phần mở đầu và kết luận, khóa luận bao gồm 3 chương chính: Chƣơng 1: Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm và phân tích chi phí – giá thành trong các doanh nghiệp sản xuất. Chƣơng 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm và phân tích chi phí – giá thành tại Công ty Cổ phần Hàng Kênh. Chƣơng 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm và phân tích chi phí – giá thành tại Công ty Cổ phần Hàng Kênh. Sinh viên: TRẦN THỊ KIM XOA_QT1406K Page 2 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT, GIÁ THÀNH SẢN PHẨM VÀ PHÂN TÍCH CHI PHÍ - GIÁ THÀNH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.
Bản chất và nội dung kinh tế của chi phí sản xuất Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội, để tiến hành sản xuất kinh doanh cần có đủ các yếu tố cơ bản. Tương ứng với các yếu tố cơ bản đó là các chi phí sản xuất kinh doanh gồm: - Chi phí về các loại đối tượng lao động (nguyên vật liệu, công cụ, dụng cụ…) - Chi phí về các loại tư liệu lao động (chủ yếu tài sản cố định) - Chi phí về lao động (chi phí nhân công) - Chi phí về các loại dịch vụ mua ngoài - Chi phi khác bằng tiền Các loại chi phí này phát sinh một cách thường xuyên trong quá trình sản xuất kinh doanh, nó luôn vận động, thay đổi trong quá trình tái sản xuất, tính đa dạng của nó luôn được biểu hiện cụ thể gắn liền với sự đa dạng, phức tạp với các loại hình sản xuất khác nhau, giai đoạn công nghệ sản xuất khác nhau và sự phát triển không ngừng của tiến bộ khoa học kỹ thuật. Một điều rõ ràng là không phải mọi chi phí mà doanh nghiệp đã đầu tư đều là chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất là toàn bộ các khoản chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để thực hiện quá trình sản xuất sản phẩm và đạt được mục đích là tạo ra được sản phẩm ở dưới mọi dạng thể có thể có được của nó.
Xác định nội dung của chi phí sản xuất để thấy được bản chất của chi phí sản xuất là vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong quản lí chi phí sản xuất của các doanh nghiệp. Doanh nghiệp bỏ ra các chi phí nhằm tạo ra những giá trị sử dụng nhất định cho xã hội biểu hiện thành các loại sản phẩm khác nhau. Nguyên tắc hoạt động đầu tiên của các doanh nghiệp này là phải đảm bảo trang trải được các phí tổn đã bỏ ra. Như vậy, khi sản xuất một sản phẩm nào đó thì chi phí đầu tư sản xuất ra nó phải nằm trong giới hạn của sự bù đắp.
Nếu vượt quá giới hạn này thì tất yếu doanh nghiệp sẽ bị lỗ vốn (hoặc phá sản). Sinh viên: TRẦN THỊ KIM XOA_QT1406K Page 3 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng 1. Bản chất và chức năng của giá thành sản phẩm 1. Bản chất của giá thành sản phẩm Trong điều kiện kinh tế thị trường, quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm chỉ là một trong những hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và tương ứng với hoạt động này là các chi phí sản xuất chế tạo sản phẩm cung cấp dịch vụ mà kết quả tiêu dùng của chúng là các loại sản phẩm, công nghệ, lao vụ, dịch vụ đã hoàn thành cần phải xác định được giá thành thực tế.
Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của các chi phí sản xuất chế tạo sản phẩm cấu thành trong những sản phẩm đã hoàn thành. Giá thành sản phẩm là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh kết quả sử dụng các loại tài sản, vật tư, tiền vốn, các quyết định, giải pháp quản lí áp dụng trong doanh nghiệp phù hợp với yêu cầu quản lí chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm vì mục đích tăng thu nhập đạt lợi nhuận tối đa. Giá thành sản phẩm còn là cơ sở để đánh giá việc thực hiện các định mức, dự toán chi phí, kế hoạch hạ giá thành sản phẩm của doanh nghiệp và làm cơ sở để lập dự toán, định mức chi phí sản xuất cho kì sau… Bản chất của giá thành sản phẩm là sự chuyển dịch giá trị của các yếu tố vật chất vào giá trị sản phẩm được sản xuất và tiêu thụ. Chưa có sự chuyển dịch này thì thì không thể nói đến chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.
Chức năng của giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm là chỉ tiêu chất lượng tổng hợp có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với công tác quản lí của các doanh nghiệp và của nền kinh tế. Vì vậy, nói đến chức năng của giá thành phải kể đến một số chức năng sau: Chức năng thước đo bù đắp chi phí: Nguyên tắc hoạt động đầu tiên của các doanh nghiệp là phải đảm bảo bù đắp hao phí sản xuất bởi hiệu quả kinh tế được biểu hiện ra trước hết ở chỗ doanh nghiệp có khả năng bù lại những gì mình đã bỏ ra hay không. Những phí tổn này cần được bù đắp đầy đủ, kịp thời để đáp ứng được yêu cầu tái sản xuất. Do vậy, yêu cầu khách quan trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là tìm căn cứ xác định mức bù đắp những gì đã bỏ ra để tạo nên sản phẩm và thực hiện được giá trị của sản phẩm.
Đủ bù đắp chi phí sản xuất là khởi điểm của hiệu quả và cũng là yếu tố để xác định hiệu quả trong kinh doanh của doanh nghiệp. Sinh viên: TRẦN THỊ KIM XOA_QT1406K Page 4 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng Chức năng lập giá: Trên thị trường hiện nay, sản phẩm hàng hóa được thực hiện giá trị thông qua giá cả. Hay nói cách khác, giá cả là biểu hiện mặt giá trị của sản phẩm, chứa đựng trong nó nội dung bù đắp hao phí vật chất dùng để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, bảo đảm cho các doanh nghiệp trong điều kiện sản xuất bình thường có thể bù đắp được hao phí để thực hiện quá trình tái sản xuất. Để xây dựng giá thành sản phẩm người ta phải căn cứ vào giá thành bình quân của ngành, của địa phương được sản xuất trong những điều kiện trung bình.
Khi được sử dụng làm căn cứ lập giá trị thì giá thành phải là những hao phí được xã hội chấp nhận. Giá thành phải loại bỏ những hao phí bất hợp lí, không liên hệ gì đến quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Do vậy, việc đưa ra các định mức hao phí trong giá thành sản phẩm có ý nghĩa rất tích cực khi sử dụng giá thành làm căn cứ để lập giá. Chức năng đòn bẩy kinh tế: Giá thành sản phẩm có ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Trên thực tế, giá thành sản phẩm đã trở thành đòn bẩy kinh tế quan trọng thúc đẩy các doanh nghiệp tăng cường hiệu quả kinh doanh phù hợp với các nguyên tắc hạch toán kinh doanh trong điều kiện cơ chế thị trường. Vì vậy, hạ thấp giá thành sản phẩm được cho là biện pháp cơ bản để tăng lợi nhuận, tạo nên tích lũy để tái sản xuất mở rộng. Tính chất đòn bẩy kinh tế của giá thành đặt ra các yêu cầu cho từng bộ phận sản xuất phải có biện pháp hữu hiệu vừa tiết kiệm chi phí vừa sử dụng chi phí một cách hợp lý nhất đối với từng loại hoạt động, từng khoản chi phí cụ thể. Khi đánh giá tính chất đòn bẩy của giá thành cần gắn theo từng loại giá thành, từng yếu tố chi phí so với tổng thể của nó.
Phân loại chi phí sản xuất 1. Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí Căn cứ theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí, chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí nguyên vật liệu - Chi phí nhân công - Chi phí khấu hao - Chi phí dịch vụ mua ngoài - Chi phí khác bằng tiền Sinh viên: TRẦN THỊ KIM XOA_QT1406K Page 5 Khóa luận tốt nghiệp Đại học Dân lập Hải Phòng Với cách phân loại này, doanh nghiệp biết được cơ cấu, tỷ trọng từng yếu tố chi phí, là cơ sở để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch, dự toán chi phí sản xuất, làm cơ sở cho việc lập dự toán chi phí sản xuất, xây dựng kế hoạch cung ứng, đảm bảo các yếu tố chi phí sản xuất… làm cơ sở cho việc tính toán thu nhập quốc dân… 1. Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng của chi phí Căn cứ vào mục đích, công dụng của chi phí, chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp - Chi phí nhân công trực tiếp - Chi phí sản xuất chung Ngoài ba khoản mục nêu trên, doanh nghiệp có thể chi tiết hóa thành nhiều khoản mục cho phù hợp với đặc điểm phát sinh và hình thành chi phí cũng như yêu cầu kiểm tra, phân tích chi phí tại doanh nghiệp. Với cách phân loại này, doanh nghiệp sẽ xác định được giá thành sản phẩm theo quy định, là căn cứ để phân tích đánh giá tính hình thực hiện kế hoạch giá thành và hạ giá thành sản phẩm cũng như tình hình thực hiện các định mức, dự toán chi phí nhằm hạ giá thành sản phẩm nâng cao doanh lợi cho doanh nghiệp.
Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ giữa chi phí sản xuất với đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất Dựa trên việc phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí sản xuất trực tiếp - Chi phí sản xuất gián tiếp Với cách phân loại này, doanh nghiệp có thể xác định được kỹ thuật, phương pháp tập hợp chi phí sản xuất vào các đối tượng một cách hợp lí để phục vụ cho việc tính giá thành sản phẩm được nhanh chóng, đảm bảo độ chính xác cao, điều kiện cần thiết cho quản trị doanh nghiệp.