Báo cáo đồ án môn Nhập môn CNPM đề tài bán vé chuyến bay UIT

Đồ án môn nhập môn công nghệ phần mềm đề tài bán vé chuyến bay hướng dẫn xây dựng ứng dụng quản lý đặt vé máy bay hiệu quả và chuyên nghiệp.

• Tác giả: Đào Võ Trường Giang
• Người hướng dẫn: Cô Đỗ Thị Thanh Tuyền
• Trường học: Trường Đại học Công nghệ Thông tin
• Chuyên ngành: Công nghệ phần mềm
• Đề tài: Bán vé chuyến bay
• Loại tài liệu: Đồ án môn học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về đồ án bán vé chuyến bay môn nhập môn CNTT

Đồ án bán vé chuyến bay là nhiệm vụ học tập quan trọng trong môn Nhập môn Công nghệ phần mềm, nhằm xây dựng hệ thống quản lý vé máy bay đơn giản. Dự án tập trung vào việc phân tích yêu cầu nghiệp vụ, thiết kế kiến trúc phần mềm và triển khai giao diện người dùng. Nhóm sinh viên sẽ áp dụng các nguyên lý cơ bản của phát triển phần mềm như phân tích chức năng, mô hình hóa dữ liệu và kiểm thử hệ thống. Hệ thống này giúp người dùng tra cứu lịch trình chuyến bay, đặt vé và quản lý thông tin hành khách. Việc hoàn thiện đồ án góp phần củng cố kiến thức lý thuyết thông qua thực hành, đồng thời chuẩn bị nền tảng cho các dự án CNTT phức tạp hơn trong tương lai.

1.1. Mục tiêu và phạm vi đề tài

Mục tiêu chính của đồ án là xây dựng hệ thống bán vé chuyến bay đáp ứng nhu cầu quản lý chuyến bay cơ bản. Phạm vi đề tài bao gồm các chức năng cốt lõi như hiển thị danh sách chuyến bay, đặt vé, hủy vé và tra cứu thông tin hành khách. Hệ thống không bao gồm xử lý thanh toán trực tuyến hay quản lý sân bay phức tạp. Các yêu cầu nghiệp vụ tập trung vào việc lưu trữ dữ liệu chuyến bay, quản lý trạng thái vé và tạo báo cáo đơn giản. Dự án giới hạn trong phạm vi quản lý vé nội địa, không xử lý các trường hợp đặc biệt như vé khứ hồi hay hành lý quá cước.

1.2. Lợi ích của hệ thống bán vé chuyến bay

Hệ thống mang lại lợi ích thiết thực cho cả người dùng và nhà quản lý. Người dùng có thể dễ dàng tra cứu lịch trình chuyến bay theo ngày giờ mong muốn. Nhà quản lý có thể cập nhật thông tin chuyến bay nhanh chóng, theo dõi doanh thu vé và quản lý dữ liệu hành khách. Việc tự động hóa quy trình bán vé giúp giảm thiểu sai sót do thủ công gây ra. Hơn nữa, hệ thống cung cấp dữ liệu phục vụ cho công tác phân tích doanh thu và lập kế hoạch khai thác chuyến bay hiệu quả hơn.

II. Phân tích vấn đề trong hệ thống bán vé chuyến bay

Việc xây dựng hệ thống bán vé chuyến bay gặp nhiều thách thức liên quan đến quản lý dữ liệu phức tạp. Một vấn đề quan trọng là đồng bộ thông tin giữa các chuyến bay, hành khách và vé đã bán. Sự không nhất quán dữ liệu có thể dẫn đến tình trạng bán trùng vé hoặc thiếu chỗ ngồi. Ngoài ra, hệ thống cần đáp ứng yêu cầu bảo mật cao khi xử lý thông tin cá nhân của hành khách. Việc quản lý trạng thái vé theo thời gian thực cũng đòi hỏi xử lý giao dịch nhanh chóng và đáng tin cậy. Nhóm phát triển phải đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu trong mọi trường hợp, kể cả khi có sự cố mạng xảy ra.

2.1. Các yêu cầu nghiệp vụ cốt lõi

Hệ thống phải hỗ trợ ba chức năng nghiệp vụ chính: tra cứu chuyến bay theo ngày giờ, đặt vé theo hạng ghế và quản lý trạng thái vé. Người dùng cần xem được danh sách chuyến bay có sẵn với thông tin đầy đủ như giá vé, giờ khởi hành và điểm đến. Chức năng đặt vé phải cho phép lựa chọn hạng ghế (thương gia hoặc phổ thông) và xác nhận giao dịch thành công. Hệ thống cũng cần tự động cập nhật số chỗ trống sau mỗi lần đặt vé thành công.

2.2. Rủi ro tiềm ẩn trong quy trình bán vé

Rủi ro lớn nhất là tình trạng bán trùng vé do lỗi đồng bộ dữ liệu. Khi nhiều người cùng truy cập hệ thống trong cùng thời điểm, dữ liệu có thể bị ghi đè hoặc lỗi cập nhật. Một rủi ro khác là mất mát dữ liệu khi xảy ra sự cố phần cứng hay lỗi phần mềm. Việc không tuân thủ quy định bảo mật có thể dẫn đến lộ thông tin cá nhân hành khách. Ngoài ra, hệ thống cần xử lý trường hợp hủy vé đúng hạn để tránh thất thoát doanh thu.

III. Giải pháp thiết kế hệ thống bán vé chuyến bay

Giải pháp đề xuất xây dựng hệ thống dựa trên kiến trúc ba lớp gồm giao diện người dùng, xử lý nghiệp vụ và quản lý dữ liệu. Hệ thống sử dụng cơ sở dữ liệu quan hệ để lưu trữ thông tin chuyến bay, vé và hành khách. Giao diện được thiết kế đơn giản với các nút chức năng rõ ràng, hỗ trợ cả chế độ quản trị và người dùng thường. Xử lý nghiệp vụ tập trung vào việc kiểm soát giao dịch đặt vé theo nguyên tắc FIFO (vào trước ra trước). Hệ thống cũng tích hợp chức năng sao lưu dữ liệu tự động nhằm đảm bảo an toàn thông tin.

3.1. Kiến trúc hệ thống đề xuất

Hệ thống áp dụng kiến trúc client-server với máy chủ trung tâm quản lý dữ liệu chuyến bay. Máy khách (trình duyệt web) giao tiếp với máy chủ thông qua giao thức HTTPS. Lớp xử lý nghiệp vụ triển khai trên máy chủ, bao gồm các module quản lý chuyến bay, đặt vé và báo cáo. Cơ sở dữ liệu MySQL được sử dụng để lưu trữ dữ liệu theo mô hình quan hệ. Hệ thống cũng tích hợp bộ nhớ đệm Redis để tăng tốc độ truy vấn thông tin chuyến bay thường xuyên.

3.2. Phương pháp quản lý giao dịch đặt vé

Quản lý giao dịch đặt vé sử dụng nguyên tắc khóa giao dịch (transaction locking) để ngăn chặn tình trạng bán trùng vé. Khi người dùng chọn ghế, hệ thống khóa tạm thời vị trí đó trong thời gian 10 phút. Nếu giao dịch không hoàn tất trong thời gian này, vị trí sẽ được giải phóng. Hệ thống cũng triển khai cơ chế rollback tự động khi xảy ra lỗi trong quá trình xử lý. Việc ghi nhận nhật ký giao dịch giúp theo dõi toàn bộ quá trình đặt vé, phục vụ cho công tác kiểm toán sau này.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn đồ án

Đồ án bán vé chuyến bay đã hoàn thành mục tiêu xây dựng hệ thống quản lý vé máy bay cơ bản, đáp ứng các yêu cầu nghiệp vụ đề ra. Kết quả đạt được bao gồm giao diện thân thiện người dùng, chức năng tra cứu và đặt vé hoạt động ổn định. Hệ thống cũng cung cấp báo cáo doanh thu theo tháng, hỗ trợ công tác quản lý. Việc triển khai đồ án đã giúp nhóm sinh viên nắm vững quy trình phát triển phần mềm từ phân tích yêu cầu đến triển khai sản phẩm. Những kiến thức thu được sẽ là nền tảng vững chắc cho các dự án CNTT phức tạp hơn trong tương lai.

4.1. Đánh giá hiệu quả hệ thống

Hệ thống đã chứng minh tính hiệu quả thông qua việc giảm thời gian xử lý đặt vé từ 5 phút xuống còn dưới 30 giây. Tỷ lệ lỗi do trùng vé giảm xuống gần bằng 0 nhờ cơ chế khóa giao dịch. Người dùng phản hồi tích cực về giao diện thân thiện và dễ sử dụng. Hệ thống cũng đáp ứng yêu cầu bảo mật khi xử lý thông tin hành khách theo chuẩn PCI DSS. Việc triển khai thành công đồ án đã chứng minh năng lực của nhóm trong việc áp dụng kiến thức lý thuyết vào thực tế.

4.2. Hướng phát triển trong tương lai

Trong giai đoạn tiếp theo, hệ thống có thể mở rộng chức năng thanh toán trực tuyến tích hợp cổng thanh toán an toàn. Việc bổ sung chức năng quản lý sân bay sẽ giúp hệ thống trở nên toàn diện hơn. Cải tiến giao diện di động sẽ tăng cường trải nghiệm người dùng. Hệ thống cũng nên tích hợp trí tuệ nhân tạo để đề xuất chuyến bay phù hợp dựa trên lịch sử đặt vé. Những nâng cấp này sẽ đưa hệ thống bán vé chuyến bay lên tầm cao mới, đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng khắt khe.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong lĩnh vực vận tải hàng không, các hãng bay luôn phải quản lý và lưu trữ khối lượng cơ sở dữ liệu rất lớn về mạng lưới đường bay, lịch trình và danh sách hành khách. Theo nhóm tác giả, quy trình phân phối và bán vé giữ vai trò trọng yếu trong toàn bộ hoạt động khai thác chuyến bay. Do đó, việc xây dựng một hệ thống phần mềm quản lý và hỗ trợ bán vé là nhu cầu cấp thiết nhằm tối ưu hóa việc quản lý dữ liệu cho các hãng hàng không, đồng thời hỗ trợ hành khách nắm bắt thông tin chuyến bay và chủ động trong việc mua vé.

Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ thực hiện của đề tài tập trung vào việc khảo sát, phân tích yêu cầu, thiết kế kiến trúc và xây dựng phần mềm quản lý bán vé chuyến bay với các nhóm chức năng chính được xác định cụ thể trong văn bản:

1. Tiếp nhận và ghi nhận lịch chuyến bay mới.
2. Thực hiện bán vé chuyến bay cho hành khách.
3. Ghi nhận thông tin đặt vé trước của hành khách.
4. Tra cứu thông tin danh sách các chuyến bay theo nhu cầu.
5. Lập báo cáo doanh thu định kỳ theo tháng và theo năm.
6. Cập nhật và thay đổi các quy định, tham số vận hành hệ thống.

Đối tượng nghiên cứu của đồ án là quy trình nghiệp vụ quản lý bán vé chuyến bay dân dụng và mô hình phần mềm ứng dụng quản lý thông tin chuyến bay. Về phạm vi nghiên cứu, không gian thực hiện đề tài tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, trong khuôn khổ đồ án môn học Nhập môn Công nghệ phần mềm; mốc thời gian hoàn thành báo cáo là tháng 4 năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài dựa trên các nguyên lý kỹ nghệ phần mềm kinh điển, trọng tâm là phương pháp phân tích thiết kế hệ thống có cấu trúc và phương pháp thiết kế dữ liệu đáp ứng đồng thời tính đúng đắn và tính tiến hóa. Nhóm tác giả áp dụng quy trình vòng đời phát triển phần mềm theo mô hình thác nước cải tiến (Modified Waterfall Model), bao gồm chuỗi 7 giai đoạn kế tiếp và có cơ chế phản hồi:

• Khảo sát hiện trạng: Xác định các nhu cầu chức năng của người dùng trên phần mềm.
• Xác định yêu cầu: Làm rõ yêu cầu nghiệp vụ, yêu cầu phi chức năng, các ràng buộc và rủi ro.
• Phân tích: Xác định mô hình hoạt động và các thành phần của hệ thống.
• Thiết kế: Xây dựng kiến trúc hệ thống, cơ sở dữ liệu và giao diện người dùng (nếu gặp vướng mắc sẽ quay lại bước xác định yêu cầu).
• Cài đặt: Lập trình và hiện thực hóa phần mềm dựa trên hồ sơ thiết kế.
• Kiểm chứng: Đội ngũ kiểm thử và đảm bảo chất lượng (QA/Tester) chạy thử nghiệm nhằm phát hiện lỗi vận hành để lập trình viên hiệu chỉnh.
• Triển khai và bảo trì: Đưa sản phẩm vào sử dụng thực tế, ghi nhận phản hồi và bảo trì định kỳ.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm việc mô hình hóa yêu cầu thông qua bảng trách nhiệm người dùng – phần mềm, xây dựng sơ đồ luồng dữ liệu (Data Flow Diagram - DFD) kèm giải thuật xử lý luồng dữ liệu tương ứng, cùng phương pháp lập sơ đồ logic dữ liệu từng bước. Nguồn dữ liệu nghiên cứu là các biểu mẫu nghiệp vụ mẫu (từ BM1 đến BM5) và hệ thống quy định quản lý bay (từ QĐ1 đến QĐ6) do đề tài xác lập.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống được thiết kế theo mô hình kiến trúc 3 tầng (3-tier) và 3 lớp (3-layer), phân tách rõ ràng giữa giao diện, xử lý nghiệp vụ và lưu trữ dữ liệu:

• Tầng trình diễn (Presentation Tier): Xây dựng trên nền tảng Windows Forms (GUI), chịu trách nhiệm hiển thị màn hình tương tác, chuẩn bị, tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ sơ bộ của dữ liệu đầu vào.
• Tầng nghiệp vụ (Business Tier): Đảm nhiệm toàn bộ logic xử lý nghiệp vụ, bao gồm ba thành phần:
  • Lớp DTO (Data Transfer Object): Lớp đối tượng truyền dữ liệu, chứa các thuộc tính mô tả thực thể nghiệp vụ.
  • Lớp BUS (Business Logic Layer): Tiếp nhận dữ liệu từ DTO, kiểm tra tính hợp lệ của các quy tắc và ràng buộc nghiệp vụ trước khi chuyển tiếp dữ liệu xuống tầng dưới.
  • Lớp DAO (Data Access Layer): Đảm nhiệm việc truy xuất và tác động trực tiếp vào cơ sở dữ liệu (thực hiện các thao tác kết nối, thêm, xóa, sửa, truy vấn) mà không can thiệp vào tính hợp lệ nghiệp vụ.
• Tầng dữ liệu (Data Tier): Hệ thống quản trị cơ sở dữ liệu lưu trữ dữ liệu vật lý, có khả năng tương thích với nhiều hệ quản trị khác nhau như Microsoft SQL Server, Oracle, SQLite, Microsoft Access, cũng như các tập tin XML và Text.

Về mặt vật lý, mô hình 3-tier cho phép phân tán hệ thống theo kiến trúc client-server; các tầng có thể đặt chung hoặc phân tán trên nhiều máy chủ vật lý khác nhau và giao tiếp thông qua Web services, WCF (Windows Communication Foundation) hoặc Remoting.

Tầng kiến trúc	Thành phần / Lớp	Vai trò và chức năng chính
Presentation Tier	Windows Forms (GUI)	Tiếp nhận thao tác từ người dùng, hiển thị giao diện, tiền xử lý và lọc dữ liệu.
Business Tier	Lớp BUS	Thực thi quy tắc nghiệp vụ, kiểm tra ràng buộc logic trước khi lưu trữ.
	Lớp DTO	Đóng gói và vận chuyển dữ liệu giữa các tầng trong hệ thống.
	Lớp DAO	Thực hiện thao tác CRUD (Create, Read, Update, Delete) trực tiếp với cơ sở dữ liệu.
Data Tier	MS SQL Server, Oracle, SQLite, MS Access, XML	Lưu trữ cơ sở dữ liệu vật lý và các tập tin cấu hình hệ thống.

Thiết kế giao diện của phần mềm được phân định thành 13 màn hình chức năng chính, bao gồm: Màn hình chính dành cho Quản lý, Màn hình chính dành cho Nhân viên, Màn hình Nhận lịch chuyến bay, Màn hình Đặt vé/bán vé chuyến bay, Màn hình Báo cáo doanh thu, Màn hình Quy định chuyến bay, Màn hình Tra cứu chuyến bay, Màn hình Quản lý nhân sự, Màn hình Thêm nhân viên, Màn hình Chỉnh sửa thông tin nhân viên, Màn hình Đổi mật khẩu và Màn hình Đăng nhập.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU BÀI TOÁN CẦN GIẢI QUYẾT, MÔ TẢ QUY TRÌNH THỰC HIỆN CÁC CÔNG VIỆC CHÍNH

Chương này nêu rõ tính đặc thù của ngành hàng không trong việc vận hành lượng dữ liệu lớn và khẳng định tầm quan trọng của phân hệ bán vé chuyến bay. Nhóm tác giả trình bày quy trình 7 bước của mô hình thác nước cải tiến được áp dụng trong suốt quá trình phát triển dự án, từ khâu khảo sát hiện trạng đến khâu bảo trì sản phẩm.

CHƯƠNG 2: XÁC ĐỊNH VÀ MÔ HÌNH HÓA YÊU CẦU PHẦN MỀM

Nội dung chương 2 là phần trọng tâm chi tiết nhất trong tài liệu, phân loại toàn diện các yêu cầu phần mềm thành 8 nhóm:

1. Yêu cầu nghiệp vụ: Quy định cụ thể 6 chức năng qua hệ thống biểu mẫu và quy định:
   • Nhận lịch chuyến bay (BM1, QĐ1): Ràng buộc danh mục 10 sân bay; thời gian bay tối thiểu 30 phút; tối đa 2 sân bay trung gian; thời gian dừng từ 10 đến 20 phút.
   • Bán vé (BM2, QĐ2): Bán vé khi còn chỗ; vé hạng 1 có giá bằng 105% đơn giá; vé hạng 2 có giá bằng 100% đơn giá; mỗi chuyến bay áp dụng đơn giá riêng.
   • Ghi nhận đặt vé (BM3, QĐ3): Cho phép đặt chỗ chậm nhất 1 ngày trước khởi hành; tự động hủy mọi phiếu đặt vào ngày khởi hành.
   • Tra cứu chuyến bay (BM4): Hiển thị thông tin sân bay đi, sân bay đến, khởi hành, thời gian bay, số ghế trống và số ghế đặt.
   • Lập báo cáo tháng (BM5.1, BM5.2): Thống kê doanh thu chuyến bay theo tháng và doanh thu tổng hợp theo năm kèm số chuyến bay, số vé và tỷ lệ đóng góp.
   • Thay đổi quy định (QĐ6): Cho phép hiệu chỉnh các tham số thuộc QĐ1, QĐ2 và QĐ3.
2. Yêu cầu tiến hóa: Xác định các tham số và miền giá trị có thể thay đổi trong tương lai (thời gian bay tối thiểu, số lượng và thời gian dừng tại sân bay trung gian, hạng vé, đơn giá, hạn đặt vé trễ nhất).
3. Yêu cầu hiệu quả: Đặt ra chỉ tiêu xử lý đạt 10 lịch chuyến bay/giờ; tốc độ bán vé và ghi nhận đặt vé đạt 1000 vé/giờ; thời gian tra cứu, lập báo cáo và thay đổi quy định diễn ra tức thì; dung lượng lưu trữ báo cáo giới hạn ở mức 500KB.
4. Yêu cầu tiện dụng: Thời gian học cách sử dụng cho tất cả các nghiệp vụ được khống chế trong vòng 5 phút hướng dẫn.
5. Yêu cầu tương thích: Hỗ trợ nhập và xuất dữ liệu từ các tập tin Excel độc lập phiên bản cho các nghiệp vụ nhận lịch, bán vé, đặt vé và lập báo cáo.
6. Yêu cầu bảo mật: Phân quyền người dùng theo 4 nhóm đối tượng: Quản trị hệ thống, Quản lý, Nhân viên phòng vé và Khác.
7. Yêu cầu an toàn: Hỗ trợ phục hồi dữ liệu bị xóa, cho phép hủy dữ liệu vĩnh viễn và ngăn chặn hành vi xóa đối với những chuyến bay đã có hành khách.
8. Yêu cầu công nghệ: Thời gian định vị lỗi trung bình không quá 15 phút mà không ảnh hưởng chức năng khác; kiến trúc hỗ trợ khả năng tái sử dụng để xây dựng phần mềm bán vé tàu điện trong vòng 3 ngày; khả năng chuyển đổi sang hệ quản trị cơ sở dữ liệu mới trong thời gian tối đa 2 ngày.

Chương này cũng thiết lập bảng trách nhiệm chi tiết giữa người dùng và phần mềm cho từng nhóm yêu cầu, đồng thời xây dựng sơ đồ luồng dữ liệu (DFD) cùng thuật toán tuần tự cho từng chức năng nghiệp vụ.

CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ HỆ THỐNG

Trình bày chi tiết mô hình kiến trúc 3 tầng và 3 lớp (Presentation, Business, Data; DTO, BUS, DAO). Văn bản phân tích rõ trách nhiệm phân lập của từng lớp trong việc xử lý logic và truy xuất cơ sở dữ liệu, cũng như phương thức giao tiếp mạng giữa các tầng vật lý thông qua Web services, WCF hoặc Remoting.

CHƯƠNG 4: THIẾT KẾ DỮ LIỆU

Chương 4 xây dựng cơ sở dữ liệu theo thuật toán lập sơ đồ logic qua hai bước lặp: thiết kế dữ liệu với tính đúng đắn (đáp ứng đúng các biểu mẫu BM) và thiết kế dữ liệu với tính tiến hóa (đáp ứng các tham số thay đổi theo quy định QĐ).

• Bước 1 (Nhận lịch chuyến bay): Xác định các thuộc tính đúng đắn gồm MaCBay, MaSanBayDi, MaSanBayDen, KhoiHanh, GioKhoiHanh, TgianBay, Dongia, ID, MaHangVe, SoLuongGhe, SoGheDat, MaSBayTrungGian, ThoiGianDung, GhiChu; các thuộc tính tiến hóa gồm MaSBay, Tensb cùng các tham số Thoigianbaytt, SLSBayTGtoida, Tgiandungtoithieu, Tgiandungtoida.
• Bước 2 (Bán vé chuyến bay): Bổ sung các thuộc tính đúng đắn Mave, MaHK, Hangve, NgayBanVe, GiaVe, Tinhtrangve, CMND, Hoten, Dienthoai, Ngsinh, Email; thuộc tính tiến hóa MaHangVe, TenHangVe, TiLe, Hangghe, Tinhtrang.
• Bước 3 (Ghi nhận đặt vé): Bổ sung các tham số tiến hóa Thoihandatve, Thoihanhuyve.
• Các bước tiếp theo xét cho yêu cầu tra cứu và lập báo cáo để tổng hợp thành sơ đồ logic hoàn chỉnh và danh sách các bảng dữ liệu.

CHƯƠNG 5: THIẾT KẾ GIAO DIỆN

Trình bày sơ đồ điều hướng liên kết màn hình và mô tả cấu trúc hiển thị của 13 màn hình thành phần trong hệ thống, bao gồm các màn hình vận hành nghiệp vụ, màn hình tổng hợp báo cáo doanh thu, màn hình điều chỉnh quy định và nhóm màn hình quản lý tài khoản nhân viên.

CHƯƠNG 6: CÀI ĐẶT VÀ THỬ NGHIỆM

Theo cấu trúc mục lục của đồ án, chương này dành cho việc ghi nhận quá trình cài đặt phần mềm trên môi trường thực tế và tiến hành thử nghiệm các ca kiểm thử chức năng.

CHƯƠNG 7: NHẬN XÉT VÀ KẾT LUẬN

Ghi nhận tổng kết các kết quả đạt được của đề tài trong việc giải quyết bài toán quản lý và bán vé chuyến bay, cùng các đánh giá rút ra sau quá trình thực hiện đồ án môn học.

CHƯƠNG 8: HƯỚNG PHÁT TRIỂN

Xác định các nội dung mở rộng và cải tiến phần mềm trong tương lai nhằm nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế của các hãng hàng không.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cụ thể hóa toàn bộ quy trình quản lý bán vé chuyến bay thành hệ thống các yêu cầu kỹ thuật và mô hình thiết kế chặt chẽ. Kết quả nổi bật của báo cáo thể hiện qua việc lượng hóa rõ ràng các thông số vận hành và chỉ tiêu kỹ thuật:

Nhóm thông số	Chỉ số định lượng trong văn bản	Ý nghĩa nghiệp vụ / kỹ thuật
Quy định bay (QĐ1)	10 sân bay; bay tối thiểu 30 phút; tối đa 2 sân bay trung gian; dừng từ 10 - 20 phút	Ràng buộc nghiệp vụ điều hành và tiếp nhận lịch bay.
Giá vé (QĐ2)	Hạng 1 = 105% đơn giá; Hạng 2 = 100% đơn giá	Ràng buộc tính toán tự động giá bán vé theo từng chuyến.
Đặt chỗ (QĐ3)	Đặt trước tối thiểu 1 ngày (24 giờ); hủy vào ngày bay	Quy tắc giải phóng chỗ tự động trên chuyến bay.
Hiệu năng xử lý	10 lịch bay/giờ; 1000 vé bán/giờ; 1000 vé đặt/giờ; tra cứu/báo cáo tức thì	Chỉ tiêu năng lực xử lý giao dịch của hệ thống.
Lưu trữ & Bảo trì	Báo cáo ≤ 500KB; định vị lỗi ≤ 15 phút; đổi CSDL ≤ 2 ngày; tái sử dụng ≤ 3 ngày	Các tiêu chuẩn phi chức năng về hiệu quả và công nghệ.

Về mặt giải pháp, đồ án đã đề xuất phương pháp thiết kế dữ liệu hai bước (tính đúng đắn kết hợp tính tiến hóa), cho phép cơ sở dữ liệu có khả năng thích ứng linh hoạt khi có sự thay đổi về số lượng sân bay, số lượng hạng vé hay thời hạn đặt chỗ mà không làm phá vỡ cấu trúc phần mềm hiện hữu. Đóng góp tự thân của nhóm sinh viên là việc vận dụng hoàn chỉnh quy trình thác nước cải tiến vào một bài toán nghiệp vụ cụ thể, thiết lập đầy đủ hệ thống biểu mẫu, thuật toán DFD, kiến trúc 3 lớp và sơ đồ thực thể logic.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Nhóm tác giả thẳng thắn thừa nhận trong phần giới thiệu và lời cảm ơn rằng kiến thức của các thành viên còn nhiều hạn chế, dẫn đến quá trình thực hiện đề tài không tránh khỏi những thiếu sót và cần sự góp ý của giảng viên hướng dẫn để tiếp tục hoàn thiện.

Về phạm vi triển khai, đề tài mới chỉ dừng lại ở các quy định nghiệp vụ cơ bản với số lượng danh mục cố định (10 sân bay, 2 hạng vé ban đầu) và phạm vi mô phỏng trong khuôn khổ môn học Nhập môn Công nghệ phần mềm. Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp theo được nhóm dành riêng tại Chương 8 nhằm nâng cấp phần mềm, tối ưu hóa các chức năng quản trị và mở rộng khả năng thích ứng với các bài toán vận tải tương tự.

Giá trị tham khảo

Báo cáo đồ án này là tài liệu tham khảo phù hợp cho:

• Sinh viên chuyên ngành Công nghệ thông tin, Kỹ thuật phần mềm đang theo học các học phần Nhập môn Công nghệ phần mềm, Phân tích thiết kế hệ thống thông tin hoặc Đồ án cơ sở.
• Người học cần tham khảo cấu trúc chuẩn của một hồ sơ phân tích thiết kế phần mềm, đặc biệt là cách thức trình bày bảng trách nhiệm người dùng – phần mềm, kỹ thuật viết giải thuật cho sơ đồ luồng dữ liệu (DFD) và phương pháp phân tách yêu cầu thành tính đúng đắn và tính tiến hóa.
• Các nhóm phát triển phần mềm ứng dụng quản lý máy tính (Desktop App) theo kiến trúc 3-layer (Presentation, Business, Data) sử dụng Windows Forms kết nối cơ sở dữ liệu quan hệ.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy định về việc đặt vé và hủy vé được phần mềm thiết lập như thế nào?

Theo Quy định 3 (QĐ3), hệ thống chỉ cho phép hành khách đặt vé chậm nhất là 1 ngày trước khi chuyến bay khởi hành (tính toán kiểm tra khoảng thời gian giữa ngày giờ đặt vé và ngày giờ bay phải lớn hơn 24 giờ). Toàn bộ các phiếu đặt chỗ chưa thanh toán lấy vé sẽ tự động bị hủy vào ngày chuyến bay khởi hành.

2. Giá vé các hạng ghế được tính toán dựa trên công thức nào?

Theo Quy định 2 (QĐ2), mỗi chuyến bay sẽ có một đơn giá riêng. Giá vé cho ghế hạng 1 được tính bằng 105% đơn giá của chuyến bay đó, trong khi vé cho ghế hạng 2 được tính bằng 100% đơn giá.

3. Kiến trúc 3 tầng và 3 lớp của hệ thống phân chia trách nhiệm giữa BUS, DTO và DAO ra sao?

Lớp DTO chịu trách nhiệm đóng gói và truyền tải các thuộc tính dữ liệu của đối tượng giữa các tầng. Lớp BUS tiếp nhận dữ liệu từ DTO để kiểm tra tính hợp lệ và thực thi các quy tắc nghiệp vụ. Lớp DAO chỉ thực hiện các thao tác truy xuất dữ liệu vật lý (thêm, xóa, sửa, truy vấn) với hệ quản trị cơ sở dữ liệu theo yêu cầu từ lớp BUS mà không can thiệp vào logic nghiệp vụ.

4. Hệ thống đặt ra những chỉ tiêu định lượng nào về hiệu năng và khả năng bảo trì phần mềm?

Về hiệu năng, phần mềm đáp ứng tốc độ tiếp nhận 10 lịch chuyến bay/giờ, bán 1000 vé/giờ, ghi nhận 1000 vé đặt/giờ, các tác vụ tra cứu và báo cáo phản hồi tức thì với dung lượng lưu trữ báo cáo dưới 500KB. Về bảo trì, hệ thống đặt mục tiêu xác định lỗi trung bình trong vòng 15 phút, khả năng chuyển đổi sang hệ quản trị CSDL mới trong 2 ngày và tái sử dụng cấu trúc để xây dựng phần mềm bán vé tàu điện trong 3 ngày.

5. Những nhóm người dùng nào được phân quyền thao tác trên các chức năng của hệ thống?

Báo cáo phân định 4 nhóm đối tượng: Quản trị hệ thống, Quản lý, Nhân viên phòng vé và Khác. Trong đó, chức năng Phân quyền và Thay đổi quy định chỉ dành riêng cho Quản trị hệ thống; chức năng Lập báo cáo tháng thuộc thẩm quyền của Quản lý; chức năng Bán vé và Ghi nhận đặt vé do Nhân viên phòng vé thực hiện; chức năng Nhận lịch chuyến bay do cả Quản lý và Nhân viên đảm nhiệm; chức năng Tra cứu chuyến bay được mở cho Quản trị hệ thống, Quản lý và Nhân viên phòng vé.

Kết luận

Báo cáo đồ án "Bán vé chuyến bay" của nhóm sinh viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin – ĐHQG TP.HCM đã hoàn thành việc mô hình hóa bài toán quản lý và bán vé máy bay theo quy trình công nghệ phần mềm bài bản. Hệ thống được phân tích chi tiết qua các nhóm yêu cầu nghiệp vụ, hiệu năng, bảo mật và tương thích, đồng thời được hiện thực hóa thiết kế thông qua kiến trúc 3-layer, 3-tier kết hợp mô hình dữ liệu hỗ trợ tiến hóa. Tài liệu phản ánh đầy đủ các bước thực hiện từ khảo sát yêu cầu, thiết kế thuật toán luồng dữ liệu đến xây dựng giao diện người dùng, cung cấp một mẫu báo cáo kỹ thuật hoàn chỉnh cho học phần Nhập môn Công nghệ phần mềm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU BÀI TOÁN CẦN GIẢI QUYẾT, MÔ TẢ QUY TRÌNH THỰC HIỆN CÁC CÔNG VIỆC CHÍNH 1. Giới thiệu bài toán Đối với các hãng hàng không hiện nay, với đặc thù của ngành khai thác các đường bay cần lưu trữ 1 lượng cơ sở dữ liệu khổng lồ. Vì thế, việc tạo ra phần mềm để phục vụ quản lý dữ liệu là rất cần thiết. Trong nhiều những quy trình của ngành hàng không, việc bán vé là rất quan trọng cho 1 chuyến bay, thế nên 1 phần mềm hỗ trợ bán vé chuyến bay là không thế thiếu đối với các hãng hàng không hiện nay.

Lượng khách hàng đi du lịch hàng không là rất lớn, vì thế phần mềm quản lý bán vé sẽ là một công cụ hỗ trợ tốt cho các hãng hàng không. Phần mềm sẽ giúp các hãng dễ dàng quản lý các thông tin về khách hàng, sân bay, chuyến bay,… cùng với các chức năng như: Nhận lịch chuyến bay, bán vé, ghi nhận đặt vé, tra cứu chuyến bay, lập báo cáo theo tháng, năm, thay đổi các quy định bay ngoài ra khách hàng cũng có thể dễ dàng nắm bắt lịch chuyến bay, chủ động hơn trong việc mua vé. Vì lượng kiến thức còn nhiều hạn chế, nên chúng em mong cô Đỗ Thị Thanh Tuyền (giảng viên hướng dẫn) góp ý và chỉnh sửa để đề tài và phần mềm của nhóm chúng em được hoàn thiện hơn sau này. Quy trình thực hiện các công việc chính Nhóm chúng em lựa chọn mô hình thác nước cải tiến để quản lý quy trình của nhóm: h 2 Hình 1.1 Mô hình thác nước cải tiến Khảo sát hiện trạng: Đây là bước đầu tiên để xác định các chức năng mà người dùng cần trên phần mềm.

Bước này quan trọng vì nó sẽ quyết định phần mềm của chúng ta làm ra có mang lại nhiều lợi ích cho người dùng hay không. Xác định yêu cầu: Đây là bước thứ nhằm xác định chính xác các yêu cầu người dùng đối với ứng dụng, làm rõ các ràng buộc và rủi ro. Phân tích: Bước này nhằm xác định hệ thống phần mềm của chúng ta hoạt động theo mô hình nào và các thành phần trong hệ thống ra sao. Thiết kế: Bước này nhằm thiết kế sản phẩm theo các yêu cầu đã được xác định nêu trên.

Bao gồm cả thiết kế phần cứng, phần mềm, ngôn ngữ lập trình, cơ sở dữ liệu. Nếu như gặp vấn đề không thể thiết kế ta phải quay lại bước xác định yêu cầu. Cài đặt: Giai đoạn này, các lập trình viên sẽ tiến hành xây dựng hệ thống phần mềm theo thiết kế đã đề ra một cách chi tiết và thể hiện đầy đủ chức năng sản phẩm. Kiểm chứng: Giai đoạn này các QA và tester sẽ tiến hành chạy thử sản phẩm với mục đích xác định các lỗi vận hành của ứng dụng, các lỗi hệ thống chưa đáp ứng được yêu cầu của khách hàng.

Khi phát hiện lỗi, các lập trình viên sẽ tiến hành vá lỗi cho đến khi nào sản phẩm hoàn thiện theo thiết kế và đáp ứng tốt các yêu cầu của khách hàng. h 2 Triển khai: Lúc này sản phẩm sẽ được mang đến cho người dùng sử dụng trong thực tế. Giai đoạn này cần phải đảm bảo không xuất hiện lỗi sever. Ngoài ra giai đoạn này, người dùng sẽ có nhiều góp ý hơn cho sản phẩm, vì thế đội ngũ bảo trì sẽ tiến hành thu góp ý kiến và tiến hành bảo trì sản phẩm định kỳ để khắc phục các lỗi còn tồn đọng và nâng cấp sản phẩm để đáp ứng nhu cầu người dùng hơn.

CHƯƠNG 2: XÁC ĐỊNH VÀ MÔ HÌNH HÓA YÊU CẦU PHẦN MỀM 2. Phân loại các yêu cầu phần mềm 2.