MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nước ta đang trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, là nơi đang chiếm đại bộ phận dân cư lao động xã hội và đất đai. Là nguồn nội lực to lớn và đang là lợi thế của đất nước ta, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh quốc phòng; giữ gìn bản sắc dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước.
Nhận thức được vị trí quan trọng của nông nghiệp, nông thôn trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá Đảng và Nhà nước, chính quyền các cấp đã thực hiện các hoạt động đầu tư vào nông thôn bằng các chương trình dự án được thực hiện ở các địa phương trên cả nước. Cùng với quá trình đô thị hóa, nông thôn nước ta đã có những bước phát triển vượt bậc trong thời gian qua. Đạt được nhiều thành tựu to lớn. Tuy nhiên nhiều thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế: nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, sức cạnh tranh thấp, chuyển giao khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực còn hạn chế.
Nông nghiệp, nông thôn phát triển thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng như giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, cấp nước. còn yếu kém, môi trường ngày càng ô nhiễm.Vì vậy xây dựng nông thôn mới là vấn đề luôn được sự quan tâm không chỉ của Trung ương, mà còn là của Thành ủy, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội nói chung và Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Đông Anh nói riêng. Nhằm khắc phục những thiếu sót và các vấn đề tồn tại về quy hoạch phát triển nông thôn nói trên nhà nước đã phê duyệt “Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới” Để thực hiện hóa Chương trình mục tiêu Quốc gia về nông thôn mới, tôi xin được áp dụng bộ 19 tiêu chí để thực hiện xây dựng nông thôn mới cho xã Dục Tú, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. Xã Dục Tú là một mảnh đất có từ lâu đời, là xã nông nghiệp thuần nông, nằm ở phía Đông huyện Đông Anh.
Xã có tuyến đường liên tỉnh Quốc lộ 3 chạy qua, một hệ thống đường thôn, liên xã dài hàng chục ki-lô-mét, thuận lợi cho nhân dân đi lại dễ dàng, phục vụ đắc lực cho giao lưu văn hoá, phát triển kinh tế của địa phương. Địa hình lại đa dạng, nhiều sông, ngòi, ao hồ nên rất thuận tiện cho việc sản xuất nông nghiệp. n Tuy nhiên việc chưa có một quy hoạch tổng thể để quản lý và định hướng phát triển hệ thống các công trình hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho sinh hoạt và sản xuất của nhân dân đã gây ra rất nhiều những bất cập. Do vậy việc nghiên cứu lập “Phương án quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại xã Dục Tú” là hết sức cần thiết nhằm cụ thể hoá đường lối chủ trường của Đảng và Nhà nước, nhằm xây dựng xã Dục Tú đạt chuẩn theo các tiêu chí NTM mà chính phủ đã quy định; làm cơ sở quản lý quy hoạch và xây dựng, cải tạo chỉnh trang làng xã để phục vụ tốt nhất đời sống sinh hoạt và sản xuất cho người dân.
Xuất phát từ tình hình thực tế trên, với những kiến thức đã được học hỏi trong quá trình học tập tại trường, được sự đồng ý và giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên, đặc biệt dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo Th.S Nguyễn Quang Thi, tôi thực hiện đề tài “Quy hoạch chung xây dựng Nông thôn mới xã Dục Tú, huyện Đông Anh, Thành phố Hà Nội, giai đoạn 2012 - 2020” 1. Mục đích của đề tài - Đánh giá được hiện trạng các nhóm đất, loại đất; cơ sở hạ tầng và tình hình sản xuất kinh doanh trên địa bàn xã Dục Tú, huyện Đông Anh, Thành phố Hà Nội. - Xây dựng được phương án quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu phục vụ xây dựng Nông thôn mới xã Dục Tú, huyện Đông Anh, Thành phố Hà Nội, giai đoạn 2012 - 2020. Yêu cầu của đề tài - Nắm chắc Luật đất đai, các nghị định, thông tư, các văn bản dưới luật, các quyết định liên quan đến “Chương trình mục tiêu Quốc gia về Xây dựng nông thôn mới” - Tài liệu, số liệu đảm bảo tính chính xác, trung thực, khách quan.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu Giúp cho người học tập nghiên cứu củng cố lại những kiến thức đã học, biết cách thực hiện một đề tài khoa học và hoành thành khóa luận tốt nghiệp. Nắm chắc các quy định về quy hoạch, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch điểm dân cư nông thôn, quy hoạch không gian tổng thể, quy hoạch sản xuất…bằng việc áp dụng trực tiếp vào thực tế. Ý nghĩa trong thực tiễn Hiểu rõ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới, từ đó góp phần xây dựng địa phương đạt chuẩn các tiêu chí nông thôn mới.
n Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của việc lập quy hoạch xây dựng nông thôn mới 2. Cơ sở lí luận của lập quy hoạch xây dựng nông thôn mới 2. Khái niệm quy hoạch nông thôn mới Quy hoạch nông thôn mới là bố trí, sắp xếp địa điểm, diện tích sử dụng các khu chức năng trên địa bàn xã, khu phát triển dân cư (bao gồm cả chỉnh trang các khu dân cư hiện có và bố trí khu mới), hạ tầng phát triển kinh tế, xã hội, các khu sản xuất nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ,… theo chuẩn nông thôn mới.
Quy hoạch nông thôn mới bao gồm định hướng phát triển không gian; quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ; quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội - môi trường theo chuẩn mới; quy hoạch phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có theo hướng văn minh, bảo tồn bản sắc văn hóa tốt đẹp 2. Khái niệm về quy hoạch phát triển nông thôn Về khái niệm quy hoạch phát triển nông thôn có thể tiếp cận theo hai góc độ. Đứng trên góc độ phân bố lực lượng sản xuất, quy hoạch phát triển nông thôn là sự phân bố các nguồn lực tài nguyên, đất đai, lao động, vốn, cơ sở vật chất kỹ thuật, sự bố trí cơ cấu kinh tế nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ trên lanh thổ nông thôn một cách hợp lý để đạt hiệu quả cao. Đứng trên góc độ kế hoạch hóa, quy hoạch phát triển nông thôn là một khâu trong quy trình kế hoạch hóa nông thôn mới.
Bắt đầu từ chiến lược phát triển kinh tế xã hội nông thôn đến quy hoạch phát triển nông thôn rồi cụ thể hóa bằng các kế hoạch dài hạn, trung hạn và ngắn hạn trên địa bàn nông thôn. Mục đích của quy hoạch phát triển nông thôn Mục đích của quy hoạch phát triển nông thôn là xây dựng và phát triển nông thôn mới xã hội chủ nghĩa với những đặc trưng chủ yếu sau: Một nông thôn giàu mạnh có năng suất vật nuôi, năng suất đất đai, năng suất lao động ngày càng cao, có sản phẩm và sản phẩm hàng hóa xuất khẩu ngày càng nhiều, tích lũy tái sản xuất mở rộng không ngừng. Một nông thôn mà mọi người lao động đều có việc lam, có thu nhập và đời sống ngày càng cao. Mọi người dân đều được ăn no mặc ấm tiến tới ăn ngon mặc đẹp, nhà cửa khang trang kiên cố, có đủ tiện nghi cần thiết, không có người đói, n giảm được người nghèo.
Một nông thôn có văn hóa, không có ai bị mù chữ, trình độ dân trí được nâng dần phổ cập cấp II và tiến lên phổ cập cấp III, có các hoạt động văn thể thường xuyên lành mạnh, phát huy được truyền thống tốt đẹp, tình làng nghĩa xóm, lá lành đùm lá rách, tình gia đình và họ tộc được phát huy. Một nông thôn mà mọi người dân sống và làm việc theo pháp luật, có trật tự, kỷ cương, mọi người được sống an toàn, không có tệ nạn xã hội như trộm cắp, nghiện hút, mại dâm… Một nông thôn được đô thị hóa không phải theo kiểu nhà nối nhà như ở thành phố mà theo mô hình nhà vườn, có điện nước, có đường xá thuận tiện, có thông tin liên lạc đến tận thôn xóm và từng gia đình. Một nông thôn sạch đẹp, trong đó mọi tài nguyên đất đai, nguồn nước, không khí không bị ô nhiễm, rừng và động thực vật được bảo vệ. Quy hoạch tổng thể phát triển nông thôn được đặt ra nhằm giải quyết các vấn đề: Tạo ra sự cân bằng trong các mối quan hệ thuộc đời sống con người trên 3 mặt: kinh tế, xã hội, văn hóa, hạn chế sự phân hóa giàu nghèo trên địa bàn sống.
Yêu cầu của quy hoạch phát triển nông thôn Quy hoạch phát triển nông thôn phải thể hiện được những quan điểm về phát triển nông thôn. Đó là quy hoạch phát triển nông thôn nhất thiết phải đảm bảo được 3 mặt hiệu quả: kinh tế, xã hội và môi trường. Quy hoạch phát triển nông thôn phải tuân thủ theo đường lối đổi mới phát triển nông thôn theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Quy hoạch phát triển nông thôn phải quán triệt đường lối công nghiệp hóa - hiện đại hóa ngay trên địa bàn nông thôn và vùng nghiên cứu.
Quy hoạch phát triển nông thôn phải phù hợp với quy luật phát triển của tự nhiên. Phương án quy hoạch tổng thể phát triển nông thôn phải là công cụ điều tiết mọi sự đầu tư vào từng ngành, từng cặp, từng địa phương sao cho phù hợp và hữu hiệu, ngăn chặn sự tự phát, tránh sự chồng chéo hoặc mâu thuẫn gây lãng phí nguồn lực. Phương án quy hoạch tổng thể phải đi trước một bước, làm cơ sở nền tảng cho các quy hoạch chuyên ngành. Đề án quy hoạch phát triển nông thôn phải giải quyết đúng đắn việc xây dựng cơ sở hạ tầng tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, tăng cường trang bị kỹ n thuật, cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao hiệu suất lao động, đời sống văn hóa tinh thần và nghỉ ngơi của nhân dân.