Luận văn thạc sĩ tiếp cận tín dụng của hộ đồng bào dân tộc êđê trường hợp nghiên cứu tại xã cuôr đăng huyện cư mgar tỉnh đắk lắk

Luận văn thạc sĩ phân tích tiếp cận tín dụng của hộ đồng bào dân tộc êđê trường hợp nghiên cứu tại xã cuôr đăng huyện cư mgar, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: T.S Trần Tiến Khai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Tiếp Cận Tín Dụng Của Người Êđê Tại Xã Cuôr Đăng, Huyện Cư M'Gar, Đắk Lắk
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Buôn Ma Thuột

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh chính sách của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và nội dung nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cung tín dụng tại khu vực nông thôn
• 2.1.1. Tín dụng nông thôn và đặc điểm của thị trường tín dụng nông thôn
• 2.1.2. Các tổ chức tài chính nông thôn
• 2.1.3. Thông tin bất cân xứng và cơ chế sàng lọc trong thị trường tín dụng
• 2.2. Cầu tín dụng tại khu vực nông thôn
• 2.2.1. Đặc điểm cầu tín dụng tại khu vực nông thôn
• 2.3. Dân tộc thiểu số
• 2.3.1. Đặc điểm kinh tế xã hội của người Êđê tại tỉnh Đắk Lắk
• 2.4. Các nghiên cứu có liên quan
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khung phân tích
• 3.2. Phương pháp lấy mẫu
• 3.2.1. Chọn điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Chọn mẫu điều tra
• 3.3. Thu thập số liệu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và phân tích
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.2. Nguồn cung tín dụng tại điểm nghiên cứu
• 4.3. Tiếp cận tín dụng của các hộ người Êđê thông qua khảo sát tại điểm nghiên cứu
• 4.4. Đánh giá tiếp cận tín dụng của hộ thông qua khảo sát
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Khuyến nghị chính sách
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tiếp cận tín dụng của người Êđê tại xã Cuôr Đăng

Tiếp cận tín dụng là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế của người Êđê tại xã Cuôr Đăng, huyện Cư M'Gar, Đắk Lắk. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các nguồn tín dụng hiện có và khả năng tiếp cận của người dân địa phương. Đặc biệt, việc phân tích các chính sách tín dụng và vai trò của các tổ chức tài chính sẽ giúp làm rõ hơn về tình hình tài chính của người Êđê.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội của người Êđê tại Đắk Lắk

Người Êđê tại Đắk Lắk chủ yếu sống bằng nông nghiệp, với cây cà phê là nguồn thu chính. Đời sống kinh tế của họ còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc tiếp cận các nguồn tín dụng chính thức.

1.2. Vai trò của tín dụng trong phát triển kinh tế hộ

Tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của người Êđê. Việc tiếp cận tín dụng giúp họ đầu tư vào sản xuất, từ đó tạo ra thu nhập ổn định hơn.

II. Thách thức trong việc tiếp cận tín dụng của người Êđê

Mặc dù có nhiều nguồn tín dụng, nhưng người Êđê vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc tiếp cận. Các yếu tố như thông tin bất cân xứng, rào cản ngôn ngữ và thiếu tài sản thế chấp đã làm hạn chế khả năng vay vốn của họ.

2.1. Thông tin bất cân xứng trong thị trường tín dụng

Thông tin bất cân xứng giữa người cho vay và người đi vay dẫn đến việc người Êđê khó khăn trong việc tiếp cận các khoản vay ưu đãi. Điều này làm giảm khả năng vay vốn của họ.

2.2. Rào cản ngôn ngữ và văn hóa

Rào cản ngôn ngữ giữa người Êđê và các tổ chức tín dụng gây khó khăn trong việc giao tiếp và hiểu rõ các điều khoản vay. Điều này làm tăng nguy cơ họ không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết.

III. Phương pháp nghiên cứu về tiếp cận tín dụng của người Êđê

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp khảo sát và phỏng vấn sâu để thu thập dữ liệu về tình hình tiếp cận tín dụng của người Êđê. Các thông tin thu thập được sẽ giúp phân tích rõ hơn về nhu cầu và khả năng tiếp cận tín dụng của họ.

3.1. Khung phân tích và phương pháp lấy mẫu

Khung phân tích được xây dựng dựa trên các lý thuyết về tín dụng nông thôn và các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng. Phương pháp lấy mẫu sẽ đảm bảo tính đại diện cho các hộ gia đình Êđê.

3.2. Thu thập và phân tích dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập thông qua bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp. Phân tích dữ liệu sẽ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng của người Êđê.

IV. Kết quả nghiên cứu về tiếp cận tín dụng của người Êđê

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng người Êđê tại xã Cuôr Đăng gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo vẫn còn cao, và nhiều hộ không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết để phát triển sản xuất.

4.1. Tình hình tiếp cận tín dụng của hộ Êđê

Nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ một phần nhỏ hộ Êđê có thể tiếp cận được tín dụng chính thức. Phần lớn họ phải dựa vào tín dụng phi chính thức với lãi suất cao.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các chính sách tín dụng

Các chính sách tín dụng hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu của người Êđê. Cần có sự điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tế và nhu cầu của họ.

V. Kết luận và khuyến nghị về chính sách tín dụng cho người Êđê

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng cho người Êđê. Việc cải thiện thông tin và giảm thiểu rào cản sẽ giúp họ tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.

5.1. Khuyến nghị chính sách tín dụng

Cần thiết lập các chương trình tín dụng ưu đãi dành riêng cho người Êđê, đồng thời tăng cường sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội.

5.2. Tương lai của tiếp cận tín dụng tại xã Cuôr Đăng

Tương lai của tiếp cận tín dụng cho người Êđê phụ thuộc vào việc cải thiện các chính sách và chương trình hỗ trợ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để đạt được hiệu quả cao nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực Tây Nguyên luôn là địa bàn trọng điểm về sản xuất nông sản nhưng cũng là nơi ghi nhận tỷ lệ nghèo đói cao, đạt mức 22,2% theo chuẩn nghèo giai đoạn 2011 - 2015, cao thứ hai cả nước. Tại tỉnh Đắk Lắk, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 33% tổng dân số với 76% cư dân phân bổ ở khu vực nông thôn. Nghiên cứu thực hiện tại xã Cuôr Đăng, huyện Cư M’Gar – địa bàn đặc thù có người Êđê chiếm 81,5% dân số toàn xã (1.755 hộ với 8.356 nhân khẩu), với 244 hộ nghèo (chiếm 11,3%) và 85 hộ cận nghèo (chiếm gần 4%). Sinh kế của người dân phụ thuộc hơn 65% vào ngành nông nghiệp, chủ lực là 2.300 ha cây cà phê, trong đó diện tích nông hộ tự canh tác là 1.700 ha với năng suất bình quân 2,2 tấn cà phê nhân/ha.

Vấn đề cốt lõi được luận văn tập trung giải quyết là tình trạng hạn chế tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức của các nông hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ. Mặc dù mạng lưới ngân hàng thương mại phát triển, việc tiếp cận các dịch vụ tài chính của hộ Êđê vẫn gặp nhiều rào cản gay gắt. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là đánh giá toàn diện thực trạng cung - cầu tín dụng, phân tích các nhân tố cản trở từ phía thể chế, tổ chức tài chính và đặc điểm kinh tế - văn hóa mẫu hệ của hộ Êđê, qua đó đề xuất hệ thống giải pháp chính sách công nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận vốn tín dụng phục vụ phát triển kinh tế bền vững. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp giải quyết bài toán thiếu vốn cho 91,38% số hộ có nhu cầu, hỗ trợ nhóm 85,29% hộ nghèo và 66,67% hộ cận nghèo đang bị hạn chế tín dụng nghiêm trọng, góp phần giảm áp lực nợ nần từ tín dụng phi chính thức với mức lãi suất lên tới 24% - 30%/năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý thuyết phân bổ và khẩu phần tín dụng của Stiglitz và Weiss (1981), giải thích cơ chế thất bại thị trường do thông tin bất cân xứng tại khu vực nông thôn. Hiện tượng này dẫn đến hai hệ lụy căn bản: lựa chọn bất lợi (adverse selection) trước khi ký hợp đồng và rủi ro đạo đức (moral hazard) sau khi giải ngân. Để phòng ngừa rủi ro, các tổ chức tài chính áp dụng cơ chế thanh lọc trực tiếp qua tài sản thế chấp và thanh lọc gián tiếp qua lãi suất.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp khung phân tích tiếp cận tín dụng nông hộ của Paul Mpuga (2008) và Ferede (2012) để phân loại các mức độ tiếp cận: không bị hạn chế, bị hạn chế một phần và bị hạn chế hoàn toàn. Đồng thời, lý thuyết về vai trò giới và thể chế văn hóa mẫu hệ của người Êđê (Thu Nhung Mlo, 1998) được sử dụng để làm rõ quyền sở hữu tài sản và quyền ra quyết định vay vốn. Các khái niệm cốt lõi bao gồm: tín dụng chính thức (các định chế chịu sự quản lý của Ngân hàng Nhà nước như Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam - VBSP, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - VBARD), tín dụng bán chính thức (quỹ tín dụng, hội đoàn thể) và tín dụng phi chính thức (đại lý thu mua nông sản, cho vay tư nhân).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng mô tả. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thống kê của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Đắk Lắk với tổng dư nợ cho vay nông nghiệp nông thôn đạt 17.225 tỷ đồng tính đến tháng 8/2013, cùng các niên giám thống kê huyện Cư M’Gar và văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định 78/2002/NĐ-CP, Nghị định 41/2010/NĐ-CP, Quyết định 09/2011/QĐ-TTg.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa bằng bảng hỏi cấu trúc kết hợp phỏng vấn sâu tại 3 buôn tiêu biểu: Buôn Cuôr Đăng A, Buôn Cuôr Đăng B và Buôn Kroa C. Cỡ mẫu khảo sát gồm 58 hộ dân tộc Êđê, được phân tầng theo 3 nhóm thu nhập: 34 hộ nghèo (chiếm 59%), 9 hộ cận nghèo (chiếm 15,5%) và 15 hộ khá (chiếm 25,86%). Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có phân tầng được lựa chọn nhằm phản ánh sâu sát nhóm hộ nghèo – đối tượng chịu tác động chính của các chính sách tín dụng ưu đãi. Dữ liệu được tổng hợp, xử lý và phân tích thống kê mô tả, thống kê so sánh bằng phần mềm Microsoft Excel. Quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành trong giai đoạn cuối năm 2013 đến đầu năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế 58 nông hộ tại xã Cuôr Đăng mang lại các phát hiện định lượng quan trọng:

• Thứ nhất, nhu cầu tín dụng trong cộng đồng người Êđê đạt mức rất cao với 91,38% số hộ có nhu cầu vay vốn (53/58 hộ), trong đó 87,93% tổng số mẫu đã gửi yêu cầu vay chính thức đến các định chế tài chính. Tuy nhiên, mức độ hạn chế tín dụng diễn ra nghiêm trọng ở nhóm yếu thế: 85,29% hộ nghèo và 66,67% hộ cận nghèo bị hạn chế tiếp cận tín dụng, trong khi tỷ lệ này ở nhóm hộ khá chỉ là 20%. Trong tổng số các hộ bị hạn chế tín dụng, nhóm hộ nghèo chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 76,32%.
• Thứ hai, thị trường tín dụng phi chính thức chiếm ưu thế vượt trội về số lượng món vay. Trong năm 2013, có 87 lượt vay vốn phát sinh, trong đó nguồn tín dụng phi chính thức chiếm 55,17% (48 món vay) và nguồn chính thức chiếm 44,83% (39 món vay). Đáng chú ý, 43 món vay phát sinh từ các đại lý thu mua nông sản tư nhân dưới hình thức ứng trước phân bón đầu vụ với lãi suất thực tế dao động từ 24% đến 30%/năm, cao gấp 3 đến 4 lần so với mức lãi suất 6% - 10,8%/năm của VBSP và 7% - 9%/năm của VBARD.
• Thứ ba, hạn mức giải ngân từ nguồn tín dụng chính sách còn quá thấp. Mức vay bình quân của hộ nghèo tại VBSP chỉ đạt 14,8 triệu đồng/hộ, tối đa không quá 30 triệu đồng/hộ, chưa đáp ứng đủ nhu cầu vốn đầu tư cho diện tích canh tác cà phê bình quân 0,65 ha/hộ (vốn đòi hỏi từ 47,95 đến 55 triệu đồng như mức vay tại VBARD và các ngân hàng thương mại).
• Thứ tư, yếu tố văn hóa mẫu hệ thể hiện rõ nét trong hành vi vay mượn nhưng có sự xung đột với quy định pháp lý. Trong 58 hộ khảo sát, 40% quyết định vay vốn hoàn toàn do người vợ đưa ra, 24% do cả hai vợ chồng đồng thuận, nhưng trên giấy tờ pháp lý có tới 43% Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên người chồng và 14% hộ hoàn toàn không có sổ đỏ do canh tác trên đất thuê của nông trường.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự phân hóa rõ rệt giữa các kênh tín dụng, có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cơ cấu nguồn thu và ma trận phân khúc tín dụng. Nguồn thu của hộ chủ yếu dựa vào cây cà phê (chiếm 60,34%) và đi làm thuê (chiếm 22,41%). Các yếu tố thiếu vốn và rủi ro thiên tai được 91,37% hộ đánh giá là có tác động tiêu cực mạnh nhất đến thu nhập.

Nguyên nhân chính khiến các ngân hàng thương mại áp đặt khẩu phần tín dụng nghiêm ngặt là do tình trạng thiếu tài sản thế chấp hợp lệ. Mặc dù Nghị định 41/2010/NĐ-CP quy định cho phép vay tín chấp nông nghiệp lên đến 50 triệu đồng, trên thực tế các tổ chức tín dụng vẫn yêu cầu tài sản bảo đảm bằng bất động sản để phòng ngừa rủi ro. Rào cản văn hóa và trình độ học vấn thấp (số năm đi học bình quân chỉ đạt 5,4 năm; tỷ lệ mù chữ chiếm 11,76%) làm gia tăng mức độ bất cân xứng thông tin, khiến 82% số hộ phải vay vốn qua khâu trung gian với chi phí trích lại từ 5% đến 10% giá trị khoản vay. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của Đại học Copenhagen (2011) và Phan Đình Khôi (2012), khẳng định rằng nguồn vốn chính sách từ VBSP chủ yếu giúp hộ nghèo chống đỡ các cú sốc ngắn hạn, nhưng chưa tạo ra bước đệm tích lũy tài sản dài hạn nếu thiếu sự đồng bộ về dịch vụ khuyến nông và hỗ trợ pháp lý.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tái cấu trúc sản phẩm và hạn mức tài chính vi mô: Ngân hàng Chính sách Xã hội và các ngân hàng thương mại cần nâng hạn mức cho vay không cần tài sản bảo đảm đối với hộ trồng cà phê từ mức 14,8 triệu đồng hiện nay lên tối thiểu 30 - 50 triệu đồng/hộ. Thiết kế kỳ hạn trả lãi và gốc linh hoạt theo chu kỳ thu hoạch nông sản hoặc chia nhỏ theo tháng để phù hợp với nguồn thu từ làm thuê, hoàn thành triển khai trong giai đoạn 2014 - 2016.
• Đa dạng hóa nguồn cung và phát triển mô hình nhóm vay lồng ghép giới: Ủy ban nhân dân huyện Cư M’Gar và Hội Phụ nữ huyện cần phối hợp với các tổ chức phi chính phủ thành lập các tổ tiết kiệm - tín dụng vi mô tại từng buôn. Áp dụng cơ chế bảo lãnh nhóm thay thế tài sản thế chấp, nhắm mục tiêu trực tiếp vào phụ nữ Êđê nhằm phát huy vai trò quản lý tài chính gia đình theo chế độ mẫu hệ, giảm bớt áp lực nợ nần bất bình đẳng.
• Nâng cao chất lượng bình xét hộ nghèo và xóa bỏ rào cản thông tin: Ủy ban nhân dân xã Cuôr Đăng phải chuẩn hóa quy trình rà soát hộ nghèo theo Quyết định 09/2011/QĐ-TTg, khắc phục triệt để tình trạng bỏ sót các hộ nghèo thực tế ra ngoài danh sách hỗ trợ chính sách. Bố trí cán bộ tín dụng và cán bộ đoàn thể thông thạo tiếng Êđê, phấn đấu nâng tỷ lệ cán bộ người dân tộc thiểu số tại các tổ chức Hội vượt mức 35% hiện tại, loại bỏ hoàn toàn các đầu mối trung gian thu phí bất hợp pháp từ 5% đến 10%.
• Liên kết tín dụng với chuyển giao kỹ thuật khuyến nông và trợ giúp pháp lý: Trạm Khuyến nông huyện và các cơ quan tư pháp cần phối hợp với ngân hàng cung cấp dịch vụ hướng dẫn lập phương án sản xuất và tư vấn pháp lý hợp đồng vay vốn miễn phí cho 100% hộ dân tộc thiểu số, nâng tỷ lệ tiếp cận khuyến nông từ mức 37,93% hiện nay lên trên 80% trước năm 2017.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Các nhà hoạch định chính sách công và cơ quan quản lý Nhà nước về công tác dân tộc: Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm về những lỗ hổng trong việc thực thi Nghị định 41/2010/NĐ-CP và Nghị định 78/2002/NĐ-CP tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên, hỗ trợ thiết kế các chính sách tín dụng có lồng ghép yếu tố giới và văn hóa bản địa.
• Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng tại VBSP, VBARD và các định chế tài chính vi mô: Tài liệu là căn cứ thực tế để nghiên cứu cải tiến quy trình thẩm định, điều chỉnh định mức cho vay phù hợp với quy mô canh tác 0,65 ha cà phê và xây dựng cơ chế quản trị rủi ro thông tin bất cân xứng hiệu quả.
• Cán bộ chính quyền địa phương, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân cấp xã, huyện: Hướng dẫn chi tiết cách thức nâng cao chất lượng bình xét hộ nghèo, phương pháp quản lý các tổ vay vốn ủy thác và kỹ năng truyền thông chính sách song ngữ Êđê - Việt.
• Giảng viên, học viên cao học và các nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế phát triển, Chính sách công: Nguồn tư liệu học thuật phong phú về thị trường tín dụng nông thôn, phương pháp luận nghiên cứu định tính kết hợp phân tích phân tầng thu nhập nông hộ.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phần lớn hộ Êđê tại xã Cuôr Đăng vẫn phụ thuộc vào tín dụng phi chính thức dù lãi suất rất cao?

Tín dụng phi chính thức chiếm 55,17% số món vay tại địa bàn với lãi suất từ 24% đến 30%/năm do các đại lý tư nhân cung ứng phân bón kịp thời đầu vụ, thủ tục giải ngân nhanh chóng, không yêu cầu giấy tờ phức tạp hay tài sản thế chấp – điều mà 14% hộ thuê đất và phần lớn hộ nghèo không đáp ứng được tại ngân hàng thương mại.

Văn hóa mẫu hệ của người Êđê tác động như thế nào đến quá trình vay vốn và hoàn trả nợ?

Trong gia đình người Êđê, 40% quyết định vay vốn do người vợ đưa ra và 24% do hai vợ chồng cùng thống nhất. Người phụ nữ chịu trách nhiệm quản lý chi tiêu và hoàn trả các khoản nợ. Tuy nhiên, 43% sổ đỏ đứng tên người chồng khiến việc thế chấp vay vốn gặp rào cản pháp lý, vô hình trung đẩy gánh nặng lao động trả nợ lãi suất cao lên vai người phụ nữ.

Những rào cản lớn nhất khiến hộ nghèo bị từ chối vay vốn tại các tổ chức tín dụng chính thức là gì?

Khảo sát chỉ ra 20,7% số hộ nộp đơn bị từ chối vay vốn. Nguyên nhân chính bao gồm: không có tên trong danh sách bình xét hộ nghèo của buôn, tồn tại nợ quá hạn từ các chu kỳ trước tại VBSP (chiếm 75% số ca bị từ chối), thiếu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và bất đồng ngôn ngữ làm gia tăng mức độ bất cân xứng thông tin.

Hạn mức cho vay hiện nay của Ngân hàng Chính sách Xã hội có đáp ứng đủ nhu cầu tái sản xuất cà phê của hộ không?

Mức giải ngân thực tế bình quân của VBSP tại xã chỉ đạt 14,8 triệu đồng/hộ, tối đa 30 triệu đồng/hộ nghèo. Mức vốn này quá thấp so với chi phí đầu tư phân bón, tưới tiêu thực tế cho diện tích canh tác bình quân 0,65 ha cà phê (đòi hỏi từ 47,95 đến 55 triệu đồng), buộc người dân phải tìm kiếm nguồn vốn bù đắp từ các đại lý tư nhân.

Chính quyền cấp xã và các tổ chức đoàn thể cần thực hiện giải pháp đột phá nào để hỗ trợ người dân tiếp cận vốn?

Địa phương cần nâng cao tính minh bạch trong bình xét hộ nghèo, triệt xóa nạn "cò vốn" trung gian đang thu phí 5% - 10%, đồng thời tổ chức các buổi sinh hoạt buôn làng tuyên truyền chính sách tín dụng bằng tiếng Êđê và nâng tỷ lệ cán bộ Hội là người đồng bào dân tộc thiểu số vượt mức 35%.

Kết luận

• Tỷ lệ hạn chế tiếp cận tín dụng chính thức tại xã Cuôr Đăng còn ở mức rất cao, tập trung nặng nề vào 85,29% hộ nghèo và 66,67% hộ cận nghèo.
• Tín dụng phi chính thức từ các đại lý tư nhân chiếm 55,17% thị phần giao dịch với mức lãi suất cao gấp 3 đến 4 lần tín dụng chính thức, làm suy giảm nghiêm trọng thu nhập nông hộ.
• Yếu tố văn hóa mẫu hệ chi phối mạnh mẽ quá trình ra quyết định vay vốn (chiếm 64% sự tham gia của phụ nữ), đòi hỏi chính sách tín dụng phải thực hiện lồng ghép giới sâu sắc.
• Rào cản về tài sản thế chấp (14% hộ không có sổ đỏ), trình độ dân trí (11,76% mù chữ) và bất đồng ngôn ngữ là những nguyên nhân cốt lõi gây ra tình trạng thông tin bất cân xứng.
• Luận văn đóng góp khung phân tích chính sách thực chứng giá trị, mở đường cho việc cải cách sản phẩm tài chính vi mô và hoàn thiện cơ chế cho vay nông nghiệp nông thôn tại Đắk Lắk trong giai đoạn 2014 - 2020. Các cơ quan quản lý và định chế tài chính cần khẩn trương phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp tín dụng vi mô, khuyến nông và trợ giúp pháp lý để tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 nêu bối cảnh nghiên cứu, lý do vì sao tác giả chọn nghiên cứu về tiếp cận tín dụng của hộ đồng bào dân tộc Ê đê tại xã Cuôr Đăng, huyện Cư M’Gar tỉnh Đắk Lắk. Chương 2 tác giả đề cập đến lý thuyết về thị trường tín dụng nông thôn, vấn đề thông tin bất cân xứng và những phản ứng của các tổ chức cung ứng nhằm hạn chế vấn đề này. Chương 3 trình bày phương pháp nghiên cứu, khung phân tích tác giả sử dụng để làm cơ sở lập Bảng hỏi và thu thập thông tin. Chương 4 là những phân tích về tình hình kinh tế xã hội tại điểm nghiên cứu có ảnh hưởng đến tiếp cận tín dụng của hộ.

Những đặc điểm kinh tế xã hội, các yếu tố tác động đến tiếp cận tín dụng của hộ từ phía chính sách, sự hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức xã hội và năng lực tiếp cận của hộ. Chương 5 đưa ra một số kết luận chính trên cơ sở phân tích của chương 4 và khuyến nghị chính sách tại địa phương. -4- CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU 2. Cung tín dụng tại khu vực nông thôn 2.

Tín dụng nông thôn và đặc điểm của thị trường tín dụng nông thôn Tín dụng-nông-thôn là các khoản vay dành cho tổ chức, cá nhân trên địa bàn nông thôn, phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh và các hoạt động khác liên quan đến nông trại và phi nông trại. Nông nghiệp nông thôn với những đặc điểm như quy mô rộng lớn, các hoạt động liên quan trực tiếp đến yếu tố tự nhiên, giá cả đầu vào và đầu ra thường xuyên biến động, v.v nên thị trường tín dụng-nông-thôn cũng mang những đặc trưng riêng, khác với các thị trường khác, cụ thể: (i) Chi phí giao dịch cao: Đối tượng khách hàng của thị trường tín dụng-nông-thôn khá phong phú như hộ gia đình nông dân, các trang trại, cơ sở kinh doanh nông sản, các doanh nghiệp nông thôn và người lao động không có đất canh tác. Việc thiết kế các sản phẩm dịch vụ tín dụng phù hợp cho từng đối tượng trở nên rất khó khăn. Khách hàng cư trú trên quy mô rộng lớn, mức độ phân tán cao cộng với cơ sở hạ tầng của khu vực nông-thôn còn yếu về giao thông vận tải và thông tin liên lạc đã đẩy chi phí giao dịch lên cao.

Quá trình tiếp thị sản phẩm, thời gian đi lại trước, trong và sau khi cho vay thường phải kéo dài nhưng lại chỉ cho vay được những món vay nhỏ khiến các tổ chức-tài-chính-e-ngại-khi- tham-gia-vào-phân-khúc-thị-trường-này. (ii) Tồn tại nhiều rủi ro: Thị trường tín dụng-nông-thôn tồn tại nhiều rủi ro là do bản chất của hoạt động nông nghiệp mang lại. Thứ nhất, mọi hoạt động nông nghiệp đều phụ thuộc rất nhiều vào tự nhiên, môi trường, sự biến đổi của khí hậu thời tiết ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả sản xuất. Nguồn trả nợ từ khoản lợi nhuận ít ỏi của hoạt động sản xuất trong khi tài sản thế chấp chỉ là đất, các danh mục tài sản khác thường có giá trị thấp và ít được chấp nhận.

Bên cạnh đó, giá cả các mặt hàng nông sản lại thường xuyên-biến-động, gây- khó-khăn-cho-cả-bên-đi-vay-và-bên-cho-vay. Các tổ chức tài chính nông thôn Theo Quỹ phát triển nông nghiệp quốc tế (IFAD), tín dụng-nông-thôn được cung ứng bởi các tổ chức tài chính nông-thôn bao gồm Ngân hàng nông-thôn, Hợp tác xã tín dụng tiết kiệm, các Ngân hàng theo mô hình Grameen Bank, các tổ chức phi chính phủ (NGOs) có -5- chương trình tín dụng, v. Phạm vi hoạt động của các tổ chức này gói gọn trong khu vực nông-thôn, cung ứng các sản phẩm tín dụng và các dịch vụ khác theo quy định của Ngân hàng-trung-ương. Các tổ chức tài chính nông-thôn là các tổ chức cung ứng các sản phẩm tài chính, trong đó-có-tín dụng-cho-khu-vực-nông-thôn, hướng-đến-đối-tượng-khách-hàng- nông-thôn.

Có sự đồng nhất trong cách hiểu của các nhà hoạt động thực tế đối với tín dụng-nông-thôn và tín dụng vi mô do các tổ chức TCVM cung ứng nhưng hai tổ chức này là hoàn toàn độc lập. Tổ chức TCVM hoạt động trên quy mô rộng lớn hơn, bao gồm cả khu vực đô thị và nông-thôn, hướng đến nhóm đối tượng khách hàng là người nghèo, giá trị khoản vay nhỏ. Trong quá trình cung ứng các dịch vụ TCVM cho khách hàng, tổ chức này còn lồng ghép các hoạt động hỗ trợ như hình thành tổ nhóm, phát triển tính tự tin, đào tạo kiến thức về tài chính và khả năng quản lý chéo giữa các thành viên với nhau. Các tổ chức tài chính nông thôn chỉ hoạt động tại khu vực nông-thôn, cung ứng các sản phẩm tài chính cho đối tượng khách hàng mang-tính-đặc thù-của-khu-vực-này.

Hiện nay, tổ chức tài chính tham gia cung cấp dịch vụ tín dụng cho khu vực nông-thôn được chia thành 3 nhóm: chính thức, bán chính thức và phi chính thức. Khu vực chính thức được hiểu là những tổ chức hoạt động theo quy định và quản lý của ngân hàng trung ương, được Chính phủ ủy quyền thực hiện các giao dịch tài chính. Khu vực bán chính thức vẫn chịu sự quản lý của ngân hàng trung ương và hệ thống ngân hàng, được các cơ quan này cấp phép hoạt động nhưng không phải tuân theo các quy định của hoạt động ngân hàng. Các tổ chức phi chính thức thì hoàn toàn không nằm dưới sự quản lý, kiểm soát của chính phủ, hoạt động không cần sự cấp phép của cơ quan có thẩm quyền nào, dựa vào cam kết, điều lệ do chính-các-thành-viên-trong-nhóm-đặt-ra.

Nghiên cứu của Ngân hàng thế giới (2007) đã mô tả về thị trường cung ứng các dịch vụ- tài-chính-ở-Việt-Nam-cho-từng-phân-khúc-khách-hàng-được-phục-vụ.1: Cơ cấu thị trường tín dụng tại Việt Nam phân đoạn theo thu nhập của khách hàng Nguồn: Ngân hàng thế giới (2007) Phân đoạn thu nhập thấp và người nghèo, chiếm 24% tổng thị phần, trong đó 74% là ở nông-thôn, không có sự tham gia của các NHTM nhà nước và cổ phần. VBSP, các chương trình bán chính thức và TDPCT đảm nhiệm vai trò chủ đạo trong việc cung ứng các dịch vụ tài chính cho phân đoạn này. VBARD hướng đến thị trường tài chính nông-thôn thông qua việc-cam-kết-tài-trợ-vốn-thông-qua-Hội-Phụ-nữ, Hội-Nông-dân. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (VBARD), Ngân hàng Chính sách Xã hội (VBSP) là hai tổ chức cung ứng đa dạng và phổ biến nhất đến thị trường nông-thôn Việt Nam.

VBARD hoạt động theo nguyên tắc thương mại, còn VBSP hoạt động trên nguyên tắc tái phân phối8, cung ứng những khoản tín dụng rẻ hoặc mức chi phí bằng không cho các đối tượng người nghèo, người có thu nhập thấp không đủ các tiêu chuẩn vay ở các NHTM. Từ số liệu của cuộc điều tra Tiếp cận nguồn lực của hộ gia đình Việt Nam qua các năm 2006 – 2008 – 2010, Nhóm nghiên cứu của Đại học Tổng hợp Copenhagen đã cho thấy, thông qua TDCT từ VBARD và VBSP: “Tín dụng làm tăng thu nhập thông qua cải thiện năng suất lao động” và “cung cấp tiếp-cận-tín dụng có tiềm năng nâng cao phúc lợi cho nông dân trong dài hạn”. Ở mảng bán chính thức, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (Co-op Bank, chuyển đổi từ Quỹ tín dụng Nhân dân từ năm 2013) cùng với hàng loạt các Quỹ tín dụng, tổ chức TCVM bán chính thức khác đã đóng vai trò hết sức quan trọng trong phát triển nông nghiệp nông-thôn. Mảng tín dụng bán chính thức còn được cung ứng thông qua các Hội phụ nữ, Hội cựu 8 Nhóm nghiên cứu Kinh tế Phát triển - trường Đại học Tổng hợp Copenhagen và c.g (2011) -7- chiến binh, Hội Nông dân, v.

hoạt động rộng khắp với những món vay nhỏ, lãi suất thấp, hỗ trợ-người-vay-trong-quá-trình-sử-dụng-vốn-vay. Việt Nam hiện có hơn 51% các khoản tín dụng cung ứng cho khu vực nông-thôn là tín dụng phi chính thức9. Hình thức cho vay theo tổ, nhóm tự phát, vay qua các đại lý cung- ứng-vật-tư-nông-nghiệp-đầu-vào-như-phân-bón, cây-giống, cho-vay-xoay-vòng. Thông tin bất cân xứng và cơ chế sàng lọc trong thị trường tín dụng Xuất phát từ nhu cầu tối đa hóa lợi ích từ một khoản tiền nhất định mà người đi vay cân nhắc về việc đi vay để mở rộng sản xuất hoặc phục vụ nhu cầu chi tiêu.

Theo lý thuyết cung – cầu tín dụng, nếu lượng cầu vượt quá lượng cung, giá – lãi suất – sẽ tăng, khi đó, phản ứng sẽ là giảm lượng cầu hoặc tăng lượng cung cho đến khi cung – cầu được cân bằng tại mức giá cân bằng mới. Trên thực tế, việc phân phối tín dụng vẫn đang diễn ra, tồn tại những người được vay, không được vay hoặc được vay ít hơn so với nhu cầu. Điều này có nghĩa là việc cung ứng các khoản tín dụng không chỉ đơn thuần dựa trên cung – cầu tín dụng và lãi suất cho vay. Theo Stiglitz và Weiss (1981), phân phối tín dụng tồn tại được giải thích bởi lý thuyết về thông tin bất-cân-xứng-tồn-tại-trong-thị-trường-tín dụng, đặc- biệt-là-thị-trường-tín dụng-nông-thôn.

Thông tin bất cân xứng xảy ra khi trong một giao dịch, một bên có thông tin đầy đủ hơn và tốt hơn so với (các) bên còn lại. Đối với việc vay – mượn giữa tổ chức cung ứng tín dụng và khách hàng, các điều kiện ràng buộc được cụ thể hóa trong hợp đồng tín dụng. Hợp đồng tín dụng lại là một dạng hợp đồng đặc biệt, hợp đồng không hoàn chỉnh, nghĩa là sau khi ký kết, việc thực hiện các điều khoản mới thực sự diễn ra, khác với các hợp đồng hoàn chỉnh trong các giao dịch khác, mọi điều khoản thực thi hoàn thành trước khi ký kết. Các tình huống phát sinh sau khi ký kết thường không được dự đoán một cách chính xác.

Thông tin bất cân xứng và hành vi đi kèm trong hoạt động tín dụng thường diễn ra ở hai giai đoạn: trước và sau khi ký hợp đồng. Trước khi ký hợp đồng, tổ chức cung ứng tín dụng thường có ít thông tin về người đi vay, dẫn đến việc lựa chọn bất lợi, nghĩa là trong quá trình sàng lọc trước cho vay, việc thiếu thông tin đã khiến người cho vay không phân biệt được mức độ “tốt – xấu” của khách hàng, quyết định không cho vay hoặc cho vay ít hơn nhu cầu đối với những khách hàng tốt và ngược lại. Khi nguồn vốn tín dụng đã được cung ứng đến khách hàng không tốt, tâm lý ỷ lại hay rủi ro đạo đức sẽ diễn ra do hợp đồng 9 Putzeys (2002) trích trong Phan Đình Khôi (2012) -8- tín dụng đã được ký kết, người đi vay chắc chắn về việc người cho vay sẽ chia sẻ rủi ro với mình. Họ sẽ không có động lực để thực hiện các điều khoản cam kết, việc giám sát và thực thi sau cho vay của người cho vay gặp nhiều khó khăn.