PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết lựa chọn đề tài Lạng Sơn là một tỉnh miền núi biên giới phía Bắc, có trên 231 km đường biên giới với Trung Quốc, có 2 cửa khẩu quốc tế, 2 cửa khẩu chính và nhiều cặp chợ biên giới; diện tích tự nhiên 8.331,24 km2, trong đó rừng và đất rừng chiếm 78%, đất nông nghiệp chiếm 13%. Lạng Sơn có 11 huyện, thành phố với 226 xã, phường, thị trấn; là tỉnh có vị trí địa lý giao thông thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế với các địa phương trong cả nước, với nước bạn Trung Quốc. Trong những năm qua, kinh tế của tỉnh Lạng Sơn có sự tăng trưởng khá, cơ cấu chuyển dịch theo hướng tích cực; Giá trị sản xuất công nghiệp năm 2017 đạt 5.709 tỷ đồng, tăng 9,8% so với năm 2016.
Tuy nhiên sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp của tỉnh phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, chưa hình thành rõ nét các làng nghề thủ công truyền thống; công nghiệp nông thôn phát triển một cách tự phát, quy mô nhỏ, ít tập trung; các tổ chức, cá nhân đầu tư vào sản xuất công nghiệp nông thôn, khai thác tiềm năng thế mạnh của địa phương để sản xuất hàng tiêu dùng và xuất khẩu còn hạn chế. Giá trị sản xuất công nghiệp chiếm tỷ trọng thấp trong GDP nội tỉnh, nhất là công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp nông thôn; chất lượng sản phẩm chưa cao, sản xuất chủ yếu ở quy mô nhỏ, sức cạnh tranh trên thị trường yếu, các sản phẩm xuất khẩu hầu như không nhiều, việc đầu tư đổi mới trang thiết bị công nghệ, áp dụng khoa học vào sản xuất và trình độ của người quản lý cũng như tay nghề của công nhân còn hạn chế đã ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nói chung, sức cạnh tranh nói riêng. Trong những năm qua, chính sách khuyến công luôn được các cấp chính quyền tỉnh Lạng Sơn quan tâm thực hiện, 2 chính sách khuyến công đã có những đóng góp tích cực trong khuyến khích phát triển sản xuất ở địa phương, là cầu nối cho các đơn vị sản xuất công nghiệp, giúp cơ sở sản xuất tìm kiếm thị trường, giới thiệu sản phẩm, liên doanh, liên kết đầu tư, là kênh thông tin để người dân và doanh nghiệp tiếp cận, tìm kiếm thông tin về khoa học - kỹ thuật, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong phát triển công nghiệp. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thời gian qua hoạt động khuyến công ở Lạng Sơn đã bộc lộ nhiều tồn tại cần được khắc phục như về nguồn nhân lực làm công tác khuyến công trên địa bàn chưa đáp ứng về số lượng, thiếu kinh nghiệm; việc xây dựng kế hoạch khuyến công chưa bám sát quy hoạch, chưa sát với thực tế địa phương và chưa xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp; nhiều đề án, đề xuất đầu tư chất lượng hồ sơ đăng ký thấp dẫn đến không thể triển khai được sau khi đã được phê duyệt hoặc phải điều chỉnh, giãn tiến độ; mức hỗ trợ thấp, thanh quyết toán kinh phí chậm, rườm rà, nhiều thủ tục; các nội dung hỗ trợ chưa thiết thực; cơ chế quản lý hoạt động khuyến công chưa đồng bộ, thiếu khoa học, chồng chéo, chưa phát huy hiệu quả nguồn ngân sách… Từ thực trạng thực thi chính sách khuyến công trên địa bàn thời gian qua, tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền tỉnh Lạng Sơn” làm luận văn cao học của mình với mong muốn việc thực thi chính sách này trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đạt kết quả cao hơn.
Tổng quan tình hình nghiên cứu Chính sách khuyến công đã và đang mang lại những bước chuyển biến tích cực đối với nền kinh tế, vì thế, đây trở thành chủ đề nghiên cứu của rất nhiều công trình khoa học. Tác giả Trần Tô Khương (2011) nghiên cứu về “Thực trạng và giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động khuyến công trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”. Trong luận văn có nêu thực trạng hoạt động khuyến công từ năm 2011 trở về trước và một số giải pháp thúc đẩy hoạt động này. Công trình nghiên cứu này đã phản ánh được một số tồn tại, hạn chế của hoạt động khuyến công trên địa bàn tỉnh Bắc Giang tại thời điểm đó, đồng thời đã đưa ra một số giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại, 3 hạn chế, nhưng các giải pháp đó chủ yếu là nhằm hoàn thiện khâu hoạch định chính sách, chưa coi trọng công tác tổ chức thực thi chính sách, chưa hội tụ đủ các điều kiện, yếu tố cần thiết để có một chính sách thành công.
Tác giả Phạm Mạnh Thức (2015) đã tiến hành nghiên cứu “Tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền tỉnh Bắc Giang” nhằm đưa ra những giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền tỉnh Bắc Giang, trong đó nhấn mạnh đến các quy trình tổ chức thực thi chính sách như hoàn thiện lập kế hoạch triển khai chính sách (tăng cường việc đánh giá tính khả thi của đề án khuyến công, ưu tiên những đề án có tính khả thi cao để thuận lợi khi thẩm định đưa vào kế hoạch năm), hoàn thiện ban hành văn bản chỉ đạo điều hành triển khai chính sách, hoàn thiện tập huấn triển khai chính sách, hoàn thiện truyền thông và tư vấn chính sách… Những kiến nghị và đề xuất chính sách của luận văn là có căn cứ và hoàn toàn có thể triển khai được trên địa bàn tỉnh Bắc Giang; và là tài liệu tham khảo đối với các tỉnh khác trên cả nước. Tác giả Trần Văn Thọ (2017) với bài nghiên cứu trên Tạp chí Tia sáng “Chính sách công nghiệp hóa của Việt Nam” đã chỉ ra những thách thức của quá trình công nghiệp hóa ở Việt Nam hiện nay, trong đó có kể đến năng lực quản trị nhà nước của nhiều địa phương còn hạn chế. Vì vậy, giải pháp được đề xuất cho hạn chế là cần cải cách hành chính, cơ chế tuyển chọn đội ngũ cán bộ có trình độ, năng lực để công tác tổ chức thực thi các chính sách trên thực tế có hiệu quả. Tuy nhiên, thực tế những công trình nghiên cứu về công tác tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền tỉnh không nhiều.
Chủ yếu là những nghiên cứu đánh giá chính sách, pháp luật rất khái quát chứ chưa đi sâu vào công tác triển khai chính sách. Do vậy, đề tài “Tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền tỉnh Lạng Sơn” mong muốn đi sâu phân tích và chỉ ra thực trạng của công tác thực thi chính sách khuyến công, từ đó đề xuất những giải pháp hợp lý và kịp thời để chính quyền tỉnh có thể thực hiện công tác tổ chức thực thi này đạt hiệu quả cao. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định được khung lý thuyết nghiên cứu về tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền cấp tỉnh; - Phân tích được thực trạng tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền tỉnh Lạng Sơn, từ đó rút ra những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của điểm yếu trong việc tổ chức thực thi chính sách khuyến công giai đoạn 2013 - 2017 của chính quyền tỉnh Lạng Sơn; - Đề xuất được giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền tỉnh Lạng Sơn đến năm 2020, định hướng 2025. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền tỉnh Lạng Sơn.
- Nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền tỉnh Lạng Sơn theo quy trình tổ chức thực thi chính sách. - Về không gian: Nghiên cứu tổ chức thực thi 04 nhóm chính sách bộ phận của chính sách khuyến công tại Nghị định số 45/2012/NĐ-CP ngày 21/5/2012 của Chính phủ về khuyến công được triển khai trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn bao gồm: Tổ chức đào tạo nghề, truyền nghề theo nhu cầu của các cơ sở công nghiệp; Nâng cao năng lực quản lý; Hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và ứng dụng máy móc tiên tiến, tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp; Phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Phương pháp nghiên cứu 5. Khung nghiên cứu Các điều kiện để tổ Quá trình 3 giai đoạn tổ Mục tiêu tổ chức thực hiện chức thực hiện thành chức thực thi chính sách chính sách khuyến công công chính sách - Gia tăng giá trị SXCN, khuyến công của chính góp phần chuyển dịch cơ quyền cấp tỉnh.
cấu kinh tế theo hướng - Chính sách khuyến Chuẩn bị triển phát triển CN-TTCN. công hợp lý, sát với khai chính sách - Tạo việc làm, tăng thu thực tế. nhập, NSĐP và góp phần - Đảm bảo cân đối đủ xây dựng nông thôn mới nguồn ngân sách để và bảo vệ môi trường. thực hiện chính sách.
- Huy động các nguồn lực - Có sự quyết tâm, vào Chỉ đạo thực hiện đầu tư sản xuất CN-TTCN, cuộc chỉ đạo quyết liệt chính sách hỗ trợ nâng cao hiệu quả của lãnh đạo tỉnh, sự sử dụng tài nguyên thiên phối hợp của các cơ nhiên, nguyên nhiên vật quan ban ngành. liệu,; phát triển sản xuất - Sự đồng thuận, ủng hộ Giám sát và đánh một cách bền vững, nâng giá sự thực hiện của nhân dân trong tỉnh. cao năng lực cạnh tranh chính sách Hình 1: Khung nghiên cứu 5. Quy trình và phương pháp nghiên cứu Luận văn được nghiên cứu thành 06 bước như sau: - Bước 1: Nghiên cứu các công trình nghiên cứu (sách, tạp chí và luận văn, luận án) để xây dựng khung lý thuyết về tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền cấp tỉnh theo phương pháp nghiên cứu, tổng hợp, thu thập số liệu.
- Bước 2: Thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo, đánh giá của Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn, Trung tâm Khuyến công & Xúc tiến thương mại tỉnh Lạng Sơn, Niên giám thống kê tỉnh Lạng Sơn, các đề án, quy hoạch phát triển công nghiệp tỉnh Lạng Sơn để phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách khuyến công của chính quyền tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2013 -2017. Các phương pháp chủ yếu được 6 sử dụng là phương pháp thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp; - Bước 3: Thu thập số liệu sơ cấp bằng cách điều tra khảo sát 15 cán bộ làm công tác khuyến công của chính quyền tỉnh; 50 các tổ chức, cá nhân, cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn trực tiếp thụ hưởng chính sách trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn; Phương pháp điều tra, khảo sát, tổng hợp và phân tích số liệu.