Tính Giá Thành và Chi Phí Sản Xuất Tại Công Ty CP Xây Dựng và Đầu Tư Sông Đà 9

Công ty CP Xây Dựng Sông Đà 9 là một trong những đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực xây dựng tại Việt Nam. 133 trang · Học viện Tài chính · 2014.

• Tác giả: Trần Thị Phượng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Mỹ Trinh
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Tính Giá Thành và Quản Lý Chi Phí Sản Xuất Tại Công Ty CP Xây Dựng Sông Đà 9
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
• 1.1. SỰ CẦN THIẾT PHẢI TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
• 1.2. CHI PHÍ SẢN XUẤT
• 1.3. YÊU CẦU QUẢN LÝ ĐỐI VỚI CPSX
• 1.4. NHIỆM VỤ CỦA KẾ TOÁN TẬP HỢP CPSX
• 1.5. PHÂN LOẠI CPSX
• 1.5.1. Phân loại CPSX theo yếu tố
• 1.5.2. Phân loại CPSX theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm
• 1.5.3. Phân loại CPSX theo quan hệ giữa chi phí với khối lượng công việc, sản phẩm hoàn thành
• 1.6. KẾ TOÁN CPSX TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
• 1.6.1. Đối tượng kế toán CPSX
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CP XÂY DỰNG VÀ ĐẦU TƯ SÔNG ĐÀ
• 2.1. TỔNG QUAN CHUNG VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG VÀ ĐẦU TƯ SÔNG ĐÀ
• 2.1.1. Quá trình thành lập và phát triển công ty Cổ phần Xây dựng và Đầu tư Sông Đà
• 2.1.2. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của công ty Cổ phần Xây dựng và Đầu tư Sông Đà
• 2.1.3. Tổ chức quản lý hoạt động kinh doanh tại Công ty
• 2.1.4. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại Công ty
• 2.1.5. Tổ chức hệ thống báo cáo kế toán
• 2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG VÀ ĐẦU TƯ SÔNG ĐÀ
• 2.2.1. ĐẶC ĐIỂM VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ YÊU CẦU QUẢN LÝ CHI PHÍ SẢN XUẤT TẠI CÔNG TY
• 2.2.2. HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT
• 2.2.3. HOÀN THIỆN CÔNG TÁC HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY
• 2.2.4. ƯU ĐIỂM CÔNG TÁC HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY
• 2.2.5. NHỮNG HẠN CHẾ TRONG CÔNG TÁC HẠCH TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY
• 2.2.6. MỘT SỐ Ý KIẾN NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC HẠCH TOÁN CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tính Giá Thành và Quản Lý Chi Phí Sản Xuất

Công ty CP Xây Dựng Sông Đà 9 là một trong những đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực xây dựng tại Việt Nam. Việc tính giá thành và quản lý chi phí sản xuất là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả kinh doanh. Chi phí sản xuất không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn quyết định khả năng cạnh tranh của công ty trên thị trường. Do đó, việc tổ chức kế toán chi phí sản xuất một cách khoa học là điều cần thiết.

1.1. Đặc Điểm Hoạt Động Của Công Ty CP Xây Dựng Sông Đà 9

Công ty CP Xây Dựng Sông Đà 9 hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp. Đặc điểm này yêu cầu công ty phải có hệ thống quản lý chi phí hiệu quả để tối ưu hóa lợi nhuận.

1.2. Vai Trò Của Tính Giá Thành Trong Doanh Nghiệp

Tính giá thành sản phẩm giúp công ty xác định được chi phí thực tế của từng công trình. Điều này không chỉ hỗ trợ trong việc định giá sản phẩm mà còn giúp công ty kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Chi Phí Sản Xuất Tại Công Ty

Quản lý chi phí sản xuất tại Công ty CP Xây Dựng Sông Đà 9 gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như biến động giá nguyên liệu, chi phí nhân công và thời gian thi công đều ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm. Việc không kiểm soát tốt các yếu tố này có thể dẫn đến lãng phí và giảm lợi nhuận.

2.1. Biến Động Giá Nguyên Liệu

Giá nguyên liệu xây dựng thường xuyên thay đổi, ảnh hưởng lớn đến chi phí sản xuất. Công ty cần có chiến lược mua sắm hợp lý để giảm thiểu rủi ro này.

2.2. Chi Phí Nhân Công và Thời Gian Thi Công

Chi phí nhân công là một trong những yếu tố chính trong giá thành sản phẩm. Việc quản lý thời gian thi công cũng rất quan trọng để đảm bảo tiến độ và giảm chi phí phát sinh.

III. Phương Pháp Tính Toán Giá Thành Sản Phẩm Hiệu Quả

Để tính toán giá thành sản phẩm hiệu quả, Công ty CP Xây Dựng Sông Đà 9 áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp công ty kiểm soát chi phí tốt hơn và nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.1. Phương Pháp Tính Giá Thành Theo Đối Tượng

Phương pháp này giúp công ty xác định chi phí cho từng công trình cụ thể, từ đó có thể đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc định giá sản phẩm.

3.2. Phương Pháp Tính Giá Thành Theo Khoản Mục

Tính giá thành theo khoản mục giúp công ty phân tích chi phí theo từng yếu tố như nguyên liệu, nhân công, và chi phí khác, từ đó có thể tối ưu hóa từng khoản mục.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Chi Phí Tại Công Ty

Công ty CP Xây Dựng Sông Đà 9 đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý chi phí hiệu quả. Những ứng dụng này không chỉ giúp công ty tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.

4.1. Hệ Thống Báo Cáo Tài Chính

Hệ thống báo cáo tài chính được thiết lập giúp công ty theo dõi và phân tích chi phí sản xuất một cách hiệu quả, từ đó đưa ra các quyết định kịp thời.

4.2. Phân Tích Chi Phí Định Kỳ

Việc phân tích chi phí định kỳ giúp công ty nhận diện các vấn đề phát sinh và có biện pháp khắc phục kịp thời, đảm bảo hiệu quả sản xuất.

V. Kết Luận Về Tính Giá Thành và Quản Lý Chi Phí Sản Xuất

Tính giá thành và quản lý chi phí sản xuất là một phần không thể thiếu trong hoạt động của Công ty CP Xây Dựng Sông Đà 9. Việc thực hiện tốt công tác này sẽ giúp công ty nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Chi Phí

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, việc quản lý chi phí sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn. Công ty cần tiếp tục cải tiến quy trình và áp dụng công nghệ mới để nâng cao hiệu quả.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện

Công ty nên xem xét áp dụng các phần mềm quản lý chi phí hiện đại để tối ưu hóa quy trình tính toán và quản lý chi phí sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành xây dựng cơ bản giữ vai trò huyết mạch trong nền kinh tế quốc dân, hàng năm hấp thu khoảng 80% tổng kinh phí đầu tư công và nguồn vốn phát triển toàn xã hội. Trong bối cảnh suy thoái kinh tế và thị trường bất động sản gặp nhiều áp lực, các doanh nghiệp xây lắp phải đối mặt với thách thức lớn về quản lý dòng tiền và kiểm soát chi phí. Đặc thù của quy trình sản xuất xây lắp trải dài qua nhiều giai đoạn từ khảo sát, thiết kế, lập dự toán đến thi công và nghiệm thu bàn giao, dẫn đến nguy cơ lãng phí và thất thoát tài chính luôn ở mức cao. Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng tổ chức hạch toán chi phí sản xuất tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Đầu tư Sông Đà 9, một doanh nghiệp có quy mô vốn điều lệ 50 tỷ đồng với 5.000.000 cổ phần lưu hành, chuyên thi công các công trình năng lượng và hạ tầng giao thông trọng điểm. Mục tiêu cụ thể là làm rõ cơ sở lý luận, phân tích chuyên sâu thực trạng tập hợp chi phí và tính giá thành tại doanh nghiệp, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện quy trình kế toán. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu tài chính giai đoạn 2012 - 2014, trọng tâm là phân tích thực nghiệm tại dự án Quốc lộ 1 Phú Yên vào tháng 10 năm 2014 cùng 5 đội xây lắp trực thuộc. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp doanh nghiệp tiết giảm từ 3% đến 5% chi phí ngoài dự toán, nâng cao biên lợi nhuận gộp và thiết lập hệ thống kiểm soát tài chính minh bạch theo chuẩn mực kế toán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp, kết hợp với các nguyên tắc kế toán theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC và Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính. Hệ thống lý thuyết tập trung vào mối quan hệ giữa ba yếu tố đầu vào cơ bản gồm tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Nghiên cứu làm rõ 5 khái niệm cốt lõi: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (Tài khoản 621), Chi phí nhân công trực tiếp (Tài khoản 622), Chi phí sử dụng máy thi công (Tài khoản 623), Chi phí sản xuất chung (Tài khoản 627) và Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang (Tài khoản 154). Bên cạnh đó, mô hình phân loại chi phí theo yếu tố, khoản mục và mối quan hệ với khối lượng công việc (gồm biến phí, định phí, chi phí hỗn hợp) được áp dụng nhằm tạo khung tham chiếu chuẩn xác cho công tác quản trị giá thành công trình.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn từ năm 2012 đến hết năm 2014. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hệ thống báo cáo tài chính 3 năm liên tiếp của doanh nghiệp, hơn 120 bộ chứng từ kế toán phát sinh thực tế và dữ liệu chi tiết của 5 đội xây lắp cùng 1 xưởng cơ khí sửa chữa. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào công trình giao thông trọng điểm Quốc lộ 1 Phú Yên, giúp phản ánh đầy đủ các loại hình chi phí cơ bản trong ngành xây lắp. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh đối chiếu số liệu sổ sách kế toán như sổ cái, sổ chi tiết, bảng kê chứng từ với dự toán kinh tế kỹ thuật. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan, giúp nhận diện chính xác độ lệch giữa chi phí thực tế và chi phí dự toán, từ đó đưa ra những đánh giá xác thực về hiệu quả hạch toán chi phí tại đơn vị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu chi phí tại đơn vị cho thấy chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng áp đảo, dao động từ 62% đến 68% tổng giá thành công trình xây lắp. Chi phí máy thi công chiếm khoảng 16% đến 20%, chi phí nhân công trực tiếp chiếm từ 12% đến 15%, trong khi chi phí sản xuất chung duy trì ở mức 6% đến 8%.

Thứ hai, doanh nghiệp áp dụng mô hình kế toán tập trung với 8 nhân sự tại phòng kế toán trung tâm kết hợp ghi chép ban đầu tại các đội, xử lý số liệu qua phần mềm kế toán SAS (Song Da Accounting System).

Thứ ba, tỷ lệ trích nộp các khoản bảo hiểm bắt buộc được tuân thủ đúng quy định với 24% do doanh nghiệp đóng (gồm 18% BHXH, 3% BHYT, 1% BHTN, 2% KPCĐ) và 10,5% trừ vào lương người lao động, tuy nhiên việc quản lý chi phí tiền công của hơn 40% lao động thời vụ còn gặp nhiều trở ngại về tính đầy đủ của chứng từ.

Thứ tư, tại công trình Quốc lộ 1 Phú Yên tháng 10 năm 2014, việc kiểm soát chi phí qua Tài khoản 154 cho thấy độ chênh lệch chi phí thực tế cao hơn dự toán được duyệt khoảng 3,8%, chủ yếu phát sinh từ biến động giá vật liệu đá và cát.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện tỷ trọng 4 khoản mục chi phí cấu thành giá thành và bảng đối chiếu sai lệch dự toán theo từng hạng mục thi công. Biểu đồ phản ánh sự phụ thuộc rất lớn của giá thành vào chi phí nguyên vật liệu và máy móc, đặc trưng cho một nhà thầu thi công bằng thiết bị cơ giới chuyên ngành.

Nguyên nhân của sự chênh lệch chi phí xuất phát từ tính chất thi công ngoài trời trải dài trên nhiều địa bàn, chịu ảnh hưởng trực tiếp của thời tiết và biến động giá thị trường tại từng vùng miền. So sánh với các nghiên cứu cùng ngành trong lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng, việc ứng dụng phần mềm SAS giúp rút ngắn khoảng 30% thời gian tổng hợp số liệu, nhưng quy trình luân chuyển chứng từ từ công trường về phòng kế toán trung tâm vẫn còn độ trễ từ 7 đến 10 ngày. Điều này làm giảm tính kịp thời của thông tin kế toán quản trị phục vụ việc ra quyết định điều hành của Ban Giám đốc.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện công tác lập dự toán và định mức tiêu hao nguyên vật liệu tại từng đội thi công, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hao hụt vật tư từ 2,5% xuống dưới 1,2% trong vòng 6 tháng tới do Phòng Vật tư - Cơ giới chủ trì thực hiện.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán chi phí sử dụng máy thi công (Tài khoản 623), rút ngắn thời gian gửi phiếu nhiên liệu và bảng kê ca máy từ 10 ngày xuống tối đa 3 ngày làm việc, do Kế toán máy và Đội trưởng các đội xây lắp phối hợp thi hành từ Quý 1 năm tiếp theo.

Thứ ba, nâng cấp phân hệ kế toán quản trị trên phần mềm SAS nhằm tự động cảnh báo khi chi phí phát sinh vượt 2% so với dự toán ban đầu, thời gian triển khai dự kiến trong 4 tháng do Kế toán trưởng và bộ phận công nghệ thông tin phụ trách.

Thứ tư, thiết lập quy chế quản lý chặt chẽ hợp đồng giao khoán nhân công trực tiếp (Tài khoản 622), đảm bảo 100% lao động thời vụ có đầy đủ hồ sơ pháp lý, bảng chấm công và chứng từ thanh toán nhằm tối ưu hóa chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp được khấu trừ hợp lệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Ban Giám đốc và các nhà quản trị doanh nghiệp xây dựng, giúp nắm bắt phương pháp kiểm soát dòng tiền, tối ưu hóa từ 5% đến 8% chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả điều hành các dự án thi công quy mô lớn.

Thứ hai, Kế toán trưởng và cán bộ kế toán phần hành tại các công ty xây lắp hạ tầng, cung cấp cẩm nang thực hành chuẩn mực về hạch toán Tài khoản 621, 622, 623, 627 sang Tài khoản 154 trên phần mềm kế toán chuyên dụng.

Thứ ba, giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Kế toán - Kiểm toán, dùng làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị với hệ thống bảng biểu, sơ đồ luân chuyển chứng từ thực tế tại doanh nghiệp có quy mô 50 tỷ đồng vốn điều lệ.

Thứ tư, các chuyên gia kiểm toán độc lập và cơ quan quản lý thuế, phục vụ việc đối chiếu, đánh giá tính hợp lý của các khoản mục chi phí máy móc, vật tư và tiền lương theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm khác biệt lớn nhất của kế toán chi phí trong doanh nghiệp xây lắp là gì? Kế toán xây lắp mang tính chất đơn chiếc theo từng công trình hoặc hạng mục công trình cụ thể với thời gian thi công kéo dài qua nhiều kỳ. Chi phí phát sinh tại các địa bàn phân tán và phải lấy dự toán thiết kế làm thước đo chuẩn mực để kiểm soát, trong đó chi phí máy thi công (Tài khoản 623) chiếm tỷ trọng lớn từ 16% đến 20% tổng giá thành.

2. Doanh nghiệp xây lắp thực hiện trích nộp các khoản theo lương như thế nào? Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp thực hiện trích 24% trên tổng quỹ lương vào chi phí sản xuất chung (gồm BHXH 18%, BHYT 3%, BHTN 1%, KPCĐ 2%). Đồng thời, doanh nghiệp tiến hành khấu trừ 10,5% vào lương của người lao động (gồm BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%) để nộp đầy đủ cho cơ quan bảo hiểm hàng tháng.

3. Phần mềm kế toán SAS giải quyết thách thức quản trị số liệu ra sao? Phần mềm SAS tích hợp hệ thống danh mục chứng từ, tài khoản và tự động kết chuyển chi phí từ các tài khoản chi tiết 621, 622, 623, 627 về Tài khoản 154. Hệ thống giúp giảm khoảng 30% thời gian lập báo cáo tài chính và tăng cường khả năng kiểm tra số liệu đa chiều giữa 5 đội thi công với trụ sở chính.

4. Làm thế nào để kiểm soát chi phí sử dụng máy thi công phát sinh ngoài dự toán? Doanh nghiệp cần mở chi tiết 6 tài khoản cấp hai từ 6231 đến 6238, kết hợp áp dụng định mức tiêu hao nhiên liệu theo từng ca máy hoạt động. Định kỳ hàng tuần, kế toán đối chiếu nhật trình máy với biên bản nghiệm thu khối lượng để phát hiện chênh lệch vượt định mức trên 2% và xử lý kịp thời.

5. Việc chuyển đổi áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp? Thông tư 200/2014/TT-BTC thay thế Quyết định 15/2006/QĐ-BTC giúp đơn giản hóa việc theo dõi công cụ dụng cụ qua Tài khoản 242 thay vì phân chia sang Tài khoản 142. Quy định mới tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động xây dựng biểu mẫu sổ sách, nâng cao tính minh bạch và hội nhập với chuẩn mực kế toán quốc tế.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận cơ bản về kế toán chi phí sản xuất trong ngành xây lắp theo định hướng Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Phản ánh trung thực bức tranh tổ chức bộ máy kế toán tập trung và quy trình hạch toán chi phí tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Đầu tư Sông Đà 9.
• Phân tích chi tiết số liệu thực tế tại dự án Quốc lộ 1 Phú Yên và hệ thống 5 đội xây lắp, chỉ rõ cơ cấu vật tư chiếm trên 60% giá thành.
• Nhận diện những điểm nghẽn về độ trễ luân chuyển chứng từ từ 7 đến 10 ngày và công tác quản lý lao động thời vụ tại công trường.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ giúp tối ưu hóa chi phí từ 3% đến 5% và hoàn thiện hệ thống kiểm soát tài chính nội bộ.

Đóng góp chính của công trình là xây dựng mô hình liên kết chặt chẽ giữa quản trị dự toán kinh tế kỹ thuật và hạch toán kế toán chi phí trên phần mềm chuyên dụng. Trong giai đoạn 6 tháng tiếp theo, doanh nghiệp cần khẩn trương số hóa toàn diện khâu nhập liệu hiện trường để nâng cao năng lực cạnh tranh. Hãy tham khảo và ứng dụng ngay các giải pháp của luận văn để tối ưu hóa công tác quản trị chi phí và gia tăng lợi nhuận bền vững cho doanh nghiệp xây lắp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1:NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP Đặc điểm của hoạt động xây lắp chi phối công tác kế toán Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất độc lập có chức năng tái sản xuất TSCĐ cho nền kinh tế quốc dân. Nó tạo nên cơ sở vật chất cho xã hội, tăng tiềm lực kinh tế và quốc phòng của đất nước, góp phần thúc đẩy sự phát triển của khoa học kỹ thuật đối với các ngành sản xuất vật chất, tác động mạnh mẽ đến hiệu quả của quá trình sản xuất kinh doanh. Hoạt động sản xuất kinh doanh xây lắp là một khâu trong quy trình thực hiện kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản để tạo ra sản phẩm là các công trình, hạng mục công trình xây lắp. Đây là khâu thi công công trình, khâu này được thực hiện sau các khâu thăm dò, khảo sát, thiết kế, lập dự toán.

Ngành và những sản phẩm của ngành có những đặc điểm sau: - Sản phẩm xây lắp là những công trình xây dựng, vật kiến trúc… có quy mô lớn, kết cấu phức tạp. Quá trình từ khi khởi công cho đến khi hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng thường dài, phụ thuộc vào quy mô, tính chất phức tạp về kỹ thuật từng công trình, các công việc thường diễn ra ngoài trời, phụ thuộc nhiều vào thời tiết như nắng, mưa, lũ lụt… nên đôi khi làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công. Do đó việc tổ chức quản lý và hạch toán sản phẩm xây lắp phải lập dự toán. Quá trình sản xuất xây lắp phải so sánh với dự toán, lấy dự toán làm thước đo đồng thời đòi hỏi việc tổ chức quản lý, giám sát chặt chẽ sao cho đảm bảo chất lượng công trình đúng như thiết kế dự toán.

- Sản phẩm xây lắp rất đa dạng nhưng mang tính chất đơn chiếc, mỗi công trình được tiến hành thi công theo đơn đặt hàng cụ thể, phụ thuộc theo yêu cầu khách hàng và theo thiết kế kỹ thuật của công trình đó. Việc thực Trần Thị Phượng 4 Lớp CQ 49/21.12 Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp hiện phải theo đúng tiến độ công trình, đúng thiết kế kỹ thuật, đảm bảo chất lượng như trong hợp đồng ký kết. Sau khi hoàn thành, các công trình được nghiệm thu và bàn giao cho khách hàng. Những đặc điểm trên đã ảnh hưởng rất lớn đến kế toán CPSX trong các doanh nghiệp xây lắp.

Công tác kế toán vừa phải đáp ứng yêu cầu chung về chức năng, nhiệm vụ kế toán của một doanh nghiệp sản xuất vừa phải đảm bảo phù hợp với đặc thù của loại hình doanh nghiệp xây lắp, đảm bảo thực hiện tốt việc tiết kiệm chi phí, hạ giá thành, nâng cao khả năng cạnh tranh.Sự cần thiết phải tổ chức kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp Chi phí sản phẩm là chỉ tiêu quan trọng trong hệ thống các chỉ tiêu kinh tế phục vụ cho công tác quản lý doanh nghiệp và có mối quan hệ mật thiết với doanh thu, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh nên được chủ doanh nghiệp rất quan tâm. Tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất một cách khoa học, hợp lý và đúng đắn, ở từng bộ phận, từng đối tượng, góp phần tăng cường quản lý tài sản, vật tư lao động, tiền vốn một cách tiết kiệm, có hiệu quả. Đó là một trong những điều kiện quan trọng tạo cho doanh nghiệp một ưu thế cạnh tranh. Mặt khác, tập hợp chi phí một các đúng đắn, hợp lý để phục vụ cho việc xác định giá thành sản phẩm rất quan trọng.

Đó là cơ sở để định giá sản phẩm, là cơ sở để đánh giá hạch toán kinh tế nội bộ, phân tích chi phí, đồng thời còn là căn cứ để xác định kết quả kinh doanh. Chi phí sản xuất Trong một doanh nghiệp, để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh phải có đủ ba yếu tố cơ bản là: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao Trần Thị Phượng 5 Lớp CQ 49/21.12 Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp động. Quá trình sản xuất kinh doanh là quá trình tiêu hao các yếu tố đó để tạo ra các loại sản phẩm lao vụ và dịch vụ. Sự tiêu hao các yếu tố này trong quá trình sản xuất kinh doanh tạo ra các chi phí tương ứng.

Chi phí sản xuất kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh trong một kỳ nhất định. Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất, chế tạo sản phẩm hoặc cung cấp lao vụ, dịch vụ trong một kỳ nhất định. Như vậy bản chất của chi phí sản xuất là: + Những phí tổn (hao phí) về các yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất gắn liền với mục đích kinh doanh. + Lượng chi phí phụ thuộc vào khối lượng các yếu tố sản xuất đã tiêu hao trong kỳ và giá cả của một đơn vị yếu tố sản xuất đã hao phí.

+ Chi phí sản xuất được đo lường bằng thước đo tiền tệ và được xác định trong một khoảng thời gian xác định 1. Yêu cầu quản lý đối với CPSX Mục tiêu cuối cùng của kinh doanh bao giờ cũng là lợi nhuận.Một công ty muốn tồn tại và phát triển thì bắt buộc kinh doanh phải có lãi.Trong đó giá thành và chất lượng sản phẩm là hai điều kiện tiên quyết.Để thực hiện được mục tiêu này thì vấn đề chủ chốt là doanh nghiệp phải phấn đấu tiết kiệm chi phí, hạ giá thành nhưng vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm. Do đó công tác hạch toán CPSX liên quan trực tiếp đến mục tiêu này đóng vai trò rất quan trọng, đảm bảo cung cấp thông tin kịp thời về CPSX cho Trần Thị Phượng 6 Lớp CQ 49/21.12 Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp nhà quản trị, giúp nhà quản trị biết được CPSX thực tế của từng công trình, hạng mục công trình để phân tích đánh giá tình hình thực hiện các định mức dự toán chi phí, kế hoạch giá thành sản phẩm, từ đó đề ra các biện pháp hữu hiệu kịp thời đảm bảo cho hoạt động sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao. Nhiệm vụ của kế toán tập hợp CPSX Tổ chức kế toán CPSX hợp lý, đúng đắn có ý nghĩa lớn trong công tác quản lý chi phí, giá thành sản phẩm.

Do đó, kế toán cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Nhận thức đúng đắn vị trí kế toán chi phí trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, mối quan hệ với các bộ phận kế toán liên quan. - Căn cứ và đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ sản xuất, yêu cầu quản lý cụ thể của doanh nghiệp để xác định đúng đắn đối tượng kế toán CPSX chọn phương pháp tập hợp CPSX theo các phương án phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp. - Tổ chức bộ máy kế toán một cách khoa học, hợp lý trên cơ sở phân công rõ ràng trách nhiệm của từng nhân viên, từng bộ phận kế toán có liên quan đặc biệt là bộ phận kế toán các yếu tố chi phí. - Thực hiện tổ chức chứng từ, hệ thống tài khoản, sổ kế toán phù hợp với nguyên tắc, chuẩn mực, chế độ kế toán, đảm bảo đáp ứng được yêu cầu thu nhận - xử lý - hệ thống hoá thông tin về chi phí của doanh nghiệp.

- Tổ chức tập hợp chi phí và phân bổ từng loại chi phí theo đúng đối tượng tập hợp CPSX đã xác định bằng phương pháp đã chọn, cung cấp kịp thời các thông tin, số liệu tổng hợp về các khoản CPSX và yếu tố chi phí quyết định, xác định đúng đắn chi phí phân bổ cho các sản phẩm dở dang cuối kỳ. Trần Thị Phượng 7 Lớp CQ 49/21.12 Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp - Ghi chép, tính toán đầy đủ chi phí giá thành sản phẩm của hoạt động xây lắp, xác định hiệu quả từng phần và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Tổ chức lập và phân tích các báo cáo kế toán về chi phí, giá thành sản phẩm, cung cấp những thông tin cần thiết về chi phí, giúp các nhà quản trị doanh nghiệp ra được các quyết định một cách nhanh chóng, phù hợp với quá trình sản xuất – tiêu thụ sản phẩm. - Thường xuyên kiểm tra thông tin về kế toán chi phí của các bộ phận kế toán liên quan và của bộ phận kế toán chi phí, giá thành sản phẩm.

Phân loại CPSX CPSX trong doanh nghiệp bao gồm nhiều loại có nội dung, tính chất và công dụng kinh tế khác nhau, yêu cầu quản lý đối với từng loại chi phí cũng khác nhau. Việc phân loại CPSX một cách khoa học và hợp lý có ý nghĩa rất quan trọng, tạo điều kiện cho các nhà quản trị kiểm tra phân tích chi phí, thúc đẩy việc quản lý chặt chẽ chi phí để hướng tới tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. CPSX thường được phân loại theo các tiêu thức: * Phân loại CPSX theo yếu tố Việc phân loại CPSX theo yếu tố có ý nghĩa lớn trong quá trình quản lý chi phí. Nó cho biết kết cấu, tỷ trọng của từng yếu tố chi phí giúp cho việc xây dựng và phân tích định mức vốn lưu động cũng như việc lập, kiểm tra và phân tích dự toán chi phí.

Theo tiêu thức này, CPSX trong doanh nghiệp xây lắp được chia thành: Trần Thị Phượng 8 Lớp CQ 49/21.12 Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp - CPNVL: là chi phí về các loại NVL dùng cho hoạt động xây lắp như CPNVL chính, chi phí vật liệu phụ, chi phí nhiên liệu, chi phí phụ tùng thay thế và chi phí vật liệu khác. - Chi phí nhân công: là các khoản chi phí về tiền lương phải trả cho người lao động và các khoản trích theo tỷ lệ quy định trên tiền lương của người lao động, đó là các khoản trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ. Theo đó các khoản trích theo quy định hiện hành được thể hiện dưới bảng sau : Tỷ lệ trích trừ vào Tỷ lệ trích doanh Khoản lương người lao động nghiệp nộp(%) (%) BHXH 18 8 BHYT 3 1,5 BHTN 1 1 KPCĐ 2 Tổng 24 10,5 - Chi phí khấu hao TSCĐ: bao gồm khấu hao của các TSCĐ dùng vào hoạt động của doanh nghiệp theo quy định phải trích khấu hao.