MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài: Hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau tốt nghiệp trung học cơ sở có một ý nghĩa hết sức quan trọng không chỉ đối với bản thân mỗi học sinh mà còn có những tác động không nhỏ tới gia đình, nhà trường và xã hội. Nó góp phần tạo ra sự cân đối về cơ cấu đào tạo nguồn nhân lực, đảm bảo cơ hội học tập và phát triển nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở trường, nguyện vọng và hoàn cảnh của học sinh, tránh được những sai lầm cho học sinh khi bắt đầu định hướng nghề nghiệp. Thực hiện mục tiêu của Thủ tướng Chính phủ đến năm 2020 có ít nhất 30% và đến năm 2025 có ít nhất 40% học sinh tốt nghiệp Trung học cơ sở lựa chọn học tập tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp, trung cấp.
Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay các hoạt động hướng nghiệp cho nhóm đối tượng học sinh cơ sở chưa được gia đình, nhà trường đầu tư đúng mức, dẫn tới công tác phân luồng học sinh sau tốt nghiệp trung học cơ sở ở nhiều địa phương, trong đó có cả học sinh huyện Khoái Châu, Hưng Yên gặp không ít khó khăn.Thực trạng trên đòi hỏi các nghiên cứu thực tiễn để giải quyết những hạn chế, bất cập nâng cao chất hoạt động giáo dục hướng nghiệp trong bối cảnh mới. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (4.0) đã đánh dấu một bước tiến phát triển vượt bậc về khoa học công nghệ của nhân loại. Nó tác động mạnh mẽ toàn diện trên các khía cạnh của nền kinh tế mỗi quốc gia. Bối cảnh đó đặt ra cho các nhà giáo dục những thách thức chưa từng có: cung cấp những công dân toàn cầu, sáng tạo và khởi nghiệp có hoài bão vươn lên trong một thế giới và đang đặt ra cho giáo dục Việt Nam nhiều thách thức.
Trong bối cảnh khoa học kĩ thuật phát triển vượt bậc với công nghệ cao, theo đó nhiều ngành nghề mới ra đời thì nhiệm vụ giáo dục hướng nghiệp lại càng đặt ra yêu cầu cao trong các nhà trường trung học cơ sở, trung học phổ thông. Đổi mới hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho phù hợp với sự thay đổi nhanh chóng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 trong thời điểm hiện nay là vấn để quan trọng đòi hỏi những người làm công tác giáo dục phải đặc biệt quan tâm. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mục tiêu đổi mới giáo dục đã được quy định rõ trong Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội: “Đổi mới chương trình Sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông, kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp, góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh”. Thực hiên các nghị quyết của Đảng và Quốc hội, sau nhiều lần lấy ý kiến đóng góp vào dự thảo, Chương trình giáo dục phổ thông mới đã được Bộ trưởng Bộ giáo dục phê duyệt ngày 26 tháng 12 năm 2018 và chính thức ban hành Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT.
Theo đó, hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là một trong những nội dung mới được xây dựng trong chương trình chính thức của tất cả các cấp học với mục đích hình thành những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung, một số năng lực thành phần đặc thù.đặc biệt là năng lực thích ứng với sự biến động của nghề nghiệp và cuộc sống. Do đó vai trò của những người thầy, người cô trong thời điểm này lại càng đòi hỏi sự đổi mới và nỗ lực hết mình. Xuất phát từ các lý do trên, đề tài “ Tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở trên địa bàn huyện Khoái Châu tỉnh Hưng Yên” được lựa chọn nghiên cứu đã xác định được điểm mới trong nghiên cứu thuộc lĩnh vực giáo dục hướng nghiệp và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng giáo dục hướng nghiệp trong các nhà trường THCS trên địa bàn huyện Khoái Châu nói riêng. Mục đích nghiên cứu đề tài Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng việc tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở tại Huyện Khoái Châu, Hưng Yên hiện nay, qua đó đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở tại địa bàn.
Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu Hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THCS 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tượng nghiên cứu Tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THCS 4. Câu hỏi nghiên cứu - Việc tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở tại địa bàn Huyện Khoái Châu, Hưng Yên hiện nay như thế nào? Có đảm bảo được yêu cầu phân luồng sau tốt nghiệp hay chưa? - Nguyên nhân nào ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở tại địa bàn Huyện Khoái Châu, Hưng Yên? - Cơ sở khoa học của các biện pháp tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THCS trong bối cảnh hiện nay? - Làm thế nào để nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THCS tại địa bàn Huyện Khoái Châu, Hưng Yên? 5.
Giả thuyết khoa học Thực trạng việc tổ chức các hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THCS tại địa bàn Huyện Khoái Châu, Hưng Yên chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác phân luồng học sinh, một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến công tác này là do các cơ sở giáo dục chưa xác định đúng vai trò, tầm quan trọng của công tác hướng nghiệp cho học sinh, dẫn tới chất lượng công tác hướng nghiệp chưa đạt được yêu cầu. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu hệ thống cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THCS. - Nghiên cứu thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THCS trên địa bàn huyện Khoái Châu. - Nghiên cứu và đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả việc tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THCS trên địa bàn Huyện Khoái Châu, Hưng Yên.
Phạm vi nghiên cứu - Chủ thể tổ chức hoạt động: Hiệu trưởng các nhà trường THCS. Chủ thể phối hợp quản lý: các Phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và các lực 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lượng tham gia tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp. - Nghiên cứu tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THCS trong các nhà trường THCS trên địa bàn huyện Khoái Châu. - Tiếp cận chính trong luận văn: tiếp cận quản lý tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp - Địa bàn nghiên cứu: Các nhà trường THCS trên địa bàn huyện Khoái Châu.
- Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lý và giáo viên, học sinh trong các nhà trường THCS trên địa bàn huyện Khoái Châu: 120 cán bộ quản lý và giáo viên trong các nhà trường THCS; 200 học sinh trong các nhà trường THCS trên địa bàn huyện Khoái Châu - Thời gian lấy số liệu: Năm học 2018-2019. Phƣơng pháp nghiên cứu 8. Phương pháp luận - Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: - Phương pháp hệ thống – cấu trúc 8. Phương pháp nghiên cứu cụ thể - Phương pháp phân tích tài liệu - Phương pháp chuyên gia - Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi - Phương pháp phỏng vấn sâu - Phương pháp thảo luận nhóm 9.
Những đóng góp của đề tài: Qua việc nghiên cứu vấn đề về tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh cuối cấp tại các trường THCS trến địa bàn huyện Khoái Châu; chỉ ra những giải pháp, những cách thức tổ chức hợp lý, có hiệu quả cao trong công tác hướng nghiệp định hướng phân luồng học sinh sau THCS. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƢỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về việc tổ chức giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trên thế giới Theo dòng chảy của lịch sử nghiên cứu việc tổ chức giáo dục hướng nghiệp trên thế giới, người ta nhận thấy các nhà Tâm lý học là những chuyên gia trước tiên quan tâm tới việc xây dựng hệ thống cơ sở lý luận cũng như những phương pháp trong lĩnh vực hướng nghiệp.
Vào những năm 1880, 1883 các nhà Tâm lý học Mĩ, Anh là: M. Gallton đã lần lượt đưaTrắc nghiệm tâm lý (Test) vào công tác tuyển chọn nghề, tư vấn nghề bằng cách sử dụng Test để chẩn đoán nhân cách Năm 1895, Sở tư vấn nghề đầu tiên tại Pháp được thành lập bởi hai nhà khoa học F.Binet (nhà Tâm lý học Pháp ) Đến đầu thế kỷ XX các cơ sở dịch vụ tư vấn, hướng nghiệp lần lượt ra đời ở Mỹ, Anh , CHLB Đức, Thụy Điển…. Giáo dục hướng nghiệp và quản lý giáo dục hướng nghiệp đã dần dần trở thành yêu cầu cấp thiết ở mỗi quốc gia. Để một quốc gia phát triển thì cần phải có nguồn nhân lực có chất lượng.
Năm 1910, tại New York (Mỹ) một Hội đồng hướng nghiệp được thành lậpvới nhiệm vụ nghiên cứu các đỏi hỏi, yêu cầu của nghề đối với con người; đặt nhiệm vụ cần phải tìm hiểu cụ thể về năng lực của học sinh để từ đó giúp học sinh lựa chọn cho mình một nghề phù hợp. Những vấn đề về hướng dẫn chọn nghề được đặt ra ở nhiều nước được đặc biệt quan tâm từ thế kỷ XX. Thông qua hướng nghiệp, mỗi trẻ em phải 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hiểu sâu sắc hướng phát triển của đất nước, những nhu cầu nhân lực mà nền kinh tế đang đòi hỏi, cần được đáp ứng. Những nhiệm vụ mà thanh thiếu niên phải đáp ứng trước yêu cầu mà xã hội đặt ra trong lao động sản xuất.
Đầu thế kỷ XX, các nhà sư phạm tiền bối Xô viết (N. Saxki…) đã phát triển lý luận hướng nghiệp và đưa tư tưởng giáo dục kỹ thuật tổng hợp vào cuộc sống. Các nhà sư phạm cho rằng: Nhiệm vụ giáo dục hướng nghiệp phải được thực hiện ngay trong quá trình dạy học và giáo dục. Giáo dục kỹ thuật tổng hợp, lao động giữ vị trí rất quan trọng.