Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay của DNNVV tại Eximbank

Luận văn: Yếu tố ảnh hưởng khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của DNNVV tại Eximbank. Nghiên cứu chuyên sâu, phân tích và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Mai Thị Lý
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Thùy Dương
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Tiếp Cận Vốn Vay Ngân Hàng Của Các Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Toàn cảnh tiếp cận vốn vay ngân hàng của DNNVV tại Việt Nam

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là trụ cột của nền kinh tế Việt Nam, chiếm tới 97,5% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động và đóng góp khoảng 40% vào GDP. Mặc dù có vai trò quan trọng, việc tiếp cận vốn vay ngân hàng vẫn là một bài toán nan giải. Theo một khảo sát của Viện Quản trị DNNVV (SISME) vào đầu năm 2018, chỉ có 32,38% doanh nghiệp có thể vay vốn thường xuyên, trong khi hơn 35% phản ánh là khó khăn khi vay vốn ngân hàng. Nguồn vốn tín dụng chính thức từ ngân hàng có vai trò then chốt, không chỉ bổ sung vốn lưu động mà còn là đòn bẩy tài chính giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ và nâng cao khả năng tiếp cận vốn cạnh tranh trên thị trường. Nghiên cứu của Mai Thị Lý (2019) tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam (Eximbank) đã chỉ ra rằng, dù ngân hàng có xu hướng gia tăng dư nợ cho vay DNNVV, sự kết nối giữa cung và cầu vốn vẫn còn nhiều hạn chế. Eximbank, với định hướng phát triển mảng bán lẻ, xem DNNVV là khách hàng mục tiêu. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đáp ứng được các điều kiện vay vốn DNNVV mà ngân hàng đưa ra. Thực trạng này đòi hỏi một cái nhìn sâu sắc vào các yếu tố ảnh hưởng từ cả phía doanh nghiệp và ngân hàng. Việc phân tích các rào cản và các yếu tố quyết định sẽ là cơ sở để đề xuất những giải pháp tín dụng cho SME hiệu quả, giúp khơi thông dòng vốn và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế.

1.1. Vai trò và đặc điểm của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV không chỉ tạo ra phần lớn việc làm mà còn có tính linh hoạt cao, dễ dàng thích ứng với biến động thị trường. Tuy nhiên, khối doanh nghiệp này cũng tồn tại nhiều nhược điểm cố hữu. Đặc điểm nổi bật là quy mô vốn nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế, chủ yếu dựa vào vốn tự có. Điều này dẫn đến trình độ công nghệ thường lạc hậu, năng suất lao động thấp. Về mặt quản trị, nhiều chủ doanh nghiệp thiếu kinh nghiệm quản lý chuyên nghiệp và kiến thức pháp luật. Báo cáo tài chính thường thiếu minh bạch, không được kiểm toán, gây khó khăn cho quá trình thẩm định hồ sơ vay. Những hạn chế này là rào cản lớn nhất khi doanh nghiệp tìm đến các kênh huy động vốn chính thức như ngân hàng.

1.2. Nhu cầu vốn và thực trạng tiếp cận tín dụng tại Eximbank

Nhu cầu vốn của DNNVV rất đa dạng, từ bổ sung vốn lưu động ngắn hạn đến đầu tư tài sản cố định trung và dài hạn. Tại Eximbank, dư nợ cho vay DNNVV có xu hướng tăng, chiếm 60% tổng dư nợ khách hàng doanh nghiệp vào năm 2018. Điều này cho thấy chiến lược tập trung vào khách hàng SME của ngân hàng. Tuy nhiên, các khoản vay chủ yếu là ngắn hạn, chiếm tới 97% dư nợ doanh nghiệp. Thực tế này phản ánh sự thận trọng của ngân hàng trong bối cảnh kinh tế biến động. Mặc dù nhu cầu lớn, nhiều hồ sơ vay vốn ngân hàng của DNNVV vẫn bị từ chối, cho thấy khoảng cách giữa chính sách của ngân hàng và khả năng đáp ứng của doanh nghiệp.

II. Các rào cản khiến DNNVV khó tiếp cận vốn vay ngân hàng

Những khó khăn khi vay vốn ngân hàng của DNNVV xuất phát từ nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Về phía doanh nghiệp, rào cản lớn nhất là sự thiếu minh bạch trong thông tin tài chính và năng lực quản trị hạn chế. Nhiều DNNVV chưa xây dựng được hệ thống kế toán chuẩn mực, báo cáo tài chính không phản ánh đúng thực trạng kinh doanh, gây khó khăn cho ngân hàng trong quá trình thẩm định hồ sơ vay. Vấn đề tài sản thế chấp cũng là một thách thức lớn. Phần lớn DNNVV không có đủ tài sản đảm bảo, đặc biệt là bất động sản, để đáp ứng yêu cầu của ngân hàng. Về phía ngân hàng, quy trình và chính sách tín dụng Eximbank đôi khi còn cứng nhắc, chưa thực sự linh hoạt với đặc thù của DNNVV. Chi phí giao dịch và thời gian xử lý hồ sơ kéo dài cũng làm giảm cơ hội tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Các yếu an ninh vĩ mô như lạm phát, biến động lãi suất cho vay Eximbank cũng ảnh hưởng đến quyết định cấp tín dụng. Nghiên cứu của Mai Thị Lý (2019) nhấn mạnh rằng, việc tìm ra tiếng nói chung giữa ngân hàng và doanh nghiệp là yếu tố then chốt. Ngân hàng cần các giải pháp tín dụng cho SME phù hợp hơn, trong khi doanh nghiệp cần chủ động nâng cao khả năng tiếp cận vốn bằng cách cải thiện năng lực nội tại và tính minh bạch.

2.1. Hạn chế về tài sản đảm bảo và tính minh bạch tài chính

Theo các nghiên cứu trước đây như Berger & Udell (1990), tài sản đảm bảo là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến quyết định cho vay. Tuy nhiên, đây lại là điểm yếu của đa số DNNVV Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp không sở hữu bất động sản hoặc các tài sản có giá trị cao để thế chấp. Điều này làm tăng rủi ro trong mắt ngân hàng. Hơn nữa, tình trạng sổ sách kế toán kép, báo cáo tài chính thiếu tin cậy làm cho việc đánh giá sức khỏe tài chính và khả năng trả nợ trở nên khó khăn. Việc vay vốn không có tài sản đảm bảo là cực kỳ thách thức nếu doanh nghiệp không chứng minh được dòng tiền ổn định và phương án kinh doanh thuyết phục.

2.2. Thách thức từ quy trình và thủ tục vay vốn doanh nghiệp

Quy trình và thủ tục vay vốn doanh nghiệp tại các ngân hàng, bao gồm cả Eximbank, thường được thiết kế theo chuẩn mực chung, đôi khi chưa tính đến đặc thù của DNNVV. Việc yêu cầu một bộ hồ sơ vay vốn ngân hàng đầy đủ, phức tạp với nhiều loại giấy tờ có thể là gánh nặng cho các doanh nghiệp có bộ máy quản lý gọn nhẹ. Thời gian từ lúc nộp hồ sơ đến khi giải ngân vốn vay có thể kéo dài, làm lỡ cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp. Sự thiếu tương tác và tư vấn sâu từ cán bộ tín dụng cũng là một nguyên nhân khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ theo đúng yêu cầu.

III. 9 yếu tố nội tại quyết định khả năng vay vốn tại Eximbank

Nghiên cứu của Mai Thị Lý (2019) đã xác định 9 yếu tố then chốt từ phía doanh nghiệp ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng tại Eximbank. Các yếu tố này được tổng hợp từ khảo sát 183 DNNVV và phỏng vấn chuyên gia tín dụng. Thứ nhất, số năm hoạt động của doanh nghiệp thể hiện kinh nghiệm và sự ổn định. Thứ hai, ngành nghề kinh doanh quyết định mức độ rủi ro và tiềm năng tăng trưởng. Thứ ba, năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp, đặc biệt là trình độ học vấn, được xem là yếu tố bảo chứng cho sự thành công. Thứ tư, tổng tài sản phản ánh quy mô và tiềm lực tài chính. Thứ năm, kết quả kinh doanh (doanh thu, lợi nhuận) là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả hoạt động. Thứ sáu, tỷ số nợ cho thấy cấu trúc vốn và khả năng quản lý nợ. Thứ bảy, quan hệ với ngân hàng từ trước giúp xây dựng lòng tin. Thứ tám, tài sản đảm bảo là yếu tố giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng. Cuối cùng, một phương án kinh doanh khả thi và chi tiết là cơ sở để ngân hàng tin tưởng vào việc sử dụng vốn và khả năng trả nợ trong tương lai. Việc đáp ứng tốt các điều kiện vay vốn DNNVV này sẽ giúp doanh nghiệp tăng đáng kể tỷ lệ được phê duyệt.

3.1. Ảnh hưởng của tuổi đời ngành nghề và năng lực quản lý

Nghiên cứu chỉ ra rằng, doanh nghiệp có số năm hoạt động càng lâu thì khả năng tiếp cận vốn càng cao (Giả thuyết H1). Điều này phù hợp với quan điểm của ngân hàng rằng các doanh nghiệp lâu năm có uy tín, kinh nghiệm và khả năng chống chọi rủi ro tốt hơn. Về ngành nghề kinh doanh, các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất thường được ưu tiên hơn so với thương mại, dịch vụ (Giả thuyết H2) do có tài sản hữu hình và dòng tiền ổn định hơn. Đặc biệt, năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp (Giả thuyết H3), thể hiện qua trình độ học vấn, có tác động tích cực. Một người quản lý có trình độ cao được tin rằng sẽ xây dựng được chiến lược kinh doanh hiệu quả và quản trị rủi ro tốt.

3.2. Vai trò của sức khỏe tài chính và tài sản thế chấp

Các chỉ số tài chính là yếu tố không thể bỏ qua. Quy mô tổng tài sản càng lớn, khả năng được vay vốn càng cao (Giả thuyết H4). Kết quả kinh doanh tích cực, đặc biệt là tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE), chứng minh doanh nghiệp hoạt động hiệu quả (Giả thuyết H5). Đáng chú ý, nghiên cứu cho thấy doanh nghiệp có tỷ số nợ cao hơn lại có khả năng tiếp cận vốn tốt hơn (Giả thuyết H6), có thể vì điều này cho thấy sự tín nhiệm từ các chủ nợ trước đó. Cuối cùng, việc có tài sản thế chấp đầy đủ vẫn là một lợi thế lớn, giúp tăng xác suất được duyệt vay (Giả thuyết H8).

IV. Hướng dẫn tối ưu hồ sơ vay vốn doanh nghiệp tại Eximbank

Để nâng cao khả năng tiếp cận vốn tại Eximbank, DNNVV cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và chiến lược. Quá trình này không chỉ là hoàn thiện thủ tục vay vốn doanh nghiệp mà còn là việc xây dựng một hình ảnh chuyên nghiệp và đáng tin cậy. Bước đầu tiên và quan trọng nhất là xây dựng một phương án kinh doanh thuyết phục. Phương án này phải trình bày rõ ràng mục đích vay vốn, kế hoạch sử dụng vốn, phân tích thị trường, đối thủ cạnh tranh, và dự báo dòng tiền chi tiết. Một phương án kinh doanh tốt sẽ là cơ sở để cán bộ tín dụng đánh giá tính khả thi và hiệu quả của khoản vay. Tiếp theo, doanh nghiệp cần chuẩn hóa hệ thống báo cáo tài chính. Các số liệu phải minh bạch, nhất quán và phản ánh đúng tình hình kinh doanh. Việc có báo cáo tài chính được kiểm toán bởi một đơn vị uy tín sẽ là một điểm cộng lớn. Đối với vấn đề tài sản thế chấp, doanh nghiệp nên chủ động rà soát, định giá các tài sản hiện có và chuẩn bị đầy đủ giấy tờ pháp lý. Ngoài ra, việc chủ động xây dựng mối quan hệ tốt với ngân hàng thông qua việc sử dụng các dịch vụ khác như tài khoản, thanh toán lương, L/C... sẽ tạo ra lợi thế khi nộp hồ sơ vay vốn ngân hàng.

4.1. Xây dựng phương án kinh doanh và minh bạch hóa tài chính

Phương án kinh doanh (Giả thuyết H9) là linh hồn của bộ hồ sơ vay vốn. Doanh nghiệp cần chứng minh cho Eximbank thấy rằng khoản vay sẽ tạo ra giá trị và dòng tiền đủ để trả nợ. Phương án cần bao gồm: phân tích SWOT, kế hoạch marketing, dự phóng doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong ít nhất 3 năm. Các con số phải hợp lý và có cơ sở. Song song đó, việc minh bạch hóa tài chính là bắt buộc. Doanh nghiệp cần đảm bảo sổ sách kế toán được ghi chép đầy đủ, chính xác, tuân thủ các chuẩn mực kế toán Việt Nam. Điều này không chỉ giúp quá trình thẩm định hồ sơ vay diễn ra nhanh chóng mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp trong quản trị.

4.2. Chuẩn bị tài sản đảm bảo và xây dựng quan hệ với ngân hàng

Mặc dù ngân hàng ngày càng có nhiều sản phẩm cho vay doanh nghiệp Eximbank không yêu cầu tài sản đảm bảo 100%, việc có tài sản thế chấp vẫn là một lợi thế cạnh tranh. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp. Bên cạnh đó, mối quan hệ nghiệp vụ với ngân hàng (Giả thuyết H7) đóng vai trò quan trọng. Doanh nghiệp đã từng giao dịch, có lịch sử tín dụng tốt tại Eximbank sẽ được đánh giá cao hơn. Việc duy trì số dư tài khoản, sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tế, hoặc trả lương qua Eximbank là những cách hiệu quả để xây dựng mối quan hệ bền chặt và tăng cường sự tin tưởng từ phía ngân hàng.

V. Kết quả nghiên cứu Eximbank Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất

Nghiên cứu định lượng của Mai Thị Lý (2019) được thực hiện trên mẫu 183 hồ sơ vay vốn ngân hàng của DNNVV tại Eximbank khu vực TP.HCM giai đoạn 2014-2018. Phân tích thống kê mô tả cho thấy đặc điểm chung của các doanh nghiệp trong mẫu: tuổi đời hoạt động trung bình là 7.33 năm, 55% hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, 52% chủ doanh nghiệp có trình độ đại học trở lên. Về tài chính, tổng tài sản trung bình là 11.99 tỷ đồng, tỷ suất sinh lợi (ROE) trung bình là 13.26%, và tỷ số nợ trung bình là 33.21%. Đáng chú ý, chỉ có 48% doanh nghiệp có đủ tài sản đảm bảo và 45% có phương án kinh doanh được đánh giá cao. Sử dụng mô hình hồi quy Logit, nghiên cứu đã lượng hóa tác động của các yếu tố đến khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng. Kết quả cho thấy tất cả 9 yếu tố được đưa vào mô hình đều có ý nghĩa thống kê và ảnh hưởng đến quyết định cấp tín dụng của Eximbank. Trong đó, các yếu tố như phương án kinh doanh, kết quả kinh doanh, và năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp có tác động mạnh mẽ. Điều này khẳng định rằng, bên cạnh các yếu tố tài chính cứng, Eximbank rất chú trọng đến các yếu tố phi tài chính, phản ánh tiềm năng phát triển và năng lực quản trị của doanh nghiệp.

5.1. Thống kê mô tả mẫu 183 DNNVV tại Eximbank TP.HCM

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy một bức tranh đa dạng về các DNNVV tìm đến Eximbank. Tuổi doanh nghiệp biến động mạnh, từ 3 đến 19 năm, cho thấy Eximbank phục vụ cả những doanh nghiệp tương đối trẻ và những doanh nghiệp đã có vị thế. Tỷ lệ chủ doanh nghiệp có trình độ đại học (52%) là tương đối thấp, cho thấy tiềm năng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc nâng cao năng lực quản trị. Sự biến động lớn trong tổng tài sản và tỷ số nợ phản ánh sự khác biệt về quy mô và chiến lược tài chính giữa các doanh nghiệp. Tỷ lệ doanh nghiệp có đủ tài sản đảm bảo và phương án kinh doanh tốt chưa đến 50% là một con số đáng báo động, chỉ ra những điểm yếu cốt lõi mà DNNVV cần cải thiện.

5.2. Kết luận từ mô hình hồi quy và mức độ tác động các yếu tố

Mô hình hồi quy Logit đã xác nhận cả 9 giả thuyết nghiên cứu (H1 đến H9) đều có tác động cùng chiều đến khả năng được duyệt vay. Cụ thể, doanh nghiệp có số năm hoạt động lâu hơn, hoạt động trong ngành sản xuất, chủ doanh nghiệp có trình độ học vấn cao, tổng tài sản lớn, kết quả kinh doanh tốt, có mối quan hệ từ trước với ngân hàng, có tài sản đảm bảo và phương án kinh doanh tốt đều có xác suất được giải ngân vốn vay cao hơn. Mặc dù nghiên cứu không xếp hạng mức độ tác động, nhưng việc tất cả các yếu tố đều có ý nghĩa cho thấy quy trình thẩm định hồ sơ vay của Eximbank là một quá trình đánh giá toàn diện, kết hợp cả yếu tố định lượng và định tính.

VI. Bí quyết nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV thành công

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đưa ra các giải pháp tín dụng cho SME và khuyến nghị thực tiễn nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV. Về phía Eximbank và các ngân hàng thương mại, cần đa dạng hóa các sản phẩm cho vay doanh nghiệp Eximbank để phù hợp hơn với từng phân khúc DNNVV. Cần xây dựng các gói tín dụng linh hoạt, giảm bớt sự phụ thuộc vào tài sản thế chấp và tăng cường thẩm định dựa trên dòng tiền, phương án kinh doanh. Việc đơn giản hóa thủ tục vay vốn doanh nghiệp, rút ngắn thời gian giải ngân vốn vay và tăng cường công tác tư vấn, hỗ trợ khách hàng trong quá trình làm hồ sơ là rất cần thiết. Về phía DNNVV, sự chủ động thay đổi là yếu tố quyết định. Doanh nghiệp cần đầu tư vào việc xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, đặc biệt là hệ thống kế toán tài chính. Việc tham gia các khóa đào tạo về quản trị doanh nghiệp, lập kế hoạch kinh doanh sẽ giúp nâng cao năng lực cho đội ngũ lãnh đạo. Đồng thời, doanh nghiệp nên chủ động xây dựng quan hệ đối tác tin cậy với một ngân hàng, xem ngân hàng là người bạn đồng hành thay vì chỉ là nơi để vay vốn. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và cải thiện nội tại chính là chìa khóa để mở cánh cửa tín dụng ngân hàng.

6.1. Đề xuất giải pháp từ phía ngân hàng để hỗ trợ doanh nghiệp

Ngân hàng nên phát triển các công cụ đánh giá rủi ro tín dụng hiện đại hơn, có thể tích hợp các yếu tố phi tài chính vào mô hình chấm điểm. Eximbank có thể thiết kế các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyên biệt, ví dụ như các gói vay ưu đãi cho doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, xuất khẩu hoặc các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Việc thành lập bộ phận tư vấn chuyên sâu cho DNNVV, giúp họ hoàn thiện phương án kinh doanh và cấu trúc tài chính, sẽ tạo ra giá trị gia tăng và xây dựng lòng trung thành của khách hàng. Đồng thời, cần xem xét nới lỏng các điều kiện vay vốn DNNVV liên quan đến tài sản đảm bảo cho các khoản vay nhỏ.

6.2. Gợi ý cho DNNVV để tăng tỷ lệ duyệt hồ sơ vay vốn

Để tăng cơ hội được phê duyệt, DNNVV cần tập trung vào 3 điểm chính. Một là, chuyên nghiệp hóa hồ sơ: đầu tư vào việc viết một phương án kinh doanh chi tiết và thuyết phục, đảm bảo báo cáo tài chính rõ ràng, trung thực. Hai là, xây dựng uy tín: luôn giữ lịch sử tín dụng tốt, không có nợ xấu; chủ động xây dựng mối quan hệ lâu dài với ngân hàng. Ba là, nâng cao năng lực nội tại: cải thiện kỹ năng quản trị của ban lãnh đạo, chuẩn hóa quy trình hoạt động và tìm kiếm các nguồn tài sản có thể dùng làm tài sản đảm bảo. Sự chuẩn bị chu đáo này sẽ giúp doanh nghiệp tự tin hơn trong quá trình làm việc với ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vị thế xương sống trong nền kinh tế Việt Nam với quy mô hơn 600.000 đơn vị, chiếm 97,5% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp khoảng 39% GDP và tạo ra 85% việc làm cho lực lượng lao động cả nước. Mặc dù sở hữu vai trò động lực tăng trưởng quan trọng, rào cản tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng vẫn là điểm nghẽn kéo dài đối với phần lớn các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ. Báo cáo khảo sát của Viện Quản trị DNNVV cho thấy chỉ có 32,38% doanh nghiệp tiếp cận được vốn vay thường xuyên, 35,24% phản ánh rất khó tiếp cận và hơn 32% hoàn toàn không thể tiếp cận nguồn vốn ngân hàng chính thức.

Tại trung tâm kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) khu vực Thành phố Hồ Chí Minh là địa bàn trọng yếu, đóng góp trên 90% tổng lợi nhuận toàn hệ thống ngân hàng. Trong giai đoạn 2014 - 2018, Eximbank đẩy mạnh chiến lược bán lẻ với dư nợ cho vay DNNVV tăng từ 10.128 tỷ đồng lên 20.994 tỷ đồng, nâng tỷ trọng từ 42% lên 60% tổng dư nợ khách hàng doanh nghiệp. Tuy nhiên, tình trạng thừa vốn cục bộ tại các chi nhánh ngân hàng vẫn song hành cùng tỷ lệ hồ sơ vay vốn của DNNVV bị từ chối ở mức cao. Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Mai Thị Lý tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh tập trung phân tích và lượng hóa các nhân tố chi phối khả năng tiếp cận vốn tín dụng của 183 hồ sơ DNNVV nộp hồ sơ vay vốn tại Eximbank Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2014 đến 2018. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc nhằm thu hẹp khoảng cách bất đối xứng thông tin, hoàn thiện quy trình thẩm định tín dụng và khơi thông dòng vốn cho khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng cấu trúc luận giải dựa trên hai lý thuyết tài chính nền tảng: Lý thuyết Thông tin Bất đối xứng (Asymmetric Information Theory) của Stiglitz và Weiss (1981) và Lý thuyết Trật tự Phân hạng (Pecking Order Theory) của Myers và Majluf (1984). Trong môi trường tín dụng, sự bất cân xứng thông tin giữa tổ chức tín dụng và doanh nghiệp đi vay dẫn đến hiện tượng lựa chọn nghịch (adverse selection) cùng rủi ro đạo đức (moral hazard). Do đó, các ngân hàng thường áp dụng cơ chế phân bổ hạn ngạch tín dụng (credit rationing) thay vì điều chỉnh lãi suất đơn thuần.

Khung phân tích của đề tài chuẩn hóa 5 khái niệm trọng tâm:

• Khả năng tiếp cận vốn vay: Đo lường qua biến nhị phân phản ánh việc hồ sơ tín dụng được phê duyệt giải ngân hay bị từ chối.
• Tài sản đảm bảo: Biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng và cam kết tài chính của bên vay.
• Đòn bẩy tài chính: Tỷ lệ tổng nợ trên tổng tài sản thể hiện cấu trúc vốn hiện hữu.
• Mối quan hệ ngân hàng: Mức độ gắn kết giao dịch và lịch sử tín dụng của doanh nghiệp tại tổ chức cho vay.
• Năng lực quản lý: Trình độ học vấn, kinh nghiệm điều hành của chủ doanh nghiệp.

Về mặt pháp lý, nghiên cứu áp dụng tiêu chuẩn phân loại DNNVV theo Nghị định số 39/2018/NĐ-CP của Chính phủ, căn cứ theo số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 người kết hợp tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng doanh thu năm không quá 300 tỷ đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp phân tích định tính và mô hình kinh tế lượng định lượng. Dữ liệu sơ cấp được trích xuất từ 183 bộ hồ sơ đề nghị cấp tín dụng của các DNNVV tại Hội sở, Sở giao dịch và 16 chi nhánh thuộc Eximbank khu vực Thành phố Hồ Chí Minh trong mốc thời gian từ 2014 đến 2018. Mẫu khảo sát áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chủ đích, nhắm vào các doanh nghiệp hoạt động từ 1 năm trở lên. Nghiên cứu thực hiện phỏng vấn chuyên sâu 27 chuyên gia gồm 15 cán bộ thẩm định, 8 chuyên viên tín dụng có thâm niên trên 3 năm và 4 cán bộ quản lý tín dụng để sàng lọc 9 biến số tác động có tỷ lệ đồng thuận trên 70%.

Mô hình hồi quy Logistic nhị phân (Binary Logit Model) được lựa chọn làm công cụ phân tích trọng tâm vì biến phụ thuộc mang tính chất định danh hai trạng thái: nhận giá trị 1 khi hồ sơ được duyệt cấp tín dụng và nhận giá trị 0 khi hồ sơ bị từ chối. Phương pháp ước lượng Hợp lý cực đại (Maximum Likelihood Estimation) được triển khai qua các bước kiểm định nghiêm ngặt: kiểm định Omnibus đánh giá độ phù hợp tổng thể của mô hình, hệ số xác định Nagelkerke R Square đo lường mức độ giải thích, bảng phân loại ma trận dự báo chính xác và kiểm định hệ số phóng đại phương sai (VIF) dưới ngưỡng 10 để loại trừ hiện tượng đa cộng tuyến giữa các biến độc lập.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ bộ dữ liệu 183 doanh nghiệp tại Eximbank khu vực Thành phố Hồ Chí Minh mang lại các phát hiện thực nghiệm mang tính then chốt:

• Quy mô tài sản và tỷ suất sinh lợi tác động cùng chiều mạnh mẽ: Tổng tài sản trung bình của các doanh nghiệp trong mẫu đạt 11,99 tỷ đồng với độ lệch chuẩn 16,839 tỷ đồng (dao động từ 0,6 tỷ đồng đến 95 tỷ đồng). Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân đạt 13,26%. Những doanh nghiệp có năng lực tài sản lớn và tỷ suất lợi nhuận cao luôn có xác suất tiếp cận vốn thành công vượt trội nhờ khả năng tự bảo đảm thanh khoản.
• Tài sản thế chấp và phương án kinh doanh là bộ lọc phân loại quyết định: Tỷ lệ doanh nghiệp sở hữu đầy đủ tài sản đảm bảo đạt 48%, trong khi tỷ lệ hồ sơ có phương án kinh doanh khả thi được đánh giá cao đạt 45%. Cả hai biến số này đều tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê vượt trội lên xác suất giải ngân.
• Kinh nghiệm hoạt động và trình độ chủ doanh nghiệp củng cố niềm tin tín dụng: Số năm hoạt động bình quân của doanh nghiệp là 7,33 năm (từ 3 đến 19 năm), trong đó 75% doanh nghiệp hoạt động dưới 5 năm. Doanh nghiệp duy trì thâm niên hoạt động lâu năm và có lãnh đạo đạt trình độ đại học trở lên (chiếm 52% mẫu khảo sát) đạt tỷ lệ phê duyệt tín dụng cao hơn rõ rệt.
• Lợi thế ngành sản xuất và quan hệ giao dịch sẵn có: 55% doanh nghiệp trong mẫu thuộc nhóm ngành sản xuất kinh doanh có khả năng vay vốn thuận lợi hơn 45% doanh nghiệp ngành thương mại - dịch vụ. Thêm vào đó, 46% doanh nghiệp duy trì mối quan hệ nghiệp vụ truyền thống tại Eximbank (doanh số giao dịch qua tài khoản từ 31% tổng doanh thu hoặc đạt từ 3 tỷ đồng/năm) nhận được đánh giá tín nhiệm cao hơn. Tỷ số nợ trung bình của các doanh nghiệp đạt 33,21%, phản ánh cấu trúc đòn bẩy tài chính ở mức độ vừa phải.

Thảo luận kết quả

Kết quả hồi quy Logit phản ánh chân thực khẩu vị rủi ro và quy trình kiểm soát thông tin tín dụng tại Eximbank Thành phố Hồ Chí Minh. Do 75% doanh nghiệp có quy mô vốn điều lệ dưới 2 tỷ đồng và 85% doanh nghiệp sử dụng dưới 99 lao động, các tổ chức tín dụng phải đối mặt với rủi ro thông tin tài chính thiếu kiểm toán độc lập. Điều này giải thích tại sao tài sản đảm bảo và quy mô tổng tài sản vẫn là điều kiện tiên quyết để ngân hàng bù đắp rủi ro đạo đức.

Phát hiện này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế của Berger và Udell (1990), Petersen và Rajan (1994, 1995) tại Hoa Kỳ, cũng như nghiên cứu của Bebczuk (2004) tại Argentina về vai trò cốt lõi của mối quan hệ ngân hàng và tài sản thế chấp. Tại Việt Nam, kết quả tương đồng với công bố của Nguyễn Thị Mai (2014) và Lê Nữ Minh Phương (2012) khi chỉ ra tính phụ thuộc quá mức vào tài sản bảo đảm là đất đai, bất động sản.

Để tối ưu hóa trực quan hóa dữ liệu, các phát hiện này có thể được trình bày thông qua biểu đồ cột thể hiện sự dịch chuyển cơ cấu kỳ hạn vay vốn (dư nợ ngắn hạn chiếm 97% và trung dài hạn chỉ chiếm 3% trong năm 2018), biểu đồ tròn phân bổ dư nợ theo loại hình pháp lý (Công ty TNHH tư nhân chiếm 46,02%, Công ty Cổ phần chiếm 30,12% và Doanh nghiệp Nhà nước chiếm 13,98%), cùng bảng ma trận hệ số tương quan khẳng định tính độc lập của các biến giải thích.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả hồi quy và thực trạng hoạt động tín dụng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm khuyến nghị hành động cụ thể:

• Minh bạch hóa thông tin tài chính và chuyên nghiệp hóa quản trị doanh nghiệp: Ban giám đốc các DNNVV cần chủ động chuẩn hóa hệ thống chứng từ kế toán, thực hiện kiểm toán độc lập định kỳ nhằm nâng tỷ lệ báo cáo tài chính đạt chuẩn kiểm toán lên mức 80% trong vòng 12 tháng. Doanh nghiệp cần xây dựng phương án kinh doanh chi tiết, minh bạch hóa dòng tiền luân chuyển để chứng minh năng lực hoàn trả vốn vay, duy trì tỷ số nợ an toàn quanh ngưỡng 30% đến 40%.
• Đa dạng hóa gói sản phẩm và chuyển đổi mô hình cấp tín dụng tại Eximbank: Khối Khách hàng Doanh nghiệp Eximbank khu vực Thành phố Hồ Chí Minh cần thiết kế các gói tài trợ thương mại chuyên biệt, mở rộng cấp tín dụng dựa trên quản lý dòng tiền qua tài khoản, bao thanh toán nội địa và thư tín dụng (L/C) thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản bảo đảm. Mục tiêu nâng tỷ trọng cho vay phân khúc DNNVV đạt mức 70% tổng dư nợ doanh nghiệp trong vòng 24 tháng tới.
• Nâng cao hiệu lực bảo lãnh tín dụng từ cơ quan quản lý: Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh cùng Ủy ban Nhân dân Thành phố cần cải tổ cơ chế vận hành của Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV địa phương. Việc đơn giản hóa thủ tục cấp chứng thư bảo lãnh hướng tới mục tiêu giảm 15% đến 20% tỷ lệ hồ sơ bị từ chối do thiếu tài sản thế chấp trước năm 2025.
• Triển khai chương trình đào tạo quản trị tài chính cho chủ doanh nghiệp: Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng các trường đại học khối ngành kinh tế tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về quản lý dòng tiền, lập kế hoạch kinh doanh và chuyển đổi số cho 100% người quản lý doanh nghiệp tiếp cận vốn trong thời hạn 6 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Lãnh đạo và Giám đốc Tài chính các DNNVV: Luận văn giúp người điều hành nắm rõ 9 tiêu chí định lượng mà ngân hàng sử dụng khi thẩm định hồ sơ, từ đó chủ động cơ cấu lại bảng cân đối kế toán, nâng tỷ suất ROE (hướng tới mốc trên 13%) và hoàn thiện hồ sơ phương án kinh doanh để nâng cao xác suất duyệt vay.
• Nhà quản trị và Cán bộ thẩm định tín dụng tại các Ngân hàng Thương mại: Công trình cung cấp mô hình thực nghiệm chi tiết giúp Eximbank và các ngân hàng thương mại hoàn thiện hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ, thiết lập chính sách phân loại rủi ro phù hợp với từng phân khúc ngành nghề (sản xuất chiếm 55%, dịch vụ chiếm 45%).
• Giảng viên, Học viên cao học và Nhà nghiên cứu ngành Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác với 183 quan sát, là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp ứng dụng mô hình hồi quy Logit trong nghiên cứu rủi ro tín dụng ngân hàng.
• Cơ quan hoạch định chính sách kinh tế và Ngân hàng Nhà nước: Cung cấp bằng chứng thực tiễn về nút thắt tài sản thế chấp (khi có tới 52% doanh nghiệp không có tài sản bảo đảm chuẩn) để tham mưu ban hành các chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn và hoàn thiện thị trường vốn vay doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp hoạt động dưới 3 năm có thể tiếp cận vốn vay tại Eximbank Thành phố Hồ Chí Minh không? Doanh nghiệp hoàn toàn có thể tiếp cận vốn vay nếu chứng minh được năng lực tài chính và phương án kinh doanh khả thi. Mặc dù số năm hoạt động trung bình của mẫu là 7,33 năm và 75% doanh nghiệp hoạt động dưới 5 năm, ngân hàng vẫn phê duyệt cấp hạn mức cho các đơn vị có phương án kinh doanh thuyết phục (chiếm 45% mẫu), người quản lý có trình độ cao và tài sản thế chấp hợp pháp.

Tài sản đảm bảo có phải là điều kiện bắt buộc duy nhất để được duyệt vay không? Tài sản đảm bảo là yếu tố đặc biệt quan trọng với 74,1% cán bộ tín dụng lựa chọn và 48% doanh nghiệp trong mẫu có tài sản thế chấp. Tuy nhiên, ngân hàng thẩm định tổng hòa các yếu tố gồm tỷ suất sinh lời ROE bình quân 13,26%, phương án kinh doanh khả thi và dòng tiền luân chuyển qua tài khoản trước khi đưa ra quyết định giải ngân.

Tại sao doanh nghiệp ngành sản xuất lại dễ tiếp cận vốn hơn ngành thương mại dịch vụ? Trong nghiên cứu, 55% doanh nghiệp thuộc ngành sản xuất kinh doanh có tỷ lệ duyệt vay cao hơn. Lý do là doanh nghiệp sản xuất thường sở hữu nhà xưởng, máy móc thiết bị có giá trị định giá rõ ràng và duy trì chu kỳ luân chuyển hàng tồn kho ổn định, giúp ngân hàng dễ dàng kiểm soát dòng tiền hơn nhóm dịch vụ thuần túy.

Mối quan hệ giao dịch sẵn có mang lại lợi ích định lượng gì cho doanh nghiệp vay vốn? Doanh nghiệp có quan hệ nghiệp vụ sẵn có (chiếm 46% mẫu nghiên cứu) với doanh số chuyển khoản chiếm từ 31% tổng doanh thu hoặc giao dịch từ 3 tỷ đồng/năm giúp ngân hàng giám sát chặt chẽ hoạt động kinh doanh thực tế, giảm thiểu chi phí thẩm định và đẩy nhanh thời gian phê duyệt hồ sơ vay.

Tỷ số nợ trên tổng tài sản ở mức nào được ngân hàng đánh giá là tối ưu? Số liệu thực tế chỉ ra tỷ số nợ trung bình của các doanh nghiệp nộp hồ sơ là 33,21%. Mức đòn bẩy tài chính duy trì trong khoảng 30% đến 40% thể hiện doanh nghiệp có năng lực quản trị nợ an toàn, sử dụng đòn bẩy hiệu quả mà không gia tăng nguy cơ mất khả năng thanh toán khi môi trường kinh tế biến động.

Kết luận

• Luận văn xây dựng thành công mô hình Logit xác định và đo lường định lượng các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay của DNNVV tại Eximbank khu vực Thành phố Hồ Chí Minh với cỡ mẫu 183 hồ sơ.
• Kết quả hồi quy khẳng định 9 biến số gồm quy mô tổng tài sản, tài sản đảm bảo, phương án kinh doanh, tỷ suất sinh lời, tỷ số nợ, số năm hoạt động, trình độ học vấn chủ doanh nghiệp, quan hệ với ngân hàng và ngành nghề kinh doanh đều có tác động ý nghĩa thống kê.
• Công trình làm sáng tỏ bức tranh tín dụng thực tế với 97% dư nợ tập trung ở kỳ hạn ngắn hạn và 52% doanh nghiệp đối mặt với rào cản thiếu tài sản bảo đảm, cung cấp luận cứ giải quyết bài toán nghịch lý thừa vốn nhưng khó giải ngân.
• Lộ trình 2024 - 2026 đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc phối hợp đồng bộ giữa ngân hàng thương mại trong việc mở rộng tín dụng chuỗi giá trị và cơ quan quản lý nhà nước trong việc gia tăng quy mô quỹ bảo lãnh tín dụng.
• Doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng cần nhanh chóng áp dụng các hàm ý chính sách từ luận văn để tái cơ cấu quy trình quản trị, chuẩn hóa báo cáo tài chính và tối ưu hóa việc phân bổ dòng vốn tín dụng phục vụ phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu: Chương này trình bày tính cấp thiết của đề tài, mục tiêu nghiên cứu của đề tài, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài, phương pháp nghiên cứu và đóng góp của đề tài. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm về khả năng tiếp cận vốn vay của DNNVV: Chương này lược khảo lý thuyết về tín dụng ngân hàng cho DNNVV, đặc trưng của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV, các yếu tố tác động đến khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của DNNVV và một số nghiên cứu thực nghiệm có liên quan. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu: Chương này trình bày các giả thuyết nghiên cứu, mô hình nghiên cứu thực nghiệm và mô tả dữ liệu nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận: Chương này thực hiện phân tích hồi quy để tìm ra mối quan hệ giữa các yếu tố tác động với khả năng tiếp cận vốn vay của DNNVV tại Eximbank trên địa bàn TP.HCM và thảo luận về kết quả hồi quy thu được.

Chương 5: Kết luận và gợi ý chính sách: Chương này tóm tắt kết quả nghiên cứu, dựa vào kết quả nghiên cứu tác giả sẽ đề xuất một số gợi ý về chính sách, cũng như những hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu cho các bài nghiên cứu tiếp theo về đề tài này. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN VỐN VAY CỦA DNNVV 2. Tổng quan về tín dụng Ngân hàng cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa 2. Cơ sở lý luận về DNNVV 2.

Khái niệm DNNVV DNNVV là một trong những đối tượng có đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế của hầu hết các nước trên thế giới. Tuy nhiên, các nước có quan niệm rất khác nhau về DNNVV, nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự khác nhau này tiêu thức dùng để phân loại quy mô doanh nghiệp khác nhau. Trong hàng loạt các tiêu thức phân loại đó có hai tiêu thức được sử dụng ở phần lớn các nước là quy mô vốn và số lượng lao động. Mặt khác việc lượng hoá các tiêu thức để phân loại quy mô doanh nghiệp còn tuỳ thuộc vào những yếu tố như điều kiện kinh tế - xã hội, chiến lược, mục tiêu và định hướng của mỗi nước và những quy định cụ thể phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn.

Trong ngành nghề khác nhau thì chỉ tiêu độ lớn của các tiêu thức cũng khác nhau. Dưới đây là bảng tiêu chuẩn phân định DNNVV của một số quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực và trên thế giới: Bảng 2. Tiêu chuẩn phân định DNNVV của một số nước trên thế giới. Tên quốc Tiêu chuẩn phân định DNNVV gia - Ngành chế tạo: Có số nhân viên dưới 500 người, ngành chế tạo ô tô dưới 1.000 người, ngành chế tạo máy hàng không dưới 500 người.

Mỹ - Ngành dịch vụ bán lẻ: Mức tiêu thụ hàng năm dưới 80. - Ngành bán buôn: Mức tiêu thụ hàng năm dưới 220. - Ngành nông nghiệp: Mức tiêu thụ hàng năm dưới 1 triệu đô la. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 - Ngành chế tạo: Số lượng nhân viên dưới 300 người hoặc vốn đầu tư khoảng dưới 100 triệu Yên.

Nhật Bản - Ngành bán buôn: Nhân viên dưới 50 người và vốn đầu tư 10 triệu Yên. - Ngành chế tạo, vận tải có số lượng nhân viên khoảng dưới 300 người hoặc tài sản dưới 500 triệu Won. - Ngành kiến trúc có số nhân viên dưới 50 người và tài sản dưới Hàn 500 triệu Won. Quốc - Ngành thương mại, ngành dịch vụ có số nhân viên dưới 50 người và tài sản dưới 50 triệu Won.

- Ngành bán buôn có số nhân viên dưới 50 người hoặc tài sản dưới 200 triệu Won. - Ngành chế tạo: Vốn dưới 40 triệu Đài tệ, tổng tài sản dưới 120 triệu Đài tệ. Đài Loan Ngành khoáng sản: Tổng vốn dưới 40 triệu Đài tệ. Ngành thương mại, vận tải …: Mức tiêu thụ hàng năm dưới 40 triệu Đài tệ.

- Doanh nghiệp nhỏ: Tài sản cố định dưới 5 triệu đô la Sing. Singapore - Doanh nghiệp vừa: Vốn cố định từ 5 – 10 triệu đô la Sing. - Doanh nghiệp vừa: Số nhân viên từ 50 – 249 người. Brazil - Doanh nghiệp nhỏ: Số nhân viên 5 – 49 người.

Thái Lan - Vốn đăng ký dưới 2 triệu Bạt và dưới 50 nhân viên. - Nhân viên khoảng dưới 250 người, vốn tài sản cố định hoặc tài Malaysia sản khoảng 1 triệu Ringit. - Công nghiệp quy mô nhỏ và vừa: Tổng tài sản trên 250 nghìn Philippines và dưới 1 triệu Peso. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 - Công nghiệp quy mô nhỏ: Chủ doanh nghiệp chỉ đạo mọi hoạt động ngoài sản xuất và có số lượng nhân viên từ 5 – 99 người, tổng tài sản là 100 nghìn đến 1 triệu Peso.

- Doanh nghiệp nhỏ: Nhân viên từ 5 – 19 người, vốn khoảng 70 Indonesia triệu Rubi (trừ đất đai và bất động sản) - Doanh nghiệp vừa: Số nhân viên khoảng 20 – 29 người. Theo quan niệm của Ngân hàng thế giới (WB) và Công ty tài chính quốc tế (IFC ) thì DNNVV là những doanh nghiệp có qui mô vốn, lao động và doanh thu nhỏ bé. Căn cứ vào quan niệm trên, DNNVV được chia làm ba loại như sau: Doanh nghiệp siêu nhỏ: là các doanh nghiệp có không quá 10 lao động, tổng giá trị tài sản hoặc nguồn vốn không quá 100.000 USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 100. Doanh nghiệp nhỏ: là các doanh nghiệp có không quá 50 lao động, tổng giá trị tài sản hoặc nguồn vốn không quá 3.000 USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 3.

Doanh nghiệp vừa: là các doanh nghiệp có không quá 300 lao động, tổng giá trị tài sản hoặc nguồn vốn không quá 15.000 USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 15. Theo khối EU, DNNVV là những doanh nghiệp có dưới 250 nhân công và được chia thành ba loại sau: Doanh nghiệp siêu nhỏ: có dưới 10 nhân công, doanh số 2 triệu Euro, tổng tài sản 2 triệu Euro. Doanh nghiệp nhỏ: có từ 10 nhân công đến dưới 50 nhân công, doanh số 10 triệu Euro, tổng tài sản 10 triệu Euro. Doanh nghiệp vừa: có từ 50 nhân công đến dưới 250 nhân công, doanh số 50 triệu Euro, tổng tài sản 43 triệu Euro.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Tại Việt Nam, DNNVV được định nghĩa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: Bảng 2. Phân loại DNNVV theo khu vực kinh tế ở Việt Nam Loại Hình Doanh nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nhỏ Doanh thu hoặc Doanh thu Doanh thu Số lao Số lao Số lao nguồn vốn hoặc hoặc động động động nguồn vốn nguồn vốn Lĩnh vực Nông <=10 <=100 Doanh thu Doanh thu nghiệp, người <=200 người <= 10 tỷ <= 200 tỷ lâm trở người <= 3 tỷ (tham đồng hoặc đồng hoặc nghiệp, (tham (tham đồng gia nguồn vốn nguồn vốn thủy sản gia gia BHXH <=3 tỷ <=100 tỷ và công BHXH BHXH) ) đồng đồng nghiệp ) <=10 Doanh thu <=50 Doanh thu <=100 Doanh thu người <= 10 tỷ người <= 100 tỷ người <= 300 tỷ Thương (tham đồng hoặc (tham đồng hoặc (tham đồng hoặc mại gia nguồn gia nguồn gia nguồn vốn BHXH vốn <=3 BHXH vốn <=50 BHXH <=100 tỷ ) tỷ đồng ) tỷ đồng ) đồng Nguồn: Nghị định số 39/2018/NĐ-CP TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đặc điểm của DNNVV Là một doanh nghiệp với quy mô nhỏ và vừa nên bên cạnh những đặc điểm cơ bản của một doanh nghiệp thông thường, các DNNVV còn có một số đặc điểm riêng, những đặc điểm đó vừa là ưu thế thế nhưng cũng vừa là mặt hạn chế của DNNVV so với các loại hình doanh nghiệp khác. Những ưu điểm của DNNVV: Thứ nhất, DNNVV có sự năng động, linh hoạt, thích ứng nhanh với sự biến động của thị trường (Berger, 2011).

Các DNNVV có mức đầu tư ban đầu thấp, sử dụng ít lao động và tận dụng các nguồn lực tại chỗ nên có thể dễ dàng chuyển đổi phương thức sản xuất kinh doanh, đổi mới thiết bị kỹ thuật, thay đổi mặt bằng kinh doanh, loại hình doanh nghiệp, chuyển hướng kinh doanh nhanh và dễ dàng Thứ hai, đa dạng hóa về loại hình sở hữu (Rogerson, 2008). DNNVV tồn tại và phát triển ở mọi loại hình khác nhau như doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, hợp tác xã. Thứ ba, các DNNVV được thành lập dễ dàng do có vốn đầu tư ít (Lucey, 2012). Các DNNVV cần một mức đầu tư ban đầu với số vốn thấp, mặt bằng không lớn, điều kiện sản xuất đơn giản là có thể bắt đầu đi vào hoạt động.

Do đó, số lượng các DNNVV tăng rất nhanh và chiếm tỷ trọng cao trong tổng số các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Thứ tư, DNNVV có bộ máy tổ chức quản lý gọn nhẹ, linh hoạt, công tác điều hành mang tính trực tiếp. Qua đó góp phần tiết kiệm được chi phí quản lý doanh nghiệp. Thứ năm, các DNNVV do có lượng vốn đầu tư ban đầu ít nên sẵn sàng đầu tư vào những sản phẩm mới, sẵn sàng chấp nhận rủi ro (Lucey, 2012).

Có khả năng tạo ra những sản phẩm đơn chiếc, theo đơn đặt hàng, có chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu người tiêu dùng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Những nhược điểm của DNNVV: Thứ nhất, ít có sự đa dạng hóa về sản phẩm, dịch vụ. Các DNNVV thường chỉ kinh doanh một vài sản phẩm, dịch vụ phù hợp với trình độ và kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp. Thứ hai, nguồn lực tài chính hạn chế, khó tiếp cận với các nguồn vốn chính thức của ngân hàng (Pretorius và Shaw, 2004).

Vốn kinh doanh của các DNNVV chủ yếu là vốn tự có của chủ sở hữu doanh nghiệp hoặc vay mượn từ người thân bạn bè, khả năng tiếp cận với nguồn bên ngoài thấp do các NHTM cũng như các tổ chức tài chính khác thường e ngại, không muốn cho các DNNVV vay vốn bởi vì họ chưa có quá trình kinh doanh uy tín và chưa tạo lập được khả năng trả nợ.