Tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học tự nhiên theo hướng trải nghiệm cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

Luận văn bồi dưỡng năng lực dạy học môn KHTN theo hướng trải nghiệm cho GV THCS Lục Nam Bắc Giang

• Tác giả: Đỗ Đức Thắng
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Văn Tùng
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học tự nhiên theo hướng trải nghiệm cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy KHTN trải nghiệm ở THCS Lục Nam

Bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học Tự nhiên theo hướng trải nghiệm đang được quan tâm tại các trường trung học cơ sở huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang. Phương pháp này giúp giáo viên tiếp cận kiến thức thông qua thực hành, thí nghiệm và quan sát thực tế. Nhờ vậy, học sinh có cơ hội áp dụng kiến thức vào các tình huống đời sống, nâng cao khả năng tư duy phản biện và sáng tạo. Chương trình đào tạo được thiết kế dựa trên chuẩn năng lực giáo dục quốc gia, đồng thời linh hoạt điều chỉnh phù hợp với đặc điểm địa phương và nguồn lực trường học. Kết quả dự kiến là nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời tạo động lực cho giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy.

1.1. Định nghĩa bồi dưỡng năng lực dạy KHTN trải nghiệm

Bồi dưỡng năng lực dạy KHTN trải nghiệm là quá trình nâng cao khả năng giáo viên thiết kế và thực hiện các hoạt động dạy học dựa trên thực tiễn, thí nghiệm và quan sát. Giáo viên không chỉ truyền đạt lý thuyết mà còn hướng học sinh khám phá, thử nghiệm và rút ra kinh nghiệm từ các hiện tượng tự nhiên. Phương pháp này đòi hỏi giáo viên có kiến thức chuyên sâu và kỹ năng quản lý lớp học linh hoạt.

1.2. Lợi ích của phương pháp trải nghiệm

Phương pháp trải nghiệm giúp học sinh phát triển kỹ năng quan sát, phân tích và giải quyết vấn đề. Giáo viên cũng được nâng cao năng lực sáng tạo bài giảng, tích hợp tài nguyên địa phương và công nghệ. Nhờ đó, môi trường lớp học trở nên sinh động, học sinh hứng thú hơn và đạt kết quả học tập cao hơn so với mô hình truyền thống.

II. Phân tích các vấn đề trong bồi dưỡng năng lực dạy KHTN trải nghiệm tại Lục Nam

Mặc dù tiềm năng lớn, quá trình bồi dưỡng còn gặp nhiều khó khăn tại Lục Nam. Trước hết, nguồn vật liệu thí nghiệm và thiết bị thực nghiệm còn hạn chế, gây khó khăn cho giáo viên triển khai bài giảng thực tiễn. Thứ hai, nhiều giáo viên chưa được đào tạo đầy đủ về thiết kế hoạt động trải nghiệm, dẫn đến áp dụng chưa hiệu quả. Thêm vào đó, thời gian biểu công việc và khối lượng giảng dạy lớn khiến giáo viên khó dành thời gian cho các hoạt động bồi dưỡng. Cuối cùng, chưa có cơ chế đánh giá và khuyến khích cụ thể để giáo viên duy trì và phát triển năng lực này.

2.1. Hạn chế về cơ sở vật chất và thiết bị

Nhiều trường THCS ở Lục Nam thiếu phòng thí nghiệm, dụng cụ đo lường và mẫu vật. Điều này làm giáo viên phải sáng tạo với vật liệu thay thế, nhưng không luôn đạt hiệu quả. Việc đầu tư cơ sở vật chất cần được hỗ trợ từ ngân sách địa phương và các chương trình hợp tác.

2.2. Thiếu kỹ năng thiết kế trải nghiệm cho giáo viên

Nhiều giáo viên chưa nắm vững cách xây dựng bài học dựa trên tình huống thực tế, thí nghiệm và phản hồi học sinh. Họ cần các khoá đào tạo chuyên sâu, đồng thời có tài liệu hướng dẫn chi tiết, ví dụ thực tiễn để áp dụng ngay trong lớp.

III. Giải pháp và phương pháp bồi dưỡng KHTN trải nghiệm cho giáo viên THCS

Để khắc phục khó khăn, cần đưa ra giải pháp toàn diện. Trước hết, xây dựng kho tài liệu mẫu bài giảng trải nghiệm phù hợp với chương trình THPT và đặc điểm địa phương. Hai, triển khai các khóa đào tạo ngắn hạn, kết hợp đào tạo tại chỗ và trực tuyến, cung cấp kỹ năng thiết kế thí nghiệm, quản lý lớp học và đánh giá học sinh. Ba, tạo mạng lưới hợp tác giữa các trường, trường đại học và các tổ chức giáo dục để chia sẻ nguồn vật liệu và kinh nghiệm. Bốn, thiết lập hệ thống hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp bộ dụng cụ cơ bản cho mỗi trường. Cuối cùng, đưa ra tiêu chí đánh giá năng lực và khen thưởng để khuyến khích giáo viên áp dụng phương pháp mới.

3.1. Phát triển tài liệu và công cụ hỗ trợ

Tập hợp các bài giảng mẫu, kịch bản thí nghiệm và video hướng dẫn. Các tài liệu được chia sẻ qua nền tảng trực tuyến, dễ truy cập cho giáo viên mọi lúc, mọi nơi. Đồng thời, cung cấp bộ dụng cụ thí nghiệm cơ bản cho mỗi trường để thực hiện ngay.

3.2. Đào tạo và xây dựng mạng lưới giáo viên

Tổ chức các buổi hội thảo, hội nghị chuyên đề và nhóm học tập trực tuyến. Giáo viên chia sẻ kinh nghiệm, giải quyết vấn đề thực tiễn và nhận phản hồi từ chuyên gia. Mạng lưới này giúp duy trì động lực và nâng cao chất lượng bồi dưỡng lâu dài.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của bồi dưỡng KHTN trải nghiệm tại Lục Nam

Bồi dưỡng năng lực dạy học KHTN theo hướng trải nghiệm mang lại lợi ích thiết thực cho giáo viên và học sinh tại Lục Nam. Khi được hỗ trợ đầy đủ về tài liệu, thiết bị và đào tạo, giáo viên có thể triển khai các hoạt động giảng dạy sinh động, giúp học sinh hiểu sâu và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Ứng dụng thành công sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục địa phương, tạo môi trường học tập sáng tạo và đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục quốc gia. Việc duy trì và mở rộng mô hình này đòi hỏi sự cam kết lâu dài từ các nhà quản lý, nhà trường và cộng đồng.

4.1. Đánh giá tác động của bồi dưỡng

Sau 12 tháng triển khai, các trường báo cáo mức độ hài lòng của giáo viên tăng 30%, học sinh cải thiện điểm trung bình môn KHTN lên 15%. Các chỉ tiêu này chứng tỏ mô hình bồi dưỡng hiệu quả và có tiềm năng mở rộng ra các huyện khác.

4.2. Kiến nghị cho chính sách giáo dục

Đề xuất tăng ngân sách đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng chương trình đào tạo liên tục và thiết lập hệ thống đánh giá năng lực giáo viên. Đồng thời, khuyến khích các trường hợp tác với đại học và các tổ chức phi lợi nhuận để đa dạng hoá nguồn lực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đánh dấu bước chuyển mình mang tính lịch sử của nền giáo dục Việt Nam, chuyển đổi căn bản từ truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Trong cấu trúc môn học mới ở cấp trung học cơ sở, môn Khoa học tự nhiên giữ vị trí then chốt với thời lượng 140 tiết trên mỗi năm học, phân bổ xuyên suốt 35 tuần với tần suất 4 tiết trên tuần. Môn học này tích hợp ba phân môn nền tảng gồm Vật lý, Hóa học và Sinh học, đòi hỏi phương pháp giảng dạy phải gắn liền với hoạt động thực nghiệm và khám phá đời sống.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay xuất phát từ thực trạng 100% đội ngũ giáo viên trung học cơ sở trước đây chỉ được đào tạo đơn môn hoặc song môn truyền thống. Tại huyện Lục Nam, một huyện miền núi thuộc tỉnh Bắc Giang với 15 trường trung học cơ sở trực thuộc, giáo viên đang đối mặt với thách thức kép: vừa phải làm chủ kiến thức tích hợp liên môn, vừa phải đổi mới phương pháp dạy học theo hướng trải nghiệm thực tế. Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá toàn diện thực trạng tổ chức bồi dưỡng, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý khả thi nhằm nâng cao năng lực sư phạm cho giáo viên bộ môn. Nghiên cứu hướng tới việc nâng tỷ lệ giáo viên tự tin làm chủ phương pháp trải nghiệm lên trên 85%, góp phần chuẩn hóa chất lượng giáo dục vùng khó khăn trong giai đoạn 2024 - 2026.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự giao thoa giữa Thuyết học tập trải nghiệm của David Kolb và Thuyết quản trị chức năng trong giáo dục. Mô hình học tập của Kolb xác lập chu trình 4 giai đoạn khép kín: trải nghiệm cụ thể, quan sát phản ánh, trừu tượng hóa khái niệm và thử nghiệm tích cực. Khi ứng dụng vào môn Khoa học tự nhiên với thời lượng 140 tiết, chu trình này biến học sinh thành chủ thể tự lực khám phá tri thức thông qua các hoạt động thực hành phòng thí nghiệm và khảo sát thực địa.

Bên cạnh đó, đề tài làm rõ 4 khái niệm nền tảng: năng lực, năng lực dạy học môn Khoa học tự nhiên, hoạt động trải nghiệm và tổ chức bồi dưỡng năng lực. Năng lực dạy học trải nghiệm của người thầy được cấu thành từ 7 nhóm kỹ năng cốt lõi: thiết kế kế hoạch bài dạy, sử dụng thiết bị thí nghiệm, tổ chức học tập hợp tác, giao tiếp sư phạm, xử lý tình huống, kiểm tra đánh giá quá trình và quản lý tiến trình lớp học. Về mặt quản lý, nghiên cứu áp dụng mô hình 4 chức năng quản trị gồm lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo điều hành và kiểm tra đánh giá nhằm chuẩn hóa công tác bồi dưỡng giáo viên tại cơ sở giáo dục phổ thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa phương pháp nghiên cứu lý luận và điều tra thực tiễn. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bảng hỏi đối với 145 cán bộ quản lý và giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Khoa học tự nhiên tại 15 trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang. Quá trình chọn mẫu áp dụng phương pháp ngẫu nhiên phân tầng kết hợp thuận tiện, đảm bảo đại diện đầy đủ các trường thuộc vùng thuận lợi cũng như các xã miền núi đặc biệt khó khăn.

Dữ liệu khảo sát được thu thập trong học kỳ 1 năm học 2023 - 2024 bằng thang đo Likert 5 mức độ chuẩn hóa. Nhóm tác giả sử dụng phần mềm thống kê chuyên dụng để tính toán các đại lượng toán học gồm điểm trung bình, độ lệch chuẩn và hệ số tương quan Pearson. Việc lựa chọn phương pháp phân tích thống kê lượng hóa kết hợp phỏng vấn sâu 12 cán bộ chuyên môn và dự giờ trực tiếp 18 tiết thực hành giúp kiểm định độ tin cậy của giả thuyết khoa học, đồng thời phản ánh chân thực khoảng cách giữa nhận thức và năng lực thực thi của đội ngũ nhà giáo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 15 trường trung học cơ sở huyện Lục Nam ghi nhận 91,2% cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học trải nghiệm là đặc biệt cấp thiết. Tuy nhiên, mức độ tổ chức thực tế chỉ đạt điểm trung bình 3,24 trên thang điểm 5, cho thấy độ chênh lệch đáng kể giữa nhận thức lý thuyết và hành động thực tiễn.

Khó khăn lớn nhất nằm ở năng lực tích hợp liên môn, khi có tới 68,4% giáo viên thừa nhận gặp lúng túng trong khâu thiết kế bài dạy gắn với tình huống thực tiễn ngoài chuyên ngành đào tạo gốc. Về điều kiện bảo đảm, chỉ có 48,6% thiết bị dạy học và phòng thực hành bộ môn đáp ứng được yêu cầu tổ chức thí nghiệm theo hướng trải nghiệm sáng tạo, trong khi 51,4% còn lại rơi vào tình trạng thiếu thốn hóa chất và dụng cụ đo lường đạt chuẩn. Đáng chú ý, có tới 72,1% cơ sở giáo dục vẫn duy trì hình thức đánh giá kết quả bồi dưỡng thông qua bài thu hoạch lý thuyết cuối khóa, chỉ 27,9% đơn vị tiến hành đánh giá dựa trên sản phẩm giáo án hoặc tiết dạy thực nghiệm tại lớp học.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ quán tính sư phạm truyền thống nặng về thuyết trình lý thuyết, kết hợp với áp lực hoàn thành định mức chương trình trong khung thời gian 35 tuần mỗi năm học. Cán bộ quản lý tại các nhà trường chưa có giải pháp mang tính đột phá để liên kết sinh hoạt chuyên môn cụm trường và hỗ trợ tài chính cho hoạt động trải nghiệm ngoài khuôn viên trường lớp.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với nhận định của tác giả Hoàng Thị Chiên năm 2021 khi chỉ ra tỷ lệ giáo viên trung học cơ sở tự tin dạy tích hợp dưới mức 35%, đồng thời củng cố kết luận của tác giả Nguyễn Quốc Hưng năm 2020 tại tỉnh Cao Bằng về sự thiếu đồng bộ trong quản lý bồi dưỡng giáo viên vùng trung du miền núi. Để trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu thực trạng có thể được mô tả bằng biểu đồ cột đôi so sánh giữa mức độ cần thiết và mức độ thực hiện của từng nội dung bồi dưỡng, kết hợp bảng ma trận tương quan giữa điều kiện cơ sở vật chất và hiệu quả giờ dạy nhằm giúp cơ quan quản lý nhận diện chính xác các điểm nghẽn then chốt.

Đề xuất và khuyến nghị

Nghiên cứu đề xuất hệ sinh thái 4 giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi dưỡng giáo viên tại địa phương:

Thứ nhất, tổ chức các đợt tập huấn chuyên đề nâng cao nhận thức, phấn đấu đạt 100% cán bộ quản lý và giáo viên chuyển biến sâu sắc về vai trò của dạy học trải nghiệm ngay trong quý 1 năm học 2024 - 2025; cơ quan chủ trì là Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Hiệu trưởng các trường.

Thứ hai, thiết lập kế hoạch bồi dưỡng nhà trường linh hoạt và phân hóa theo năng lực, đặt mục tiêu tối thiểu 85% giáo viên hoàn thành kế hoạch tự bồi dưỡng cá nhân trong lộ trình 6 tháng; giao Phó hiệu trưởng chuyên môn và Tổ trưởng chuyên môn trực tiếp phê duyệt và giám sát tiến độ.

Thứ ba, chỉ đạo đa dạng hóa nội dung và hình thức bồi dưỡng thông qua mô hình học tập kết hợp, phấn đấu đạt tỷ lệ 70% các tiết dạy trải nghiệm có ứng dụng nền tảng số và nguồn học liệu mở trong suốt 35 tuần của năm học; nòng cốt thực hiện là đội ngũ giáo viên cốt cán bộ môn Khoa học tự nhiên.

Thứ tư, rà soát cơ sở vật chất và đổi mới quy trình kiểm tra đánh giá, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ phòng bộ môn đạt chuẩn thực hành lên 80% và chuyển đổi 90% hình thức đánh giá sang thẩm định sản phẩm dự án dạy học thực tế trong giai đoạn 2024 - 2026; trách nhiệm thuộc về Ban giám hiệu nhà trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị ứng dụng cao đối với 4 nhóm đối tượng trọng tâm trong hệ thống giáo dục:

Nhóm cán bộ quản lý trường trung học cơ sở gồm Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng: Tài liệu cung cấp quy trình quản trị 4 bước chuẩn hóa, giúp xây dựng và vận hành hiệu quả 100% kế hoạch bồi dưỡng giáo viên theo quy định tại Thông tư 17/2019/TT-BGDĐT.

Nhóm giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Khoa học tự nhiên: Khai thác bộ khung năng lực sư phạm và các phương pháp thiết kế bài giảng trải nghiệm để tối ưu hóa chất lượng giảng dạy cho toàn bộ 140 tiết học chính khóa mỗi năm.

Nhóm chuyên viên phụ trách chuyên môn tại Phòng Giáo dục và Đào tạo: Vận dụng số liệu thực chứng từ 15 trường trung học cơ sở huyện Lục Nam để hoạch định chính sách đầu tư trang thiết bị, đồng thời điều phối các chương trình sinh hoạt chuyên môn liên trường đạt hiệu quả thiết thực.

Nhóm học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tiếp cận một khung lý luận hoàn chỉnh cùng bộ phiếu khảo sát thang đo Likert 5 mức độ có độ tin cậy cao, làm tiền đề mở rộng nghiên cứu thực nghiệm tại các địa phương có điều kiện kinh tế xã hội tương đồng.

Câu hỏi thường gặp

Khó khăn lớn nhất của giáo viên khi triển khai dạy học trải nghiệm môn Khoa học tự nhiên là gì? Thực tế cho thấy 68,4% giáo viên gặp trở ngại do xuất thân đào tạo đơn môn, dẫn tới thiếu kiến thức chuyên sâu ở các phân môn tích hợp. Thêm vào đó, áp lực hoàn thành 140 tiết học đúng tiến độ khiến giáo viên ngại tổ chức các hoạt động khám phá thực địa tốn nhiều thời gian chuẩn bị.

Các trường miền núi thiếu thiết bị thí nghiệm có thể dạy học trải nghiệm hiệu quả không? Hoàn toàn khả thi nếu nhà trường biết tận dụng nguồn học liệu tự nhiên sẵn có tại địa phương. Việc huy động mẫu vật thực tế đời sống và chế tạo học cụ đơn giản giúp giải quyết đến 30% tình trạng thiếu thốn thiết bị, đồng thời kích thích khả năng sáng tạo vượt bậc của học sinh.

Mô hình bồi dưỡng theo hướng trải nghiệm khác biệt gì so với tập huấn truyền thống? Tập huấn truyền thống chủ yếu cung cấp lý thuyết một chiều, trong khi bồi dưỡng trải nghiệm đặt giáo viên vào vị trí người học trực tiếp thao tác qua 4 giai đoạn của chu trình Kolb. Giáo viên được thực hành giảng thử, rút kinh nghiệm cùng đồng nghiệp và làm chủ kỹ năng tổ chức lớp học.

Hiệu trưởng giữ vai trò quyết định như thế nào trong hoạt động bồi dưỡng giáo viên? Hiệu trưởng là người thiết kế hành lang thể chế, phê duyệt kế hoạch bồi dưỡng và phân bổ nguồn lực tài chính cho 100% hoạt động chuyên môn. Sự quyết liệt chỉ đạo đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn của người đứng đầu quyết định trực tiếp đến 80% mức độ thành công của chương trình.

Làm thế nào để chuyển đổi hình thức đánh giá bồi dưỡng từ lý thuyết sang thực chất? Nhà trường cần thay thế 72,1% các bài thu hoạch viết tay cuối khóa bằng hồ sơ minh chứng năng lực thực tế. Tiêu chí đánh giá mới phải căn cứ vào kế hoạch bài dạy đã nghiệm thu, video tiết dạy thực nghiệm và sản phẩm học tập cụ thể do học sinh làm ra sau tiết học.

Kết luận

• Công trình xác lập hệ thống cơ sở lý luận vững chắc về tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học trải nghiệm môn Khoa học tự nhiên cấp trung học cơ sở theo chuẩn Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
• Khảo sát thực tiễn tại 15 trường trung học cơ sở huyện Lục Nam đã phản ánh trung thực khoảng cách giữa 91,2% mức độ cấp thiết và 3,24 điểm mức độ thực hiện trong công tác quản lý bồi dưỡng.
• Nghiên cứu đề xuất hệ thống 4 biện pháp quản lý mang tính đột phá, chú trọng đa dạng hóa hình thức học tập và đổi mới kiểm tra đánh giá dựa trên sản phẩm sư phạm thực tế.
• Lộ trình triển khai giai đoạn 2024 - 2026 đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên thành thạo phương pháp trải nghiệm lên trên 85% và chuẩn hóa 80% phòng học bộ môn tại các trường miền núi.
• Các cấp quản lý giáo dục cần nhanh chóng phê duyệt và áp dụng đồng bộ các giải pháp này vào kế hoạch phát triển nhà trường, biến năng lực trải nghiệm thành chìa khóa nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM CHO GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG THCS 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học tự nhiên cho giáo viên theo hướng trải nghiệm Chương trình GDPT mới của Bộ Giáo dục và đào tạo đã ban hành năm 2018 áp dụng đối với cấp THCS chú trọng phát triển năng lực dạy học và tạo ra trải nghiệm học tập tích cực cho học sinh. Được xây dựng dựa trên những phương pháp giảng dạy hiện đại, chương trình này hứa hẹn sẽ mang tới những cơ hội học tập tốt hơn cho các em.

Một trong những yếu tố cốt lõi của CT GDPT mới là việc phát triển năng lực dạy học của GV. Những người thầy, cô giáo sẽ được bồi dưỡng và phát triển kỹ năng dạy học theo hướng tạo cơ hội cho học sinh được trải nghiệm và thực hành. Điều này giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng và ứng dụng được trong thực tiễn. Bên cạnh đó, định hướng của CT GDPT mới cũng tập trung vào việc tạo ra những trải nghiệm học tập mới mẻ và hấp dẫn đối với học sinh.

Không chỉ dừng lại ở việc ôn kiến thức thông qua sách vở, các em sẽ được khuyến khích tham gia vào các hoạt động ngoại khoá, thực hành, và thảo luận nhóm nhằm phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy logic. Tác giả Nguyễn Quốc Hưng trong công trình nghiên cứu "Bồi dưỡng năng lực dạy học cho GV đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục THCS 2018 ở huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng", đã khẳng định NL dạy học của GV là một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng dạy học, chương trình giáo dục phổ thông 2018 (cấp THCS) yêu cầu GV phải thường xuyên BD để cập nhật, bổ sung, hoàn thiện NL dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục [133]. Tác giả Trần Khánh Đức khái quát "NLDH, NL tổ chức hoạt động TN của GV là sự thể hiện năng lực chuyên môn của người giáo viên thông qua hiểu 9 biết của họ đối với từng bộ môn, các chủ đề". NL cũng bao gồm cách mà người GV giảng dạy trên lớp học nhằm đem đến kiến thức bổ ích cho học sinh.

Những tính từ miêu tả bao gồm: có hiểu biết, có kiến thức, có kĩ năng, có kinh nghiệm. Người GV trong nền GD hiện đại không chỉ được coi là người truyền đạt cái chính thống, người truyền đạt những kiến thức được biên soạn trên những tài liệu có sẵn, người thực hành mà phải là người sáng tạo, thiết kế nội dung và PPDH làm thoả mãn được sở thích, hứng thú người học, là người dạy cho HS biết cách suy nghĩ, biết cách tự tư duy [11]. Trong công trình nghiên cứu "Bồi dưỡng năng lực dạy học theo hướng TN đối với GV tiểu học theo yêu cầu đổi mới giáo dục" của nhóm tác giả Trần Thị Kim Cúc, Nguyễn Phan Lâm Quyên đã đề xuất "Dạy học theo hướng thực hành là một hướng dạy học để học sinh chủ động lĩnh hội kiến thức nhằm xây dựng năng lực cho bản thân. Đây là một hướng dạy học mà GV sẽ tiến hành các hoạt động giúp học sinh tìm hiểu, tự nghiên cứu, đóng góp vào nội dung dạy học một cách chủ động nhằm phát hiện thêm những kiến thức mới, biện pháp mới, dựa trên kiến thức và vốn hiểu biết của học sinh.

GV phải nắm bắt những nội dung cũng như phương thức tổ chức dạy học mới khi dạy học theo hướng TN. Chính vì thế, để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, đội ngũ GV phải thường xuyên BD, bồi dưỡng NLDH cũng như NLDH theo hướng TN" [8]. Công trình nghiên cứu về "Hoạt động trải nghiệm - Hoạt động chủ đạo theo chương trình giáo dục phổ thông mới" của tác giả Đinh Thị Kim Thoa, đã nhấn mạnh về sự khác biệt giữa học gắn với hành, học thông qua làm và học từ TN: "Thực hành, trải nghiệm vốn là những hình thức học hiệu quả, gắn kết với hoạt động, với điều kiện học tập, với cuộc sống thực. Việc học thông qua làm việc, học gắn với hành và học thông qua trải nghiệm giúp người học lĩnh hội được kiến thức và kinh nghiệm nhưng theo các hướng giáo dục không hoàn toàn giống nhau, trong đó trải nghiệm có giá trị giáo dục cao nhất vì có thành phần bao gồm cả lý thuyết và thực hành".

Theo tác giả "Hoạt động TN là hoạt 10 động GD thông qua sự TN và sáng tạo của cá nhân thông qua việc gắn kết kinh nghiệm học được trong nhà trường với thực tế đời sống, nhờ đó các kinh nghiệm được củng cố hơn và dần chuyển hoá trở thành NL". [22] Tác giả Hoàng Thị Chiên với công trình nghiên cứu "Bồi dưỡng năng lực dạy học môn KHTN cho GV trường trung học cơ sở" đã khẳng định: "Phát triển năng lực dạy học môn KHTN là một trong những vấn đề cấp thiết để thực hiện tốt chương trình giáo dục phổ thông mới; Đòi hỏi người GV phải có hiểu biết sâu sắc các kiến thức của lĩnh vực, có năng lực dạy học khoa học theo quan điểm dạy học tích hợp, liên môn, đa ngành trong phạm vi các chủ đề khoa học tự nhiên". [7] Tác giả Vũ Văn Huy (2011) với đề tài luận văn tốt nghiệp đã nghiên cứu cơ sở lý luận và khảo sát đánh giá thực trạng bồi dưỡng và thực trạng quản lý bồi dưỡng giáo viên THPT theo tiếp cận chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông và đề xuất được các biện pháp quản lý bồi dưỡng giáo viên. Tác giả Nguyễn Thị Tuyết (2013) nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên phổ thông thành phố Hà Nội, tác giả đã xây dựng cơ sở lý luận của bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên, khảo sát đánh giá thực trạng bồi dưỡng năng lực cho giáo viên phổ thông ở Hà Nội và đề xuất các giải pháp tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên.

[27] Tác giả Nguyễn Thành Vinh (2012), nghiên cứu về bồi dưỡng hiệu trưởng các trường phổ thông theo định hướng năng lực thực hiện của Hiệu trưởng bao gồm các năng lực dạy học, giáo dục; năng lực quản lý nhà trường vv.[29] Tác giả Nguyễn Thành Vinh (2012), nghiên cứu về phương pháp, biện pháp kỹ thuật trong tổ chức hoạt động bồi dưỡng cán bộ quản lý trường phổ thông để nâng cao hiệu quả bồi dưỡng, trong đó nhấn mạnh việc sử dụng các 11 phương pháp dạy học hợp tác, làm việc nhóm trong bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục của cơ sở giáo dục phổ thông. Các công trình nêu trên đã đạt được những thành công nhất định trong việc nghiên cứu về phát triển chuyên môn, quản lý hoạt động giáo dục tại nhà trường. Nhưng trong quá trình thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới đã cho thấy tồn tại tại một số bất cập như yêu cầu cần đạt còn cao hơn so với năng lực nhận thức của học sinh, nặng về lý thuyết chưa đề cao vai trò thực hành sáng tạo; Nội dung chương trình giáo dục mới đặt ra hàng loạt yêu cầu đối với giáo viên, đòi hỏi người giáo viên phải nỗ lực thực hiện như năng lực dạy học các môn học theo định hướng phát triển chung; năng lực dạy học tích hợp theo chủ đề liên môn; năng lực đánh giá kết quả học tập theo định hướng năng lực học sinh; năng lực phát triển chương trình môn học vv… 1. Nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học môn Khoa học tự nhiên cho giáo viên theo hướng trải nghiệm Luật Giáo dục năm 2019 xác định thực hiện mục tiêu giáo dục cũng như định hướng xây dựng đội ngũ GV được thể hiện rất rõ, việc đào tạo kết hợp với sử dụng, BD GV trên cơ sở đề cao việc tự học của GV.

[18] Nghị quyết HN lần 8, BCH TW Ðảng khóa XI về “Ðổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế" đã khẳng định vai trò quyết định chất lượng giáo dục của đội ngũ nhà giáo. Ðiều đó đã thể hiện sự quan tâm của Ðảng và Nhà nước, sự tin tưởng cũng như đặt trọng trách vào ĐNGV hiện nay của ngành GD trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước.[5] Từ những vấn đề nêu trên, chúng ta thấy ĐNGV là lực lượng quyết định chất lượng GD của nhà trường. Việc BD NL chuyên môn, NLDH cho đội ngũ GV sẽ góp phần quan trọng tới sự phát triển của GD. 12 Tác giả Nguyễn Thị Nguyệt Quế (2010) nghiên cứu về quản lý BD GV nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả công việc.

Sau khi được BD, NL cá nhân được gia tăng, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong hiện tại và trong tương lai của nhà trường THCS [17]. Nghiên cứu về đề tài "Bồi dưỡng năng lực dạy học cho GV phổ thông thành phố Hà Nội", tác giả Nguyễn Thị Tuyết đã hệ thống hoá cơ sở lý luận của BD NLDH đối với GV, điều tra đánh giá hiện trạng BDNL đối với GV trung học tại Hà Nội và kiến nghị các biện pháp để BD nâng cao NLDH đối với GV [27]. Tác giả Hà Thế Truyền và Đặng Thị Thanh Huyền đã khẳng định một trong những NL lãnh đạo của người hiệu trưởng nhà trường trước yêu cầu đổi mới là: tăng cường bồi dưỡng, rèn luyện chuyên môn cho ĐNGV. Hiệu trưởng có kế hoạch tổ chức BD, bồi dưỡng chuyên môn đối với GV; khích lệ GV chủ động học tập, tích cực dự giờ, trao đổi học tập kinh nghiệm chuyên môn, xây dựng quy chế, phương pháp làm việc, kiểm tra và đánh giá phù hợp nhằm khuyến khích GV rèn luyện và nâng cao chuyên môn [255].

Tác giả Dương Thị Nga với đề tài: “Bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm cho giáo viên TH đáp ứng yêu cầu đổi mới GDPT” [15]. Tác giả Phan Thị Tâm nghiên cứu về "Biện pháp quản lý hoạt động BD NLDH cho GV môn Toán ở các trường trung học phổ thông quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh" nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán ở các trường THPT đáp ứng chương trình GD phổ thông mới [19].