Nghiên cứu tội mua bán, đánh tráo trẻ em trong luật hình sự Việt Nam tại Hà Giang

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu tội mua bán đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em trong luật hình sự việt nam trên cơ sở thực tiễn địa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Bùi Thanh Phương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trịnh Quốc Toản
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội Mua Bán, Đánh Tráo Hoặc Chiếm Đoạt Trẻ Em Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI MUA BÁN, ĐÁNH TRÁO HOẶC CHIẾM ĐOẠT TRẺ EM THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm cơ bản
• 1.2. Khái quát lịch sử Luật hình sự Việt Nam quy định tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em
• 1.3. Tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em trong Luật hình sự một số nước
• 1.3.1. Luật hình sự Liên bang Nga
• 1.3.2. Luật hình sự Cộng hoà nhân dân Trung Hoa
• 1.3.3. Luật hình sự Malaysia
• 1.3.4. Luật hình sự Campuchia
• 1.3.5. Luật hình sự Thái Lan
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VỀ TỘI MUA BÁN, ĐÁNH TRÁO HOẶC CHIẾM ĐOẠT TRẺ EM VÀ THỰC TIỄN ĐIỀU TRA, TRUY TỐ VÀ XÉT XỬ TỘI PHẠM NÀY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ GIANG TỪ NĂM 2010 ĐẾN NĂM 2015
• 2.1. Các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em
• 2.2. Đường lối xử lý đối với tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em
• 2.3. Thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em trên địa bàn tỉnh Hà Giang từ năm 2010 đến năm 2015
• 2.3.1. Tình hình có liên quan đến tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em trên địa bàn tỉnh Hà Giang
• 2.3.2. Thực tiễn điều tra các vụ án tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em trên địa bàn tỉnh Hà Giang (số liệu từ năm 2010 - 2015)
• 2.3.3. Thực tiễn truy tố, xét xử đối với tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em trên địa bàn tỉnh Hà Giang từ năm 2010 – 2015
• 2.4. Một số tồn tại và hạn chế trong điều tra, truy tố, xét xử về tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em và nguyên nhân
• 2.4.1. Một số tồn tại, hạn chế trong điều tra, truy tố, xét xử về tội mua bán, chiếm đoạt trẻ em
• 2.4.2. Một số nguyên nhân cơ bản của tồn tại, hạn chế trong điều tra, truy tố, xét xử các vụ án mua bán, chiếm đoạt trẻ em trên địa bàn tỉnh Hà Giang
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VỀ TỘI MUA BÁN, ĐÁNH TRÁO HOẶC CHIẾM ĐOẠT TRẺ EM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG
• 3.1. Tình hình tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em trên địa bàn tỉnh Hà Giang trong thời gian tới
• 3.2. Hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em
• 3.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Luật hình sự về tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em
• 3.3.1. Tăng cường công tác hướng dẫn của các cơ quan chức năng về áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự
• 3.3.2. Đẩy mạnh công tác đào tạo cho đội ngũ cán bộ làm công tác điều tra, truy tố, xét xử các cấp
• 3.3.3. Tăng cường phối hợp chặt chẽ của các ban, ngành, đoàn thể, chính trị xã hội
• 3.3.4. Nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền cho nhân dân
• 3.3.5. Đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả công tác phối hợp giữa các cơ quan tố tụng
• 3.3.6. Nâng cao hiệu quả các hoạt động hợp tác quốc tế
• 3.4. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội mua bán trẻ em trong luật hình sự Việt Nam

Tội mua bán trẻ em là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện đại. Luật hình sự Việt Nam đã có những quy định cụ thể nhằm bảo vệ trẻ em khỏi các hành vi xâm hại. Việc hiểu rõ về tội phạm này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn hỗ trợ trong công tác phòng ngừa và xử lý.

1.1. Khái niệm tội mua bán trẻ em theo luật hình sự

Tội mua bán trẻ em được định nghĩa là hành vi chiếm đoạt, mua bán trẻ em nhằm mục đích lợi nhuận. Theo quy định của Bộ luật Hình sự, hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn xâm hại nghiêm trọng đến quyền lợi của trẻ em.

1.2. Tình hình tội phạm mua bán trẻ em tại Việt Nam

Trong những năm gần đây, tình hình tội phạm mua bán trẻ em tại Việt Nam có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở các tỉnh biên giới. Các đối tượng phạm tội thường sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để lừa đảo và chiếm đoạt trẻ em.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý tội mua bán trẻ em

Việc xử lý tội mua bán trẻ em gặp nhiều thách thức do tính chất phức tạp của tội phạm này. Các cơ quan chức năng cần phải đối mặt với nhiều vấn đề như thiếu thông tin, sự phối hợp giữa các cơ quan và sự thiếu hụt nguồn lực.

2.1. Những khó khăn trong công tác điều tra tội phạm

Công tác điều tra tội mua bán trẻ em thường gặp khó khăn do các đối tượng phạm tội thường hoạt động trong bóng tối và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải có những biện pháp mạnh mẽ và hiệu quả hơn.

2.2. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng

Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc điều tra và xử lý tội mua bán trẻ em là rất quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế trong việc chia sẻ thông tin và phối hợp hành động.

III. Phương pháp và giải pháp phòng ngừa tội mua bán trẻ em

Để giảm thiểu tình trạng tội mua bán trẻ em, cần có những phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường công tác giáo dục là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường giáo dục và tuyên truyền

Giáo dục và tuyên truyền về quyền trẻ em và các hình thức tội phạm mua bán trẻ em là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các chương trình giáo dục cho trẻ em và gia đình để nâng cao nhận thức.

3.2. Cải thiện khung pháp lý và chính sách

Cần cải thiện khung pháp lý liên quan đến bảo vệ trẻ em và xử lý tội phạm mua bán trẻ em. Các quy định pháp luật cần phải được cập nhật và hoàn thiện để phù hợp với tình hình thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội mua bán trẻ em

Nghiên cứu về tội mua bán trẻ em không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình thực tế mà còn đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa và xử lý.

4.1. Kết quả điều tra và xử lý tội phạm

Các số liệu thống kê cho thấy số vụ án mua bán trẻ em đã được phát hiện và xử lý trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vụ việc chưa được phát hiện, cho thấy cần có sự cải thiện trong công tác điều tra.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ thực tiễn điều tra và xử lý tội mua bán trẻ em, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Việc học hỏi từ các mô hình thành công ở các địa phương khác sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác này.

V. Kết luận và hướng đi tương lai trong việc bảo vệ trẻ em

Bảo vệ trẻ em khỏi tội mua bán là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết. Cần có sự chung tay của toàn xã hội để tạo ra một môi trường an toàn cho trẻ em phát triển.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ trẻ em

Bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần nhận thức rõ vai trò của mình trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện các chính sách và quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ trẻ em. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế trong việc phòng chống tội phạm mua bán trẻ em.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em là một trong những loại tội phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền sống, phát triển và bảo vệ trẻ em tại Việt Nam, đặc biệt là ở các tỉnh biên giới như Hà Giang. Trong giai đoạn từ 2010 đến 2015, trên địa bàn tỉnh Hà Giang, số vụ tội phạm này có xu hướng gia tăng, gây lo lắng và bất ổn trong xã hội. Theo thống kê, các đối tượng phạm tội sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi như bắt cóc, lừa đảo, áp dụng các mánh khóe nhằm chiếm đoạt trẻ em để bán sang Trung Quốc hoặc sử dụng nhằm mục đích bóc lột, lao động cưỡng bức. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn nhằm hệ thống hóa các cơ sở lý luận, pháp lý về tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em; phân tích thực trạng xử lý các vụ án trên địa bàn tỉnh Hà Giang từ năm 2010 đến 2015; từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào tội phạm trẻ em dưới 16 tuổi, theo quy định của Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em Việt Nam, trên địa bàn tỉnh Hà Giang – một tỉnh miền núi, có địa hình phức tạp và biên giới kéo dài với Trung Quốc. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện rõ trong việc bảo vệ quyền cơ bản của trẻ em, góp phần ổn định an ninh trật tự và nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm trên địa bàn biên giới, giúp chính quyền và các cơ quan thực thi pháp luật xây dựng chiến lược phòng ngừa hiệu quả hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai khung lý thuyết chính trong phân tích và đánh giá: Thứ nhất là lý thuyết về quyền trẻ em và bảo vệ trẻ em theo Công ước quốc tế và luật pháp Việt Nam, trong đó trẻ em được xác định là đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt về quyền con người, quyền được chăm sóc, giáo dục và bảo vệ khỏi xâm hại. Thứ hai là lý thuyết về tội phạm học hình sự, tập trung vào bản chất hành vi tội phạm mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em, các dấu hiệu cấu thành tội phạm, động cơ phạm tội và các hậu quả xã hội nghiêm trọng. Các khái niệm trọng tâm gồm: quyền bất khả xâm phạm về tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm của trẻ em; tội mua bán trẻ em (dùng tiền hoặc lợi ích vật chất để trao đổi trẻ em như hàng hóa); tội đánh tráo trẻ em (thay thế trẻ em này bằng trẻ em khác ngoài ý muốn của người có quyền chăm sóc); tội chiếm đoạt trẻ em (dùng vũ lực, đe dọa, lừa đảo để chiếm giữ trẻ em); và khái niệm chủ thể, khách thể, mặt khách quan, mặt chủ quan của tội phạm theo Bộ luật hình sự Việt Nam. Luận văn cũng so sánh khung pháp lý của Việt Nam với một số nước như Liên bang Nga, Trung Quốc, Malaysia, Campuchia và Thái Lan nhằm làm nổi bật ưu điểm và hạn chế trong pháp luật Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp lịch sử để nghiên cứu sự phát triển của quy định pháp luật liên quan đến tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em tại Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám đến nay, với đột phá là Bộ luật hình sự năm 1999. Phương pháp phân tích và tổng hợp được dùng để luận giải các văn bản pháp luật, tài liệu học thuật và kết quả nghiên cứu thực tiễn. Hệ thống hóa kiến thức để xây dựng cơ sở lý luận vững chắc. Về phần thực tiễn, phương pháp thu thập số liệu và thông tin thực tế được sử dụng, nguồn dữ liệu gồm hồ sơ các vụ án, báo cáo của cơ quan công an, tòa án và các tổ chức liên quan tại tỉnh Hà Giang giai đoạn 2010-2015. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ vụ án liên quan đến tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em được phát hiện và xử lý trong thời gian trên, với hàng trăm đối tượng phạm tội bị điều tra khởi tố, truy tố và xét xử. Phân tích định tính nhằm đánh giá thủ đoạn, mức độ nguy hiểm và hậu quả của tội phạm. Phân tích định lượng với số liệu vụ án được trình bày qua bảng, biểu đồ như tỷ lệ tăng/giảm số vụ án qua từng năm, tỷ lệ chủ thể phạm tội phân theo giới tính, tuổi và địa bàn phạm tội. Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng từ 2014 đến 2016, bao gồm thu thập dữ liệu, xử lý số liệu, phân tích và xây dựng các đề xuất khuyến nghị cụ thể.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng số vụ và đối tượng phạm tội: Từ năm 2010 đến 2015, số vụ mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em được phát hiện trên địa bàn tỉnh Hà Giang tăng khoảng 35%. Báo cáo của cơ quan công an ghi nhận có khoảng 120 vụ án liên quan với hơn 150 đối tượng bị khởi tố trong giai đoạn này. Đa phần các vụ phạm tội diễn ra tại các huyện biên giới như Mèo Vạc, Yên Minh, Đồng Văn.

2. Chủ thể phạm tội đa dạng, độ tuổi chủ yếu từ 18-45: Phần lớn người phạm tội là nam giới trong độ tuổi 18-45 tuổi, chiếm khoảng 75%. Tuy nhiên, một số vụ án có sự tham gia của cả phụ nữ và nhóm tuổi dưới 18 chưa đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm hoặc người môi giới.

3. Phương thức phạm tội ngày càng tinh vi, thủ đoạn đa dạng: Tội phạm sử dụng thủ đoạn lừa đảo, dụ dỗ, hứa hẹn công việc hoặc hôn nhân để chiếm đoạt trẻ em. Một số vụ dùng vũ lực hoặc đe dọa để bắt cóc. Việc buôn bán trẻ em sang Trung Quốc chiếm khoảng 60% các vụ án, thể hiện tính chất xuyên quốc gia và phức tạp. Thủ đoạn còn bao gồm đánh tráo trẻ em sơ sinh nhằm lợi dụng tình trạng thiếu kiểm soát trong các cơ sở y tế.

4. Thực tiễn điều tra, truy tố và xét xử còn nhiều hạn chế: Qua phân tích hồ sơ vụ án, gần 40% vụ án gặp khó khăn về chứng cứ liên quan đến nhân thân, khó xác định tuổi trẻ em và mục đích sử dụng sau khi buôn bán. Tỷ lệ các vụ án kết thúc bằng bản án có hiệu lực pháp luật khoảng 80%, còn lại một số vụ bị đình chỉ vì thiếu chứng cứ rõ ràng hoặc không đủ cơ sở truy tố. Khung hình phạt chủ yếu áp dụng từ 5 đến 15 năm tù, có một số vụ án bị tuyên án tù chung thân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chủ yếu của tình hình phức tạp là do đặc điểm địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, biên giới dài, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động buôn bán trẻ em. So với các quốc gia như Liên bang Nga hay Trung Quốc có quy định pháp luật chặt chẽ và hình phạt nghiêm khắc, Việt Nam còn vài điểm chưa đồng bộ trong quy định về độ tuổi trẻ em và các hành vi cấu thành tội phạm, gây khó khăn cho thực thi. Các khó khăn trong thu thập chứng cứ và hợp tác quốc tế cũng làm giảm hiệu quả truy tố, xét xử. Bên cạnh đó, việc thiếu kiến thức pháp luật trong nhân dân vùng biên giới và hạn chế sự phối hợp liên ngành giữa các cơ quan chức năng làm cho tội phạm còn cơ hội tồn tại. Tuy nhiên, kết quả thực thi pháp luật tại tỉnh Hà Giang vẫn có những bước tiến rõ rệt so với giai đoạn trước 2010, góp phần ngăn chặn và xử lý nhiều đường dây mua bán trẻ em. Dữ liệu có thể được minh họa bằng biểu đồ tăng trưởng số vụ án qua các năm và bảng so sánh mức án tuyên đối với từng nhóm tuổi, mục đích phạm tội, giúp làm rõ xu hướng và hiệu quả xử lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về trẻ em: Đề nghị sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự Việt Nam để thống nhất quy định độ tuổi trẻ em dưới 18 tuổi, phù hợp với Công ước quốc tế về quyền trẻ em; quy định rõ hơn về phạm vi hành vi cấu thành tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em, đặc biệt làm rõ các hành vi môi giới, chứa chấp, vận chuyển người. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tư pháp. Thời gian: 2 năm.

2. Tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ tư pháp: Đào tạo nâng cao năng lực cho điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán về chuyên môn xử lý vụ án liên quan trẻ em, kỹ thuật thu thập chứng cứ, xác định tuổi trẻ em chính xác, vận dụng các quy định mới hiệu quả hơn. Chủ thể thực hiện: Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân. Thời gian: từ quý III năm nay, liên tục hằng năm.

3. Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành: Thiết lập kênh phối hợp giữa các cơ quan công an, tòa án, viện kiểm sát, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội nhằm tăng hiệu quả phòng chống, điều tra và hỗ trợ nạn nhân. Chủ thể: Bộ Công an phối hợp UBND cấp tỉnh. Thời gian: 1 năm.

4. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức chiến dịch truyền thông rộng rãi ở các địa bàn biên giới, phổ biến pháp luật về trẻ em cho nhân dân, giúp phát hiện sớm và phòng ngừa tội phạm. Chủ thể: Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch, các tổ chức đoàn thể. Thời gian: triển khai ngay, kéo dài 3 năm.

5. Mở rộng hợp tác quốc tế: Tăng cường hợp tác với phía Trung Quốc, các nước liên quan trong đấu tranh chống buôn bán trẻ em, chuyển giao nhanh các thông tin về tội phạm xuyên biên giới. Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Công an. Thời gian: ngay trong năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành tư pháp và công an: Bao gồm điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán, luật sư, áp dụng trong đánh giá, xử lý vụ án, hoàn thiện nghiệp vụ điều tra, tố tụng liên quan tội trẻ em.

2. Các nhà hoạch định chính sách pháp luật: Giúp hiểu rõ thực trạng, hạn chế và đề xuất căn cứ khoa học để sửa đổi chính sách, luật pháp về bảo vệ trẻ em và xử lý tội phạm.

3. Các nhà nghiên cứu, học giả chuyên ngành luật hình sự và quyền trẻ em: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về khung lý luận, pháp luật so sánh và thực trạng tội phạm mua bán trẻ em ở vùng biên giới Việt Nam.

4. Các tổ chức hoạt động xã hội và nhân quyền: Làm cơ sở lập kế hoạch hoạt động nâng cao nhận thức, hỗ trợ nạn nhân và đồng hành cùng chính quyền trong phòng, chống tội phạm trẻ em.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội mua bán trẻ em được hiểu thế nào theo pháp luật Việt Nam?
   Tội mua bán trẻ em là hành vi dùng tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất để trao đổi trẻ em dưới 16 tuổi như một loại hàng hóa, bao gồm bán, mua lại và dùng trẻ em làm phương tiện trao đổi, theo Điều 120 Bộ luật hình sự năm 1999.

2. Pháp luật Việt Nam quy định tuổi trẻ em là bao nhiêu?
   Theo Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, trẻ em được định nghĩa là người dưới 16 tuổi. Tuy nhiên, Công ước quốc tế về quyền trẻ em quy định là dưới 18 tuổi, điều này tạo ra sự chênh lệch cần được điều chỉnh.

3. Các thủ đoạn phổ biến của tội phạm khi mua bán trẻ em là gì?
   Thủ đoạn bao gồm dùng vũ lực, lừa đảo, dụ dỗ trẻ em hay người thân để chiếm đoạt; đánh tráo trẻ em sơ sinh; lợi dụng khó khăn kinh tế hoặc hứa hẹn việc làm, hôn nhân để dụ dỗ hoặc bắt cóc.

4. Làm sao để xác định hậu quả nghiêm trọng của tội mua bán trẻ em?
   Hậu quả nghiêm trọng là các tác động tiêu cực như đe dọa tính mạng, sức khỏe, làm tổn hại danh dự, nhân phẩm trẻ em, bị đưa ra nước ngoài hoặc sử dụng vào mục đích mại dâm, bóc lột lao động, được xem xét dựa trên kết quả thực tế của vụ án.

5. Có những khó khăn gì trong việc truy tố và xét xử tội này tại Hà Giang?
   Khó khăn chủ yếu là khó xác định chính xác tuổi trẻ em, thiếu chứng cứ trực tiếp, sự hợp tác quốc tế chưa hiệu quả, nhận thức pháp luật của nhân dân vùng biên giới còn hạn chế, dẫn đến nhiều vụ án khó xử lý kịp thời và hiệu quả.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện lý luận và thực trạng pháp luật hình sự về tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em tại Việt Nam, tập trung khảo sát thực tiễn tỉnh Hà Giang từ 2010-2015.
• Phát hiện số vụ án ở Hà Giang có xu hướng gia tăng và thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, đa dạng trong việc bắt cóc, lừa đảo trẻ em dưới 16 tuổi.
• Thực tiễn điều tra và xét xử còn tồn tại khó khăn về chứng cứ và phối hợp liên ngành, ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý tội phạm.
• Đưa ra các giải pháp hoàn thiện luật pháp, tăng cường đào tạo, phối hợp và tuyên truyền pháp luật, cùng với hợp tác quốc tế để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm mua bán trẻ em.
• Khuyến nghị tiếp tục nghiên cứu, cập nhật dữ liệu thực tiễn để hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách bảo vệ trẻ em, hướng đến xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh cho thế hệ tương lai.

Luận văn mong muốn đóng góp thực tiễn cho công cuộc bảo vệ trẻ em Việt Nam, đặc biệt tại các tỉnh biên giới, kêu gọi sự phối hợp và hành động quyết liệt của toàn xã hội trong phòng chống tội phạm đặc biệt nguy hiểm này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI MUA BÁN, ĐÁNH TRÁO HOẶC CHIẾM ĐOẠT TRẺ EM THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. KHÁI NIỆM TỘI MUA BÁN, ĐÁNH TRÁO, CHIẾM ĐOẠT TRẺ EM VÀ SỰ CẦN THIẾT BẢO VỆ TRẺ EM BẰNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm Tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em Ở tất cả các quốc gia trên toàn thế giới, trẻ em luôn là đối tƣợng đặc biệt, nhận đƣợc sự quan tâm đặc biệt về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục của gia đình, nhà nƣớc và xã hội. Trong Tuyên ngôn Thế giới về Quyền con ngƣời và các Công ƣớc quốc tế về Quyền con ngƣời, Liên Hợp Quốc đã công bố rằng, trẻ em có quyền đƣợc chăm sóc và giúp đỡ đặc biệt.

Tuyên ngôn về Quyền trẻ em đã chỉ ra rằng: “do còn non nớt về thể chất và trí tuệ, trẻ em cần được bảo vệ và chăm sóc đặc biệt, kể cả sự bảo vệ thích hợp về mặt pháp lý trước cũng như sau khi ra đời” [38]. Công ƣớc Quốc tế về Quyền trẻ em đã đƣợc Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua và mở cho các nƣớc ký, phê chuẩn theo Nghị quyết số 44/25 ngày 20/11/1989. Ở Việt Nam, việc nuôi dƣỡng, bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em để các em phát triển toàn diện, trở thành ngƣời công dân có ích cho xã hội, đƣợc xem là quốc sách hàng đầu. Bên cạnh đó, một hệ thống các văn bản pháp luật về quyền trẻ em đã lần lƣợt đƣợc Quốc hội phê chuẩn, thông qua, tạo nên một hệ thống pháp luật về trẻ em, có đƣợc sự hài hòa nhất định giữa pháp luật quốc gia và Công ƣớc Quốc tế về Quyền trẻ em, xây dựng đƣợc một khung pháp lý bảo đảm cho việc thực thi có hiệu quả các quyền cơ bản của trẻ em trong cuộc sống.

8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trong hệ thống pháp luật hiện hành của nƣớc ta, có rất nhiều Bộ luật, Luật đề cập tới trẻ em nhằm đảm bảo các quyền, lợi ích hợp pháp của các em cũng nhƣ sự quan tâm, ƣu đãi nhất định mà Nhà nƣớc và xã hội dành cho các em trong nhiều lĩnh vực, nhƣ Bộ Luật Hình sự, Bộ Luật Lao động, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật Giao thông đƣờng bộ. Tuy nhiên, cũng chính trong các luật này, giới hạn đến một độ tuổi nhất định để xác định một ngƣời là trẻ em lại đang có sự chênh lệch nhau khá nhiều; thậm chí, cùng một độ tuổi, ở luật này đƣợc xác định là trẻ em, nhƣng ở luật khác thì không còn là trẻ em nữa, mà đã thành ngƣời lớn, điều đó đã gây những khó khăn, vƣớng mắc nhất định cho việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn vấn đề trẻ em. Theo Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, trẻ em đƣợc hiểu là ngƣời dƣới 16 tuổi [56]; theo Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính (quy định không xử phạt trẻ em dƣới 14 tuổi) thì độ tuổi của một ngƣời để đƣợc coi là trẻ em lại là dƣới 14 tuổi. Nhƣ vậy, ngay trong các văn bản quy phạm pháp luật của nƣớc ta đã không có sự thống nhất xung quanh cách hiểu về trẻ em.

Theo quy định tại Điều 1 Công ƣớc của Liên hợp quốc về quyền trẻ em ngày 20/11/1989: “Trong phạm vi của Công ước này, trẻ em có nghĩa là mọi người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn” [43]. Các văn kiện, công ƣớc quốc tế liên quan đến việc bảo vệ quyền con ngƣời, quyền của phụ nữ và trẻ em mà Việt Nam đã tham gia ký kết và là thành viên nhƣ: Công ƣớc về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ, Công ƣớc về Quyền trẻ em, Nghị định thƣ không bắt buộc (bổ sung cho Công ƣớc về Quyền trẻ em) về buôn bán trẻ em, mại dâm trẻ em và văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em, các thỏa thuận, ghi nhớ với một số nƣớc có chung đƣờng biên giới với nƣớc ta về hợp tác chống buôn bán phụ nữ, trẻ em, và hiện Việt Nam đang nghiên cứu các điều kiện để phê chuẩn Công ƣớc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia và các Nghị định thƣ 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] bổ sung về chống buôn bán phụ nữ, trẻ em và chống đƣa ngƣời di cƣ trái phép. cũng đều quy định trẻ em là những ngƣời dƣới 18 tuổi. Trong khi đó, định nghĩa trẻ em của pháp luật Việt Nam vẫn coi trẻ em là ngƣời dƣới 16 tuổi.

Đây chính là một dạng xung đột pháp luật và nhất thiết phải có sự hóa giải để đảm bảo tính khả thi của pháp luật. Hiến pháp năm 2013 của Việt Nam không quy định cụ thể độ tuổi để xác định một ngƣời là trẻ em. Trong hệ thống pháp luật hiện hành của nƣớc ta, đạo luật dành riêng cho trẻ em là Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Vì vậy, trong khi chờ Nhà nƣớc hóa giải những xung đột pháp luật liên quan tới quy định về độ tuổi trẻ em, tạo sự tƣơng thích giữa pháp luật quốc nội và pháp luật quốc tế, để tạo sự thống nhất trong quan niệm về trẻ em, chúng ta nên căn cứ vào định nghĩa trẻ em đƣợc nêu trong Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em: “Trẻ em quy định trong Luật này là công dân Việt Nam dưới mười sáu tuổi” [56].

Điều 120 Bộ luật hình sự 1999 không đƣa ra định nghĩa về các hành vi mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em, mà chỉ đƣa ra điều văn “người nào mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em dưới bất kỳ hình thức nào” [59, tr. 97] đều bị coi là tội phạm. Ngoài ra, các văn bản hƣớng dẫn, cũng không có một văn bản nào đƣa ra khái niệm mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em. Theo Thông tƣ 01/2013/TTLB- TANDTC-VKSNDTC- BCA- BQP –BTP, tại Điều 4, các thuật ngữ ở đây cần đƣợc hiểu nhƣ sau: 1.

Mua bán trẻ em là hành vi dùng tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác để trao đổi trẻ em (ngƣời dƣới 16 tuổi) nhƣ một loại hàng hóa; cụ thể là một trong các hành vi sau đây: a) Bán trẻ em cho ngƣời khác, không phụ thuộc vào mục đích của ngƣời mua; 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] b) Mua bán trẻ em để bán lại cho ngƣời khác, không phân biệt bán lại cho ai và mục đích của ngƣời mua sau này nhƣ thế nào; c) Dùng trẻ em làm phƣơng tiện để trao đổi, thanh toán; d) Mua trẻ em để bóc lột, cƣỡng bức lao động hoặc vì mục đích trái pháp luật khác. “Đánh tráo trẻ em” là hành vi thay thế trẻ em này bằng trẻ em khác ngoài ý muốn của cha mẹ, ngƣời nuôi dƣỡng hoặc ngƣời quản lý hợp pháp của một hoặc cả hai đứa trẻ. “Chiếm đoạt trẻ em” là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, bắt trộm, lừa đảo, lợi dụng tình trạng khó khăn, sự lệ thuộc của cha mẹ hoặc của ngƣời nuôi dƣỡng trẻ em nhằm chiếm giữ đứa trẻ hoặc giao cho ngƣời khác chiếm giữ đứa trẻ đó. Ngƣời tổ chức, ngƣời xúi dục, ngƣời giúp sức cho ngƣời thực hiện một trong các hành vi đƣợc hƣớng dẫn tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này bị truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm [65].

Trong số ba hành vi quy định tại Điều 120, chỉ có hành vi chiếm đoạt trẻ em nhà làm luật mới quy định “dƣới bất kỳ hình thức nào”, còn hành vi mua bán và hành vi đánh tráo thì không thể quy định mua bán hoặc đánh tráo dƣới bất kỳ hình thức nào. Quy định “chiếm đoạt trẻ em dƣới bất kỳ hình thức nào” [59, tr. 97] là để phân biệt với trƣờng hợp “bắt trộm trẻ em” quy định trong Bộ luật hình sự năm 1985 mới chỉ nói lên hình thức lén lút; còn trên thực tế, ngƣời phạm tội không chỉ lén lút, mà còn dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, dùng thủ đoạn gian dối, công nhiên hoặc thủ đoạn khác để chiếm đoạt trẻ em. Từ Điều 120 Bộ luật hình sự năm 1999, qua nghiên cứu lý luận và thực tiễn về tội phạm mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em, có thể đƣa ra định nghĩa nhƣ sau: 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, do ngƣời có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý xâm phạm quyền tự do thân thể, tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm và quyền đƣợc quản lý, bảo vệ, chăm sóc và giáo dục của trẻ em.

Ngƣời phạm tội mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em phải bị xử lý bằng hình phạt [59]. Sự cần thiết bảo vệ trẻ em bằng các quy định của Luật hình sự Việt Nam Trẻ em luôn là đối tƣợng đƣợc quan tâm của gia đình, nhà nƣớc và xã hội, trẻ em là đối tƣợng đặc biệt cần đƣợc sự bảo vệ của pháp luật. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quan niệm “trẻ em nhƣ búp trên cành” và đó cũng là quan niệm của cả dân tộc ta về thiếu niên nhi đồng. Chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em là chăm lo cho hạnh phúc của chính chúng ta hôm nay, của tƣơng lai chúng ta mai sau, và mãi là truyền thống, đạo lý tốt đẹp của dân tộc ta.

Việc quan tâm, chăm sóc, bồi dƣỡng thế hệ trẻ đã đƣợc Đảng và Nhà nƣớc ta chú ý từ rất sớm thể hiện trong nhiều Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng trong đó đều thống nhất khẳng định đây là trách nhiệm to lớn của Đảng, toàn dân. Từ năm 1945 đến nay, trải qua nhiều năm xây dựng và phát triển của đất nƣớc, cùng với việc dần hoàn thiện hệ thống pháp luật, Nhà nƣớc ta đã ban hành nhiều chủ trƣơng, chính sách hƣớng tới mục tiêu vì lợi ích tốt nhất cho sự phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần và đạo đức của trẻ em; đã tổ chức thực hiện nhiều chính sách tầm chiến lƣợc, nhiều chƣơng trình đào tạo, bồi dƣỡng để đảm bảo mọi trẻ em đều có quyền đƣợc sống, phát triển, tham gia và đƣợc bảo vệ không bị xâm hại trong môi trƣờng an toàn, lành mạnh và thân thiện, không bị phân biệt đối xử. Năm 1990, Nhà nƣớc ta đã phê chuẩn Công ƣớc quốc tế về Quyền trẻ em (ngày 20 tháng 2 năm 1990), Việt Nam là quốc gia đầu tiên ở Châu Á và thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ƣớc này [43]. 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.