Luận văn: Tín dụng trung và dài hạn cho DNVVN tại BIDV Bắc Giang - Dương Thị Nhung

Luận văn về giải pháp thúc đẩy tín dụng trung và dài hạn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại BIDV Bắc Giang. Nghiên cứu chuyên sâu, đề xuất hiệu quả.

• Tác giả: Dương Thị Nhung
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Bích Đào
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Trung Và Dài Hạn Đối Với Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Chi Nhánh Ngân Hàng Đầu Tư Và Phát Triển Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Bí quyết tăng trưởng Tín dụng trung dài hạn cho DNVVN Bắc Giang

Trong bối cảnh kinh tế năng động của tỉnh Bắc Giang, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNVVN) đóng vai trò xương sống, chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp và đóng góp đáng kể vào GDP. Tuy nhiên, để thực sự bứt phá, các doanh nghiệp này cần một đòn bẩy tài chính vững chắc. Tín dụng trung và dài hạn chính là chìa khóa, là nguồn lực thiết yếu để DNVVN có thể thực hiện các kế hoạch đầu tư chiều sâu. Nguồn vốn này không chỉ giúp doanh nghiệp mua sắm máy móc, hiện đại hóa công nghệ mà còn là nền tảng để vay vốn mở rộng sản xuất, xây dựng nhà xưởng, và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Việc tiếp cận được các khoản vay vốn trung hạn và vay vốn dài hạn quyết định trực tiếp đến khả năng tồn tại và phát triển bền vững của DNVVN. Đây là nguồn vốn có tính ổn định, cho phép doanh nghiệp hoạch định chiến lược kinh doanh dài hơi thay vì chỉ tập trung vào các mục tiêu ngắn hạn. Theo nghiên cứu của Dương Thị Nhung (2009), nhu cầu vốn tín dụng của DNVVN trên địa bàn tỉnh Bắc Giang là rất lớn, đặc biệt là vốn trung và dài hạn để đầu tư đổi mới công nghệ. Do đó, việc hiểu rõ vai trò và các hình thức của loại hình tín dụng này là bước đi đầu tiên để các doanh nghiệp tại Bắc Giang có thể tận dụng hiệu quả các giải pháp tài chính cho doanh nghiệp.

1.1. Tầm quan trọng của nguồn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Đối với DNVVN, nguồn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa là yếu tố sống còn. Khác với các tập đoàn lớn có khả năng huy động vốn đa dạng, DNVVN thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận thị trường vốn chính thức. Vốn tự có thường hạn hẹp, không đủ để đáp ứng nhu cầu đầu tư lớn. Do đó, tín dụng ngân hàng, đặc biệt là các khoản vay trung và dài hạn, trở thành kênh dẫn vốn quan trọng nhất. Nguồn vốn này giúp giải quyết bài toán thiếu hụt vốn cố định, cho phép doanh nghiệp đầu tư vào tài sản có giá trị lớn và thời gian thu hồi vốn dài. Không có nguồn vốn ổn định, DNVVN khó có thể thoát khỏi vòng luẩn quẩn của sản xuất nhỏ lẻ, công nghệ lạc hậu và năng lực cạnh tranh yếu kém. Sự hỗ trợ từ các ngân hàng cho DNVVN vay không chỉ là một giao dịch tài chính, mà còn là một sự đầu tư vào tiềm năng phát triển kinh tế của cả địa phương.

1.2. Các hình thức vay vốn đầu tư tài sản cố định phổ biến

Tín dụng trung và dài hạn cung cấp nhiều hình thức linh hoạt để DNVVN vay vốn đầu tư tài sản cố định. Phổ biến nhất là hình thức cho vay theo dự án đầu tư, trong đó ngân hàng tài trợ cho toàn bộ hoặc một phần chi phí của một dự án cụ thể như xây dựng nhà máy, lắp đặt dây chuyền sản xuất mới. Một hình thức khác là cho vay từng lần, áp dụng khi doanh nghiệp có nhu cầu mua sắm riêng lẻ các tài sản như phương tiện vận tải, máy móc thiết bị. Ngoài ra, hình thức cho thuê tài chính cũng là một giải pháp hiệu quả. Thay vì phải bỏ ra một số tiền lớn để mua tài sản, doanh nghiệp có thể thuê lại từ công ty cho thuê tài chính và trả phí định kỳ. Việc lựa chọn hình thức phù hợp phụ thuộc vào quy mô dự án, đặc điểm ngành nghề và khả năng tài chính của từng DNVVN, giúp tối ưu hóa việc sử dụng vốn vay.

II. Các rào cản tín dụng trung và dài hạn cho DNVVN tại Bắc Giang

Mặc dù vai trò của tín dụng trung và dài hạn là không thể phủ nhận, thực tế cho thấy các DNVVN tại Bắc Giang đang đối mặt với nhiều rào cản khi tìm cách tiếp cận nguồn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Những thách thức này không chỉ đến từ phía doanh nghiệp mà còn xuất phát từ chính sách và quy trình của các tổ chức tín dụng. Một trong những khó khăn lớn nhất là yêu cầu về tài sản đảm bảo. Phần lớn DNVVN có quy mô nhỏ, giá trị tài sản cố định không cao, gây khó khăn trong việc đáp ứng các quy định thế chấp của ngân hàng. Hơn nữa, hệ thống sổ sách kế toán và báo cáo tài chính của nhiều doanh nghiệp còn chưa minh bạch, thiếu chuyên nghiệp. Điều này làm giảm độ tin cậy khi ngân hàng tiến hành thẩm định, dẫn đến việc hồ sơ vay vốn kinh doanh bị từ chối. Luận văn của Dương Thị Nhung chỉ ra rằng, sức cạnh tranh yếu và năng lực quản trị hạn chế cũng là nguyên nhân khiến các ngân hàng e ngại khi cho vay doanh nghiệp tại Bắc Giang, đặc biệt với các khoản vay dài hạn có độ rủi ro cao. Vòng luân chuyển vốn chậm và thị trường không ổn định càng làm tăng thêm những thách thức này, tạo ra một khoảng cách lớn giữa nhu cầu vốn và khả năng tiếp cận vốn thực tế.

2.1. Phân tích điều kiện vay vốn doanh nghiệp còn nhiều bất cập

Các điều kiện vay vốn doanh nghiệp do ngân hàng đặt ra thường được thiết kế dựa trên mô hình của các doanh nghiệp lớn, gây ra nhiều bất cập cho DNVVN. Yêu cầu về lịch sử hoạt động tín dụng tốt, phương án kinh doanh chi tiết và khả thi, cùng các chỉ số tài chính lành mạnh là những tiêu chuẩn khắt khe. Nhiều DNVVN mới thành lập hoặc hoạt động trong các lĩnh vực mới nổi chưa thể đáp ứng đầy đủ các yêu cầu này. Quy trình thẩm định đôi khi còn cứng nhắc, chưa có sự linh hoạt để đánh giá đúng tiềm năng thực sự của doanh nghiệp mà chỉ tập trung vào các con số trong quá khứ. Chính sự thiếu tương thích giữa quy định của ngân hàng và thực trạng của DNVVN đã vô hình trung tạo nên một rào cản lớn, hạn chế cơ hội vay vốn kinh doanh tại Bắc Giang.

2.2. Hạn chế về năng lực tài chính và minh bạch thông tin

Một khó khăn cố hữu đến từ chính nội tại của nhiều DNVVN là năng lực tài chính yếu và thiếu minh bạch thông tin. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản thấp khiến doanh nghiệp dễ bị tổn thương trước các biến động của thị trường. Hệ thống quản trị tài chính, kế toán còn sơ sài, dẫn đến các báo cáo tài chính thiếu chính xác và không phản ánh đúng thực trạng kinh doanh. Khi nộp hồ sơ vay vốn kinh doanh, những điểm yếu này sẽ bị bộ phận thẩm định của ngân hàng phát hiện, làm giảm đáng kể khả năng được duyệt vay. Để cải thiện tình hình, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, chuẩn hóa hệ thống kế toán, và xây dựng các phương án kinh doanh có tính thuyết phục cao, từ đó tạo dựng niềm tin với các tổ chức tín dụng.

III. Phương pháp nâng cao chất lượng tín dụng trung và dài hạn DNVVN

Để tháo gỡ các nút thắt trong việc cung cấp tín dụng trung và dài hạn cho DNVVN tại Bắc Giang, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía các ngân hàng thương mại. Việc nâng cao chất lượng tín dụng không chỉ là mở rộng quy mô cho vay mà còn phải đảm bảo an toàn, hiệu quả và hỗ trợ đúng đối tượng. Trọng tâm của các giải pháp này là việc xây dựng một chính sách tín dụng cho DNVVN linh hoạt và phù hợp hơn. Thay vì áp dụng một khuôn mẫu chung, các ngân hàng cần phát triển những sản phẩm tín dụng được “đo ni đóng giày” cho từng nhóm DNVVN với các đặc thù khác nhau về ngành nghề, quy mô và chu kỳ kinh doanh. Nghiên cứu của Dương Thị Nhung (2009) đề xuất rằng các ngân hàng cần cải tiến quy trình thẩm định, không chỉ dựa vào tài sản đảm bảo mà cần chú trọng hơn đến dòng tiền, hiệu quả của dự án đầu tư và năng lực của đội ngũ quản lý doanh nghiệp. Việc chủ động tiếp cận, tư vấn và đồng hành cùng doanh nghiệp cũng là một yếu tố quan trọng. Điều này không chỉ giúp ngân hàng kiểm soát rủi ro tốt hơn mà còn xây dựng mối quan hệ hợp tác bền vững, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của cộng đồng doanh nghiệp tại địa phương.

3.1. Cải tiến quy trình và chính sách hỗ trợ tài chính cho SME

Một trong những giải pháp then chốt là cải tiến quy trình tín dụng. Các ngân hàng cho DNVVN vay cần đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ để đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn của doanh nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ số trong việc thu thập dữ liệu và chấm điểm tín dụng có thể giúp quá trình này trở nên khách quan và hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, các chương trình hỗ trợ tài chính cho SME Bắc Giang cần được xây dựng một cách có hệ thống, bao gồm các gói vay ưu đãi cho các ngành kinh tế mũi nhọn, các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo hoặc các dự án có tác động tích cực đến xã hội. Chính sách khách hàng thân thiết cũng cần được áp dụng để giữ chân và khuyến khích các DNVVN có lịch sử tín dụng tốt.

3.2. Tối ưu hóa lãi suất cho vay DNVVN để tăng cạnh tranh

Chi phí vốn là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định vay của doanh nghiệp. Do đó, việc tối ưu hóa lãi suất cho vay DNVVN là một giải pháp cạnh tranh hiệu quả. Ngân hàng có thể xây dựng các khung lãi suất linh hoạt, dựa trên mức độ rủi ro, thời hạn vay và mối quan hệ với khách hàng. Áp dụng các mức lãi suất ưu đãi cho các khoản vay vốn dài hạn nhằm khuyến khích đầu tư chiều sâu. Đồng thời, việc công khai, minh bạch cách tính lãi và các loại phí liên quan sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng lập kế hoạch tài chính và tạo dựng niềm tin. Cạnh tranh lành mạnh về lãi suất giữa các ngân hàng sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho DNVVN, giúp họ giảm chi phí sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.

3.3. Nâng cao năng lực thẩm định cho vay doanh nghiệp tại Bắc Giang

Chất lượng thẩm định là yếu tố quyết định sự an toàn của hoạt động tín dụng. Để cho vay doanh nghiệp tại Bắc Giang một cách hiệu quả, các ngân hàng cần đầu tư vào việc nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ tín dụng. Cán bộ thẩm định không chỉ cần giỏi về nghiệp vụ tài chính mà còn phải am hiểu sâu sắc về các ngành kinh tế của địa phương, có khả năng phân tích và dự báo thị trường. Việc tăng cường các hoạt động kiểm tra, giám sát sau khi cho vay cũng rất quan trọng. Ngân hàng cần theo dõi sát sao tình hình sử dụng vốn và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp để có thể phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro và đưa ra các biện pháp hỗ trợ kịp thời, đảm bảo khả năng thu hồi nợ và sự thành công của dự án đầu tư.

IV. Hướng dẫn giải pháp vĩ mô hỗ trợ tín dụng DNVVN tại Bắc Giang

Bên cạnh nỗ lực từ các ngân hàng thương mại, việc thúc đẩy tín dụng trung và dài hạn cho DNVVN tại Bắc Giang cần sự vào cuộc của các cơ quan quản lý nhà nước thông qua các giải pháp vĩ mô. Kinh nghiệm từ các quốc gia thành công như Đức, Nhật Bản hay Đài Loan cho thấy vai trò của chính phủ trong việc tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và các cơ chế hỗ trợ tài chính chuyên biệt là vô cùng quan trọng. Một trong những mô hình hiệu quả nhất là việc thành lập và vận hành các tổ chức bảo lãnh tín dụng. Các tổ chức này hoạt động như một bên thứ ba, đứng ra bảo lãnh cho các khoản vay của DNVVN, giúp họ giải quyết bài toán thiếu tài sản đảm bảo. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận vốn mà còn giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro, từ đó mạnh dạn hơn trong việc cấp tín dụng. Việc xây dựng một hành lang pháp lý rõ ràng, các chính sách ưu đãi về thuế và hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực cũng là những yếu tố nền tảng, tạo ra một hệ sinh thái toàn diện để hỗ trợ tài chính cho SME Bắc Giang phát triển bền vững. Các giải pháp này cần được triển khai đồng bộ để tạo ra tác động cộng hưởng mạnh mẽ.

4.1. Vai trò của quỹ bảo lãnh tín dụng DNVVN trong hệ thống

Thành lập Quỹ bảo lãnh tín dụng DNVVN cấp tỉnh là một giải pháp chiến lược. Quỹ này sẽ hoạt động như một cầu nối giữa DNVVN và ngân hàng. Khi một DNVVN có dự án khả thi nhưng thiếu tài sản thế chấp, Quỹ sẽ xem xét và cấp chứng thư bảo lãnh, giúp doanh nghiệp đủ điều kiện vay vốn doanh nghiệp. Đối với ngân hàng, sự bảo lãnh của Quỹ giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng, vì trong trường hợp doanh nghiệp không trả được nợ, Quỹ sẽ thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay. Cơ chế này khuyến khích các tổ chức tín dụng mở rộng cho vay đối với phân khúc khách hàng DNVVN, đặc biệt là các khoản vay vốn trung hạn và dài hạn. Để Quỹ hoạt động hiệu quả, cần có cơ chế tài chính minh bạch, quy trình thẩm định chuyên nghiệp và sự phối hợp chặt chẽ với các ngân hàng trên địa bàn.

4.2. Bài học từ các mô hình hỗ trợ tài chính quốc tế thành công

Việt Nam và tỉnh Bắc Giang có thể học hỏi nhiều bài học quý báu từ kinh nghiệm quốc tế. Tại Đức, các ngân hàng tái thiết và các tổ chức bảo lãnh tín dụng đóng vai trò trung tâm trong việc cung cấp vốn dài hạn cho DNVVN. Tại Đài Loan, chính phủ thành lập các quỹ phát triển chuyên biệt và có quy định cụ thể về tỷ lệ cho vay DNVVN đối với các ngân hàng. Điểm chung của các mô hình này là sự cam kết mạnh mẽ của chính phủ, việc xây dựng các định chế tài chính chuyên biệt và sự hợp tác chặt chẽ giữa khu vực công và tư. Áp dụng các bài học này, Bắc Giang có thể xây dựng các chương trình hỗ trợ tài chính cho SME phù hợp với điều kiện thực tế, tập trung vào các ngành công nghiệp ưu tiên và tạo ra một môi trường tín dụng lành mạnh, thông suốt.

V. Nghiên cứu thực tiễn tín dụng trung dài hạn DNVVN tại Bắc Giang

Để có cái nhìn sâu sắc hơn về hoạt động tín dụng trung và dài hạn cho DNVVN tại Bắc Giang, việc phân tích dữ liệu thực tế từ một ngân hàng thương mại tiêu biểu là cần thiết. Luận văn của Dương Thị Nhung (2009) đã cung cấp một nghiên cứu trường hợp chi tiết tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển (BIDV) Bắc Giang trong giai đoạn 2006-2008. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù có nhiều nỗ lực, hoạt động cho vay DNVVN vẫn còn những hạn chế nhất định. Về cơ cấu, dư nợ cho vay ngắn hạn vẫn chiếm tỷ trọng lớn hơn so với trung và dài hạn. Điều này phản ánh tâm lý e ngại rủi ro của cả ngân hàng và doanh nghiệp khi tham gia vào các cam kết tài chính dài hơi. Quy mô các khoản vay trung và dài hạn đối với DNVVN còn tương đối nhỏ, chủ yếu phục vụ các nhu cầu đầu tư không quá lớn. Phân tích cũng chỉ ra những thách thức trong việc quản lý chất lượng tín dụng, với tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu vẫn còn tồn tại. Những số liệu này là minh chứng rõ ràng cho các rào cản đã được đề cập và nhấn mạnh sự cấp thiết của việc triển khai các giải pháp cải thiện cả về chất và lượng cho hoạt động cho vay doanh nghiệp tại Bắc Giang.

5.1. Phân tích cơ cấu và quy mô cho vay vốn mở rộng sản xuất

Dữ liệu từ Chi nhánh BIDV Bắc Giang cho thấy, các khoản vay vốn mở rộng sản xuất và đầu tư tài sản cố định chiếm một phần quan trọng trong danh mục tín dụng trung và dài hạn. Tuy nhiên, cơ cấu cho vay vẫn chưa thực sự đa dạng và tập trung chủ yếu vào một số ngành truyền thống như thương mại, dịch vụ và xây dựng. Quy mô trung bình của một khoản vay còn khiêm tốn, chưa đáp ứng được nhu cầu của các dự án đầu tư công nghệ cao hoặc có quy mô lớn. Sự chênh lệch giữa dư nợ ngắn hạn và dài hạn cho thấy các doanh nghiệp vẫn ưu tiên sử dụng vốn vay để tài trợ cho vốn lưu động hơn là đầu tư vào chiều sâu. Điều này cho thấy cần có những chính sách khuyến khích mạnh mẽ hơn để DNVVN mạnh dạn đầu tư dài hạn.

5.2. Đánh giá chất lượng tín dụng và tỷ lệ nợ xấu của DNVVN

Chất lượng tín dụng là một chỉ số quan trọng phản ánh sức khỏe của hoạt động cho vay. Nghiên cứu tại BIDV Bắc Giang đã chỉ ra rằng tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu của DNVVN trong giai đoạn khảo sát có những biến động. Nguyên nhân chủ yếu đến từ khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, năng lực quản trị tài chính hạn chế và một phần do công tác thẩm định, giám sát của ngân hàng chưa thực sự sâu sát. Việc kiểm soát nợ xấu là một nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng và doanh nghiệp. Ngân hàng cần tăng cường tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp quản lý tài chính hiệu quả, đồng thời có biện pháp xử lý nợ linh hoạt để giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn tạm thời, tránh đẩy họ vào tình trạng phá sản.

VI. Triển vọng tín dụng trung và dài hạn cho DNVVN tại Bắc Giang

Nhìn về tương lai, hoạt động tín dụng trung và dài hạn cho DNVVN tại Bắc Giang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Với tiềm năng phát triển kinh tế mạnh mẽ, sự quan tâm của chính quyền địa phương và sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa các ngân hàng, DNVVN sẽ có nhiều lựa chọn hơn để tiếp cận vốn. Xu hướng số hóa trong ngành ngân hàng sẽ giúp đơn giản hóa quy trình, tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong việc cấp tín dụng. Các giải pháp tài chính cho doanh nghiệp sẽ ngày càng đa dạng, không chỉ giới hạn ở các sản phẩm cho vay truyền thống. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn đó. DNVVN cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện quản trị doanh nghiệp và minh bạch hóa thông tin tài chính. Về phía các ngân hàng và cơ quan quản lý, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng các cơ chế hỗ trợ thiết thực và hiệu quả. Sự cộng hưởng giữa nỗ lực tự thân của doanh nghiệp và sự hỗ trợ từ hệ thống tài chính - chính sách sẽ mở ra một chương mới cho sự phát triển của DNVVN, góp phần quan trọng vào sự thịnh vượng chung của tỉnh Bắc Giang.

6.1. Xu hướng phát triển các giải pháp tài chính cho doanh nghiệp

Trong tương lai, các giải pháp tài chính cho doanh nghiệp sẽ vượt ra ngoài khuôn khổ của các khoản vay thông thường. Các sản phẩm như cho thuê tài chính, bao thanh toán, và các nền tảng cho vay ngang hàng (P2P Lending) sẽ trở nên phổ biến hơn. Ngân hàng sẽ đóng vai trò như một nhà tư vấn tài chính toàn diện, cung cấp các giải pháp tổng thể từ quản lý dòng tiền, tài trợ thương mại đến tư vấn đầu tư. Công nghệ tài chính (Fintech) sẽ là động lực chính của sự thay đổi này, mang đến các công cụ phân tích dữ liệu lớn để đánh giá rủi ro tín dụng một cách chính xác hơn, giúp DNVVN có tiềm năng tốt nhưng thiếu lịch sử tín dụng vẫn có thể tiếp cận vốn.

6.2. Khuyến nghị nhằm thúc đẩy nguồn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Để thúc đẩy mạnh mẽ nguồn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần một chiến lược tổng thể. Về phía chính quyền, cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, sớm đưa Quỹ bảo lãnh tín dụng DNVVN vào hoạt động hiệu quả. Về phía các ngân hàng, cần đa dạng hóa sản phẩm, xây dựng chính sách lãi suất cạnh tranh và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng. Quan trọng nhất, về phía DNVVN, cần nâng cao tính chủ động: xây dựng chiến lược kinh doanh bài bản, quản trị tài chính minh bạch và tích cực tìm hiểu, tiếp cận các chính sách hỗ trợ của nhà nước và các tổ chức tín dụng. Sự phối hợp nhịp nhàng của ba nhà: Nhà nước - Ngân hàng - Doanh nghiệp sẽ là chìa khóa để khơi thông dòng vốn, tạo động lực cho DNVVN phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng vai trò là động lực then chốt của nền kinh tế Việt Nam khi chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp đăng ký, đóng góp trên 40% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và giải quyết việc làm cho khoảng 12 triệu lao động. Tại tỉnh Bắc Giang, với diện tích tự nhiên 3.822 km² và lực lượng lao động dồi dào đạt 854.000 người (chiếm 54,3% dân số toàn tỉnh), số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng trưởng nhanh chóng với 1.885 doanh nghiệp đang hoạt động. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa phương đối mặt với thách thức lớn về năng lực cạnh tranh do công nghệ lạc hậu và thiếu hụt nguồn vốn đầu tư chiều sâu. Trở ngại lớn nhất nằm ở khả năng tiếp cận dòng vốn tín dụng trung và dài hạn từ các ngân hàng thương mại, đặc biệt trong bối cảnh chịu tác động từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2007–2008.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích thực trạng chất lượng tín dụng trung và dài hạn dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Bắc Giang giai đoạn 2006–2008. Trên cơ sở nhận diện các điểm nghẽn về rủi ro nợ quá hạn và bất cân xứng thông tin, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng và mở rộng quy mô cho vay an toàn. Phạm vi không gian được thực hiện tại địa bàn tỉnh Bắc Giang với đối tượng khảo sát là Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Bắc Giang – đơn vị có quan hệ tín dụng với gần 70% tổng số doanh nghiệp toàn tỉnh. Ý nghĩa thực tiễn của công trình nhằm hỗ trợ ngân hàng kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn 3%, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng dư nợ trung dài hạn ổn định từ 15% đến 20% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết Bất cân xứng thông tin của Stiglitz và Weiss để giải thích hiện tượng thắt chặt tín dụng và rủi ro lựa chọn đối nghịch khi ngân hàng thương mại cấp vốn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ thiếu minh bạch báo cáo tài chính. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp Lý thuyết Trung gian tài chính và Mô hình quản trị rủi ro tín dụng 5C (bao gồm: Tư cách người vay - Character, Năng lực trả nợ - Capacity, Vốn tự có - Capital, Tài sản bảo đảm - Collateral, và Điều kiện kinh tế - Conditions) để đánh giá toàn diện chất lượng khoản vay.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Tín dụng trung và dài hạn (khoản cấp vốn có thời hạn từ 12 tháng đến 5 năm và trên 5 năm phục vụ đầu tư tài sản cố định), Doanh nghiệp vừa và nhỏ (theo tiêu chí Nghị định số 90/2001/NĐ-CP với mức vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng và quy mô lao động bình quân dưới 300 người), và Chất lượng tín dụng ngân hàng (mức độ an toàn vốn, khả năng sinh lời và mức độ rủi ro thu hồi nợ). Bên cạnh đó, luận văn tổng hợp kinh nghiệm từ hệ thống Quỹ bảo lãnh tín dụng của Cộng hòa Liên bang Đức (thành lập từ những năm 1950) và mô hình Quỹ phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ của Đài Loan (bảo lãnh thành công hơn 1,3 triệu lượt vay) nhằm rút ra bài học vận dụng phù hợp với hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo phân loại dư nợ và nợ quá hạn nội bộ của Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Bắc Giang trong 3 năm liên tiếp (2006, 2007 và 2008), kết hợp niên giám thống kê và báo cáo phát triển doanh nghiệp của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang.

Về dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành khảo sát và đánh giá hồ sơ tín dụng với cỡ mẫu 120 hồ sơ tín dụng trung và dài hạn của các doanh nghiệp vừa và nhỏ đại diện cho hơn 500 khách hàng doanh nghiệp có dư nợ tại chi nhánh. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng theo 4 nhóm ngành chính: công nghiệp chế biến (chiếm tỷ trọng 40%), xây dựng hạ tầng (chiếm 30%), thương mại dịch vụ (chiếm 20%) và nông lâm nghiệp (chiếm 10%).

Phương pháp phân tích được lựa chọn gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và phân tích tỷ số tài chính (tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, vòng quay vốn tín dụng). Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phản ánh chính xác xu hướng biến động của cơ cấu nợ vay, đánh giá thực chất mối tương quan giữa quy mô vốn tự có và hiệu quả sử dụng vốn vay trong khoảng thời gian thực hiện nghiên cứu kéo dài 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô tiếp cận vốn của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa phương có bước phát triển rõ nét khi Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Bắc Giang thiết lập quan hệ tín dụng với gần 70% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn. Quy mô huy động vốn tăng trưởng bình quân trên 18%/năm, tạo tiền đề cung ứng vốn cho nền kinh tế tỉnh.

Thứ hai, cơ cấu dư nợ cho vay phân theo thời hạn bộc lộ sự mất cân đối khi dư nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng áp đảo trên 60%, trong khi dư nợ trung và dài hạn cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ duy trì ở mức 35% đến 40% tổng dư nợ. Tốc độ tăng trưởng cho vay trung dài hạn đạt khoảng 16,5% trong giai đoạn 2006–2007 nhưng có dấu hiệu chững lại vào năm 2008 do ảnh hưởng của lạm phát và lãi suất cho vay biến động mạnh.

Thứ ba, chất lượng tín dụng đối mặt với nhiều rủi ro tiềm ẩn khi tỷ lệ nợ quá hạn trung và dài hạn của khối doanh nghiệp vừa và nhỏ tăng lên mức 3,8% và tỷ lệ nợ xấu chiếm xấp xỉ 2,4% tổng dư nợ trung dài hạn vào cuối năm 2008. Nợ xấu tập trung chủ yếu ở loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn và doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và sản xuất vật liệu.

Thứ tư, rào cản tài sản bảo đảm là nguyên nhân trực tiếp khiến hơn 65% doanh nghiệp vừa và nhỏ không tiếp cận được nguồn vốn trung và dài hạn theo đúng nhu cầu dự án, do tài sản thế chấp bị định giá thấp hoặc vướng mắc về thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại các cụm công nghiệp mới như Đình Trám, Song Khê - Nội Hoàng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nợ quá hạn gia tăng bắt nguồn từ cả hai phía. Về phía doanh nghiệp, năng lực quản trị tài chính yếu kém, khoảng 80% đơn vị không có báo cáo tài chính được kiểm toán độc lập khiến thông tin cung cấp cho ngân hàng thiếu độ tin cậy. Về phía ngân hàng, đội ngũ thẩm định khoảng 100 cán bộ nhân viên của chi nhánh phải xử lý khối lượng hồ sơ lớn trên địa bàn rộng gồm 9 huyện và 1 thành phố, dẫn đến công tác giám sát dòng tiền sau giải ngân chưa thực sự sâu sát. Khi đối chiếu với các nghiên cứu tương đồng tại tỉnh Ninh Bình và các báo cáo khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, kết quả này hoàn toàn nhất quán về điểm nghẽn tài sản bảo đảm và rủi ro kỳ hạn vốn.

Để minh họa trực quan các phát hiện trên, dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn thông qua hệ thống bảng biểu và sơ đồ chuyên sâu. Cụ thể, Bảng tổng hợp diễn biến nguồn vốn và dư nợ phân theo thời hạn (tương ứng Bảng 2.1 và Bảng 2.5) giúp nhận diện rõ sự phân hóa giữa dòng vốn ngắn hạn và dài hạn. Đồng thời, biểu đồ cột chồng kết hợp biểu đồ đường được thiết lập để so sánh tốc độ tăng trưởng tín dụng với diễn biến tỷ lệ nợ quá hạn qua các năm 2006, 2007 và 2008, giúp nhà quản trị ngân hàng nhận diện ngay các giai đoạn xuất hiện rủi ro thanh khoản.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy chế và quy trình thẩm định tín dụng chuyên biệt. Ban Giám đốc và Phòng Tín dụng Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Bắc Giang cần chuẩn hóa bộ công cụ chấm điểm tín dụng nội bộ dành riêng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, cắt giảm thời gian xét duyệt hồ sơ từ 15 ngày xuống tối đa 7 ngày làm việc, hoàn thành triển khai trong quý II năm 2010.

Thứ hai, đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng và phương thức tài trợ vốn. Phòng Khách hàng doanh nghiệp đẩy mạnh triển khai gói cho vay theo dự án kết hợp hạn mức tín dụng tuần hoàn từ 2 đến 5 năm và mở rộng kênh cho thuê tài chính đối với máy móc thiết bị hiện đại. Mục tiêu nâng tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ lên mức 45% tổng dư nợ của chi nhánh trong giai đoạn 2010–2012.

Thứ ba, nâng cao chất lượng thẩm định và kiểm soát nội bộ. Phòng Quản lý rủi ro và Phòng Tổ chức cán bộ thiết lập chương trình đào tạo định kỳ 4 khóa/năm về phân tích dòng tiền dự án và nhận diện gian lận báo cáo tài chính cho 100% cán bộ tín dụng, nhằm kéo giảm tỷ lệ nợ xấu trung và dài hạn xuống dưới 2% vào năm 2011.

Thứ tư, tăng cường cơ chế phối hợp với các cơ quan quản lý và tổ chức bảo lãnh. Ban Lãnh đạo chi nhánh chủ động phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh thành lập kênh liên kết thông tin tín dụng, tham mưu hoàn thiện Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương nhằm trợ lực vốn cho ít nhất 200 doanh nghiệp vừa và nhỏ mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ quản trị và chuyên viên tín dụng tại các ngân hàng thương mại: Tiếp cận khung tiêu chí đánh giá chất lượng tín dụng trung và dài hạn, vận dụng các giải pháp kiểm soát rủi ro thẩm định dự án đầu tư và tối ưu hóa quy trình cấp tín dụng đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa bàn cấp tỉnh.

Nhóm chủ doanh nghiệp và giám đốc tài chính của các doanh nghiệp vừa và nhỏ: Hiểu rõ các chuẩn mực thẩm định của ngân hàng theo mô hình 5C, từ đó chủ động minh bạch hóa hệ thống thông tin kế toán, nâng cao tính khả thi của phương án kinh doanh và chuẩn bị hồ sơ vay vốn trung dài hạn đạt tỷ lệ phê duyệt cao.

Nhóm cơ quan hoạch định chính sách kinh tế và Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Bắc Giang: Sử dụng dữ liệu thực chứng và các phân tích thể chế để tham mưu các chính sách hỗ trợ mặt bằng sản xuất, đẩy nhanh tiến độ cấp quyền sử dụng đất và xây dựng cơ chế bảo lãnh tín dụng hiệu quả tại địa phương.

Nhóm giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính trong phân tích hoạt động ngân hàng thương mại và quản trị rủi ro tín dụng.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao doanh nghiệp vừa và nhỏ tại tỉnh Bắc Giang gặp khó khăn lớn nhất ở khâu thế chấp tài sản khi vay trung và dài hạn? Hầu hết các doanh nghiệp tại Bắc Giang có quy mô vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng, trụ sở và nhà xưởng thường nằm trên đất thuê ngắn hạn hoặc chưa hoàn tất thủ tục pháp lý để được cấp quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Do đó, ngân hàng gặp khó khăn trong việc định giá tài sản bảo đảm, dẫn đến việc hạn chế cấp các khoản vay có thời hạn trên 1 năm.

Cơ cấu dư nợ tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Bắc Giang giai đoạn 2006–2008 phản ánh thực trạng gì? Dư nợ tín dụng ngắn hạn chiếm tỷ trọng chi phối trên 60%, trong khi tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn chỉ đạt 35% đến 40%. Điều này cho thấy nguồn vốn cung ứng của ngân hàng chủ yếu đáp ứng nhu cầu vốn lưu động tạm thời, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu vốn đầu tư chiều sâu và đổi mới công nghệ dài hạn của doanh nghiệp.

Kinh nghiệm quốc tế từ Đức và Đài Loan mang lại bài học trọng tâm nào cho công tác cấp tín dụng tại địa phương? Bài học cốt lõi là thành lập các định chế hỗ trợ chuyên biệt như Quỹ bảo lãnh tín dụng và tổ chức bảo hiểm tín dụng nhằm chia sẻ rủi ro mất vốn với ngân hàng thương mại. Mô hình này giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ có dự án kinh doanh khả thi nhưng thiếu tài sản thế chấp vẫn có thể tiếp cận dòng vốn dài hạn.

Cán bộ thẩm định tín dụng cần cải tiến kỹ năng gì để hạn chế nợ xấu phát sinh? Cán bộ tín dụng cần nâng cao kỹ năng thẩm định dòng tiền tương lai của dự án thay vì quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm, đồng thời trau dồi nghiệp vụ phân tích báo cáo tài chính thực tế và tăng cường tần suất kiểm tra mục đích sử dụng vốn sau giải ngân để phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm khả năng trả nợ.

Chỉ tiêu định lượng nào được luận văn đề xuất để đánh giá sự cải thiện chất lượng tín dụng của chi nhánh? Luận văn đề xuất duy trì tốc độ tăng trưởng dư nợ trung dài hạn từ 15% đến 20%/năm, nâng tỷ trọng cho vay trung dài hạn lên 45% tổng dư nợ, đồng thời kiểm soát nghiêm ngặt tỷ lệ nợ quá hạn dưới 3% và đưa tỷ lệ nợ xấu trung và dài hạn về mức an toàn dưới 2% vào năm 2011.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng trung và dài hạn, làm sáng tỏ vai trò sống còn của nguồn vốn ngân hàng đối với sự phát triển của doanh nghiệp vừa và nhỏ.
• Đánh giá thực chứng bức tranh hoạt động tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Bắc Giang giai đoạn 2006–2008, nơi quản lý quan hệ tín dụng với gần 70% doanh nghiệp toàn tỉnh.
• Nhận diện chính xác 4 rào cản trọng yếu khiến tỷ lệ nợ quá hạn lên tới 3,8% và tỷ lệ nợ xấu chiếm 2,4% dư nợ trung dài hạn trong thời kỳ biến động kinh tế.
• Xây dựng 4 nhóm giải pháp đột phá kết hợp đổi mới quy trình thẩm định, đa dạng hóa sản phẩm cho thuê tài chính và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tín dụng.
• Cung cấp luận cứ thực tiễn giá trị cho việc triển khai Quỹ bảo lãnh tín dụng cấp tỉnh và hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ giai đoạn tiếp theo.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là xác lập mô hình gắn kết chặt chẽ giữa nâng cao năng lực thẩm định dòng tiền của ngân hàng với yêu cầu minh bạch hóa tài chính của doanh nghiệp. Lộ trình triển khai các giải pháp được khuyến nghị thực hiện đồng bộ từ năm 2010 đến năm 2012 nhằm tối ưu hóa an toàn vốn. Các tổ chức tín dụng, cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp quan tâm có thể khai thác chi tiết các mô hình phân tích và bảng số liệu thực chứng trong toàn văn công trình để ứng dụng trực tiếp vào thực tiễn quản trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, bố cục của luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: Tín dụng trung và dài hạn của ngân hàng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chƣơng 2: Thực trạng tín dụng trung và dài hạn đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Bắc Giang. Chƣơng 3: Giải pháp thúc đẩy tín dụng trung và dài hạn đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Bắc Giang. Trang 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG I TÍN DỤNG TRUNG VÀ DÀI HẠN CỦA NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ.1 DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG 1.1 Khái niệm DNVVN Có rất nhiều quan niệm khác nhau về doanh nghiệp, tuỳ theo từng khía cạnh nghiên cứu khác nhau mà người ta có thể đưa ra các khái niệm doanh nghiệp khác nhau.

Trong nền kinh tế thị trường thì doanh nghiệp được hiểu là một tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân được tổ chức ra để thực hiện hoạt động kinh doanh trong một lĩnh vực nhất định với mục đích công ích hoặc thu lợi. Các loại hình doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường rất đa dạng và phong phú, theo mỗi một tiêu chỉ khác nhau thì ta lại có cách thức phân loại phù hợp. Tuy nhiên để thực hiện mục tiêu quản lý, người ta thường phân chia doanh nghiệp theo mô hình hoạt động. Doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp nhỏ.

Trong thực tế để đơn giản hoá việc phân loại, nhiều nước gộp chung doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp nhỏ gọi là DNVVN. DNVVN là loại hình chiếm tỷ trọng lớn trong số các doanh nghiệp ở hầu hết các quốc gia trên thế giới và đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Từng quốc gia lại có tiêu chí riêng để phận loại các doanh nghiệp theo quy mô hoạt động nhưng tựu chung lại họ thương căn cứ vào quy mô, trình độ kỹ thuật và mức độ kinh doanh. Qua thực tiễn một số nước trên thế giới sử dụng các tiêu thức khác nhau để xác định DNVVN, ta thấy rằng để đánh giá quy mô, trình độ kỹ thuật của doanh nghiệp, người ta thường căn cứ vào các yếu tố đầu vào (như số lượng vốn kinh doanh và lao động thu hút, thế hệ máy móc và mức độ hiện Trang 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tại, lao động thủ công và lao động bằng máy) và các yếu tố đầu ra (như sản lượng sản xuất, doanh thu, lợi nhuận).

Để đơn giản cho việc xác định, họ thường dựa trên hai tiêu thức là: số lượng lao động bình quân và tổng số vốn sản xuất kinh doanh hoặc doanh thu bình quân hàng năm. Ví dụ: Ở Canada: đối với các doanh nghiệp có số lượng lao động nhỏ hơn 500 người và doanh thu nhỏ hơn 20 triệu CAD là được coi là DNVVN. Ở Inđônêxia: các doanh nghiệp có tổng số vốn (hay giá trị tài sản) nhỏ hơn 600 triệu Rupi và doanh thu nhỏ hơn 2 tỷ Rupi đồng thời có số lao động thường xuyên nhỏ hơn 100 người được voi là DNVVN. Ở Myanma: Các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ là các doanh nghiệp có số lao động thường xuyên nhỏ hơn 100 người họ không xét đến các tiêu chí về doanh thu hay tổng giá trị tài sản.

Ở Philiphin: Các doanh nghiệp có số lao động thường xuyên nhỏ hơn 200 người và tổng giá trị tài sản nhỏ hơn 60 triệu Peso. Ở Đài Loan: Các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ là doanh nghiệp có tổng vốn không quá 3 triệu USD và số lao động thường xuyên không quá 300 người. Ở Malaysia: Các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ là doanh nghiệp có tổng số lao động từ 100 đến 200 người, còn doanh nghiệp có số lao động thường xuyên nhỏ hơn 100 người là doanh nghiệp có quy mô nhỏ. Ở Thái Lan: Các doanh nghiệp có số lao động nhỏ hơn 100 người và có tổng số vốn nhỏ hơn 20 triệu Bạt là DNVVN.

Ở Singapore: Các DNVVN là doanh nghiệp có tổng số lao động nhỏ hơn 100 người và số vốn nhỏ hơn 499 triệu đô la Singapore. Ở Hồng Kông: Trong ngành công nghiệp, các DNVVN có số lượng lao động nhỏ hơn 100 người, còn trong ngành dịch vụ các doanh nghiệp có số lượng lao động nhỏ hơn 50 người là DNVVN. Trang 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ở Hàn Quốc: Trong lĩnh vực chế tạo, khai thác, xây dựng, doanh nghiệp có dưới 300 lao động và tổng vốn đầu tư dưới 600 ngàn USD được coi là DNVVN. Trong lĩnh vực thương mại dịch vụ, DNVVN là doanh nghiệp có dưới 20 lao động và doanh thu dưới 500 ngàn USD/năm (nếu là doanh nghiệp bán buôn).

Ở Nhật Bản: Đối với doanh nghiệp bán buôn, DNVVN là doanh nghiệp có số lượng lao động nhỏ hơn 100 người và số vốn dưới 30 triệu Yên. Doanh nghiệp bán lẻ có số lao động nhỏ hơn 50 người và số vốn nhỏ hơn 10 triệu Yên được coi là DNVVN. Còn các doanh nghiệp khác thì doanh nghiệp được coi là DNVVN có vốn dưới 100 triệu Yên và số lao động nhỏ hơn 300 người. Ở Mêhicô: DNVVN là doanh nghiệp có số lao động nhỏ hơn 250 người và tổng số vốn đầu tư dưới bẩy triệu đôla.

Ở Mỹ: các doanh nghiệp có số lao động nhỏ hơn 500 và lợi nhuận hàng năm nhỏ hơn 150 USD là DNVVN. Ở các nước EU: Các doanh nghiệp vừa là doanh nghiệp có số lao động thường xuyên từ 50 đến 200 người, doanh số năm dưới 16 triệu Ecu, mức vốn dưới 8 triệu Ecu còn các doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp có số lao động dưới 50 người, doanh số năm nhỏ hơn 4 triệu Ecu và mức vốn dưới 2 triệu Ecu. Đó là các tiêu thức để xác định DNVVN của các nước trên thế giới còn đối với Việt Nam thì tiêu thức xác định DNVVN cũng thay đổi theo từng thời kỳ tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể của đất nước. Trước đây, DNVVN được xác định là doanh nghiệp có số vốn điều lệ dưới 5 tỷ đồng và số lao động trung bình hàng năm dưới 200 người.

Tuy nhiên, những năm gần đây, để khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các DNVVN, ngày 23/11/2001, Chính phủ đã ra nghị định 90/2001/NĐ-CP quy định: các doanh nghiệp có vốn điều lệ dưới 10 tỷ VNĐ và số lao động bình quân hàng năm Trang 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] không vượt quá 300 người là DNVVN. Theo tiêu chí này thì tỷ trọng các DNVVN trong khối doanh nghiệp chiếm khoảng 70% còn trong khu vực kinh tế tư nhân hiện có khoảng 50.000 doanh nghiệp gồm các công ty TNHH, CTCP, DNTN và hơn 2 triệu hộ kinh doanh cá thể (không kể hộ sản xuất nông nghiệp). Theo tiêu chí vốn, các DNVVN chiếm khoảng 99,56% trong tổng số DNTN; 97,38% trong tổng số các doanh nghiệp HTX; 96,12% trong các công ty TNHH và 43,27% đối với các CTCP. Do đó, các DNVVN có một vị trí hết sức quan trọng trong nền kinh tế nước ta.2 Đặc điểm và vai trò của DNVVN trong nền kinh tế thị trƣờng 1.1 Đặc điểm của DNVVN DNVVN là một loại hình của doanh nghiệp nên nó mang đầy đủ những đặc trưng vốn có của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bên cạnh những đặc trưng đó, DNVVN còn mang những đặc điểm riêng như: Thứ nhất, về sử dụng nguồn vốn, DNVVN có vốn đầu tư thấp, thời gian thu hồi vốn nhanh, việc sử dụng vốn đạt kết quả cao. Đây là đặc điểm cơ bản và quan trọng nhất của DNVVN. Do vốn đăng ký ban đầu thấp, không quá 10 tỷ và chu kỳ kinh doanh ngắn đặc trưng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp này mang lại nên doanh nghiệp này có thời gian hoàn vốn thấp hơn nhiều so với các doanh nghiệp có quy mô lớn khác. Thứ hai, DNVVN hoạt động đa dạng ở mọi ngành nghề, trong mọi thành phần kinh tế nên các DNVVN dễ dàng thâm nhập vào vào từng thị trường do đó mà sức lan toả của DNVVN vào các lĩnh vực của đời sống xã hội là rất lớn.

Hơn nữa do quy mô nhỏ nên DNVVN hoạt động kinh doanh ở hầu hết các lĩnh vực cả những lĩnh vực mà các doanh nghiệp có quy mô lớn khác không muốn tham gia hoặc không thể tham gia vì quá nhỏ bé, đem lại lợi nhuận không lớn. Vì vậy, DNVVN có khả năng thoả mãn mọi nhu cầu về sản phẩm, dịch vụ của mọi tầng lớp xã hội. Ngay cả khi ở nước ta, theo số liệu Trang 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thống kê cho biết DNVVN chiếm 98% trong tổng số các doanh nghiệp và tồn tại dưới mọi hình thức như: DNNN, DNTN, CTCP, Công ty TNHH, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và hộ kinh doanh cá thể. Thứ ba, DNVVN được tổ chức theo nhiều loại khác nhau nhưng chúng đều có đặc điểm chung là có bộ máy tổ chức sản xuất, quản lý đơn giản, gọn nhẹ, không cồng kềnh nhưng đạt hiệu quả cao.

Đây là một lợi thế của loại hình doanh nghiệp này hơn nữa nó lại rất phù hợp với điều kiện về nguồn vốn ít ỏi và số lượng lao động hạn chế của doanh nghiệp. Chính vì nguồn vốn ít, quy mô doanh nghiệp lại nhỏ nên số lượng nhân viên ít. Do đó bộ máy quản lý luôn có xu hướng tinh giảm vì một nhân viên có thể đảm nhận nhiều công việc khác nhau cùng một lúc. Đôi khi một nhân viên đảm nhận luôn nhà quản trị nên DNVVN có thể tiết kiệm được chi phí nhân công để đầu tư cho việc nghiên cứu thị trường và mở rộng sản phẩm.

Thứ tư, DNVVN có tính năng động, linh hoạt trước những thay đổi của thị trường, dễ dàng thay đổi lĩnh vực kinh doanh khi thị trường có những biến động đem lại cơ hội và thách thức mới cho doanh nghiệp. Chính vì quy mô nhỏ, lượng vốn tự có ít, hoạt động lại không chuyên sâu vào bất cứ lĩnh vực nào nên nó có thể dễ dàng thay đổi quy mô sản xuất, lĩnh vực kinh doanh mà không gây xáo trộn lớn trong doanh nghiệp. Để thích ứng với thị trường, tồn tại và phát triển trên thị trường bên cạnh các đối thủ cạnh tranh có quy mô lớn, có uy tín thì DNVVN phải tích cực nghiên cứu thị trường, tập trung khai thác những khoảng trống, những thị trường và mặt hàng mới. Chính vì sự thay đổi để thích ứng với thị trường này mà tính ổn định của loại hình DNVVN không cao, chúng dễ bị tổn thương trong cuộc khủng hoảng kinh tế thị trường có quy mô lớn bởi năng lực tài chính kém, khả năng cạnh tranh bị hạn chế.