®1i hac quéc gia hp néi trung ©m ®u0 PO, pải d*ìng gi4[ng vi2n lý luÊn chính trP [IguyÔn T1gäc quyÕn Bec tranmh kh0a hic thO giiivu vai tr phe-ng ph. p LluEn ciia n4 04@i V Ci nhEn thee kh0a hic luEn vn thH'c sU triOt Hac chuy°n ngụnh : c[IDVBc vụ c[IIDVLS M- sè : 5.02 Hgsêi h*íng dÉn kh0a bäc: GS. L* h+u IghŨa Hu Néi, 2004 @®1i hac quéc gia hy néi trung ©m ®u0 PO, pải d*ìng gi4[ng vi2n lý luÊn chính trP [IguyÔn T1gäc quyÕn Bec ranh khOa hic thO giiivu vai tr phe-ng ph. p LluEn ciia n4 04@i V Ci nhEn thee kh0a hic luEn vn thH'c sU triOt Hac Hy Néi, 2004 Mé ®Cu cheng I: 1.
KO# luEn Mocloc Trang 1 Phim tri “bec tranh kh0a hac †hÕ giấi” #rOng tridt hic vp trOng khO0a hic tò nhìn. 7 bøc lranh kh0a häc thÕ giíi lr0ng quan ®ióm cña c,c nhụ s,ng IẼp chñ nghÏa duy vẼI siÖn chøng 7 Ph'm tri bgc trath khOa hic thO giii Ong mét sé khuynh heing triOt hic hiOn ®1. 19 Quan ®ióm cña mét sè nhụ khOa häc tò nhi®n hiÖn ®1¡ vò bøc tranh kh0a häc thÕ giíi. 30 Sv ph! Irión cña mét sè ngựụnnh khOa hac tò nhi*n H*u biÕu vi sò hxnh #hị_„nh vụ ph _# đrión cña bøc tranh khOa hiic thÕ gi 6i.
Al c¬sẽ lý luÊn vụ viÖc ph©n ]01i bøc tramh kh0a hic thO giiti. 4I Vai lrồ cña mét sè ngụnh khOa häc tò nhin liÊu piúu 6èi víi sò hành thụnh vụ ph trión cña bøc lranh kh0a häc lhÕ giíi. 47 Sd ph,t trion cfia VEt ly hac vp bec tranh vẼl lý. 47 Sù ph,† trión cña thn v”n hác vụ bøc lranh thi*n vn.
57 Sd ph,ttrion cfia sinh VEt hic vp bgc tranh sinh vEt 69 Vai tr ph*»¬ng ph_.p LluEn ciia bec tranh khOa hic HhO giti @éi viiqu, hxnh nhEnthge kh0a hic. 81 Vai lrồ cña boc tramh khOa hic th0 giíi @&i vii qu, tah nghi*n cøu kh0a häc thùc nghiÖm. 81 Vai lrồ cña bøc lranh khOa hic thO giti Ong vidc hành thụnh ph,t tridn cfia c,¢ ly fhuyOt kh0a hich) nhữ°n. 86 bøc lranh kh0a hic thO giti trOng ®iòu kiÖn cã sù 1,c ®éng beng hẹ gi+za c,c ngunh kh0a hic.
90 96 Thi IiÖu Hham kh{o 99 Léi cam ®Oan T«i xin cam ®0an ®@©y lu c«ng lanhnghí“n cu aia l«i deri sò h*ứng dEn khOa hic dia GS. € c lui liỗu, sè liÖu bÍch dÉn tz0ng luÈn v*n ®òu lung thòc vụi đã xuÊi số 2â 2ung. T,¢ gif IguyOn Igiic QuyOn Mẽ ®Cu 1. cuéc ¢,ch m'ng kh0a hic - c«ng nghO hiOn ®1i diOn ra lõ nöa cuèi thÕ kô XX 6Õn nay 6*đc @ïc lreng bẽi nhìp 6é ph,l lrión còc kú nhanh chãng vụ sù lhôm nhÊp cña khÓa häc - c«ng nghÖ vụ0 mãi lÍnh vòc h01! @éng cña 0êi sèng c0n ng»*êi, lhùc !Õ lr*n ®Bi hái phi cã mét sò ®œi míi !* duy phi hfp, cã khi[ n ng 9p øng sù ph,l lrión cña khOa hac - c«ng nghÖ hiÖn 611i.
§ảng lhêi víi viÖc ®œi míi !* duy ®ã lụ sù ph, trión hÖ lhèng c,c kh ¡ niÖm, ph'm lrï kh0a häc nh* nhzng c«ng cô kh,i idm 6*đc sö dông lr0ng qu, tranh nhỀn lhợc lhỖ giú vụ bm Tôi mh+ng tri thøc khOa hãäc mũi. Tr0ng †,c phỀm "bói ký lriÖl hác" V.ILL^nin ®- nhỄn ®bnh r»ng, "Tr*íc cŨn ng»*êi lu mét m!ng I*íi nh+ng hiÖn †*ìng tò nhìn. cÔn ng*êi Hịn ng, man ri, kh«ng tò ‡,ch manh khái tò nhi°n, cŨn ng*êi cã ý thøc tò †ch mạnh khái tù nhiÊn.c ph'm trT lụ nhzng giai 601n cña sò †,ch khái 6ã, løc lụ cña sb nhỄn thøc thÕ giti, chong lu nh+ng ®ióm nói cña mìng l*íi, gióp ng*êi la nhỀn lhøc vụ 4m v+zng 6*?c mìng I*íi Êy" [23,1r.Víi nhỄn ®bnh nụy V.LLˆnin 9- chủ ra r»ng hÖ lhèng ph'm lrï cña phÐp siÖn chøng lụ c«ng cô ph*¬ng ph,p luÊn hzu hiÖu cña qu, lrxnh nhỄn thee kh0a hic. Vx vEy viOc bmn hiúu nhzng kh,¡ niÖm, ph'm lrï míi xuÊi hiÖn tr0ng h01 ®éng mhEn thøc lụ nhu cCu cÊp thiÕI cña c,ch m'ng kh0a hắc - ccng nghÖ hiÖn ®1i.
Khi nghi®n cøu cÊu lróc, nguẩn gèc cña tri lhøc kh0a häc vụ quy txnh hxnh thụnh c,c häc thuyÕI khOa häc, mét sè kh ¡ nÖm míi 6*Äc ra O€i vu ph,t lriún vii i* c,ch lụ nhzng ph'm trĩ 9*?c sö dông vụ0 viÖc phôn tích ph*¬ng ph,p luỄn. Tr0ng sè 8ã cã ph!m lrï " bøc lranh khOa häc thỗ gi". IIã 6*đc sö 1 đông kh«ng chƒ lr0ng c,c c«ng lrxnh cña c,c nhụ lriÕ! häc, mu côn lrÔng c,c †,c phÈm cña mét sè nhụ kh0a häc tò nhi*n liều sióu nh° : PFng M. T* duy kh0a häc lr0ng giai ®01n hiÖn nay lụ i* duy & tranh 6é ca0, nã mang lính s,ng 1!0, linh h011 vx thÕ nã Bi hái chñ †hó te duy phi cã mét nguần tri thøc leng h¬p, phÚng phó, xuÊt ph † õ 8ã mụ qu, lrxnh †* duy khOa häc sÏ diÔn ra vụ 81 tú nh+ng tri thøc míi sôu s34 h¬n, ®Cy 8ñ h¬n.
§ãng vai lrồ leng hfp lri thøc nguẩn ch0 qu, trxmh te duy kh0a hic trOng giai 601n hiÖn nay lụ bøc lranh khOa häc thỖ giíi - mét hxnh lhọc leng hđp kh,i qu,t tri lhøc cña c,c ngụnh khÓa häc mang lÍnh lpch sé. Wa kheng chi lu nguan tri thøc nòn Hịng cña qu, lrxnh ‡* duy kh0a häc mụ côn lụ c¬ sẽ ®ó rìn luyÕÖn, ph,t tridn, ®zi mii t+ duy. Kh,i niÖm "bøc tranh kh0a hãäc thỖ giíi" ngụy cụng 6*?c sé dông nhièu víi †* c,ch lụ c«ng cô phôn lích ph*¬ng ph,p luỄn víi nhièu nghỉa kh,c nhau.Tr0ng lriÕI hic hidn @4i1 vu khOa hic chuy*n nghụnh lhúnh thƠIng "bọc tranh kh0a häc thỗ giíi " 6*?c sö dông 6ó siúu hiÖn cu lróc thÕ giíi quan, nòn f[ng vn h0,„ cña mét théi 91i lch sö nhÊ! ®@bnh. & ®Ôy nã 8*?c sö dông †*¬ng lò nh* thuẼl ng+ "hxnh l*?ng thÕ giíi ", " M« hành lhÕ giíi", "Tròc quan thô giíi", khắc h0! teng thé tEp hip nh+ng quan ®ióm vo thO giii.
cÊu tróc søc tranh thO giii tr0ng c,ch hộp cÊn nuy 6*Äc 1hó hiÖn ra lh«ng qua c,c kh ¡ niÖm vn h0,. Kh,i niÖm "bøc tranh khOa hic lhỗ giú" côn 6*?c sö dông lr0ng ughla hÑp h¬n khi ®ò cÉp ®Õn nã nh* nh+ng sióu l*ìng vò thÕ giíi - dng ®Zc lhï cña tri th@c khOa hic. TrOng khu«n khe nghiÊn cøu cña ®ò lui sÏ bm hióu kh,¡ niÖm "bøc lranh kh0a häc lhỗ giíi" víi ý nghÏa nụy. T*¬ng øng víi ý nghỉa lr°n, phim tri "bøc lranh kh0a hic th giti" ba0 hụm bèn hanh lhợc cã mèi liền hỖ lang hẹ víi nhau, mẹi khji niÖm kh,¡ qu,! mét kióu "bøc tranh kh0a hãäc thÕ giíi" nh* nh+ng cÊp ®é c¬ sl[n cña viÖc hÖ thèng h0, tri thgc khOa häc: “ bøc lranh kh0a häc thÕ giíi 3 chung”; “ bøc lranh kh0a hác vò x: héi”; "bøc tramh kh0a hic vo nh"; "bøc tranh khOa hac chuy*n ngumh".
Tuy "bøc lranh kh0a häc thô gií" ®:- 6*?c sö dông réng r-¡ lr0ng lriỗt häc vụ mét sè khÓa häc kh,c, nh*ng viOc nghi*n cou cã hÖ théng ph'm tri nuy mí @*Tc lriún khai lr0ng lriÕ! häc X« ViÕt & nh+ng thÊp ni®n 70 - 80 thÖ kô XX. côn lân Hi nhiòu vÊn ®ò tranh luẼn xung quanh phì'm lrï nụy. & ViÖ! Hlam sau $4 héi l0un quèc lCn thø VI cña §Jng céng s{n ViÖ! Iam, vÊn ®ò ®zi mii †s duy 0sfc ®#l ra nh* mét nhu cCu kh«ng lhó thiÕu, nhiòu vÊn ®ò li*n quan 6Õn ®i mii te duy 6- 6*?c nghi*m cou vu lh{0 luỄn, s0ng viÖc ngh®n cou phim ti "boc tramh kh0a häc thÕ giíi" vụ sò ph! trión cña nã qua lõng giai ®01n ph! lrión cña nhÊn thợøc vụ !* duy kh0a häc côn ch*a tEp trung 8*đc sù chó ý th0 ®,ng cña cc nhụ nghiền cøu. Vx vỀy viÖc bm hióu bøc lranh kh0a häc Thì giti trOng théi kv Oxi míi 10un diÖn & n*íc †a hiÖn nay 6- trẻ thụnh vÊn 8ò cÊp thit.
Txnh hxnh nghỉ°n cøu @o tpi. Tr0ng triÕ! häc n*íc ng0ui nhÊ! lụ lr0ng c,c c«ng lrxnh nghiền cøu cña riÕI häc X« ViÕI ẽ nh+ng thEp ni*n 70 -80 cfia thO ki tho XX (Mét sé tc gill 1u bióu mhe : §*slepv«i P. ) "bøc lranh kh0a hic th0 giii" @*7c¢ xem nh*giíi hìn c¬ bn cña viÖc hÖ thèng h0, c,c tri th¢c s°n lr0ng mẹi lỈnh vòc kh0a hãäc, hành thøc c¬ 6n cña viÖc leng hfp c,c tri thøc kh0a häc. §äng thêi vai lrồ leng hp c,c tri thøc kh0a häc kh«ng lụm mÊ! 6i vai lrồ ph*¬ng ph,„p luỄn vụ ®nh h*íng nghiÊn cøu ®èi víi viÖc x©y dùng nh+ng tri thøc kh0a häc mii.
ViÖc x,c ®ình vb lrÍ vụ vai lrồ cña "bøc lranh kh0a häc thÖ giíi", ®èi víi h0! @éng nhẼn lhøc luy 6- 6*đc ®ò cỄp ôÕn lr0ng c,c c«ng trxnh lriÕI häc, nh*ng vÉn ch*a cã quan Ôióm nhÊt qu, vò vÊn ®ò nụy. ThÊm chÝ côn tân 1i c[ nh+ng quan 6ióm †r,¡ ng*?c nhau: ca ý kiỗn ch0 r»ng, cã thó phôn lÍch c¬ cÊu ph,1 triún tri thøc kh0a häc mụ kh«ng cCn ®Õn "bøc tranh kh0a hic thO giii", mét sè ý kiÕn kh c luy thõa nhÊn ý nghỉa cña kh ¡ niÖm nụy nh*ng quy gảän vò viÖc sö đông nã lr0ng viÖc ghi chÐp qu, irxnh 1c ®éng l*¬ng hẹ gi+a ¢,c 5 kh0a hic. c,ch Hp cEn duy vEt sidn chong tOng vidc phOn Hch c,c tri thøc kh0a hic nh* mét hiOn ting x- héi chO phDp lum s,ng lá trOng hO théng tri thøc kh0ahäc ®ang ph ‡ trión the0 hai hÖ théng cEu lróc sau: hO théng cEu tróc s^m tr0ng vụ hÖ thèng cÊu tróc s° ngÖi. IIghi®n cøu cña ViÖn sỈ V.
Siri«pin chủ ra rong cu toc s^n lr0ng cña lri thee kh0a hic sidu hiOn mei quan hO tng he gi+a li thøc ly thuyOt vp tri thøc thòc nghiÖm, cồn cÊu tróc sân ng0ui sióu hiÖn sò phô thuéc lÉn nhau cña hai I01i tri thøc kh0a häc nuy víi nh+ng †* tẽng vụ chuÈn mùc cña h0!! ®éng nhỄn thøc, víi cÊu lróc th0 giti quan vụ ®nh h*fng gi, Irp. Tr0ng khu«n khe phôn lích lr^n «ng 6- chú ra r»ng bøc tranh kh0a hic th0 giíi lụ mét hÖ thèng tri thøc khÓa häc kÕt nèi 9s£c cf hai cÊu tróc lrân cña tri thøc. §iðu 8ã ch0 phÐp theO dai mét ¢,ch chi HOt hon vai lrô cña bọc tranh kh0a hic thO giti 6èi víi viÖc hanh thụnh tri th¢c kh0a hic trOng mei llth vic khOa hắc ring biÖI. TrÔng c,c c«ng inh nghi*n cou the0 khuynh h*fng nụy, bøc tramh kh0a hic th0 giti @*fc xem nh» lụ c«ng cô ph*¬ng ph,p luEn ciia viOc phOn Hch tri thgc kh0a hic.
ViÖc phôn Heh kh,i nidm "bec tramh kh0a hiic thÖ giíi" 8*?c dùa lr^n co sé nghi*n cgu te lidu vi bch sé ph,t trion cfia ¢,¢ ngumh khOa hic chuy*n biÖ!. TrÔng qu, lxnh phOn Wch t+ lidu Ibch sö ph,† lrión cña c,c khÓa häc chuy°®m Bilt 6ã, c¬ sẽ ® phôn 101i c.