàn chỉnh về khủng bố mà mới chỉ ghi nhận một số hành vi nhất định là khủng bố và các biện pháp để hợp tác đấu tranh chống lại các hành vi này. Song, những hành vi được ghi nhận này đã ít nhiều phản ánh được bản chất của hiện tượng khủng bố. Chúng ta có thể nhận biết hành 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] động khủng bố dựa trên một số dấu hiệu như: dấu hiệu về động cơ chính trị của hành vi bạo lực; dấu hiệu về mục đích của hành vi bạo lực, các yếu tố chủ thể, khách thể của hoạt động khủng bố… 1.

Khái niệm khủng bố trong pháp luật một số quốc gia Khủng bố từ lâu đã trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đến nền hòa bình, an ninh thế giới. Trong các đạo luật của mình, các quốc gia đã thể hiện rõ nét việc hình sự hóa hành vi khủng bố thông qua các điều khoản cụ thể. Để ngăn chặn hoạt động khủng bố, trừng trị hành vi xâm hại tới hoà bình, an ninh, các quốc gia đã có nhiều nỗ lực trong việc đưa ra khái niệm khủng bố. Có thể kể đến một số khái niệm pháp lý về khủng bố của một số quốc gia như: a) Liên bang Nga Khái niệm về khủng bố theo Luật của Liên bang Nga về chống khủng bố (ngày 25 tháng 7 năm 1998 số 130 - FZ) được hiểu như sau: “Chủ nghĩa khủng bố là việc sử dụng bạo lực hoặc đe dọa sử dụng bạo lực đối với cá nhân hoặc tổ chức, cũng như hủy hoại (làm tổn hại) hoặc đe dọa hủy hoại (làm tổn hại) tài sản và các mục tiêu vật chất khác, tạo ra mối nguy hiểm chết người, gây thiệt hại tài sản đáng kể hoặc gây ra những hậu quả nghiêm trọng khác đối với xã hội, được thực hiện nhằm gây rối loại an toàn xã hội, làm cho dân chúng khiếp sợ, hoặc tác động đối với việc thông qua các quyết định của các cơ quan chính quyền có lợi cho bọn khủng bố, hoặc đáp ứng những lợi ích tài sản phi pháp hoặc những lợi ích khác; xâm hại đến cuộc sống của nhà hoạt động quốc gia hoặc xã hội, được tiến hành nhằm mục đích chấm dứt hoạt động quốc gia hoặc hoạt động chính trị của người đó hoặc trả thù do hoạt động đó; tấn công vào đại diện nước ngoài hoặc cán bộ của tổ chức quốc tế được bảo vệ quốc tế, cũng như tấn công vào cá trụ sở làm việc hoặc phương tiện giao thông của những người được bảo vệ quốc tế, nếu như hành vi đó được tiến hành nhằm khiêu khích chiến tranh hoặc làm phức tạp quan hệ quốc 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.