Luận văn: Nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng cho DNNVV tại Hà Nội

DNNVV tại Hà Nội gặp khó khăn trong tiếp cận vốn tín dụng? Bài viết này cung cấp thông tin hữu ích và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn.

• Tác giả: Trịnh Kim Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Oanh
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội - Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Hướng dẫn toàn diện về vốn tín dụng cho DNNVV tại Hà Nội

Vốn là huyết mạch của mọi hoạt động sản xuất kinh doanh. Đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Hà Nội, việc tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng giữ vai trò then chốt, quyết định sự tồn tại và phát triển. Nguồn vốn này không chỉ đáp ứng nhu cầu vốn lưu động, đảm bảo hoạt động liên tục mà còn là đòn bẩy để doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo nghiên cứu của Trịnh Kim Anh (2011), vốn tín dụng từ ngân hàng thương mại (NHTM) giúp các DNNVV thúc đẩy quá trình tập trung vốn, hình thành cơ cấu vốn tối ưu, và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, việc hiểu rõ các kênh tiếp cận, điều kiện vay và vai trò của nguồn vốn này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Các DNNVV tại Hà Nội, chiếm hơn 95% tổng số doanh nghiệp, là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm. Tuy nhiên, do đặc thù về quy mô, năng lực quản trị và tài sản, con đường tiếp cận nguồn vốn chính thức này vẫn còn nhiều chông gai. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan, phân tích sâu sắc các rào cản và đề xuất những giải pháp thực tiễn, giúp các DNNVV tại Hà Nội cải thiện khả năng tiếp cận vốn tín dụng một cách hiệu quả, góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế Thủ đô.

1.1. Vai trò cốt lõi của vốn tín dụng ngân hàng thương mại

Vốn tín dụng từ các ngân hàng thương mại đóng vai trò không thể thiếu đối với sự phát triển của DNNVV tại Hà Nội. Thứ nhất, nó đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh được liên tục, giúp doanh nghiệp trang trải chi phí nguyên vật liệu, nhân công và vận hành. Thứ hai, nguồn vốn này thúc đẩy quá trình tập trung vốn và hình thành một cơ cấu vốn tối ưu, cho phép doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính để tối đa hóa lợi nhuận. Thay vì chỉ phụ thuộc vào vốn tự có hạn hẹp, doanh nghiệp có thể mở rộng quy mô sản xuất. Thứ ba, việc vay vốn buộc doanh nghiệp phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Để đáp ứng điều kiện vay và trả nợ đúng hạn, các DNNVV phải xây dựng phương án kinh doanh khả thi, quản lý tài chính chặt chẽ và sử dụng vốn đúng mục đích. Quá trình thẩm định của ngân hàng cũng gián tiếp giúp doanh nghiệp rà soát lại hoạt động của mình. Cuối cùng, vốn tín dụng giúp tăng khả năng cạnh tranh, cho phép doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ hiện đại, mở rộng thị trường và bắt kịp các xu thế mới.

1.2. Đặc điểm chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Nội

Theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, doanh nghiệp nhỏ và vừa được xác định dựa trên quy mô tổng nguồn vốn hoặc số lao động bình quân năm. Tại Hà Nội, khối doanh nghiệp này có những đặc điểm nổi bật. Về điểm mạnh, họ có tính năng động, linh hoạt cao, dễ dàng thích ứng với thay đổi của thị trường. Bộ máy quản lý gọn nhẹ giúp việc ra quyết định nhanh chóng, tiết kiệm chi phí quản lý. Vốn đầu tư ban đầu thấp, chủ yếu huy động từ gia đình, bạn bè, giúp thu hồi vốn nhanh. Tuy nhiên, điểm yếu của họ cũng rất rõ ràng. Nguồn vốn tài chính hạn chế, khả năng tự tích lũy thấp. Trình độ quản lý của nhiều chủ doanh nghiệp còn hạn chế, thiếu kiến thức chuyên sâu. Hệ thống sổ sách, báo cáo tài chính thường không đầy đủ, thiếu minh bạch. Công nghệ sản xuất còn lạc hậu, khả năng tiếp cận thông tin và thị trường yếu. Chính những điểm yếu này là nguyên nhân chính gây ra khó khăn trong việc tiếp cận vốn tín dụng cho DNNVV tại Hà Nội.

II. Top rào cản chính khi DNNVV Hà Nội tiếp cận vốn tín dụng

Mặc dù nhu cầu vay vốn của các DNNVV tại Hà Nội là rất lớn, thực tế cho thấy tỷ lệ tiếp cận thành công nguồn vốn tín dụng chính thức vẫn còn khiêm tốn. Theo một khảo sát của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Hà Nội, chỉ khoảng 32,88% DNNVV tiếp cận được vốn, trong khi có tới 35,24% gặp khó khăn và 32,28% không thể tiếp cận. Những rào cản này xuất phát từ cả hai phía: doanh nghiệp và ngân hàng thương mại. Về phía doanh nghiệp, những hạn chế cố hữu như năng lực tài chính yếu, thiếu tài sản đảm bảo, hệ thống quản trị và báo cáo tài chính thiếu minh bạch là những trở ngại lớn nhất. Nhiều doanh nghiệp không xây dựng được phương án kinh doanh khả thi đủ sức thuyết phục các tổ chức tín dụng. Về phía ngân hàng, chính sách tín dụng đôi khi còn cứng nhắc, thủ tục phức tạp và chi phí thẩm định cho các khoản vay nhỏ thường cao, dẫn đến tâm lý e ngại rủi ro. Hơn nữa, môi trường pháp lý và các chính sách vĩ mô cũng tác động không nhỏ, tạo ra một bối cảnh phức tạp cho cả bên vay và bên cho vay. Việc nhận diện và phân tích kỹ lưỡng các rào cản này là bước đi đầu tiên để tìm ra giải pháp tháo gỡ, khơi thông dòng vốn cho khu vực kinh tế năng động này.

2.1. Các khó khăn nội tại từ phía doanh nghiệp nhỏ và vừa

Khó khăn lớn nhất của các doanh nghiệp nhỏ và vừa đến từ chính nội tại. Năng lực tài chính của doanh nghiệp thường yếu, vốn chủ sở hữu mỏng, dòng tiền không ổn định, dẫn đến khả năng trả nợ bị ngân hàng đánh giá là rủi ro cao. Vấn đề tài sản đảm bảo là một trở ngại kinh điển; nhiều DNNVV không có đủ tài sản có giá trị pháp lý rõ ràng (như bất động sản) để thế chấp cho khoản vay. Một điểm yếu chí mạng khác là trình độ quản lý hạn chế. Nhiều chủ doanh nghiệp xuất thân từ kinh doanh hộ gia đình, thiếu kiến thức quản trị hiện đại, dẫn đến việc xây dựng chiến lược và phương án kinh doanh thiếu chuyên nghiệp. Đặc biệt, tình trạng hệ thống sổ sách kế toán không đầy đủ, báo cáo tài chính thiếu minh bạch, thậm chí có hai hệ thống sổ sách, khiến ngân hàng không thể đánh giá chính xác sức khỏe tài chính và mất niềm tin vào doanh nghiệp.

2.2. Thách thức từ chính sách tín dụng của các ngân hàng

Các ngân hàng thương mại cũng có những lý do để thận trọng khi cấp tín dụng cho DNNVV. Chính sách tín dụng của nhiều ngân hàng vẫn còn định hướng ưu tiên các doanh nghiệp lớn, có lịch sử tín dụng tốt và tài sản đảm bảo dồi dào. Chi phí thẩm định, quản lý và giám sát một khoản vay nhỏ cho DNNVV thường tốn kém không kém một khoản vay lớn, trong khi lợi nhuận thu về lại thấp hơn và rủi ro cao hơn. Điều này tạo ra tâm lý "ngại" cho vay đối với phân khúc khách hàng này. Các thủ tục cho vay đôi khi còn phức tạp, đòi hỏi nhiều giấy tờ, gây mất thời gian và công sức cho doanh nghiệp. Ngoài ra, yếu tố con người cũng đóng vai trò quan trọng. Chất lượng cán bộ tín dụng không đồng đều và việc thiếu một hệ thống thông tin tín dụng đầy đủ, chính xác về các DNNVV cũng làm tăng thêm rủi ro trong quá trình ra quyết định cho vay của ngân hàng.

III. Bí quyết nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho DNNVV

Để vượt qua các rào cản và cải thiện khả năng tiếp cận vốn tín dụng, các DNNVV tại Hà Nội cần chủ động nâng cao năng lực nội tại một cách toàn diện. Đây là một quá trình đòi hỏi sự thay đổi trong cả tư duy và hành động của người lãnh đạo. Thay vì trông chờ vào các chính sách hỗ trợ, doanh nghiệp phải tự làm mình "khỏe" hơn trong mắt các ngân hàng thương mại. Trọng tâm của quá trình này là xây dựng một nền tảng tài chính vững chắc và minh bạch. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa hệ thống kế toán, đảm bảo báo cáo tài chính phản ánh trung thực tình hình kinh doanh. Đồng thời, việc xây dựng một phương án kinh doanh khả thi, chi tiết và có tính thuyết phục cao là yêu cầu bắt buộc. Phương án này phải chỉ rõ mục đích sử dụng vốn, dự báo dòng tiền và kế hoạch trả nợ cụ thể. Bên cạnh đó, việc chủ động tìm kiếm các giải pháp thay thế hoặc bổ sung cho tài sản đảm bảo truyền thống, như sử dụng bảo lãnh từ Quỹ bảo lãnh tín dụng, cũng là một hướng đi thông minh. Cuối cùng, nâng cao trình độ quản trị, đầu tư vào nguồn nhân lực và công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, từ đó tạo dựng uy tín và lịch sử tín dụng tốt.

3.1. Xây dựng phương án kinh doanh khả thi và thuyết phục

Một phương án kinh doanh khả thi là "tấm vé thông hành" quan trọng nhất khi làm việc với ngân hàng. Phương án này không chỉ là một bộ hồ sơ, mà còn là minh chứng cho tầm nhìn và năng lực của chủ doanh nghiệp. Nó cần được trình bày một cách chuyên nghiệp, logic, bao gồm các phần chính: phân tích thị trường (quy mô, đối thủ cạnh tranh, khách hàng mục tiêu), chiến lược marketing và bán hàng, kế hoạch sản xuất và vận hành, và đặc biệt là kế hoạch tài chính. Phần tài chính phải cực kỳ chi tiết, bao gồm dự báo doanh thu, chi phí, lợi nhuận, và quan trọng nhất là dự phóng dòng tiền. Doanh nghiệp phải chứng minh được rằng dòng tiền tạo ra từ dự án đủ để trả cả gốc và lãi vay đúng hạn. Một phương án kinh doanh tốt sẽ giúp cán bộ tín dụng tin tưởng vào hiệu quả của việc sử dụng vốn và giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng.

3.2. Minh bạch hóa báo cáo tài chính và quản trị doanh nghiệp

Sự minh bạch là nền tảng của niềm tin. Các ngân hàng thương mại sẽ không bao giờ cấp vốn cho một doanh nghiệp mà họ không hiểu rõ về sức khỏe tài chính. Do đó, việc chuẩn hóa và minh bạch hóa báo cáo tài chính là yêu cầu sống còn. Các DNNVV cần từ bỏ thói quen sử dụng hai hệ thống sổ sách, thực hiện ghi chép kế toán đầy đủ, chính xác và tuân thủ các chuẩn mực kế toán Việt Nam. Việc có báo cáo tài chính được kiểm toán bởi một đơn vị độc lập là một điểm cộng rất lớn. Song song với đó, doanh nghiệp cần cải thiện công tác quản trị, tách bạch tài chính cá nhân của chủ sở hữu và tài chính công ty. Một cơ cấu quản trị rõ ràng, chuyên nghiệp không chỉ giúp tiếp cận vốn tín dụng dễ dàng hơn mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của chính doanh nghiệp.

IV. Phân tích số liệu thực trạng tiếp cận vốn của DNNVV Hà Nội

Nghiên cứu thực trạng tiếp cận vốn tín dụng cho DNNVV tại Hà Nội giai đoạn trước năm 2011 cung cấp những số liệu quan trọng, phản ánh bức tranh tổng thể về cung và cầu vốn. Dữ liệu từ Ngân hàng Nhà nước Hà Nội cho thấy nhu cầu vay vốn của khối doanh nghiệp này liên tục gia tăng qua các năm. Tỷ lệ DNNVV có nhu cầu vay vốn đã tăng từ 57,8% năm 2006 lên đến 85% vào năm 2010. Tuy nhiên, mức độ đáp ứng của hệ thống ngân hàng lại chưa tương xứng. Tỷ lệ DNNVV được đáp ứng nhu cầu vốn chỉ dao động quanh mức 38-41% trong giai đoạn 2008-2010. Về quy mô, dư nợ cho vay DNNVV năm 2010 đạt khoảng 150.801 tỷ đồng, chiếm 33% tổng dư nợ trên địa bàn, một con số còn khiêm tốn so với số lượng và vai trò của khu vực này. Phân tích sâu hơn cho thấy các doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ có khả năng tiếp cận vốn tốt hơn do vòng quay vốn nhanh. Những con số này là minh chứng rõ ràng cho khoảng trống giữa nhu cầu vốn và khả năng cung ứng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp đồng bộ để cải thiện tình hình.

4.1. Thống kê nhu cầu vay vốn và tỷ lệ được ngân hàng đáp ứng

Số liệu cho thấy một sự chênh lệch lớn giữa nhu cầu vay vốn và thực tế được vay. Cụ thể, trong năm 2010, có khoảng 76.712 DNNVV có nhu cầu vay vốn, nhưng chỉ có 29.150 doanh nghiệp được đáp ứng, chiếm tỷ lệ khoảng 38% (Bảng 2.6, Luận văn Thạc sĩ Trịnh Kim Anh). Tỷ lệ này có sự cải thiện so với năm 2006 (chỉ 19%), nhưng vẫn còn rất thấp. Điều này cho thấy rào cản tiếp cận vốn tín dụng là một vấn đề mang tính hệ thống. Phân theo ngành nghề, các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ chiếm tới 70% số lượng DNNVV được đáp ứng vốn, phản ánh xu hướng ưu tiên của các ngân hàng cho các ngành có khả năng hoàn vốn nhanh. Các ngành công nghiệp, xây dựng và nông nghiệp gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn quan trọng này.

4.2. Đánh giá cơ cấu dư nợ cho vay và chất lượng tín dụng

Về cơ cấu dư nợ cho vay, khối NHTM Nhà nước và NHTM Cổ phần chiếm tỷ trọng gần như tương đương, lần lượt là 47,7% và 47,07% tổng dư nợ cho vay DNNVV vào năm 2010. Điều này cho thấy sự tham gia tích cực của các ngân hàng cổ phần vào phân khúc thị trường này. Tuy nhiên, xét về chất lượng tín dụng, tỷ lệ nợ xấu của các DNNVV tại thời điểm nghiên cứu là một vấn đề đáng lưu tâm, với con số được ghi nhận là 4,14% vào năm 2009 (Bảng 2.13), cao hơn mức trung bình chung. Tỷ lệ này phản ánh rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động kinh doanh của DNNVV, đồng thời cũng là lý do khiến các ngân hàng trở nên thận trọng hơn trong việc cấp tín dụng. Việc kiểm soát và cải thiện chất lượng tín dụng là nhiệm vụ quan trọng đối với cả ngân hàng và doanh nghiệp.

V. Giải pháp từ ngân hàng và chính sách vĩ mô hỗ trợ DNNVV

Để giải quyết bài toán tiếp cận vốn tín dụng cho DNNVV tại Hà Nội, cần có sự nỗ lực đồng bộ từ nhiều phía, không chỉ từ bản thân doanh nghiệp. Về phía các ngân hàng thương mại, việc đổi mới và hoàn thiện chính sách tín dụng là yếu tố then chốt. Ngân hàng cần xây dựng các gói sản phẩm cho vay chuyên biệt, phù hợp với đặc thù của từng loại hình DNNVV, đồng thời đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian thẩm định và giải ngân. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ trong đánh giá tín dụng (credit scoring) và nâng cao chất lượng hệ thống thông tin tín dụng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và ra quyết định nhanh chóng, chính xác hơn. Về phía các cơ quan quản lý nhà nước, cần có những kiến nghị chính sách vĩ mô mạnh mẽ hơn. Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, ổn định. Đặc biệt, vai trò của các tổ chức hỗ trợ như Hiệp hội DNNVV và các quỹ bảo lãnh tín dụng cần được phát huy mạnh mẽ hơn nữa để làm cầu nối và giảm thiểu rủi ro cho cả hai bên.

5.1. Nâng cao vai trò của Hiệp hội và Quỹ bảo lãnh tín dụng

Hiệp hội DNNVV Hà Nội cần đóng vai trò tích cực hơn trong việc làm cầu nối giữa doanh nghiệp và ngân hàng. Hiệp hội có thể tổ chức các chương trình đào tạo, tư vấn về quản trị tài chính, cách xây dựng phương án kinh doanh và hoàn thiện hồ sơ vay vốn cho các hội viên. Đồng thời, Hiệp hội có thể đứng ra làm trung gian, tín chấp một phần cho các doanh nghiệp uy tín. Bên cạnh đó, Quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV là một công cụ cực kỳ hiệu quả. Quỹ này sẽ đứng ra bảo lãnh cho các khoản vay của DNNVV không có đủ tài sản đảm bảo, giúp họ đáp ứng được điều kiện của ngân hàng. Việc tăng cường nguồn lực và đơn giản hóa thủ tục tại các quỹ bảo lãnh tín dụng sẽ là một giải pháp đột phá, tháo gỡ nút thắt lớn nhất trong việc tiếp cận vốn tín dụng.

5.2. Các kiến nghị chính sách vĩ mô từ Chính phủ và NHNN

Để tạo ra một môi trường thuận lợi, các kiến nghị chính sách vĩ mô là cần thiết. Chính phủ cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động của DNNVV, đặc biệt là các quy định về đăng ký giao dịch bảo đảm, xử lý tài sản thế chấp. Cần có các chính sách khuyến khích, ưu đãi về thuế, lãi suất cho các ngân hàng thương mại tích cực cho vay DNNVV. Về phía Ngân hàng Nhà nước (NHNN), cần chỉ đạo các TCTD xây dựng quy trình tín dụng riêng cho DNNVV, linh hoạt hơn và phù hợp hơn. NHNN cũng nên đẩy mạnh việc xây dựng và hoàn thiện Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC), cung cấp thông tin đa chiều, chính xác về các doanh nghiệp để các ngân hàng có cơ sở tin cậy khi ra quyết định cho vay, giảm sự phụ thuộc vào tài sản đảm bảo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vị trí nền tảng trong cấu trúc kinh tế Thủ đô khi chiếm tới 95% tổng số hơn 95.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập tại Hà Nội tính đến cuối năm 2010. Khối doanh nghiệp này đóng góp khoảng 26% tổng sản phẩm trên địa bàn (GDP), tạo ra 31% giá trị sản xuất công nghiệp và giải quyết việc làm cho hơn 425.000 lao động. Mặc dù sở hữu vai trò xung kích, các DNNVV luôn đối mặt với tình trạng thiếu hụt vốn nghiêm trọng khi nguồn vốn chủ sở hữu bình quân chỉ đạt khoảng 1,5 tỷ đồng/doanh nghiệp, dẫn đến việc hơn 71,2% nhu cầu vốn hoạt động phải phụ thuộc vào các nguồn huy động bên ngoài.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng từ hệ thống ngân hàng thương mại còn gặp nhiều rào cản kỹ thuật và thể chế; thực tế ghi nhận trên 67% doanh nghiệp gặp khó khăn hoặc hoàn toàn không thể tiếp cận dòng vốn này. Luận văn tập trung vào mục tiêu phân tích toàn diện thực trạng tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng thương mại của các DNNVV trên địa bàn Hà Nội, xác định rõ các nhân tố cản trở từ cả phía ngân hàng lẫn doanh nghiệp, từ đó thiết lập hệ thống giải pháp tài chính mang tính chiến lược.

Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian địa lý thành phố Hà Nội mở rộng trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2010, với định hướng giải pháp ứng dụng đến năm 2015. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc mở rộng quy mô tín dụng ngân hàng an toàn, hỗ trợ nâng tỷ lệ tiếp cận vốn thành công của các doanh nghiệp tư nhân lên trên 50%, đồng thời tối ưu hóa phân bổ nguồn lực tài chính cho toàn bộ nền kinh tế Thủ đô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng phân tích dựa trên ba trụ cột lý thuyết tài chính kinh điển: Lý thuyết Bất cân xứng thông tin (Information Asymmetry Theory), Lý thuyết Đánh đổi cấu trúc vốn (Trade-off Theory) và Lý thuyết Trật tự phân hạng (Pecking Order Theory). Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác hai chiều giữa bên cung ứng vốn (hệ thống ngân hàng thương mại) và bên có nhu cầu vốn (các DNNVV) dưới sự điều tiết của môi trường kinh tế vĩ mô và khung khổ pháp lý Nhà nước.

Trong mô hình này, năm khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa và xuyên suốt toàn bộ công trình:

• Tín dụng ngân hàng thương mại: Quan hệ chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng vốn trên nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi vô điều kiện.
• Khả năng tiếp cận vốn tín dụng: Mức độ và điều kiện mà doanh nghiệp có thể được tổ chức tín dụng đáp ứng nhu cầu vốn hợp pháp.
• Bảo đảm tiền vay: Biện pháp phòng ngừa rủi ro thông qua tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh của bên thứ ba.
• Rủi ro tín dụng: Khả năng tổn thất tài chính khi khách hàng vay vốn không thực hiện đúng nghĩa vụ hoàn trả nợ theo hợp đồng.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập được phân loại chuẩn xác theo quy mô vốn và lao động quy định tại Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ và các tiêu chuẩn từ Ngân hàng Thế giới.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Hà Nội, Tổng cục Thống kê, Sở Kế hoạch và Đầu tư cùng Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2000 - 2010, phản ánh hoạt động của hơn 90.250 doanh nghiệp. Dữ liệu sơ cấp được thực hiện thông qua khảo sát mẫu chọn phân tầng kết hợp thuận tiện trên 300 đối tượng gồm các chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các cán bộ quản lý tín dụng tại các ngân hàng thương mại lớn trên địa bàn.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm phương pháp duy vật biện chứng, thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và phương pháp phân tích cơ cấu tỷ trọng. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này nhằm lượng hóa chính xác các biến động thực tế của dòng vốn tín dụng qua từng thời kỳ kinh tế, chỉ rõ các điểm nghẽn kỹ thuật trong quy trình thẩm định cho vay và bảo đảm tính khách quan cho các kết luận khoa học. Toàn bộ timeline nghiên cứu, thu thập và xử lý số liệu được triển khai liên tục trong 12 tháng từ năm 2010 đến năm 2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nhu cầu vay vốn của DNNVV tăng trưởng nhanh nhưng tỷ lệ đáp ứng thực tế còn rất hạn chế. Tỷ lệ doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn ngân hàng tăng liên tục từ 57,8% năm 2006 lên 85% năm 2010 (tương ứng 76.712 doanh nghiệp). Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp được tiếp cận vốn vay thực tế chỉ đạt trung bình 32,88%, trong khi có tới 35,24% doanh nghiệp thuộc nhóm khó tiếp cận và 32,28% hoàn toàn không thể tiếp cận được nguồn vốn từ các ngân hàng thương mại.

Thứ hai, quy mô dư nợ cho vay tăng mạnh về giá trị tuyệt đối nhưng tỷ trọng chung còn khiêm tốn. Đến năm 2010, tổng dư nợ cho vay DNNVV trên địa bàn Hà Nội đạt 150.801 tỷ đồng, chiếm khoảng 33% tổng dư nợ tín dụng toàn thành phố (456.356 tỷ đồng). Cơ cấu cho vay phân hóa rõ nét giữa các khối ngân hàng: Khối Ngân hàng Thương mại Nhà nước chiếm 47,7% (71.932 tỷ đồng), khối Ngân hàng Thương mại Cổ phần chiếm 47,07% (70.982 tỷ đồng), trong khi khối ngân hàng liên doanh và nước ngoài chỉ chiếm 2,5% (7.887 tỷ đồng).

Thứ ba, cơ cấu tín dụng phân bổ không đồng đều giữa các nhóm ngành kinh tế. Các DNNVV thuộc ngành thương mại và dịch vụ chiếm tới 70% tổng số doanh nghiệp được đáp ứng vốn vay ngân hàng, trong khi nhóm ngành sản xuất công nghiệp và xây dựng chỉ chiếm khoảng 30%, tạo ra sự mất cân đối nhất định trong hỗ trợ sản xuất thực.

Thứ tư, chất lượng tín dụng đối với khối DNNVV được duy trì tương đối ổn định. Trong số các doanh nghiệp đang duy trì quan hệ tín dụng với ngân hàng, có 23% doanh nghiệp hoạt động kinh doanh rất hiệu quả, 73,2% hoạt động ở mức trung bình, 3,8% gặp khó khăn và tỷ lệ có nguy cơ mất vốn chỉ chiếm khoảng 1,42%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tiếp cận vốn khó khăn xuất phát từ các nguyên nhân mang tính hệ thống. Về phía doanh nghiệp, rào cản lớn nhất nằm ở năng lực tài chính mỏng, trình độ quản trị hạn chế, hệ thống sổ sách kế toán thiếu minh bạch và đặc biệt là thiếu tài sản bảo đảm hợp pháp để thế chấp. Về phía ngân hàng, thủ tục cấp tín dụng còn rườm rà, chi phí thẩm định các món vay quy mô nhỏ tương đối cao, trong khi mặt bằng lãi suất cho vay VND thời kỳ 2010 duy trì ở mức cao từ 20%/năm đến 25%/năm khiến chi phí tài chính vượt quá khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

Khi so sánh với các nghiên cứu thực nghiệm tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, kết quả này cho thấy tính quy luật chung: tỷ lệ DNNVV tiếp cận được vốn ngân hàng tại các vùng kinh tế trọng điểm chỉ dao động từ 30% đến 35%. Điều này khẳng định tình trạng nghẽn vốn tín dụng là vấn đề cấu trúc chứ không mang tính cục bộ.

Để phục vụ quản trị và hoạch định chính sách, toàn bộ dữ liệu này có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua hai dạng thức: Biểu đồ cột kép thể hiện tương quan giữa số lượng doanh nghiệp có nhu cầu và số lượng được đáp ứng vốn vay giai đoạn 2006 - 2010, cùng Biểu đồ tròn mô tả thị phần dư nợ DNNVV phân chia theo 3 khối ngân hàng (NHTM Nhà nước 47,7%, NHTMCP 47,07%, Ngân hàng nước ngoài 2,5%).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để bài toán vốn tín dụng cho các DNNVV tại Hà Nội, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá với lộ trình triển khai cụ thể:

• Nhóm giải pháp 1: Đổi mới quy trình tín dụng và đa dạng hóa sản phẩm tài trợ (Chủ thể: Các Ngân hàng Thương mại). Thực hiện đơn giản hóa quy trình thẩm định, đẩy mạnh cho vay dựa trên dòng tiền và tín chấp qua lịch sử tín dụng; phát triển các gói sản phẩm bao thanh toán và tài trợ chuỗi cung ứng. Mục tiêu nâng tỷ trọng dư nợ DNNVV đạt mức 40% - 45% tổng dư nợ trong giai đoạn 2011 - 2015.
• Nhóm giải pháp 2: Chuẩn hóa hệ thống quản trị tài chính và minh bạch thông tin (Chủ thể: Các Doanh nghiệp nhỏ và vừa). Nâng cao năng lực xây dựng phương án kinh doanh khả thi, tuân thủ chế độ kế toán theo chuẩn mực quốc gia và thực hiện kiểm toán độc lập định kỳ; triển khai ngay từ quý I/2012 nhằm nâng tỷ lệ hồ sơ vay vốn đạt chuẩn phê duyệt lên trên 60%.
• Nhóm giải pháp 3: Nâng cao hiệu quả bảo lãnh và kết nối tín dụng (Chủ thể: Hiệp hội DNNVV TP. Hà Nội phối hợp Quỹ Bảo lãnh tín dụng). Đẩy mạnh vận hành Quỹ Bảo lãnh tín dụng thành phố Hà Nội theo mô hình bảo lãnh gián tiếp học tập từ Hàn Quốc, thực hiện bảo lãnh tín dụng cho tối thiểu 1.000 lượt doanh nghiệp mỗi năm kể từ năm 2013.
• Nhóm giải pháp 4: Hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế tái cấp vốn ưu đãi (Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ). Mở rộng độ bao phủ thông tin của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC), hoàn thiện khung khổ pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm và thiết lập gói tái cấp vốn hỗ trợ lãi suất trong giai đoạn 2012 - 2014, hướng tới kiểm soát lãi suất cho vay thương mại về ngưỡng ổn định 12% - 14%/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng tại các Ngân hàng Thương mại: Cung cấp khung đánh giá rủi ro chuyên sâu và cơ sở thực tiễn để thiết kế các gói sản phẩm tín dụng đặc thù cho DNNVV, giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ từ 15 ngày xuống dưới 5 ngày làm việc.
• Giám đốc điều hành và Giám đốc tài chính (CFO) các DNNVV: Giúp doanh nghiệp hiểu rõ các tiêu chí thẩm định định tính và định lượng của ngân hàng, từ đó chủ động tái cấu trúc tài chính và gia tăng tỷ lệ xét duyệt vốn vay thành công.
• Các cơ quan quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách kinh tế: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị phục vụ việc ban hành các chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp tư nhân và nâng cao hiệu quả vận hành quỹ bảo lãnh tín dụng công.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng, phân tích thực trạng thị trường tín dụng vi mô và quản trị rủi ro tại các nền kinh tế đang chuyển đổi.

Câu hỏi thường gặp

Rào cản lớn nhất khiến các DNNVV tại Hà Nội khó vay vốn ngân hàng là gì?

Rào cản lớn nhất nằm ở vấn đề thiếu tài sản bảo đảm hợp pháp và hệ thống thông tin tài chính kém minh bạch. Doanh nghiệp chủ yếu sở hữu quy mô vốn nhỏ với mức vốn chủ sở hữu chỉ chiếm 28,8% tổng nguồn vốn, trong khi ngân hàng thương mại đặt tiêu chuẩn an toàn vốn rất cao trong bối cảnh lãi suất cho vay thời kỳ 2010 dao động từ 20% đến 25%/năm.

Tỷ lệ DNNVV trên địa bàn Hà Nội được ngân hàng đáp ứng nhu cầu vốn đạt bao nhiêu phần trăm?

Theo số liệu điều tra thực tế, tỷ lệ DNNVV tại Hà Nội tiếp cận thành công nguồn vốn vay ngân hàng chỉ đạt trung bình 32,88%. Trong tổng số 76.712 doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn năm 2010, hệ thống ngân hàng chỉ giải ngân đáp ứng được cho khoảng 29.150 doanh nghiệp, để lại khoảng trống vốn rất lớn trên thị trường.

Khối ngân hàng thương mại nào đang cung ứng dư nợ tín dụng lớn nhất cho khối DNNVV Thủ đô?

Khối Ngân hàng Thương mại Nhà nước dẫn đầu thị trường với dư nợ đạt 71.932 tỷ đồng, chiếm 47,7% tổng dư nợ cho vay DNNVV toàn địa bàn. Ngay phía sau là khối Ngân hàng Thương mại Cổ phần với 70.982 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 47,07%, trong khi khối ngân hàng liên doanh và nước ngoài chỉ đóng góp 2,5%.

Vì sao các ngân hàng thương mại ưu tiên cho vay đối với nhóm ngành thương mại và dịch vụ hơn sản xuất?

Ngành thương mại và dịch vụ chiếm tới 70% tổng số DNNVV được giải ngân vốn vì các doanh nghiệp này có chu kỳ quay vòng vốn lưu động nhanh, phương án kinh doanh linh hoạt và khả năng thu hồi vốn ngắn hạn rõ ràng, giúp ngân hàng kiểm soát rủi ro thanh khoản tốt hơn so với các dự án công nghiệp dài hạn.

Bài học kinh nghiệm quốc tế nào khả thi nhất để gỡ nút thắt tài sản thế chấp cho DNNVV Hà Nội?

Mô hình Quỹ Bảo lãnh tín dụng của Hàn Quốc và Nhật Bản là kinh nghiệm khả thi nhất. Việc thiết lập cơ chế bảo lãnh tín dụng gián tiếp thông qua các định chế tài chính của Nhà nước giúp bảo lãnh từ 80% đến 90% nghĩa vụ nợ, thay thế trực tiếp yêu cầu về tài sản thế chấp truyền thống cho doanh nghiệp có dự án khả thi.

Kết luận

• DNNVV giữ vai trò xương sống trong nền kinh tế Hà Nội với 95% số lượng doanh nghiệp và đóng góp 26% GDP địa phương.
• Nhu cầu vay vốn tăng vọt lên mức 85% năm 2010 nhưng tỷ lệ tiếp cận vốn thành công trên thực tế chỉ đạt mức khiêm tốn 32,88%.
• Tổng dư nợ tín dụng cấp cho khối DNNVV đạt 150.801 tỷ đồng, chiếm 33% tổng quy mô tín dụng toàn địa bàn.
• Sự bất cân xứng thông tin và rào cản tài sản thế chấp là hai nút thắt kỹ thuật trọng yếu cần tháo gỡ.
• Đổi mới toàn diện sản phẩm tín dụng ngân hàng kết hợp chuẩn hóa năng lực tài chính doanh nghiệp và vận hành quỹ bảo lãnh tín dụng là giải pháp cốt lõi.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là hệ thống hóa khung lý thuyết tiếp cận vốn tín dụng và cung cấp bộ dữ liệu thực chứng chuyên sâu giai đoạn 2000 - 2010 tại Hà Nội. Trong giai đoạn 2012 - 2015, việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ tạo bước ngoặt khai thông dòng vốn cho khu vực kinh tế tư nhân. Quý độc giả và các nhà quản lý hãy tham khảo ngay toàn văn công trình nghiên cứu để vận dụng hiệu quả vào chiến lược quản trị tín dụng và phát triển doanh nghiệp bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: DNNVV với việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng thương mại của các DNNVV trên địa bàn Hà Nội. Chương 3: Giải pháp thúc đẩy khả năng tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng thương mại của DNNVV trên địa bàn Hà Nội. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VỚI VIỆC TIẾP CẬN NGUỒN VỐN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

TỔNG QUAN VỀ DNNVV 1. Khái niệm DNNVV Theo tiêu chuẩn của Ngân hàng Thế giới (WB) và Công ty tài chính quốc tế (IFC), các doanh nghiệp được phân chia theo quy mô. Theo đó, DNNVV là doanh nghiệp phải đáp ứng được tối thiểu 2 phần 3 các đặc điểm sau: Bảng 1.1 Các định nghĩa của Ngân hàng Thế giới về DNNVV Quy mô công ty Nhân viên Tài sản Doanh thu hàng năm Siêu nhỏ <10 người <100.000 USD Nhỏ <50 người <3 triệu USD <3 triệu USD Vừa <300 người <15 triệu USD <15 triệu USD Quy mô vay trung bình Siêu nhỏ <10.000 USD Vừa <1 triệu USD (<2 triệu USD đối với một số quốc gia tiên tiến) Nguồn: Ayyagaru, Beck, và Demirguc – Kunt (2005) Nhiều ngân hàng trên thế giới đang phục vụ thị trường DNNVV trên thực tế sử dụng doanh thu hàng năm, và các ngưỡng giới hạn tối đa trung bình theo báo cáo ngân hàng. Theo cách như vậy, DNNVV được định nghĩa như sau: Bảng 1.2 Các mức doanh thu trung bình đối với DNNVV Quy mô công ty Doanh thu tối thiểu Doanh thu tối đa Nhỏ 200.000 USD 4 triệu USD Vừa 2 triệu USD 16 triệu USD Nguồn: Beck, Demirguc – Kunt và Martinez Peria (2008) Mỗi quốc gia, tùy theo điều kiện và trình độ phát triển quy định mức độ đánh giá từng tiêu chí theo các quy mô doanh nghiệp khác nhau.

Trong đó, việc xác định các tiêu chí và định mức để đánh giá quy mô của một DNNVV có sự khác biệt ở 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] các quốc gia trên thế giới. Ngay trong cùng một quốc gia, những tiêu chí này cũng có thể được thay đổi theo thời gian vì sự phát triển của doanh nghiệp, đặc điểm nền kinh tế hay tốc độ phát triển kinh tế của quốc gia đó. Tuy nhiên, các tiêu chí phổ biến nhất được nhiều quốc gia sử dụng là số lượng lao động bình quân mà doanh nghiệp sử dụng trong năm, tổng mức vốn đầu tư của doanh nghiệp, tổng doanh thu hàng năm của doanh nghiệp.3 Tiêu chí phân loại DNNVV của một số quốc gia và khu vực Quốc gia/ Phân loại Số lao động Vốn đầu tƣ Doanh thu Khu vực DNNVV bình quân A. NHÓM CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN 1.

United State Nhỏ và vừa 0-500 người Không quy định Không quy định of America - Đối với ngành 1-300 người ¥ 0-300 triệu sản xuất - Đối với ngành 2. Japan 1-100 người ¥ 0-100 triệu Không quy định thương mại - Đối với ngành 1-100 người ¥ 0-50 triệu dịch vụ Siêu nhỏ < 10 người Không quy định 3. EU Nhỏ < 50 người Không quy định < €7 triệu Vừa < 250 người < €27 triệu 4. Australia Nhỏ và vừa < 200 người Không quy định Không quy định < CDN$ 5 triệu Nhỏ < 100 người 5.

Canada Không quy định CDN$ 5 -20 Vừa < 500 người triệu 6. New Zealand Nhỏ và vừa < 50 người Không quy định Không quy định 7. Korea Nhỏ và vừa < 300 người Không quy định Không quy định 8. Taiwan Nhỏ và vừa < 200 người < NT$ 80 triệu < NT$ 100 triệu 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

NHÓM CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Không quy 1. Thailand Nhỏ và vừa < Baht 200 triệu Không quy định định - Đối với ngành 2. Malaysia 0-150 người Không quy định RM 0-25 triệu sản xuất 3. Philippine Nhỏ và vừa < 200 người Peso 1,5-60 triệu Không quy định Không quy 4.

Indonesia Nhỏ và vừa < US$ 1 triệu < US$ 5 triệu định 5.Brunei Nhỏ và vừa 1-100 người Không quy định Không quy định C. NHÓM CÁC NƯỚC KINH TẾ ĐANG CHUYỂN ĐỔI 1-249 người Nhỏ 1. Russia 250-999 Không quy định Không quy định Vừa người 50-100 người Nhỏ 2. China 101-500 Không quy định Không quy định Vừa người Nhỏ < 50 người 3.

Poland Không quy định Không quy định Vừa 51-200 người Siêu nhỏ 1-10 người 4. Hungary Nhỏ 11-50 người Không quy định Không quy định Vừa 51-250 người Nguồn: 1) Doanh nghiệp vừa và nhỏ, APEC, 1998; 2) Định nghĩa doanh nghiệp vừa và nhỏ, UN/ECE, 1999; 3) Tổng quan về doanh nghiệp vừa và nhỏ, OECD, 2000.3 cho thấy, hầu hết các quốc gia đều lấy tiêu chí số lao động bình quân làm cơ sở quan trọng để phân loại doanh nghiệp theo quy mô. Điều này là hợp lý hơn so với việc lựa chọn các tiêu chí khác như doanh thu, vốn. là các chỉ tiêu có thể lượng hóa được bằng giá trị tiền tệ.

Các tiêu chí như doanh thu, vốn tuy rất quan trọng nhưng thường xuyên chịu sự tác động bởi những biến đổi của thị trường, sự phát triển của nền kinh tế, tình trạng lạm phát. nên thiếu sự ổn định trong việc phân loại doanh nghiệp. Điều này giải thích tại sao tiêu chí số lao động bình quân được nhiều quốc gia lựa chọn, tiêu chí này thường có tính ổn định lâu dài về mặt 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thời gian, lại thể hiện được phần nào tính chất, đặc thù của ngành, lĩnh vực kinh doanh mà doanh nghiệp đang tham gia. Số liệu ở bảng 1.3 cũng cho thấy, đa số các quốc gia chỉ sử dụng 1 trong 3 tiêu thức đánh giá trên, đặc biệt là nhóm các nước kinh tế đang chuyển đổi.

Một số quốc gia khác sử dụng kết hợp 2 trong 3 tiêu thức nói trên. Một số ít quốc gia sử dụng kết hợp cả 3 tiêu thức số lao động, vốn và doanh thu. Ở Việt Nam, từ năm 1998 đến nay, Chính phủ đã đưa ra 3 khái niệm DNNVV: Quy định của Thủ tướng Chính phủ tại công văn số 681/CP-KTN ngày 20/6/1998 xác định DNNVV phụ thuộc vào vốn điều lệ và số lao động trong doanh nghiệp, theo đó DNNVV là doanh nghiệp có số công nhân dưới 200 người và số vốn kinh doanh dưới 5 tỷ đồng. Nghị định 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001 đưa ra khái niệm “DNNVV là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có số vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người.” Việc sử dụng một trong hai tiêu chí (vốn đăng ký và bình quân lao động) khiến cho việc xác định một doanh nghiệp có phải là DNNVV hay không đôi khi gặp khó khăn, đôi khi bỏ sót đối tượng của các chương trình trợ giúp, đôi khi có doanh nghiệp không thuộc diện đối tượng trợ giúp của chương trình lại vẫn được tham gia.

Hơn nữa, tiêu chí về số lao động bình quân trong năm là một tiêu chí có tính “động” rất lớn do hiện tượng lao động theo mùa vụ ở Việt Nam rất phổ biến và số lao động này thay đổi công việc thường xuyên nên càng gây khó khăn hơn trong việc xác định một doanh nghiệp có phải là DNNVV hay không. Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 định nghĩa DNNVV là cơ sở kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành 3 cấp siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của DN) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 DNNVV theo quy mô và khu vực ngành nghề DN siêu Quy mô DN nhỏ DN vừa nhỏ Số lao Tổng Số lao Tổng Số lao Khu vực động ng.vốn động ng. Nông, lâm ≤ 10 người ≤ 10 tỷ 10 đến 200 20 đến 100 200 đến nghiệp và thuỷ đồng người tỷ đồng 300 sản người II. Công ≤ 10 người ≤ 10 tỷ 10 đến 200 20 đến 100 200 đến nghiệp và xây đồng người tỷ đồng 300 dựng người III.

Thương ≤ 10 người ≤ 10 tỷ 10 đến 50 20 đến 50 50 đến 100 mại và dịch vụ đồng người tỷ đồng người Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Thủ tướng Chính phủ. Theo cách phân loại này, DNNVV ở nước ta chiếm hơn 90% trong tổng số các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Việc xác định DNNVV như trên là phù hợp với thực tế khách quan của nước ta với nguồn vốn có hạn, lao động dồi dào, đáp ứng được yêu cầu cấp bách của xã hội là đảm bảo công ăn việc làm, nâng cao mức sống của đại đa số nhân dân lao động và dần đưa nước ta thoát khỏi tình trạng nước nghèo. Việc đưa ra định nghĩa DNNVV có ý nghĩa lớn để xác định đúng đối tượng, từ đó giúp các nhà quản lý, hoạch định chính sách phù hợp với DNNVV là chủ thể kinh tế độc lập, có tư cách pháp nhân, thực hiện các hoạt động kinh doanh trên thị trường với mục đích khác nhau.

Đặc điểm của DNNVV DNNVV là doanh nghiệp có quy mô vốn nhỏ và hầu hết hoạt động trong các ngành thương mại, dịch vụ sử dụng nhiều lao động. Cũng như các loại hình doanh nghiệp khác, DNNVV có những đặc điểm nhất định trong quá trình hình thành và phát triển. Có thể nhận thấy DNNVV có một số đặc điểm sau: 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Về những điểm mạnh - DNNVV có tính năng động, linh hoạt, tự do sáng tạo trong kinh doanh. So với doanh nghiệp lớn, DNNVV năng động, linh hoạt hơn trước những thay đổi liên tục của thị trường.

DNNVV có khả năng chuyển hướng kinh doanh và chuyển đổi mặt hàng sản xuất nhanh hơn. - Vốn đầu tư ban đầu của DNNVV thấp, phần lớn được huy động từ gia đình, bạn bè, khả năng thu hồi vốn nhanh, tạo điều kiện tăng tốc độ vòng quay vốn. Ngoài ra, vốn tồn tại chủ yếu dưới dạng sản phẩm, hàng hoá, nguyên vật liệu, một phần là tiền và một phần rất nhỏ là tài sản cố định. Nguồn vốn nhỏ có thể giúp doanh nghiệp dễ chuyển đổi, cũng như ít bị ảnh hưởng lớn khi thị trường có biến động.

- DNNVV có nguồn nhân lực trẻ, năng động, chịu khó làm việc, học hỏi, có tinh thần doanh nghiệp cao. - Hệ thống tổ chức sản xuất và quản lý ở DNNVV gọn nhẹ linh hoạt, công tác quản lý, điều hành mang tính trực tiếp. Các quyết định được thực hiện nhanh, công tác giám sát được tiến hành chặt chẽ. Chính vì vậy tiết kiệm được chi phí quản lý doanh nghiệp, tận dụng được các cơ hội kinh doanh.