Tội Cố Ý Gây Thương Tích Hoặc Gây Tổn Hại Cho Sức Khỏe Theo Luật Hình Sự Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo luật hình sự việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Lưu Thanh Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Lê Tường Vy
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Tội Cố Ý Gây Thương Tích Hoặc Gây Tổn Hại Cho Sức Khỏe Của Người Khác Theo Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tội Cố Ý Gây Thương Tích Tổng Quan Đặc Điểm Pháp Lý

Hiến pháp Việt Nam bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về thân thể và sức khỏe. Pháp luật hình sự nghiêm cấm hành vi xâm phạm này. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe (CYGTT) là hành vi nguy hiểm, chiếm tỷ lệ lớn trong các vụ án hình sự. Đáng lo ngại, đối tượng phạm tội ngày càng trẻ hóa, sử dụng hung khí nguy hiểm. Nguyên nhân phạm tội thường xuất phát từ mâu thuẫn nhỏ nhặt hoặc thậm chí không có mâu thuẫn. Thực tiễn xét xử còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong định tội, định khung hình phạt. Do đó, nghiên cứu về tội CYGTT là cần thiết để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm, đặc biệt khi Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 có nhiều thay đổi liên quan đến tội danh này.

1.1. Khái niệm và dấu hiệu pháp lý của tội cố ý gây thương tích

Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe là hành vi xâm phạm đến sức khỏe của người khác một cách cố ý. Các dấu hiệu pháp lý quan trọng bao gồm: khách thể của tội phạm (sức khỏe con người), mặt khách quan (hành vi gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe), chủ thể của tội phạm (người có năng lực trách nhiệm hình sự) và mặt chủ quan (lỗi cố ý). Xác định rõ các yếu tố này là cơ sở để truy cứu trách nhiệm hình sự một cách chính xác và đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan.

1.2. Các yếu tố cấu thành tội phạm cố ý gây thương tích

Để cấu thành tội cố ý gây thương tích, cần chứng minh đủ các yếu tố sau: hành vi gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe; tỷ lệ tổn thương cơ thể do giám định pháp y xác định; lỗi cố ý của người phạm tội; và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả. Việc thiếu một trong các yếu tố này có thể dẫn đến việc không cấu thành tội phạm hoặc chuyển sang tội danh khác. Ví dụ, nếu thương tích xảy ra do phòng vệ chính đáng, trách nhiệm hình sự có thể được loại trừ.

II. Phân Biệt Tội Cố Ý Gây Thương Tích Với Tội Giết Người

Ranh giới giữa tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người và tội giết người đôi khi rất mong manh. Việc phân biệt chính xác là vô cùng quan trọng để tránh oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm. Yếu tố quyết định là ý thức chủ quan của người phạm tội. Nếu người phạm tội chỉ mong muốn gây thương tích, nhưng hậu quả chết người xảy ra ngoài ý muốn, thì phạm tội cố ý gây thương tích. Ngược lại, nếu người phạm tội có ý định tước đoạt tính mạng người khác, thì phạm tội giết người. Phân tích pháp lý kỹ lưỡng là cần thiết trong những trường hợp này.

2.1. Trường hợp dẫn đến chết người Điều 134 BLHS năm 2015

Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, nếu hành vi cố ý gây thương tích gây ra hậu quả chết người, người phạm tội sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt nặng hơn. Tuy nhiên, cần chứng minh rằng cái chết là hậu quả trực tiếp của hành vi gây thương tích, chứ không phải do các yếu tố khác tác động. Mức độ nghiêm trọng của thương tích và quan hệ nhân quả là những yếu tố cần xem xét.

2.2. Trường hợp không có hậu quả chết người Điều 123 BLHS năm 2015

Khi không có hậu quả chết người, việc phân biệt giữa tội cố ý gây thương tích và tội giết người (ở giai đoạn phạm tội chưa đạt) trở nên phức tạp hơn. Cần xem xét ý thức chủ quan của người phạm tội thông qua hành vi, lời nói, hung khí sử dụng và mục tiêu tấn công. Nếu có đủ căn cứ chứng minh người phạm tội có ý định giết người, nhưng không thành công do yếu tố khách quan, thì phạm tội giết người ở giai đoạn phạm tội chưa đạt.

III. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Pháp luật về tội cố ý gây thương tích đã trải qua quá trình hình thành và phát triển lâu dài, phản ánh sự thay đổi của xã hội và quan điểm pháp lý. Từ trước năm 1945 đến nay, các quy định về tội này đã được sửa đổi, bổ sung nhiều lần để phù hợp với tình hình thực tế và đảm bảo hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm. Nghiên cứu lịch sử giúp chúng ta hiểu rõ hơn bản chất của tội phạm và định hướng hoàn thiện pháp luật trong tương lai.

3.1. Giai đoạn trước năm 1945 Pháp luật thời kỳ phong kiến và thuộc địa

Trong giai đoạn này, pháp luật hình sự còn nhiều hạn chế và chưa có quy định cụ thể, chi tiết về tội cố ý gây thương tích. Việc xử lý thường dựa trên tập quán và án lệ, với nhiều hình phạt mang tính dã man và không phù hợp với nguyên tắc pháp chế hiện đại.

3.2. Giai đoạn từ 1945 đến nay Các bộ luật hình sự qua các thời kỳ

Từ sau Cách mạng tháng Tám, các bộ luật hình sự đã từng bước được xây dựng và hoàn thiện, quy định rõ ràng hơn về tội cố ý gây thương tích. Các yếu tố cấu thành tội phạm, khung hình phạt và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự dần được cụ thể hóa. BLHS năm 2015 là bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về thân thể và sức khỏe của công dân.

IV. Thực Tiễn Áp Dụng và Hoàn Thiện Quy Định Về Tội CYGTT

Thực tiễn áp dụng quy định về tội cố ý gây thương tích còn nhiều bất cập. Tình hình tội phạm diễn biến phức tạp, với nhiều vụ án nghiêm trọng và hung hãn. Việc xác định dấu hiệu định tội, định khung hình phạt gặp nhiều khó khăn. Cần có giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật và đảm bảo công bằng, khách quan trong xét xử. Cải cách pháp luật là một trong những giải pháp quan trọng.

4.1. Tình hình tội phạm cố ý gây thương tích từ năm 2012 2016

Số liệu thống kê cho thấy tội cố ý gây thương tích có xu hướng gia tăng trong giai đoạn 2012-2016. Cơ cấu tội phạm phức tạp, với nhiều vụ án có tính chất côn đồ, hung hãn. Đa số các vụ án xảy ra ở khu vực thành thị và liên quan đến các đối tượng có trình độ học vấn thấp và không có việc làm ổn định.

4.2. Bất cập trong quy định dấu hiệu định tội và định khung hình phạt

Nhiều quy định về dấu hiệu định tội và định khung hình phạt còn chung chung, khó áp dụng trong thực tế. Ví dụ, việc xác định tỷ lệ tổn thương cơ thể và mức độ nghiêm trọng của thương tích đôi khi gặp khó khăn do sự khác biệt trong quan điểm chuyên môn. Cần có hướng dẫn cụ thể và chi tiết hơn để đảm bảo tính thống nhất trong áp dụng pháp luật.

V. Kiến Nghị Hoàn Thiện Quy Định Về Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Việc hoàn thiện quy định về tội cố ý gây thương tích là yêu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm và bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân. Cần có sự tham gia của các nhà khoa học pháp lý, các cơ quan thực thi pháp luật và cộng đồng xã hội để xây dựng hệ thống pháp luật hoàn thiện và phù hợp với thực tiễn. Tư vấn pháp luật cho người dân cũng rất quan trọng.

5.1. Nhu cầu và yêu cầu hoàn thiện quy định pháp luật hình sự

Hoàn thiện quy định về tội cố ý gây thương tích cần đáp ứng các yêu cầu sau: đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và dễ hiểu của pháp luật; phù hợp với nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; và đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới.

5.2. Các giải pháp cụ thể để hoàn thiện quy định về tội CYGTT

Các giải pháp cụ thể bao gồm: sửa đổi, bổ sung các quy định còn chung chung, khó áp dụng; ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết; tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật; nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực thi pháp luật; và tăng cường hợp tác quốc tế trong đấu tranh phòng chống tội phạm. Ngoài ra, việc bồi thường thiệt hại cho nạn nhân cũng cần được chú trọng.

VI. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Nghiên cứu về tội cố ý gây thương tích cần tiếp tục được đẩy mạnh trong tương lai, tập trung vào các vấn đề mới phát sinh và các thách thức trong thực tiễn áp dụng pháp luật. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học pháp lý, các cơ quan thực thi pháp luật và cộng đồng xã hội để xây dựng hệ thống pháp luật hoàn thiện và hiệu quả. Bình luận khoa học các bản án cũng rất quan trọng.

6.1. Các hướng nghiên cứu tiềm năng trong tương lai

Các hướng nghiên cứu tiềm năng bao gồm: nghiên cứu về tội phạm học của tội cố ý gây thương tích trong bối cảnh hội nhập quốc tế; nghiên cứu về phòng ngừa tội cố ý gây thương tích trong môi trường mạng; và nghiên cứu về bảo vệ nạn nhân của tội cố ý gây thương tích.

6.2. Vai trò của khoa học pháp lý trong hoàn thiện pháp luật

Khoa học pháp lý đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoàn thiện pháp luật về tội cố ý gây thương tích. Các nghiên cứu khoa học cần được thực hiện một cách khách quan, toàn diện và có tính ứng dụng cao để góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm và bảo vệ quyền lợi của công dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề chung về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.  Chương 2: Thực tiễn áp dụng và kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong luật hình sự Việt Nam. “Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo luật hình sự Việt Nam” là một đề tài lớn, có nhiều vấn đề phức tạp cần phải nghiên cứu. Trong khuôn khổ một bài luận văn tốt nghiệp thạc sĩ, với vốn kiến thức và kinh nghiệm công tác còn hạn chế, tác giả không có tham vọng giải quyết thật thấu đáo, triệt để tất cả các vấn đề mà chỉ mong có thể góp một phần công sức vào quá trình nghiên cứu và hoàn thiện các quy định của pháp luật về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC 1. Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của ngƣời khác 1. K á n ệm của tộ cố ý ây t ơn tíc oặc ây tổn ạ c o s c k ỏe của n ờ k ác Quyền sống, quyền bất khả xâm phạm về thân thể là một trong những quyền cơ bản của con người. Chỉ khi tính mạng và sức khỏe được Nhà nước và pháp luật bảo vệ thì con người mới có thể an tâm học tập, lao động và xây dựng đất nước.

Vì sức khỏe của con người là vô giá nên quyền được bảo hộ về sức khỏe rất được quan tâm và bảo vệ ở nhiều cấp độ, từ các điều ước quốc tế cho đến pháp luật quốc gia. Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền năm 1948 của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc là văn kiện pháp lí chính thức ghi nhận các quyền cơ bản của con người, trong đó có quyền được an toàn về thân thể và bảo hộ sức khỏe. Đây là một trong những quyền đầu tiên được ghi nhận trong Tuyên ngôn, Điều 3 Tuyên ngôn quy định: “Ai cũng có quyền được sống, tự do và an toàn thân thể”. bình diện quốc gia, vì là một trong những quyền cơ bản và quan trọng nhất của con người nên pháp luật các nước đều có quy định để bảo vệ quyền được bảo hộ về sức khỏe.

Tại Việt Nam, sự bảo hộ sức khỏe trước tiên được ghi nhận trong Hiến pháp. Điều 20 Hiến pháp năm 2013 khẳng định: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân ph m”. Trên cơ sở quy định của Hiến pháp, quyền được bảo hộ về sức khỏe tiếp tục được bảo đảm bằng các ngành luật dân sự, hành chính và hình sự. Trong đó, luật hình sự là ngành luật điều chỉnh mang tính nghiêm khắc nhất đối với những hành vi xâm phạm đến sức khỏe của con người.

Cụ thể, BLHS năm 2015 đã xây dựng nhiều quy định nhằm xử lí các hành vi xâm hại đến sức khỏe của con người, trong đó có quy định về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác. Hiện nay, BLHS năm 2015 không có quy định nào đề cập đến khái niệm pháp lí của tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác. Theo Từ điển tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học, các từ ngữ trong tên tội danh CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được hiểu như sau:  “Cố ý” có nghĩa là có ý định sẵn từ trước và thực hiện ý định đó1;  “ ây” có nghĩa là làm cho nảy sinh, phát ra2;  “Thương tích” là dấu vết để lại trên thân thể do bị thương3;  “Tổn hại” là làm mất mát, hư hại lớn4;  “Sức khỏe” nghĩa là sức mạnh của thân thể do không có bệnh tật gì5. 1 Viện ngôn ngữ học (2006), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, trang 205.

2 Viện ngôn ngữ học, tlđd (1), trang 377. 3 Viện ngôn ngữ học, tlđd (1), trang 976. 4 Viện ngôn ngữ học, tlđd (1), trang 1012. 5 Nguyễn Lân (2004), Từ điển từ và ngữ Việt Nam, Nxb TP Hồ Chí Minh, trang 1610.

9 Còn theo Từ điển luật học của Bộ Tư pháp thì “cố ý gây thương tích” là hành vi cố ý xâm phạm thân thể, gây tổn hại cho sức khỏe người khác dưới dạng thương tích cụ thể6. Trong 3450 thuật ngữ pháp lí phổ thông của tác giả Nguyễn Ngọc Điệp, “gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” được hiểu là hành vi dùng thủ đoạn tác động vào cơ thể nạn nhân làm mất hoặc giảm chức năng các bộ phận (cơ quan) trên cơ thể nạn nhân7. Như vậy, dựa vào các giải thích trên và trên cơ sở khái niệm tội phạm được quy định tại Điều 8 BLHS năm 2015 “tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, trái PLHS và phải chịu hình phạt”, chúng ta có thể đưa ra khái niệm về tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác như sau: “Tội CY TT hoặc TH cho sức khỏe của người khác là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực TNHS thực hiện một cách cố ý, tác động trái pháp luật đến thân thể của người khác nhằm gây thiệt hại về sức khỏe cho người đó dưới dạng thương tích hoặc sự mất, suy giảm chức năng của các cơ quan, bộ phận trên cơ thể nạn nhân”. Các dấu ệu p áp lý của tộ cố ý ây t ơn tíc oặc ây tổn ạ c o s c k ỏe của n ờ k ác Theo quy định tại Điều 134 BLHS năm 2015, tội CYGTT hoặc GTH cho sức khỏe của người khác được quy định như sau: “1.

Người nào CY TT hoặc TH cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: a Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người; b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm; c Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ; d Đối với ông, bà, cha, mẹ, th y giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình; đ Có tổ chức; e Lợi dụng chức vụ, quyền hạn; g Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù, đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng hoặc đang chấp hành biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; h Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do được thuê; i Có tính chất côn đồ; k Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân. 6 Bộ Tư pháp – Viện khoa học pháp lí (2006), Từ điển luật học, Nxb Tư pháp, trang 172. 7 Nguyễn Ngọc Điệp (2009), 3450 thuật ngữ pháp lý phổ thông, Nxb Giao thông vận tải, trang 59. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 06 năm: a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; b ây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30%; c Phạm tội 02 l n trở lên; d Tái phạm nguy hiểm; đ ây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này.

Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm: a ây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên, nếu không thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 4 Điều này; b ây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%; c ây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này; d ây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 14 năm: a Làm chết người; b ây thương tích làm biến dạng vùng mặt của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; c ây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên; d ây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này; đ ây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân: a Làm chết 02 người trở lên; b ây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này.