MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hồ chứa thủy lợi là công trình được xây dựng với mục tiêu chính là cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và tham gia điều tiết lũ cho vùng hạ du, tạo nguồn nước cho sinh hoạt và kết hợp phát điện. Hồ chứa nước đa mục tiêu có tam quan trọng đặc biệt rất lớn đối với công tác phòng chống lũ, lụt, tưới tiêu, phát điện, giao thông thủy, thủy sản, du lịch và nhiệm vụ cung cấp nhu cầu dùng nước khác. Về mùa mưa bão, hồ có vai trò cắt lũ, chậm lũ.
Về mùa kiệt hồ cung cấp nước đáp ứng yêu cầu tưới, cấp nước công nghiệp, sinh hoạt, giao thông thủy, đây mặn, giữ gìn môi trường sinh thái. Có thể nói rằng, so với công trình đơn mục tiêu cùng quy mô, công trình hồ chứa đa mục tiêu có nhiêu ưu diém và mang lại hiệu quả kinh tê, xã hội và môi trường lớn hon rat nhiêu. Dé thay rõ hiệu quả tông hợp của các hệ thống thủy lợi (HTTL), khắc phục tình trạng xuống cấp nhanh và nâng cao hiệu quả khai thác của các HTTL thì việc đánh giá hiệu quả kinh tế các hệ thống công trình loại này là rất quan trọng, sẽ giúp cho các nhà quản lý nắm được những thiếu sót, bất cập của hiện trạng công trình, hiện trạng quản lý vận hành hệ thống dé có biện pháp cải tiễn, nâng cấp công trình và quản lý vận hành nhằm đạt hiệu quả tối ưu. Vai trò quan trọng, tính ưu điểm vượt trội và hiệu quả của các công trình hồ chứa đa mục tiêu là rất rõ ràng, nhưng cho đến nay, chúng ta vẫn chưa có một phương pháp luận hoàn thiện và cập nhật dé đánh giá hiệu quả kinh tế của công trình loại này, chính vì thế việc lựa chọn giải pháp công trình trong giai đoạn quy hoạch chưa được quan tâm, khả năng thuyết phục đầu tư trong giai đoạn lập dự án chưa cao, tính thuyết phục trong bước thiết kế chưa đảm bảo và đặc biệt là việc phát huy hiệu quả công trình trong giai đoạn hậu xây dựng chưa được quan tâm, còn nhiêu hạn chê.
Nhận thức rõ tầm quan trọng, vai trò của hệ thống các công trình thủy lợi trong điều kiện phát triển mới, Đảng và Nhà nước ta đã có chủ trương ưu tiên đầu tư các công trình thủy lợi đa mục tiêu trong chiến lược phát triển thủy lợi đến năm 2020 và tầm nhìn 2030. Như vậy, việc phân tích đánh giá làm rõ tính hiệu quả kinh tế của các công trình thủy lợi đa mục tiêu trong giai đoạn đầu tư xây dựng cũng như trong giai đoạn quản lý vận hành sẽ là căn cứ quan trọng dé chúng ta sử dụng hiệu quả các nguồn lực Quốc gia trong quá trình đầu tư phát triển kinh tế xã hội đất nước. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tác giả chọn dé tài luận văn thạc sĩ với tên: “Đánh giá hiệu quả kinh tế và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế của dự án hỗ chứa da mục tiêu- Ap dụng vào dự án hô chứa nước Đại Lai- Thị xã Phúc Yên- Tỉnh Vĩnh Phúc” với mong muốn đóng góp chia sẻ những kết quả nghiên cứu và những vấn đề khoa học mà tac gia quan tâm. Mục đích nghiên cứu Đề tài nghiên cứu nhăm mục đích tìm ra phương pháp phân tích đánh giá hiệu quả kinh tế của loại hình công trình hồ chứa nước đa mục tiêu ở nước ta, từ kết quả nghiên cứu sẽ áp dụng đánh giá cho một công trình cụ thể và đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế của loại hình công trình nay.
Đối tượng nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là dự án hồ chứa đa mục tiêu. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về nội dung: Các phương pháp và các chỉ tiêu dùng trong phân tích hiệu quả kinh tê của dự án hô chứa đa mục tiêu. - Phạm vi về không gian và thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu, thu thập số liệu của các dự án hồ chứa đa mục tiêu ở vùng trung du, miền núi phía Bắc mà trọng tâm là hồ Đại Lai- Thị xã Phúc Yên- Tinh Vĩnh Phúc trong thời gian qua và đề xuất một số giải pháp cho giai đoạn từ nay đến năm 2020.
Phương pháp nghiên cứu Đề hoàn thành các nội dung và giải quyết các vẫn đề nghiên cứu của đề tài, tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây trong luận văn: - Phương pháp thu thập và tông hợp số liệu. - Phương pháp khảo sát thực tế. - Phương pháp phân tích đánh giá hiệu quả kinh tế. - Phương pháp kế thừa và một số phương pháp kết hợp khác.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 5. Ý nghĩa khoa học Đề tài lựa chọn phương pháp phân tích đánh giá hiệu quả kinh tế phù hợp, có căn cứ khoa học phục vụ cho việc nghiên cứu trong bước lập dự án, cũng như đánh giá hậu dự án các dự án hồ chứa đa mục tiêu. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ được sử dụng trong phân tích hiệu quả kinh tế của các dự án hồ chứa đa mục tiêu, một số giải pháp đề xuất sẽ là những gợi ý cho các nhà đầu tư, nhà tư van, những người quản lý, khai thác vận hành hệ thống trong đầu tư, thiết kế, quản lý hệ thống đạt hiệu quả kinh tế cao. CHUONG 1: TONG QUAN VE DỰ ÁN ĐẦU TU- HIỆU QUÁ KINH TE CUA DU AN HO CHUA DA MUC TIEU 1.
Tổng quan về dự án đầu tư xây dựng 1. Khái niệm về đầu tw - Dau tư là việc bỏ von nhăm đạt được một hoặc một sô mục đích cự thê của người nao đó sở hữu vôn (hoặc người được câp có thâm quyên giao quản lý vôn) với những yêu cầu nhất định. - Đầu tư xây dựng là việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nham mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời gian nhất định. Vi trí và vai trò của đầu tư - Đầu tư có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình phát triên của bất ký hình thức kinh tế nào, nó tạo ra những cơ sở vật chất kỹ thuật, những nền tảng vững chắc ban dau cho sự phát triên của xã hội.
- Đầu tư hình thành các công trình mới với thiết bị công nghệ hiện đại, tạo ra những cơ sở vật chất hạ tầng ngày càng hoàn thiện đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và đóng vai trò quan trọng trên mọi mặt kinh tế, chính trị- xã hội, an ninh- quốc phòng. - Đối với một nước đang phát triển như nước ta hiện nay , quản lý hiệu quả các dự án là cực ký quan trọng nhằm tránh gây ra lãng phí, thất thoát những nguồn lực vốn đã rat hạn hẹp. Khái niệm dự án đầu tư xây dựng - Khi đầu tư xây dựng công trình, Chủ đầu tư (CDT) xây dựng công trình phải lập báo cáo đầu tư, dự án đầu tư ( hoặc lập báo cáo kinh tế- kỹ thuật) để xem xét, đánh giá hiệu quả kinh tê- xã hội của dự án. - “Dự án” là việc thực hiện một mục đích hay nhiệm vụ công việc nào đó dưới sự ràng buộc về yêu câu và nguôn vật chât đã định.
Thông qua việc thực hiện dự án đê cuôi cùng đạt được mục tiêu nhất định đã đề ra và kết quả của nó có thé là một sản phẩm hay một dịch vụ. - Theo Luật Xây dựng Việt Nam số 50/2014/QH13 [10] thì dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có lên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình nhằm mục đích phát triển duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời gian nhất định. Hồ sơ dự án đầu tư xây dựng gồm 02 phan: phần tuyết minh và phan thiết kế cơ sở. Đặc điểm của dự án dau tư xây dựng công trình Dự án xây dựng là tập hợp các hồ sơ và bản vẽ thiết kế trong đó bao gồm các tài liệu pháp lý, quy hoạch tông thể, kiến trúc, kết cấu, công nghệ tô chức thi công được giải quyết.
Các dự án đâu tư xây dựng có các đặc điêm sau: - Dự án có tính thay đôi: Dự án xây dựng không tồn tại một các ôn định cứng, hang loạt phần tử của nó đều có thể thay đổi trong quá trình thực hiện do nhiều nguyên nhân, chăng hạn như các tác nhân từ bên trong như nguồn nhân lực, tài chính các hoạt động sản xuất và bên ngoài như môi trường chính trị, kinh tế công nghệ, kỹ thuật thậm chí cả điêu kiện kinh tê xã hội. - Dự án có tính duy nhất: Mỗi dự án đều có tính đặc trưng riêng biệt lại được thực hiện trong những điều kiện khác biệt nhau cả về địa điểm, không gian, thời gian và môi trường luôn thay đôi. - Dự án có hạn chế về thời gian và quy mô: Mỗi dự án đều có điểm khởi đầu và kết thúc rõ ràng và thường có một số kỳ hạn liên quan. Có thể ngày hoàn thành được ấn định một cách tùy ý, nhưng nó cũng trở thành điểm trọng tâm của dự án, điểm trọng tâm đó có thé là một trong những mục tiêu của người đầu tư.
Mỗi dự án đều được khống chế bởi một khoảng thời gian nhất định, trên cơ sở đó quá trình triển khai thực hiện nó là cơ sở dé phân bố các nguồn lực sao cho hợp lý và có hiệu quả nhất. Sự thành công của dự án thường được đánh giá bằng khả năng có đạt được đúng thời điểm kết thúc đã quy định trước hay không? Quy mô của mỗi dự án là khác nhau và được thé hiện một cách rõ ràng trong mỗi dự án vì điều đó quyết định đến việc phân loại dự án và xác định chi phí của dự án. - Dự án có liên quan đên nhiêu nguồn lực khác nhau: Triên khai dự án là một quá trình thực hiện một chuỗi các đề xuất dé thực hiện các mục đích cu thé nhất định, chính vì vậy dé thực hiện được nó chúng ta phải huy động nhiều nguồn lực khác nhau, việc kết hợp hài hòa các nguồn lực đó trong quá trình triển khai là một trong những nhân tố góp phần nâng cao hiệu quả của dự án.