1 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1. Lyù do choïn ñeà taøi Töø nhöõng thaäp nieân cuoái cuûa theá kyû XX tôùi nay, söï phaùt trieån maïnh meõ cuûa cuoäc caùch maïng khoa hoïc vaø coâng ngheä, ñaëc bieät laø khoa hoïc coâng ngheä thoâng tin treân theá giôùi, ñaõ goùp phaàn hình thaønh neân xaõ hoäi thoâng tin- moät xaõ hoäi maø thoâng tin vaø tri thöùc trôû thaønh nguoàn löïc quan troïng nhaát cho söï phaùt trieån. Maët khaùc, treân theá giôùi xu theá toaøn caàu hoùa ngaøy caøng dieãn ra maïnh meõ, khoâng moät quoác gia naøo muoán phaùt trieån laïi coù theå ñöùng ngoaøi xu theá naøy. Trong boái caûnh ñoù, Vieät Nam ñaõ vaø ñang tieán haønh söï nghieäp coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc nhaèm töøng böôùc hoäi nhaäp vaøo söï phaùt trieån chung cuûa khu vöïc vaø quoác teá.
Söï nghieäp coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc ñang raát caàn moät soá löôïng lôùn nguoàn nhaân löïc coù chaát löôïng cao - ñoù laø caùc taàng lôùp trí thöùc treû, gioûi, naêng ñoäng, tieáp thu nhanh choùng caùc kinh nghieäm, caùc coâng ngheä tieân tieán cuûa theá giôùi. Ñeå coù ñöôïc ñoäi nguõ naøy, caùc tröôøng ñaïi hoïc Vieät Nam noùi chung vaø caùc tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp khoái ngaønh kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh noùi rieâng phaûi ñoåi môùi phöông phaùp daïy vaø hoïc, phuø hôïp vôùi ñieàu kieän cuï theå cuûa ñaát nöôùc vaø xu theá phaùt trieån khoa hoïc treân theá giôùi. Moät trong nhöõng yeáu toá quan troïng ñeå goùp phaàn ñaøo taïo nguoàn nhaân löïc coù chaát löôïng cao ôû caùc tröôøng ñaïi hoïc laø vieäc xaây döïng nguoàn löïc thoâng tin vaø vieäc toå chöùc khai thaùc nguoàn löïc naøy sao cho coù hieäu quaû hôn nöõa ôû thö vieän cuûa caùc tröôøng ñaïi hoïc Vieät Nam noùi chung vaø caùc tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp khoái ngaønh kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh noùi rieâng. Coù theå noùi, trong nhöõng naêm gaàn ñaây, thö vieän cuûa caùc tröôøng ñaïi hoïc Vieät Nam noùi chung vaø thö vieän caùc tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp khoái ngaønh kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh noùi rieâng, ngaøy caøng ñöôïc söï quan taâm cuûa laõnh 2 ñaïo caùc tröôøng veà ñaàu tö cho cô sôû vaät chaát, kinh phí vaø ñaøo taïo caùn boä… Do vaäy, nhieàu hoaït ñoäng cuûa thö vieän caùc tröôøng ñaïi hoïc nhö vaán ñeà öùng duïng coâng ngheä thoâng tin vaøo caùc hoaït ñoäng thö vieän, vaán ñeà toå chöùc taïo laäp nguoàn löïc thoâng tin, toå chöùc phöông tieän ñeå löu tröõ vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin… ñaõ coù nhieàu thay ñoåi theo höôùng “taát caû vì ngöôøi duøng tin”.
Trong quaù trình hoaït ñoäng, thö vieän caùc tröôøng luoân baùm saùt muïc tieâu ñaøo taïo, nghieân cöùu cuûa nhaø tröôøng, ngaøy caøng phaùt huy tính tích cöïc, goùp phaàn ñaùng keå vaøo söï nghieäp ñaøo taïo caùn boä khoa hoïc cuûa caùc tröôøng. Tuy nhieân, beân caïnh nhöõng thaønh töïu ñaõ ñaït ñöôïc, moät soá maët hoaït ñoäng cuûa thö vieän caùc tröôøng ñaïi hoïc nhö ñaõ neâu treân vaãn coù nhöõng vaán ñeà coøn toàn taïi, caàn phaûi nhanh choùng tìm hieåu ñeå khaéc phuïc, thay ñoåi vaø hoaøn thieän - nhaát laø vaán ñeà toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin - moät trong nhöõng vaán ñeà quan troïng trong vieäc thoûa maõn nhu caàu ngöôøi duøng tin cuûa thö vieän ñaïi hoïc. Laøm theá naøo ñeå khaéc phuïc haïn cheá vaø ñöa ra nhöõng giaûi phaùp höõu hieäu hôn trong vieäc toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin nhaèm thoûa maõn nhu caàu tin phong phuù vaø ña daïng cuûa caùc nhaø nghieân cöùu, caùn boä quaûn lyù, giaûng vieân vaø sinh vieân trong caùc tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp khoái ngaønh kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh, cuõng nhö naâng cao chaát löôïng nguoàn löïc thoâng tin môû ra khaû naêng khai thaùc, trao ñoåi, chia seû thoâng tin ôû thö vieän caùc tröôøng ñaïi hoïc Vieät Nam, ñang laø moái quan taâm cuûa nhieàu nhaø khoa hoïc thö vieän - thoâng tin hieän nay. Cuõng chính vì leõ ñoù, chuùng toâi maïnh daïn choïn ñeà taøi “Toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin taïi thö vieän moät soá tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp khoái ngaønh kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh” laøm luaän vaên toát nghieäp thaïc só chuyeân ngaønh Thoâng tin - Thö vieän cuûa mình.
Lòch söû nghieân cöùu ñeà taøi 3 Qua thöïc teá khaûo saùt chuùng toâi ñöôïc bieát, chöa coù ñeà taøi naøo nghieân cöùu veà “Toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin taïi khoái caùc tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp chuyeân ngaønh kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh” moät caùch coù heä thoáng. Tuy nhieân, vaán ñeà toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin cuõng ñaõ ñöôïc nghieân cöùu ôû moät trung taâm thoâng tin- thö vieän cuï theå nhö: “Toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin taïi trung taâm thoâng tin – thö vieän ñaïi hoïc Thaùi Nguyeân” cuûa taùc giaû Haø Thò Thu Hieáu. Maëc duø, ñaây laø luaän vaên thaïc só veà trung taâm thoâng tin - thö vieän cuûa moät tröôøng ñaïi hoïc ña ngaønh, ña lónh vöïc ôû phía Baéc, ñöôïc nghieân cöùu töø naêm 2002 veà tröôùc, song luaän vaên cuõng ñaõ gôïi yù chuùng toâi raát nhieàu veà caùc khía caïnh caàn nghieân cöùu trong ñeà taøi luaän vaên cuûa mình. Ngoaøi ra, moät soá taùc giaû khaùc cuõng coù nghieân cöùu moät soá khía caïnh cuûa vaán ñeà naøy, ñoù laø: - Baøi “Moät soá giaûi phaùp phaùt trieån heä thoáng thoâng tin quaûn lyù giaùo duïc vaø ñaøo taïo Vieät Nam” cuûa Vöông Thanh Höông, treân Taïp chí Thoâng tin & Tö lieäu, soá 4, naêm 1999.
Trong baøi vieát taùc giaû ñaõ neâu moät soá giaûi phaùp chuû yeáu (veà toå chöùc, veà xaây döïng nguoàn löïc thoâng tin, veà heä thoáng caùc chæ soá thoâng tin giaùo duïc…) nhaèm tieáp tuïc hoaøn thieän vaø phaùt trieån heä thoáng naøy, ñaùp öùng nhöõng yeâu caàu caáp thieát trong boái caûnh nöôùc ta ñang tieán haønh ñoåi môùi heä thoáng giaùo duïc vaø ñang tìm kieám moät moâ hình quaûn lyù giaùo duïc coù hieäu quaû. - Baøi “Coâng taùc Thoâng tin- Thö vieän trong Ñaïi hoïc Quoác gia Haø Noäi”, cuûa Nguyeãn Vaên Haønh, treân Taïp chí Thoâng tin & Tö lieäu, soá 2, naêm 2000. Trong baøi vieát taùc giaû ñaõ phaân tích caùc lôïi theá cuûa Trung taâm Thoâng tin - Thö vieän vaø laäp luaän veà vieäc xaây döïng heä thoáng Thoâng tin – Thö vieän trong 4 ÑHQG Haø Noäi. Neâu leân nhöõng yeâu caàu vaø nguyeân taéc caàn ñöôïc ñaûm baûo trong vieäc xaây döïng heä thoáng naøy.
- Baøi “Vaøi suy nghó veà höôùng phaùt trieån cuûa maïng löôùi thö vieän tröôøng ñaïi hoïc vaø thö vieän tænh” cuûa Phaïm Theá Khang, treân Taäp san Thö vieän, soá 2, naêm 2003. Trong baøi vieát taùc giaû ñaõ neâu khaùi quaùt veà hieän traïng maïng löôùi thö vieän tröôøng ñaïi hoïc vaø thö vieän tænh; ñoàng thôøi ñöa ra moät soá höôùng phaùt trieån saép tôùi cuûa maïng löôùi thö vieän tænh vaø maïng löôùi thö vieän tröôøng ñaïi hoïc. - Baøi “Moät soá giaûi phaùp thuùc ñaåy hoïat ñoäng thoâng tin thö vieän ñaïi hoïc” cuûa Nguyeãn Huy, Traàn Maïnh, Mai Haø… treân Taïp chí Thoâng tin & Tö lieäu, soá 1, naêm 2004. Trong baøi vieát caùc taùc giaû ñaõ neâu leân nhöõng nguyeân nhaân haïn cheá hieäu quaû hoaït ñoäng Thoâng tin - Thö vieän trong caùc tröôøng ñaïi hoïc hieän nay vaø ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp nhö ña daïng hoùa hoaït ñoäng thoâng tin thö vieän, taïo söï töông hôïp trong hoaït ñoäng Thoâng tin - Thö vieän ôû moãi tröôøng ñaïi hoïc vôùi caùc cô quan thoâng tin beân ngoaøi… Maëc duø caùc nghieân cöùu treân khoâng phaûi laø caùc trung taâm Thoâng tin - Thö vieän caùc tröôøng ñaïi hoïc khoái kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh, song nhöõng nghieân cöùu ñoù cuõng coù yù nghóa nhaát ñònh cho chuùng toâi tham khaûo trong quaù trình thöïc hieän ñeà taøi cuûa mình.
Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø hoaït ñoäng toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin trong moät soá tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp thuoäc khoái ngaønh kyõ thuaät. Phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi veà noäi dung laø tìm hieåu veà vieäc toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin ôû moät soá tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp thuoäc khoái ngaønh 5 kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh Phoá Hoà Chí Minh, cuï theå laø Thö vieän Tröôøng Ñaïi hoïc Baùch Khoa Thaønh phoá Hoà Chí Minh, Thö vieän Tröôøng Sö phaïm Kyõ thuaät Thaønh phoá Hoà Chí Minh, Thö vieän Tröôøng Ñaïi hoïc Coâng nghieäp Thaønh phoá Hoà Chí Minh, Thö vieän Hoïc vieän Coâng Ngheä Böu Chính Vieãn thoâng Thaønh phoá Hoà Chí Minh, laø nhöõng thö vieän trong thôøi gian gaàn ñaây ñöôïc söï quan taâm ñaàu tö khaù lôùn veà cô sôû vaät chaát, kinh phí , ñaøo taïo caùn boä… Vaø trong hoaït ñoäng toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin coù nhöõng noåi baät hôn nhöõng thö vieän cuûa caùc tröôøng ñaïi hoïc kyõ thuaät coøn laïi khaùc treân ñòa baøn thaønh phoá Hoà Chí Minh. Veà giôùi haïn thôøi gian nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø töø naêm 2003 ñeán 2006, sôû dó chuùng toâi choïn moác thôøi gian naøy laø vì chuùng toâi döïa treân cô sôû khaûo saùt thöïc tieãn nhöõng naêm gaàn ñaây nhöõng thö vieän treân coù nhöõng thay ñoåi hôn haún nhöõng naêm tröôùc ñaây vaø laø thôøi ñieåm ñeå chuùng toâi coù theå thu thaäp ñöôïc nhöõng tö lieäu, soá lieäu môùi vaø ñaày ñuû nhaèm coù cô sôû ñaùnh giaù veà tình hình toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin taïi thö vieän moät soá tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp khoái ngaønh kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh. Muïc ñích vaø nhieäm vuï nghieân cöùu Muïc ñích nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø nhaèm ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp naâng cao chaát löôïng vieäc toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin ñeå thoaû maõn hôn nöõa nhu caàu cuûa ngöôøi duøng tin trong caùc tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp khoái ngaønh kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh, goùp phaàn hoaøn thaønh nhieäm vuï ñoåi môùi giaùo duïc, ñaøo taïo nguoàn nhaân löïc coù chaát löôïng cao cuûa caùc tröôøng naøy.
Nhieäm vuï nghieân cöùu cuûa ñeà taøi goàm: - Heä thoáng hoùa cô sôû lyù luaän veà nguoàn löïc thoâng tin, toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin. 6 - Laøm roõ vai troø cuûa nguoàn löïc thoâng tin trong toå chöùc hoaït ñoäng thoâng tin vaø vai troø cuûa toå chöùc khai nguoàn löïc Thoâng tin - Thö vieän trong thö vieän caùc tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp thuoäc khoái ngaønh kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh. - Khaûo saùt vaø phaân tích thöïc traïng toå chöùc vaø khai thaùc nguoàn löïc thoâng tin trong caùc tröôøng ñaïi hoïc coâng laäp thuoäc khoái ngaønh kyõ thuaät treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh.