Chương I: Một số vấn đề lý luận cơ bản về chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm và kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất. Chương II: Thực trạng tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần Trà Than Uyên. Chương III: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tập Sinh viên: Lê Phương Hồng Hạnh – QT1306K 2 Đại học dân lập hải phòng Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần Trà Than Uyên. Vì thời gian cũng như khả năng nghiên cứu có hạn nên khóa luận chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót.
Em rất mong được sự góp ý, chỉ bảo của Ban giám đốc, các cô chú cán bộ phòng Kế toán – tài chính, các phòng ban, bộ phận có liên quan của công ty Cổ phần Trà Than Uyên, các thầy cô giáo trong khoa, trong trường để bài viết của em được hoàn thiện hơn. Sau đây, em xin trình bày nội dung khóa luận : Sinh viên: Lê Phương Hồng Hạnh – QT1306K 3 Đại học dân lập hải phòng Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng CHƢƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT, GIÁ THÀNH SẢN PHẨM VÀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT, TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 Một số vấn đề chung về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.1 Chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm, vị trí, vai trò của chi phí sản xuất. Các doanh nghiệp sản xuất dù lớn hay nhỏ, dù sản xuất kinh doanh trên lĩnh vực nào thì quá trình sản xuất kinh doanh đều nhất thiết phải có sự kết hợp của 3 yếu tố: - Đối tượng lao động: nguyên liệu, vật liệu. - Tư liệu lao động: nhà xưởng, máy móc, thiết bị và tài sản cố định khác.
- Sức lao động: sức lao động của con người. Song để có được 3 yếu tố đầu vào đó doanh nghiệp phải bỏ ra một khoản chi phí nhất định và người ta quan niệm đó là chi phí sản xuất. Như vậy, chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác được biểu hiện bằng tiền mà doanh nghiệp chi ra để tiến hành các hoạt động sản xuất trong một thời kỳ nhất định. Vị trí, vai trò của chi phí sản xuất trong doanh nghiệp: Trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, chi phí đóng vai trò quan trọng không thể thiếu.
Chi phí sản xuất còn là cơ sở để tính giá thành, giá bán của sản phẩm và quyết định đến thu nhập, lợi nhuận của doanh nghiệp. Bởi vậy các doanh nghiệp phải luôn luôn quan tâm đến việc quản lý chi phí, nếu chi phí sản xuất không hợp lý, không đúng với thực chất của nó thì đều gây ra những khó khăn trong quản lý và làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp.2 Phân loại chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp bao gồm rất nhiều loại, nhiều khoản có nội dung kinh tế, tính chất, công dụng, vai trò, vị trí khác nhau. Để thuận Sinh viên: Lê Phương Hồng Hạnh – QT1306K 4 Đại học dân lập hải phòng Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng tiện cho công tác quản lý và hạch toán, kiểm tra chi phí cũng như phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh, chi phí sản xuất kinh doanh cần phải được phân loại theo những tiêu thức phù hợp.
Sau đây là một số cách phân loại chủ yếu: a) Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố chi phí (nội dung, tính chất kinh tế của chi phí). Theo cách phân loại này, những chi phí có cùng một nội dung kinh tế được xếp vào cùng một yếu tố chi phí, không phân biệt chi phí đó phát sinh ở đâu và mục đích tác dụng của chi phí đó như thế nào, bao gồm 5 yếu tố: - Chi phí nguyên vật liệu: bao gồm toàn bộ các chi phí về các loại nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, vật liệu. mà doanh nghiệp sử dụng cho các hoạt động sản xuất trong kỳ. - Chi phí nhân công: gồm toàn bộ chi phí phải trả cho người lao động về tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp, trợ cấp có tính chất lương, các khoản trích theo lương của người lao động (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ…) trong doanh nghiệp.
- Chi phí khấu hao TSCĐ: Phản ánh toàn bộ số khấu hao phải trích trong kỳ của tất cả các TSCĐ được sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Phản ánh toàn bộ các chi phí dịch vụ đã sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ do các đơn vị khác ở bên ngoài cung cấp như: tiền điện, tiền nước, điện thoại,… - Chi phí khác bằng tiền: Phản ánh toàn bộ các chi phí khác ngoài các yếu tố chi phí kể trên như : Tiền văn phòng phẩm, chi tiếp tân, hội nghị. Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung kinh tế cho biết kết cấu tỷ trọng của từng yếu tố chi phí. Làm cở sở cho việc lập, kiểm tra, đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất, lập kế hoạch cung ứng vật tư, lao động tiền vốn.
b) Phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí (mục đích, công dụng của chi phí). Sinh viên: Lê Phương Hồng Hạnh – QT1306K 5 Đại học dân lập hải phòng Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng Theo cách phân loại này, những chi phí sản xuất có cùng công dụng kinh tế được sắp xếp vào cùng khoản mục, không phân biệt tính chất kinh tế của nó như thế nào. Chi phí sản xuất được chia thành các khoản mục sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Phản ánh toàn bộ chi phí về nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu,… tham gia trực tiếp vào việc sản xuất chế tạo sản phẩm hay thực hiện lao vụ, dịch vụ. - Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm các khoản thù lao lao động phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất như tiền lương, phụ cấp có tính chất lương, các khoản trích theo lương BHXH, BHYT, BHTN, CPCĐ.
- Chi phí sản xuất chung: Những chi phí cần thiết để sản xuất sản phẩm, cung cấp dịch vụ ngoài chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp. Chi phí sản xuất chung bao gồm: + Chi phí nhân viên phân xưởng: Gồm chi phí tiền lương, các khoản phụ cấp có tính chất lương, các khoản trích theo lương của nhân viên phân xưởng. + Chi phí vật liệu: Chi phí vật liệu dùng chung cho phân xưởng sản xuất với mục đích là phục vụ sản xuất và quản lý sản xuất. + Chi phí dụng cụ: Bao gồm chi phí về công cụ, dụng cụ dùng ở phân xưởng để phục vụ sản xuất và quản lý sản xuất.
+ Chi phí khấu hao TSCĐ: Toàn bộ chi phí khấu hao của TSCĐ thuộc các phân xưởng sản xuất và sử dụng. + Chi phí dịch vụ mua ngoài: Các chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho hoạt động phục vụ và quản lý sản xuất của phân xưởng, đội sản xuất. + Chi phí khác bằng tiền: Là các khoản chi trực tiếp bằng tiền dùng cho việc phục vụ và quản lý sản xuất ở phân xưởng sản xuất. Cách phân loại này có tác dụng phục vụ cho yêu cầu quản lý chi phí sản xuất và cung cấp số liệu cho việc tính giá thành cũng như phân tích tình hình thực hiện dự toán chi phí và thực hiện kế hoạch giá thành đưa ra các quyết định kinh doanh hợp lý.
c) Phân loại chi phí theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm công việc Sinh viên: Lê Phương Hồng Hạnh – QT1306K 6 Đại học dân lập hải phòng Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng lao vụ sản xuất. Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành 2 yếu tố chi phí: - Chi phí khả biến (biến phí) là chi phí có sự thay đổi về lượng tương quan tỷ lệ với sự thay đổi của khối lượng sản phẩm sản xuất theo kỳ. Biến phí thường là CPNVLTT, CPNCTT. Các chi phí biến đổi nếu tính trên một đơn vị sản phẩm thì lại có tính cố định.
- Chi phí bất biến (định phí) là chi phí không thay đổi về tổng sồ dù có sự thay đổi khối lượng sản phẩm, công việc, lao vụ sản xuất trong mức độ nhất định. Chẳng hạn như chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí mặt bằng… Các chi phí này tính theo một đơn vị sản phẩm thì lại biến đổi khi số lượng sản phẩm thay đổi. Cách phân loại này có tác dụng đối với quản trị chi phí và giá thành, tác dụng trong phân tích điểm hoà vốn phục vụ cho việc ra quyết định, đồng thời là căn cứ để xác định phần chi phí được kết chuyển tính giá thành sản phẩm. d) Phân loại chi phí theo phương pháp tập hợp chi phí sản xuất và mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí.
Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành 2 yếu tố chi phí: - Chi phí trực tiếp: Là những chi phí có quan hệ trực tiếp với việc sản xuất ra một loại sản phẩm hoặc một công việc nhất định. Những chi phí này kế toán có thể căn cứ vào số liệu từ chứng từ kế toán để ghi trực tiếp cho sản phẩm hay đối tượng chịu chi phí. - Chi phí gián tiếp: Là những chi phí có liên quan đến việc sản xuất nhiều loại sản phẩm, công việc. Những chi phí này kế toán phải tiến hành phân bổ cho các đối tượng theo những tiêu thức phù hợp.
Cách phân loại này có tác dụng trong việc xác định phương pháp kế toán tập hợp và phân bổ chi phí cho các đối tượng sử dụng một cách hợp lý đúng đắn. e) Phân loại theo nội dung cấu thành của chi phí. Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành: Sinh viên: Lê Phương Hồng Hạnh – QT1306K 7 Đại học dân lập hải phòng Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng - Chi phí đơn nhất: Là các chi phí do một yếu tố duy nhất cấu thành. - Chi phí tổng hợp: Là chi phí do nhiều yếu tố khác nhau tập hợp lại theo cùng một công dụng như chi phí sản xuất chung.
Cách phân loại này giúp cho kế toán xác định và nhân diện vị trí của từng loại chi phí trong việc hình thành sản phẩm.