chương 1, tác giả đã tổng quan cơ sở lý luận về du lịch, tài nguyên du lịch. Trong phần cơ sở lý luận về tài nguyên du lịch tác giả đã tổng quan đặc điểm, phân loại và vai trò của tài nguyên du lịch đối với sự phát triển du lịch. Đây sẽ là cơ sở để tác giả triển khai nội dung của chương 2 gắn với hoạt động du lịch trên địa bàn thành phố Buôn Mê Thuật tỉnh Daklak. 16 CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TẠI BUÔN MÊ THUỘT – ĐĂK LĂK 2.
Tổng quan về Buôn Mê Thuột – Đăk Lăk 2. Vị trí địa lý – tên gọi Thành phố Buôn Ma Thuột nằm ở khu vực trung tâm của Tây Nguyên, độ cao 536 mét, cách Hà Nội khoảng 1300 km, cách Thành phố Hồ Chí Minh 350 km, cách Đà Nẵng khoảng 647 km, có vị trí địa lý: Phía đông giáp huyện Krông Pắc Phía đông nam giáp huyện Cư Kuin Phía tây giáp huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông Phía nam giáp huyện Krông Ana Phía bắc giáp các huyện Cư M'gar và Buôn Đôn. Thành phố Buôn Ma Thuột có diện tích 377,18 km², dân số năm 2019 là 375.590 người[3], mật độ dân số đạt 996 người/km². Thành phố Buôn Ma Thuột không chỉ là trung tâm Văn hóa, Kinh tế, Chính trị của tỉnh Đắk Lắk, mà còn là thành phố trung tâm cấp Vùng Tây Nguyên, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng của vùng và cả nước.
Tên gọi Buôn Ma Thuột được bắt nguồn từ tiếng Ê-đê: Buôn Ama Y Thuot (Buôn: làng, Ama: cha), gọi tắt là Buôn Ma Thuột, có nghĩa là làng của cha Thuột, tên vị tù trưởng có công lập ra buôn làng đầu tiên bên bờ suối Ea Tam. Buôn Ma Thuột là đầu mối huyết mạch giao thông tỏa ra các hướng, nối với thành phố Đà Lạt qua huyện Lăk bằng quốc lộ 27, nối liền với Khánh Hòa qua Ninh Hòa bằng quốc lộ 26, nối với TP.HCM bằng quốc lộ 14 qua Đăk Nông, Bình Phước, nối liền với Yok Đôn Buôn Đôn bằng tỉnh lộ số 1 và nối với Pleiku, Kontum bằng quốc lộ 14. Điều kiện tự nhiên : Thành phố Buôn Ma Thuột có diện tích tự nhiên là 37.718 ha chiếm khoảng 2,87% diện tích tự nhiên tỉnh Đắk Lắk. Ranh giới hành chính được xác định như sau: Phía Bắc giáp huyện Cư M’Gar; phía Nam giáp huyện Krông Ana, Cư Kuin; phía Đông giáp huyện Krông Pắk; phía Tây giáp huyện Buôn Đôn và Cư Jút (tỉnh Đắk Nông).
17 Địa hình Thành phố Buôn Ma Thuột nằm trong vùng cao nguyên phía Tây của dãy Trường Sơn, có độ cao trung bình 500 m so với mặt nước biển, địa hình dốc thoải 50 - 100 từ Đông sang Tây, chênh lệch về độ cao nhiều như vậy khiến cho hệ sinh thái động thực vật biến đổi phong phú. Quỹ đất tại thành phố Buôn Ma Thuột phần lớn đã được khai thác và đưa vào sản xuất trong nhiều năm nay với những thế mạnh chính về cây công nghiệp, đặc biệt cà phê Buôn Ma Thuột được đánh giá là ngon nhất Việt Nam Thành phố Buôn Ma Thuột bao gồm 13 phường và 8 xã. Khu trung tâm bao gồm các phường Tân Tiến, Thắng Lợi, Thống Nhất, Thành Công, Tân Lợi, Tự An, Tân Lập, Tân Thành. Khu cận trung tâm, gồm các phường: Khánh Xuân, Tân Hòa, Thành Nhất, Ea Tam, Tân An.
Khu ven nội, gồm các phường, xã: Cư Êbur, Hòa Thắng, Hòa Khánh, Hòa Thuận, Ea Tu, Ea Kao, Hòa Phú, Hòa Xuân. Khí hậu Loại hình khí hậu chủ yếu của TP Buôn Mê Thuột đó là kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa. Tuy nhiên, Buôn Mê Thuột cũng chịu ảnh hưởng lớn của tiểu vùng khí hậu cao nguyên ở phía Tây Trường Sơn. Vì vậy, khí hậu ở thành phố này có nhiều đặc điểm đặc thù riêng khác biệt.
Nói chung là Buôn Mê Thuột một năm có chia thành 2 mùa rõ rệt đó là: Mùa mưa: Vì chịu ảnh hưởng của khí hậu phía Tây Trường Sơn nên ở Buôn Mê Thuột thường có lượng mưa rất lớn, kéo dài đến 6 tháng - từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm. Khoảng thời gian này lượng mưa trung bình đã chiếm đến khoảng 87% lượng mưa của cả năm. Trong đó tháng 8 và tháng 9 là hai tháng có lượng mưa lớn nhất, đạt đến 300mm / tháng. Mùa còn lại trong năm là mùa khô.
Mùa khô ở Buôn Mê Thuột cũng kéo dài 6 tháng từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Khoảng thời gian này rất ít mưa. Lượng mưa trung bình chỉ chiếm khoảng 13% lượng mưa của cả năm. Nếu có mưa thì hầu như chỉ xuất hiện vào đầu và cuối mùa khô, cường độ mưa thấp chỉ dưới 10mm / tháng và chỉ mưa trong khoảng vài ngày lúc giao mùa.
Thời gian còn lại trong mùa khô hầu như không có mưa. Với những đặc điểm, điều kiện của khí hậu như trên thì mùa khô là mùa thuận lợi nhất để khai thác và phát triển du lịch. Thời điểm này được coi là giai đoạn cao 18 điểm du lịch ở Buôn Mê Thuột vì rơi vào giai đoạn thu đông (đặc biệt là tầm tháng 10 đến tháng 11) và TP Buôn Mê Thuột nói riêng hay cả vùng đất cao nguyên nói chung bước vào mùa vụ thu hoạch cà phê nên có rất nhiều các sản phẩm, dịch vụ du lịch liên quan đến cà phê. Với những đặc điểm của khí hậu như trên, thuận lợi để du lịch thành phố Buôn Ma Thuột khai thác thị trường du khách quốc tế (inbound).
Đây được xem là giai đoạn cao điểm vì rơi vào giai đoạn thu đông, đặc biệt là khoảng tháng 10 trở đi đến khoảng tháng 11 vùng đất cao nguyên bước vào mùa thu hoạch cà phê, tổ chức các dịch vụ du lịch liên quan đến cà phê. Sinh vật Thành phố Buôn Ma Thuột nằm trong lõi hệ thống vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, đây là lợi thế rất lớn trong khai thác và gia tăng sự đa dạng của sản phẩm du lịch. Mạng lưới khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia đặc hữu sau: Bảng 1: Tổng hợp các khu rừng đặc dụng và khu bảo tồn D.tích TT Danh mục Chức năng bảo tồn (1.000 ha) 1 Vườn quốc gia Yok Đôn 110,7 Hệ sinh thái rừng thưa Vườn quốc gia Chư Yang 2 59,5 Đa dạng sinh học Sin Khu bảo tồn thiên nhiên 3 20,4 Bảo tồn động thực vật Nam 4 Khu DTLSVHMT hồ Lăk 10,3 Môi trường cảnh quan 5 Khu Lâm viên Ea Kao 0,085 Môi trường cảnh quan Khu BTTN loài sinh cảnh 6 0,067 Bảo tồn thông nước thông nước 7 Khu BTTN Ea Sô 26,9 Bảo tồn động thực vật Tổng cộng (18,99% diện 228 tích tự nhiên toàn Tỉnh) (Theo cục kiểm lâm Đắk Lắk) 19 2. Điều kiện văn hóa – xã hội Buôn Ma Thuột từ thị xã nhỏ bé 1975 đã phát triển lên thành phố năm 1995 ( đô thị loại 3) và sau 10 năm xây dựng thành phố Buôn Ma Thuột được Thủ tướng Chính phủ công nhận là đô thị loại 2 (2005), hiện nay là đô thị loại 1 trực thuộc tỉnh Đắk Lắk.
Đầu mối giao thông quốc gia quan trọng Với vị trí đặc biệt, giao thông đối ngoại gắn kết Buôn Ma Thuột với các vùng phụ cận gồm có giao thông đường bộ và đường hàng không. Giao thông đường bộ: Gắn kết về phía Bắc thông qua quốc lộ 14 nối 2 tỉnh Tây Nguyên là Gia Lai và Kon Tum. Nối kết tiếp lên phía Bắc và vào hệ thống tuyến ngang ra các tỉnh duyên hải miền Trung. Gắn kết về phía Đông thông qua quốc lộ 26 nối tới Nha Trang - Khánh Hòa, đây là trung tâm du lịch biển quốc gia và là đầu mối giao thông biển quốc tế với cảng nước sâu khu kinh tế Vân Phong, được xem là 1 cửa ngõ biển quan trọng của Tây Nguyên.
Gắn kết về phía Đông Bắc thông qua quốc lộ 29 nối tới Phú Yên. Gắn kết về phía Đông Nam thông qua quốc lộ 27 tới Đà Lạt – Lâm Đồng, đây là đô thị du lịch Tây nguyên điển hình, là đô thị đối trọng hỗ trợ cho Buôn Ma Thuột phát triển. Gắn kết về phía Nam thông qua đoạn cuối quốc lộ 14 tới Đắk Nông, Bình Phước, Bình Dương và thành phố Hồ Chí Minh, đô thị trung tâm vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, là vùng kinh tế sôi động nhất của cả nước. Giao thông đường hàng không: Sân bay Buôn Ma Thuột là 1 trong 3 sân bay của toàn vùng Tây Nguyên.
Hiện là sân bay quân sự cấp 1 và sân bay dân sự quốc gia cấp 4C, được nâng cấp có khả năng đáp ứng 1 triệu khách/năm. Vị trí của sân bay nằm trên tuyến hàng không quan trọng nhất quốc gia nối giữa Hà Nội với thành phố Hồ Chí Minh, vị trí của sân bay thuận lợi gắn kết về đường hàng không với các trung tâm du lịch lớn của quốc gia như Đà Nẵng, Vinh, Thanh Hóa, Hải Phòng, Quảng Nam và ngược lại. Dân cư và văn hóa - Thành phố Buôn Ma Thuột được xem như là một Việt Nam thu nhỏ, trên địa bàn thành phố có 40 dân tộc trên tổng số 54 dân tộc anh em trên toàn quốc, trong đó dân tộc kinh chiếm khoảng 85% và 15% còn lại là người dân tộc khác. Trong nhóm 20 dân tộc bản địa, người Ê Đê chiếm số lượng lớn nhất, sau tới dân tộc Tày, Thái, Hoa, Gia Rai,… Các dân tộc bản địa ở thành phố Buôn Ma Thuột thờ thần linh, những vị thần được cho là bảo vệ họ.
Một bộ phận khác theo đạo Thiên Chúa, Tin lành, Phật giáo,… Sự có mặt của đông đảo người Kinh trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk và thành phố Buôn Ma Thuột góp phần tạo nên một bộ mặt văn hóa mới trong những nét văn hóa truyền thống, tuy nhiên do bị ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường, nền văn hóa hiện đại đã làm cho nét đặc trưng văn hóa nhà dài tại các buôn làng mai một dần. Lao động Do sự gia tăng về dân số đã kéo theo sự tăng nguồn lao động trong các ngành kinh tế. vấn đề giải quyết việc làm cho người lao động đang là một vấn đề lớn và cần chú trọng của thành phố Buôn Ma Thuột. Tổng lao động của Thành phố tham gia các ngành kinh tế chiếm khoảng 50% dân số toàn thành phố Buôn Ma Thuột, đây là chỉ số rất tích cực.
Cơ cấu lao động theo ngành kinh tế trong những năm gần đây thay đổi không đáng kể trong khi tăng trưởng kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ; giảm tỷ lệ nông lâm nghiệp. Tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ tăng nhẹ nhưng cơ cấu lao động chưa chuyển biến mạnh.