Luận văn thạc sĩ kinh tế tài nguyên thiên nhiên và môi trường nghiên cứu đề xuất một số mô hình quản lý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý khai thác hệ thống cấp nước sạch nông thôn

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu tài nguyên thiên nhiên và môi trường nghiên cứu đề xuất một số mô hình quản lý nhằm cải thiện kết, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Trương Công Tuân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Trung Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Nguyên Thiên Nhiên Và Môi Trường
• Đề tài: Mô Hình Quản Lý Khai Thác Nước Sạch Nông Thôn: Nâng Cao Hiệu Quả
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ MÔ HÌNH QUẢN LÝ KHAI THÁC HỆ THỐNG CẤP NƯỚC SẠCH NÔNG THÔN
• 1.1. Tổng quan về nước sạch và hệ thống cấp nước sạch nông thôn
• 1.2. Nước sạch nông thôn
• 1.3. Hệ thống cấp nước sạch nông thôn
• 1.3.1. Bể, lưu chứa nước mưa
• 1.3.2. Giếng khoan hộ gia đình
• 1.3.3. Vai trò của hệ thống cấp nước tập trung nông thôn
• 1.4. Văn bản, chính sách về nước sạch nông thôn
• 1.5. Các mô hình quản lý cấp nước sạch nông thôn cấp cơ sở
• 1.5.1. Nhóm sử dụng nước
• 1.5.2. Hội đồng thôn bản
• 1.5.3. Nhóm điều phối
• 1.5.4. Hội sử dụng nước hợp đồng với doanh nghiệp
• 1.5.5. Tổ chức chính trị xã hội được các cơ quan chức năng ủy quyền
• 1.5.6. Hội sử dụng nước liên thôn
• 1.6. Một vài chỉ tiêu đánh giá mô hình quản lý cấp nước sạch nông thôn
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến mô hình cấp nước sạch nông thôn
• 1.8. Tiêu chí đánh giá hiệu quả bền vững của công trình cấp nước nông thôn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ, KHAI THÁC HỆ THỐNG CẤP NƯỚC SẠCH NÔNG THÔN
• 2.1. Hệ thống tổ chức quản lý nhà nước về nước sạch nông thôn
• 2.2. Quá trình phát triển hệ thống quản lý cung cấp nước sạch
• 2.3. Tình hình sử dụng nguồn nước
• 2.4. Một vài mô hình quản lý cấp nước sạch nông thôn
• 2.4.1. Công ty TNHH một thành viên Kinh doanh nước sạch tỉnh Nam Định
• 2.4.2. Mô hình do UBND xã quản lý (Tại tỉnh Nam Định)
• 2.4.3. Mô hình do HTX nông nghiệp quản lý (Tại tỉnh Nam Định)
• 2.4.4. Trung tâm NSH và VSMTNT tỉnh Bình Định
• 2.4.5. Trung tâm NS và VSMT tỉnh Hà Nam
• 2.5. Thuận lợi và khó khăn trong quản lý hệ thống cấp nước sạch nông thôn
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ MÔ HÌNH QUẢN LÝ, KHAI THÁC HỆ THỐNG CẤP NƯỚC SẠCH NÔNG THÔN CÓ HIỆU QUẢ
• 3.1. Cơ sở lựa chọn mô hình quản lý cấp nước sạch nông thôn
• 3.1.1. Quy mô công trình
• 3.1.2. Đặc điểm công nghệ
• 3.1.3. Phạm vi cấp nước
• 3.1.4. Khả năng quản lý, vận hành
• 3.1.5. Cơ sở tài chính
• 3.1.6. Hình thức thu tiền dịch vụ cấp nước sạch nông thôn
• 3.2. Giá nước sạch
• 3.3. Cấp nước sạch tại các cơ sở công cộng
• 3.3.1. Cấp nước cho trường học
• 3.3.2. Cấp nước cho trạm y tế
• 3.3.3. Cấp nước tại các chợ
• 3.4. Lựa chọn mô hình
• 3.4.1. Mô hình do UBND cấp xã quản lý
• 3.4.1.1. Điều kiện áp dụng
• 3.4.1.2. Tổ chức, nhân sự
• 3.4.1.3. Chức năng, nhiệm vụ
• 3.4.1.4. Cơ sở vật chất, trang thiết bị
• 3.4.1.5. Thuận lợi, khó khăn trong công tác quản lý khai thác
• 3.4.2. Mô hình do Hợp tác xã quản lý - vận hành
• 3.4.2.1. Điều kiện áp dụng
• 3.4.2.2. Chức năng, nhiệm vụ
• 3.4.2.3. Cơ sở vật chất, trang thiết bị
• 3.4.2.4. Thuận lợi, khó khăn trong công tác quản lý khai thác
• 3.4.3. Mô hình do Doanh nghiệp quản lý
• 3.4.3.1. Điều kiện áp dụng
• 3.4.3.2. Tổ chức, nhân sự
• 3.4.3.3. Chức năng, nhiệm vụ
• 3.4.3.4. Cơ sở vật chất, trang thiết bị
• 3.4.3.5. Thuận lợi và khó khăn
• 3.4.4. Mô hình hợp tác công - tư (PPP)
• 3.4.4.1. Khái niệm về PPP
• 3.4.4.2. Điều kiện áp dụng PPP cho một dự án
• 3.4.4.3. Áp dụng PPP trong cấp nước sạch nông thôn
• 3.5. Đánh giá hiệu quả mô hình quản lý cấp nước sạch nông thôn
• 3.5.1. Lượng nước cấp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU, HÌNH

Tóm tắt

I. Giới thiệu về mô hình quản lý khai thác nước sạch nông thôn

Mô hình quản lý khai thác nước sạch nông thôn đã trở thành một chủ đề quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý và cung cấp nước sạch cho cộng đồng. Nước sạch không chỉ là một nhu cầu thiết yếu mà còn là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn. Các mô hình quản lý hiện nay cần được nghiên cứu và cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân. Việc áp dụng các mô hình quản lý nước sạch hiệu quả có thể tạo ra những thay đổi tích cực trong cách thức cung cấp nước, từ đó nâng cao hiệu quả khai thác nước. Theo đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng để đảm bảo sự bền vững trong việc cung cấp nước sạch.

1.1. Tầm quan trọng của nước sạch nông thôn

Nước sạch nông thôn là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Sự thiếu hụt nước sạch có thể dẫn đến nhiều vấn đề về sức khỏe, từ đó ảnh hưởng đến năng suất lao động và sự phát triển kinh tế. Chính vì vậy, việc xây dựng và phát triển các hệ thống cấp nước sạch nông thôn là cực kỳ cần thiết. Các chính sách nước sạch cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo mọi người dân đều có quyền tiếp cận với nước sạch, qua đó góp phần vào sự phát triển kinh tế và xã hội tại khu vực nông thôn.

II. Thực trạng quản lý và khai thác hệ thống cấp nước sạch nông thôn

Thực trạng quản lý và khai thác hệ thống cấp nước sạch nông thôn hiện nay cho thấy có nhiều mô hình khác nhau đang được áp dụng. Tuy nhiên, hiệu quả của các mô hình này vẫn chưa đạt được như mong đợi. Các mô hình quản lý nước sạch hiện tại bao gồm mô hình do UBND xã quản lý, mô hình hợp tác xã, và mô hình doanh nghiệp tư nhân. Mỗi mô hình đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác nước. Cần có sự đánh giá tổng thể về các mô hình này để tìm ra giải pháp tối ưu cho việc quản lý và khai thác nước sạch. Việc đánh giá này không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn phải dựa trên thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp cải tiến phù hợp.

2.1. Các mô hình quản lý hiện tại

Các mô hình quản lý nước sạch hiện nay bao gồm mô hình do UBND xã quản lý, mô hình hợp tác xã và mô hình doanh nghiệp tư nhân. Mỗi mô hình có những đặc điểm riêng, nhưng nhìn chung, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc đảm bảo hiệu quả khai thác nước. Các chính sách nước sạch cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tế địa phương, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp nước. Đặc biệt, việc tăng cường vai trò của cộng đồng trong việc quản lý và giám sát hệ thống cấp nước là rất cần thiết để đảm bảo tính bền vững của các mô hình này.

III. Đề xuất mô hình quản lý khai thác hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả khai thác nước sạch, cần thiết phải đề xuất các mô hình quản lý mới, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Các mô hình này cần được thiết kế sao cho có thể phát huy được tối đa tiềm năng của nguồn nước, đồng thời đảm bảo tính bền vững trong khai thác và sử dụng. Việc áp dụng công nghệ mới trong quản lý tài nguyên nước sẽ góp phần cải thiện hiệu quả khai thác. Hơn nữa, chính sách hỗ trợ từ nhà nước cũng cần được tăng cường để khuyến khích các tổ chức và doanh nghiệp tham gia vào việc cung cấp nước sạch cho nông thôn.

3.1. Các yếu tố cần cải thiện

Để nâng cao hiệu quả trong quản lý khai thác nước sạch, cần tập trung vào một số yếu tố chính như: cải thiện cơ sở hạ tầng, tăng cường đào tạo nhân lực, và nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của nước sạch. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng sẽ giúp nâng cao khả năng cung cấp nước, trong khi đó, đào tạo nhân lực sẽ đảm bảo rằng các cán bộ quản lý có đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ của mình. Cuối cùng, nâng cao nhận thức cộng đồng sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ và sử dụng tài nguyên nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nước sạch nông thôn là một nhu cầu thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe cộng đồng tại các vùng nông thôn Việt Nam. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, đến năm 2010, tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh đã tăng từ 62% lên 83%, tương đương khoảng 60,952 nghìn người, với mức tăng trung bình 3,6% mỗi năm. Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng nước sạch đạt chuẩn quốc gia QCVN 02/BYT vẫn còn thấp hơn mục tiêu đề ra khoảng 8%.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào thực trạng quản lý và khai thác hệ thống cấp nước sạch nông thôn, nhằm đề xuất các mô hình quản lý hiệu quả, bền vững, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và đặc thù kỹ thuật của từng địa phương. Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát thực trạng các mô hình quản lý hiện có, xây dựng bộ chỉ tiêu đánh giá hiệu quả và đề xuất mô hình quản lý khai thác hệ thống cấp nước sạch nông thôn nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, giảm thất thoát và đảm bảo chất lượng nước.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các mô hình quản lý cấp nước sạch tại một số tỉnh như Nam Định, Hà Nam, Bình Định, với dữ liệu thu thập trong giai đoạn 2006-2010. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trong việc lựa chọn mô hình quản lý phù hợp, góp phần nâng cao tỷ lệ sử dụng nước sạch hợp vệ sinh, giảm thiểu bệnh tật liên quan đến nước và thúc đẩy phát triển bền vững ngành cấp nước nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khung lý thuyết chính: lý thuyết quản lý công và mô hình phát triển bền vững. Lý thuyết quản lý công tập trung vào vai trò của nhà nước trong việc quy hoạch, giám sát và điều phối các dịch vụ công như cấp nước sạch, đồng thời nhấn mạnh sự phối hợp giữa các bên liên quan như cộng đồng dân cư, doanh nghiệp và tổ chức xã hội. Mô hình phát triển bền vững được sử dụng để đánh giá hiệu quả của các mô hình quản lý dựa trên ba trụ cột: bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Nước sạch nông thôn: Nước đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh theo QCVN 02/BYT, phục vụ sinh hoạt cá nhân và gia đình.
• Mô hình quản lý cấp nước: Cách thức tổ chức, vận hành và khai thác hệ thống cấp nước, bao gồm các mô hình do UBND xã, hợp tác xã, doanh nghiệp nhà nước, tư nhân hoặc cộng đồng quản lý.
• Hiệu quả bền vững: Đánh giá dựa trên khả năng cung cấp nước ổn định, chất lượng nước đảm bảo, chi phí hợp lý và sự hài lòng của người dân.
• Thất thoát nước: Tỷ lệ nước bị mất mát trong quá trình vận chuyển và phân phối, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế và kỹ thuật của hệ thống.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ khảo sát thực tế tại 29 xã thuộc 20 tỉnh, bao gồm số liệu về công suất thiết kế, số hộ hưởng lợi, tỷ lệ thất thoát nước, chất lượng nước và cơ cấu tổ chức quản lý. Cỡ mẫu điều tra được chọn theo phương pháp mẫu ngẫu nhiên có chủ đích (theo Miah, 1993), đảm bảo tính đại diện cho các mô hình quản lý phổ biến.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê mô tả để tổng hợp và trình bày số liệu về quy mô, hiệu quả và đặc điểm các mô hình.
• Phân tích so sánh giữa các mô hình quản lý về hiệu quả kinh tế, kỹ thuật và xã hội.
• Phương pháp điều tra khảo sát để thu thập ý kiến, đánh giá của cán bộ quản lý và người dân sử dụng nước.
• Tư duy logic và biện chứng để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất mô hình phù hợp.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2009 đến 2011, bao gồm giai đoạn thu thập số liệu, phân tích và đề xuất mô hình quản lý mới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ sử dụng nước hợp vệ sinh tăng rõ rệt: Từ 62% năm 2005 lên 83% năm 2010, tương đương tăng khoảng 21,220 nghìn người. Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng nước đạt chuẩn QCVN 02/BYT chỉ đạt khoảng 75%, thấp hơn mục tiêu đề ra 8%.

2. Hiệu quả các mô hình quản lý khác nhau: Mô hình do Trung tâm nước sạch và vệ sinh môi trường tỉnh quản lý chiếm 27% tổng công suất thiết kế, phục vụ 23% số hộ hưởng lợi, với tỷ lệ thất thoát nước dưới 20%. Trong khi đó, mô hình do UBND xã và hợp tác xã quản lý có quy mô nhỏ hơn, tỷ lệ thất thoát nước cao hơn, dao động từ 20-25%.

3. Nguồn nước sử dụng đa dạng: 65% công trình sử dụng nước mặt, 35% sử dụng nước ngầm. Các công trình sử dụng nước mặt thường có chi phí đầu tư và vận hành cao hơn do yêu cầu xử lý phức tạp và rủi ro ô nhiễm.

4. Khó khăn về nhân lực và tổ chức: Mặc dù trên 70% cán bộ quản lý có trình độ đại học, nhưng năng lực chuyên môn và sự đồng bộ trong tổ chức quản lý còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành và bảo trì hệ thống.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự khác biệt hiệu quả giữa các mô hình quản lý là do quy mô tổ chức, năng lực quản lý và nguồn lực tài chính. Mô hình Trung tâm nước sạch tỉnh với cơ cấu tổ chức chuyên nghiệp, có nguồn lực tài chính ổn định và đội ngũ cán bộ được đào tạo bài bản đã phát huy hiệu quả cao hơn so với các mô hình do UBND xã hoặc hợp tác xã quản lý.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành, kết quả này phù hợp với xu hướng xã hội hóa dịch vụ cấp nước, trong đó sự tham gia của doanh nghiệp và tổ chức chuyên nghiệp giúp nâng cao hiệu quả kinh tế và kỹ thuật. Tuy nhiên, việc duy trì sự tham gia của cộng đồng và đảm bảo công bằng xã hội vẫn là thách thức lớn, đặc biệt tại các vùng khó khăn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ thất thoát nước và tỷ lệ hộ dân được phục vụ giữa các mô hình, cũng như bảng tổng hợp chi phí đầu tư và vận hành theo nguồn nước sử dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng mô hình quản lý kết hợp đa bên: Kết hợp vai trò của Trung tâm nước sạch tỉnh, UBND xã và hợp tác xã để tận dụng thế mạnh của từng bên, nâng cao hiệu quả vận hành và quản lý tài chính. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể: Bộ NN&PTNT phối hợp UBND các tỉnh.

2. Nâng cao năng lực cán bộ quản lý và vận hành: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật, quản lý tài chính và dịch vụ khách hàng cho cán bộ các cấp. Mục tiêu tăng tỷ lệ cán bộ có trình độ chuyên môn phù hợp lên trên 85% trong 3 năm; Chủ thể: Trung tâm đào tạo ngành nước và các trường đại học liên quan.

3. Áp dụng công nghệ quản lý hiện đại: Triển khai hệ thống giám sát tự động, phần mềm quản lý khách hàng và thu phí điện tử nhằm giảm thất thoát và tăng tính minh bạch. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Doanh nghiệp cấp nước và các đơn vị công nghệ.

4. Tăng cường xã hội hóa và huy động nguồn lực: Khuyến khích doanh nghiệp tư nhân và các tổ chức phi chính phủ tham gia đầu tư, quản lý và vận hành hệ thống cấp nước sạch nông thôn. Xây dựng chính sách ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật; Chủ thể: Chính phủ, Bộ Tài chính và Bộ NN&PTNT.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên nước và môi trường: Sử dụng luận văn để xây dựng chính sách, quy hoạch và giám sát các dự án cấp nước sạch nông thôn.

2. Doanh nghiệp và tổ chức cung cấp dịch vụ cấp nước: Áp dụng các mô hình quản lý hiệu quả, nâng cao năng lực vận hành và dịch vụ khách hàng.

3. Các tổ chức phi chính phủ và nhà tài trợ quốc tế: Tham khảo để thiết kế các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và tài chính phù hợp với thực trạng và nhu cầu địa phương.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế tài nguyên thiên nhiên, môi trường và quản lý công: Là tài liệu tham khảo khoa học về mô hình quản lý cấp nước sạch nông thôn và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần đổi mới mô hình quản lý cấp nước sạch nông thôn?
   Đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, giảm thất thoát nước, đảm bảo chất lượng nước và tăng sự hài lòng của người dân. Ví dụ, mô hình Trung tâm nước sạch tỉnh đã giảm thất thoát xuống dưới 20%, cải thiện dịch vụ.

2. Mô hình quản lý nào phù hợp nhất cho vùng nông thôn?
   Không có mô hình duy nhất phù hợp cho tất cả địa phương. Mô hình kết hợp đa bên, tận dụng thế mạnh của Trung tâm nước sạch, UBND xã và hợp tác xã được đánh giá cao về tính bền vững và hiệu quả.

3. Làm thế nào để nâng cao năng lực cán bộ quản lý?
   Thông qua đào tạo chuyên môn, kỹ năng vận hành và quản lý tài chính, đồng thời xây dựng hệ thống đánh giá và khen thưởng để khuyến khích cán bộ phát triển năng lực.

4. Nguồn nước mặt và nước ngầm có ưu nhược điểm gì?
   Nước mặt dễ bị ô nhiễm và chi phí xử lý cao, trong khi nước ngầm ổn định hơn nhưng chi phí bơm và xử lý hóa chất cũng lớn. Việc lựa chọn nguồn nước cần cân nhắc điều kiện địa phương và chi phí vận hành.

5. Làm sao để giảm thất thoát nước trong hệ thống?
   Áp dụng công nghệ giám sát tự động, bảo trì thường xuyên, nâng cao ý thức cộng đồng và quản lý chặt chẽ các điểm rò rỉ. Ví dụ, xí nghiệp chống thất thoát tại Nam Định đã triển khai các biện pháp này hiệu quả.

Kết luận

• Nước sạch nông thôn là nhu cầu thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và phát triển kinh tế xã hội vùng nông thôn.
• Hiện trạng quản lý cấp nước sạch còn nhiều hạn chế, tỷ lệ sử dụng nước đạt chuẩn quốc gia chưa đạt mục tiêu đề ra.
• Các mô hình quản lý đa dạng với hiệu quả khác nhau, mô hình Trung tâm nước sạch tỉnh và mô hình kết hợp đa bên được đánh giá cao về tính bền vững.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực quản lý, áp dụng công nghệ hiện đại và tăng cường xã hội hóa nhằm nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống cấp nước sạch nông thôn.
• Tiếp tục nghiên cứu, triển khai thí điểm mô hình quản lý mới trong 2-3 năm tới để đánh giá và nhân rộng, góp phần hoàn thiện chính sách phát triển ngành cấp nước nông thôn.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển bền vững hệ thống cấp nước sạch nông thôn tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý lu chung về mô hình quản lý khai thác hệ thong cắp nude sach nông thôn: Chương 2. Thực trạng quản lý, khai thác hệ thống cấp nước sạch nông thôn; “Chương 3. Đề xuất một số mô hình quản lý khai thác ống cấp nước sạch nông, thôn có hiệu quả.

CHUONG 1, CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VE MÔ HÌNH QUAN LÝ KHAL THAC HE THONG CAP NƯỚC SẠCH NÔNG THỊ “Tổng quan vé nước sạch và hệ thắng cấp nước sạch nông thôn. LLL Nước sạch nông thôn. INU ch là một loi sản phẩm thiết yếu cho nh ci sinh hoạ, sản xt và dịch vụ của mọi 1g lớp din cư. Nước sạch nông thôn đã được nhà nước ta quan tâm từ những năm 60-70 của thể ky trước ở miễn Bắc và dầu những năm 80 rên phạm vi cả nước.

Tuy nhiên, trong thời kỳ đó nhà nước và nhân dân chưa có tiền đẻ mở. rộng xây dựng các công trinh cấp nước tập trung cho các vùng nông thôn và ngành cấp nước nông thôn chưa hình thành. Các hoạt động của nha nước dé cải thiện nước. sinh hoạt nông thôn ở thời kỳ này chủ yếu là tuyên truyền các biện pháp kỹ thuật don giản để người dân có thé tự thực biện để nâng cao chất lượng nước sinh hoạt và ăn ống cho ban thin và gia định như dio giéng khơi, xây bể trữ nước mưa, Phải đến cuối những năm 90 kể từ khi nhà nước xây dựng chương trình Quốc gia vé cắp nước và vệ sinh môi trường nông thôn thì ngành cấp nước nông thôn mới bắt đầu binh thành và phát triển "Nước sạch nông thôn lả mặt hing đặc biệt, một công trình, dự án có thé thực hiện dịch vụ cho nhiều người và có liên hệ chặt chẽ với sức khoẻ của người dân, Do vậy, vin đề quản lý phải được tách thành hai chủ thể rõ rằng đó là quản lý nhà nước và quan lý sản xuất kinh doanh dich vụ.

VỀ quản lý nhà nước phải thực hiện được các chức năng quy hoạch, phát tiển, xây dựng mởrộng mang lưới cắp nước nông thôn và quản lý # im sát chất lượng nước cấp đảm bảo đạt tiêu chuẩn vệ sinh không gây tác động tiêu cực đến sức khoẻ cộng đồng và môi trường. Mặt khác, công tác quản lý nhà nước còn phải thực hiện được các chức năng như cập nhật phố biển chính sách. xây dạng chính sich nhằm phát iển dam bảo tỉnh công bằng trong phát triển và tha hút được nhiều nguồn lực tham gia để phát trién ming cấp nước nông thôn. VỀ quản lý khai thác, sản xuất va án nước cho người tiêu dùng phải thực hiện được các nhiệm vụ về quản lý vận hành công tình cấp nước để Khai thác bén vũng.

đảm bảo nước bản cho người tiêu dùng phải sạch, hợp vệ sinh theo các tiêu chuẩn của Nhả nước. đồng thời phải thực hiện được chế độ tự hạch toán trong hoạt động dich vụ. Đến cuối năm 2010, kết thúc giai đoạn II Chương tỉnh mục tiêu Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn (2006 -2010), tổng số dân nông thôn. Auge sử dụng nước hợp vệ sinh là: 60.952 người, tang 21.220 người so với cuối năm 2005; tỷ lệ dan số nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh tăng từ 62% lên 83%4, trang bình tăng 3,6% /năm co bản đạt mục tiêu ra(thip hơn 2% so với mục tiêu đặt ra) cụ thé như bảng 1.

Kết quả thực hiện chương trình MTQG về NS giai đoạn 2006-2010 Năm 2005 Năm 2010 Đanh mục Số din được cấp | yg | Số dan được cắp | 45 yg ¥ nuốc hop vệ sinh | 73/2 | nước hợp Vệ sinh | 73, (người) (người) Miễn núi phía Bắc 5859506 | 56 | 7.696 | 7 Đồng Bing sông Hồn 942335 | 66 | 12.903 | 8s Bắc trang bộ 5707600 | 61 | 7299170 | &3 Duyên hài miễn ung 3923530 | 5 | S.171268 | st Tay nguyễn 15930 | $5 | 2931662 | Tả Động Nam bộ 3259129 | 6x | 3.161992 | §9 Đồng bing sông Cửu Long | “10126332 | 66 | 13083777 | 8á Toàn Quốc 3991273) | 63 | 52.468 | K3 'Nguôn: Bio cáo của Bộ NN&PTNT vé chương trình MTQG về NS và VSMINT “rong 7 vùng kinh té sinh thi ving Đông nam bộ cỏ tỷ I số din nông thôn sử dạng nước sinh hoạt hợp v sinh đạt 39%, co hơn trung bình cả nước 6%, Thấp nhất là vùng núi phía Bắc 78% và Tây nguyên mới đạt 74% thấp hơn trung bình 9%, [2, 4-5] Giữa các tinh cũng có sự chênh lộch. có 10/63 tinh thành đã đạt tỷ lệ số din nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt rất cao (trên 90%) như: Hà Nội(93%), Hải Phòng (92%), Bắc Ninh (92%), Đồng Nai (90%), Bà Rịa Vũng Tau (98%), TP Hồ Chí Minh (97%, Tiền Giang (96%), Tra Vinh (90%), Sóc Trang (90%), Kiên Giang (90%): 20/63 tỉnh đã da tỷ lệ ở mức cao((ừ 83% - 90%); 20/63 tỉnh đạt tỷ lệ trung bình 75% - 83%); 13/63 tinh đạt tỷ lệ bao phủ thấp (dưới 7520) [2,5] Tuy nhiên, tý lệ số dân nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt đạt QCVN, 02/BYT trở lên là 4 thấp hơn 8% so với mục tiêu đề ra 2, 5] “Trong khoảng từ 10 năm trở lại đây, trên phạm vi toàn quốc đã xây dựng rit nhiều công trình cắp nước tập trung cho người dân nông thôn. Công tác quản lý nhà nước thi Trung tim NS&VSMT các tinh đã được kiện toàn đảm bảo tương đối thống nhất về chức năng nhiệm vụ của đơn vị sự nghiệp có thu đặc trưng. Chức 1g sự nghiệp đã thục hiện công tác quản lý nhà nước và các hoạt động cổ thư thông qua tư vin, chuyển giao kỹ thuật, cũng ứng vật tư, xây dựng, lấp đặt hệ thống cấp nước nông thôn.

Hiện nay, hoạt động có thu của một số trung tâm NS&VSMT nông thôn còn trực tiếp quân lý vận hành khai thác một số công trình ep nước tập trung, và các hoạt động nảy đến thời điểm biện tại đang mang lại những hiệu quả ban 48 xây dựng phát triển th trường cắp nước nông thôn. Công tác quản lý sản xuất kinh doanh phục vụ cũng phát triển theo tiến độ xây dựng các hệ thống cấp nước tập trung, theo đó hàng ngàn mô hình tổ chức quản lý khai thác các công trình. cắp nước nông thôn được hình thành để đáp ứng các nhu cdu phát triển thet Đến nay có thể hình thành va phát triển một ngành cấp nước nông thôn trên cả nước nên việc nghiễn cứu các mô hình quản lý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong khai thác hệ thông cắp nước sạch nông thôn cũng là những nhiệm vụ cắp thiết để nhà nước ngày cảng hoàn thiện các đơn vi và cơ cấu tổ chức quản lý nhằm phát triển bền vững ngành cấp nước nông thôn. “Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh mỗi trường nông thôn gia đoạn 2006-2010 của Nhà nước có đoạn viết "tong năm 2006 phải tổ chức đánh giá đây đủ vẻ các mổ hình quản lý hiện nay để từ đó đưa ra được mô hình phù hợp.

Date biật đối cc nỗ hình kêm hiệu quả cầu đưa ra lộ trình chuyển đổi phương thức quản lý và sở hữu"[10, 38], Trong luận văn này, do các điều kiện về thời gian. và kinh phí có han nên te giả chỉ nghiên cứu các mô hình quản lý hệ thống cắp nước sạch nông thôn về mặt ting quan và một số đại diện tiêu biểu để có thể đưa ra .được những đảnh giá giáp cỏ cái nhin khái quát vé những điểm mạnh, điểm yêu của các mô hình quản lý hệ thẳng cắp nước sạch nông thôn hiện nay 1. Hệ thắng cắp nước sạch nông thôn Trang luận văn, một số khái niệm được hig thẳng nhất như sau: “Nông thôn: là khu vực cổ trên 50% din cư séng dựa vào nông nghiệp, có hạ ting ‘co sở ở mức độ nhất định và có số dân từ 4. Bao gồm các lãng xã và các đồ thị nhỏ loại S Nude hợp vệ sinh: là nước được sử dụng trực tiếp hoặc sau lọc thỏa mãn các yêu.

lượng: không miu, không mùi, không vị lạ không chia thành phần có thé gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người, có thé ding ăn uống sau khỉ dun s {10,10-H1] “Nước sạch: Theo tiêu chuân 09/2005/QĐ-BYT của bộ Y TẾ, là nước dùng cho mục ich sinh hoạt cá nhân và gia đình, không sử dụng làm nước ăn uống trực tiếp. Nếu đăng trực tiếp cho ăn uống phải sử lý để dat tiêu chuỗn vệ sinh nước ăn ang ban hành kèm theo Quyết định số 1329/QĐ-BYT ngày 18/4/2002 của Bộ trường Bộ Y [10, 54-55] Công trình cẮp nước tập chung nông thôn đơn giản: 'ác công trình cắp nước tập trung tại nông thôn, áp dụng công nghệ thấp, sử dung nguồn nước mặt tự chảy hay bơm tir mot giếng khoan nhỏ, việc vận hành và quản lý đơn giản [10, 12-54). Công trình cắp nước tập chung nông thôn hoàn chinh: Cúc công trình cắp nước tập chung tại nông thôn, có công nghệ tương đối hoàn chỉnh (mạng lưới đường Ống, trạm xử lý nước, bể chứa, trạm bơm) phục vụ cho 3000 hộ dân trở lên đồi hỏi cán bộ và công nhân phải được đảo tạo về nghiệp vụ quản lý và kỹ năng vận hành [10,55-56] Cấp nước sạch nông thôn gắn liễn với sự nghiệp xóa đổi giảm nghèo, nâng cao. chất lượng và điều kiện đời sống của người dẫn vùng nông thôn.

Nước sạch là một nhu cầu tất yếu của cuộc sống. Cung cắp nước sạch la điều cốt yếu trong cuộc chiến chống đói nghèo tại khu vực nông thôn. Thiếu nước sạch và sự tồn tại cổ hữu của những thối quen sống thiểu vệ sinh đã lam giảm tốc độ tăng trưởng kính tế của khu vực nông thôn và tạo thành gánh nặng cho hệ thông y tế [10, 3-4]. Tỷ lệ cấp nước hợp vệ sinh ở nhóm 20% người nghèo nhất chỉ đạt 22%, trong khi đó tỷ lệ này ở nhôm 20% người giàu nhất là 7894.

Các cộng đồng dân tộc thiêu số sinh sống ở vùng có ty lệ cấp nước và vệ sinh thấp nhất [1, 13-15]. Đồi với những người dân và sông đồng dân cư không có đủ nước sạch và vẫn giữ thối quen sinh hoạt mắt vệ sinh, cho ding điều kiện kinh tẾ và thu nhập có tăng lên thì chất lượng cuộc sống rit thấp. 112L lực Bi lu chứa nước mưa hoàn chỉnh phải bao gồm: mái hứng, mái thu, ống dẫn lu chứa. Mai hứng: Tốt nhất là mái ngôi, mái (an hoặc máibằng đỏ bê tông, ngoài ra côn có thé hứng bằng bại, cây,:Ming thu là bằng tôn hoặc có thể lâm bằng ống tre, nứa, thân cau bổ đôi.Máng đóng một vai trò quan trọng trong việc.