Luận văn thạc sĩ về quan hệ thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc tại Lạng Sơn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueb quan hệ thương mại qua biên giới giữa việt nam và trung quốc thực tế ở lạng sơn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Đào Thị Hồng Duyên
• Người hướng dẫn: TS. Lê Kim Sa
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế thế giới & Quan hệ kinh tế quốc tế
• Đề tài: Thương mại qua biên giới Việt Nam - Trung Quốc: Thực trạng và Giải pháp tại Lạng Sơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế đối ngoại
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THƯƠNG MẠI QUA BIÊN GIỚI
• 1.1. Khái niệm, đặc trưng và hình thức của quan hệ thương mại qua biên giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUAN HỆ THƯƠNG MẠI QUA BIÊN GIỚI VIỆT NAM VÀ TRUNG QUỐC – THỰC TẾ Ở LẠNG SƠN
• 2.1. Tổng quan về quan hệ thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc
• 2.2. Quy mô, tốc độ, kim ngạch
• 2.3. Cơ cấu trao đổi thương mại
• 2.4. Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc
• 2.5. Cơ cấu mặt hàng nhập khẩu của Việt Nam từ Trung Quốc
• 2.6. Thực trạng buôn lậu và đấu tranh chống buôn lậu hàng hóa qua biên giới Việt Trung
• 2.7. Chủ thể tham gia xuất nhập khẩu hàng hóa
• 2.8. Đánh giá chung về quan hệ hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam – Trung Quốc
• 2.9. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.10. Thực trạng quan hệ thương mại qua biên giới Việt Nam và Trung Quốc tại tỉnh Lạng Sơn
• 2.11. Hoạt động thương mại đường biên tại Lạng Sơn – Trung Quốc
• 2.12. Kim ngạch xuất nhập khẩu
• 2.13. Cơ cấu mặt hàng xuất nhập khẩu của tỉnh Lạng Sơn với Trung Quốc
• 2.14. Tình hình buôn lậu ở tỉnh Lạng Sơn
• 2.15. Nhận xét về thương mại qua biên giới giữa Lạng Sơn và Trung Quốc - Thách thức
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI QUA BIÊN GIỚI GIỮA VIỆT NAM VÀ TRUNG QUỐC NÓI CHUNG VÀ TỈNH LẠNG SƠN NÓI RIÊNG
• 3.1. Quan hệ thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc trong bối cảnh quốc tế mới
• 3.2. Những nhân tố thúc đẩy quan hệ thương mại qua biên giới
• 3.3. Những vấn đề tồn tại
• 3.4. Định hướng và triển vọng thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc – Thực tế ở Lạng Sơn
• 3.4.1. Định hướng về thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc
• 3.4.2. Triển vọng về thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc
• 3.4.3. Triển vọng kim ngạch xuất nhập khẩu hai nước đến năm 2015
• 3.4.4. Triển vọng mặt hàng xuất nhập khẩu giữa hai nước trong những năm tới
• 3.5. Giải pháp đẩy mạnh hoạt động thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc nói chung và tại tỉnh Lạng Sơn nói riêng
• 3.5.1. Giải pháp về phía nhà nước
• 3.5.2. Giải pháp về phía tỉnh Lạng Sơn
• 3.5.3. Giải pháp về phía doanh nghiệp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thương mại qua biên giới Việt Nam Trung Quốc

Thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc đã trở thành một phần quan trọng trong quan hệ kinh tế giữa hai nước. Từ khi bình thường hóa quan hệ vào năm 1991, hoạt động thương mại này đã không ngừng phát triển, góp phần thúc đẩy kinh tế của các tỉnh biên giới, đặc biệt là Lạng Sơn. Thương mại qua biên giới không chỉ đơn thuần là việc trao đổi hàng hóa mà còn là cầu nối văn hóa, xã hội giữa hai quốc gia. Sự phát triển này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo điều kiện cho sự giao lưu văn hóa và tăng cường tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

1.1. Khái niệm và đặc trưng của thương mại qua biên giới

Thương mại qua biên giới được hiểu là hoạt động trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia có chung đường biên giới. Đặc trưng của loại hình thương mại này là tính chất tiểu ngạch, diễn ra chủ yếu ở các khu vực biên giới. Hoạt động này không chỉ bao gồm xuất nhập khẩu hàng hóa mà còn bao gồm các dịch vụ và giao lưu văn hóa giữa cư dân biên giới.

1.2. Vai trò của thương mại qua biên giới đối với kinh tế Lạng Sơn

Thương mại qua biên giới đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế của tỉnh Lạng Sơn. Nó không chỉ tạo ra nguồn thu cho ngân sách địa phương mà còn góp phần cải thiện đời sống của người dân. Các hoạt động thương mại này giúp nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng và phát triển các ngành nghề dịch vụ tại khu vực biên giới.

II. Thực trạng thương mại qua biên giới Việt Nam Trung Quốc tại Lạng Sơn

Thực trạng thương mại qua biên giới tại Lạng Sơn cho thấy sự phát triển mạnh mẽ nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Lạng Sơn và Trung Quốc đã tăng trưởng đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, tình trạng buôn lậu và các vấn đề liên quan đến quản lý thương mại vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của hoạt động thương mại này.

2.1. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Lạng Sơn và Trung Quốc

Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Lạng Sơn và Trung Quốc đã có sự gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu từ Việt Nam sang Trung Quốc bao gồm nông sản, thủy sản và hàng tiêu dùng. Ngược lại, hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc chủ yếu là máy móc, thiết bị và hàng tiêu dùng.

2.2. Thách thức trong hoạt động thương mại qua biên giới

Mặc dù thương mại qua biên giới tại Lạng Sơn có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn gặp phải nhiều thách thức như tình trạng buôn lậu, quản lý hải quan chưa hiệu quả và sự cạnh tranh từ hàng hóa nhập khẩu. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững của thương mại qua biên giới.

III. Giải pháp thúc đẩy thương mại qua biên giới Việt Nam Trung Quốc tại Lạng Sơn

Để thúc đẩy thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc tại Lạng Sơn, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía chính quyền và doanh nghiệp. Các giải pháp này không chỉ nhằm tăng cường hoạt động xuất nhập khẩu mà còn đảm bảo an ninh biên giới và phát triển bền vững.

3.1. Giải pháp từ phía chính quyền địa phương

Chính quyền địa phương cần tăng cường quản lý hoạt động thương mại qua biên giới, cải thiện cơ sở hạ tầng và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Việc xây dựng các chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp tham gia vào hoạt động thương mại qua biên giới cũng là một giải pháp quan trọng.

3.2. Giải pháp từ phía doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện dịch vụ khách hàng. Việc hợp tác với các đối tác Trung Quốc cũng cần được thúc đẩy để mở rộng mạng lưới phân phối và gia tăng giá trị hàng hóa xuất khẩu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thương mại qua biên giới

Nghiên cứu về thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc tại Lạng Sơn đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các hoạt động thương mại không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Tuy nhiên, cần có những biện pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế hiện tại.

4.1. Kết quả đạt được từ hoạt động thương mại

Hoạt động thương mại qua biên giới đã mang lại nhiều lợi ích cho Lạng Sơn, bao gồm tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu, cải thiện đời sống người dân và phát triển cơ sở hạ tầng. Những kết quả này cho thấy tiềm năng lớn của thương mại qua biên giới trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ thực tiễn thương mại qua biên giới, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Việc xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan, từ chính quyền đến doanh nghiệp, là yếu tố quyết định cho sự thành công của hoạt động thương mại này.

V. Kết luận và triển vọng thương mại qua biên giới Việt Nam Trung Quốc

Thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc tại Lạng Sơn có nhiều triển vọng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp. Việc giải quyết các vấn đề hiện tại sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của thương mại qua biên giới.

5.1. Triển vọng phát triển thương mại trong tương lai

Triển vọng phát triển thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc là rất lớn. Với sự gia tăng nhu cầu hàng hóa và dịch vụ, hoạt động thương mại này sẽ tiếp tục đóng góp vào sự phát triển kinh tế của Lạng Sơn.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Để phát triển bền vững thương mại qua biên giới, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của hoạt động này. Việc bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh biên giới cũng cần được chú trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quan hệ thương mại qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc là một trong những trụ cột ngoại thương có tốc độ tăng trưởng ấn tượng nhất trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Sau khi hai nước bình thường hóa quan hệ ngoại giao vào năm 1991, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu song phương từ mức khởi điểm 37,7 triệu USD năm 1991 đã tăng vọt lên 21.350 triệu USD vào năm 2009, tức tăng hơn 566 lần qua gần hai thập kỷ. Nguồn thu từ thuế xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu biên giới phía Bắc luôn giữ vị trí huyết mạch, đóng góp bình quân 46,84% vào tổng thu ngân sách các địa phương vùng biên, cá biệt đạt đỉnh 55,06% vào năm 1994.

Tuy nhiên, mối quan hệ biên mậu này cũng bộc lộ nhiều bất cập mang tính cấu trúc: mức thâm hụt thương mại của Việt Nam gia tăng đột biến từ 211 triệu USD năm 2001 lên mức đỉnh điểm 12.600 triệu USD vào năm 2008, tình trạng buôn lậu phức tạp và sự phụ thuộc quá lớn vào các chính sách biên mậu đơn phương từ phía Trung Quốc. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thương mại biên giới, phân tích toàn diện thực trạng trao đổi hàng hóa giai đoạn 1991 - 2009, và đi sâu vào nghiên cứu điển hình tại địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp đồng bộ nhằm tối ưu hóa cán cân thương mại, giảm thiểu rủi ro pháp lý và kỹ thuật, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội cho các tỉnh miền núi phía Bắc trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết thương mại quốc tế từ cổ điển đến hiện đại để giải thích bản chất của hoạt động biên mậu:

• Lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith và Lợi thế so sánh của David Ricardo: Giải thích động lực phân công lao động quốc tế và chuyên môn hóa sản xuất giữa hai quốc gia liền kề có sự khác biệt về năng suất và chi phí cơ hội.
• Định lý Heckscher-Ohlin (H-O): Minh chứng cho xu hướng Việt Nam xuất khẩu các mặt hàng thâm dụng tài nguyên thiên nhiên và lao động dồi dào (nông sản, khoáng sản, cao su), trong khi nhập khẩu các mặt hàng thâm dụng vốn và công nghệ chế tạo từ Trung Quốc (máy móc, thiết bị, nguyên phụ liệu công nghiệp).
• Lý thuyết chu kỳ sống quốc tế của sản phẩm (Product Life Cycle) và Lý thuyết đầu tư quốc tế: Làm rõ cơ chế thâm nhập thị trường của hàng hóa tiêu dùng Trung Quốc vào Việt Nam nhằm kéo dài vòng đời sản phẩm khi thị trường nội địa của họ bước vào giai đoạn bão hòa.

Bên cạnh đó, luận văn làm rõ các khái niệm then chốt bao gồm: thương mại qua biên giới (Border Trade), thương mại tiểu ngạch (chợ biên giới), thương mại chính ngạch, khu kinh tế cửa khẩu và quy chế ưu đãi biên mậu theo quy định tại Điều XXIV của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT/WTO).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu khai thác nguồn dữ liệu thứ cấp định lượng chính thống từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, Bộ Công Thương, Cục Thống kê tỉnh Lạng Sơn, Hải quan tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc) và các báo cáo chuyên đề của Ngân hàng Thế giới (WB) trong giai đoạn 1991 - 2009.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Luận văn thu thập chuỗi dữ liệu chu kỳ 19 năm liên tục (1991 - 2009) với toàn bộ 12 nhóm mặt hàng xuất nhập khẩu chủ lực của hai nước. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để khảo sát thực địa tại 3 cặp cửa khẩu trọng điểm của tỉnh Lạng Sơn gồm: Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, Cửa khẩu quốc tế ga Đồng Đăng và Cửa khẩu Tân Thanh, kết hợp lấy ý kiến phỏng vấn sâu từ 50 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics, xuất nhập khẩu nông sản và khoáng sản.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Phương pháp thống kê mô tả kết hợp phân tích chuỗi thời gian (time-series analysis) và phương pháp tổng hợp, diễn dịch kinh tế vĩ mô được lựa chọn nhằm bóc tách chính xác xu hướng biến động kim ngạch, cơ cấu ngành hàng và mức độ thâm hụt thương mại qua từng giai đoạn chính sách cụ thể từ 1991 đến 2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Quy mô kim ngạch tăng trưởng vượt bậc nhưng đi kèm mất cân đối nghiêm trọng: Giai đoạn 1991 - 2000 ghi nhận sự tăng trưởng ổn định với mức tăng bình quân 37,60%/năm, trong đó Việt Nam duy trì xuất siêu nhẹ (đạt thặng dư 63,8 triệu USD năm 1992 và 151,5 triệu USD năm 1994). Tuy nhiên, từ năm 2001 đến 2009, xuất khẩu của Trung Quốc sang Việt Nam tăng vọt khiến thâm hụt thương mại của Việt Nam mở rộng nhanh chóng: từ 211 triệu USD năm 2001 lên 2.810 triệu USD năm 2005, 9.145 triệu USD năm 2007 và đạt 11.530 triệu USD vào năm 2009.
• Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu thô chiếm tỷ trọng áp đảo: Hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc chủ yếu là nguyên nhiên liệu thô và nông sản. Dầu thô từng chiếm tới 53,77% kim ngạch xuất khẩu năm 2004 với giá trị 1.160 triệu USD; than đá tăng từ 19 triệu USD năm 2001 lên 935,84 triệu USD năm 2009 (chiếm 9,93%); cao su đạt đỉnh 856,71 triệu USD năm 2009 (chiếm 9,10%). Ngược lại, nhóm hàng công nghiệp chế biến như dệt may chỉ chiếm 0,90% (46,16 triệu USD) và máy tính, linh kiện điện tử chỉ chiếm 5,83% (287,19 triệu USD) vào năm 2009.
• Tỷ trọng thương mại đường biên chuyển dịch về chất: Kim ngạch xuất nhập khẩu của các tỉnh biên giới phía Bắc chiếm 100% tổng kim ngạch hai nước năm 1991, đạt 86,92% năm 1996, và duy trì ổn định ở mức khoảng 32% - 35% trong giai đoạn 2006 - 2009. Lạng Sơn luôn giữ vai trò cửa ngõ huyết mạch với các mặt hàng nông sản và máy móc thiết bị phục vụ sản xuất trong nước.

Thảo luận kết quả

Thực trạng thâm hụt thương mại bắt nguồn từ sự chênh lệch lớn về trình độ công nghệ và năng lực cạnh tranh công nghiệp giữa hai nền kinh tế. Hàng hóa tư liệu sản xuất và máy móc từ Trung Quốc chiếm hơn 30% tổng giá trị nhập khẩu của Việt Nam do giá thành rẻ, phù hợp với trình độ sản xuất nội địa dù công nghệ chưa phải là tối tân.

Bên cạnh đó, chính sách "ưu đãi biên mậu nửa vời" của chính quyền tỉnh Quảng Tây (chỉ giảm 50% thuế nhập khẩu và VAT khi phía bạn thiếu hụt nguyên liệu như quặng, cao su và bãi bỏ ngay khi đủ nhu cầu) đã đẩy các doanh nghiệp Việt Nam vào thế bị động, chịu ép giá và rủi ro ùn ứ hàng hóa. Khi Trung Quốc gia nhập WTO và siết chặt kiểm dịch theo tiêu chuẩn quốc tế từ năm 2003 qua Tổng cục Kiểm nghiệm - Kiểm dịch, việc thiếu hụt hạ tầng bảo quản và quy chuẩn đóng gói đã gây tổn thất nặng nề cho các lô hàng nông thủy sản xuất khẩu của Việt Nam.

Để trực quan hóa các phát hiện trên, dữ liệu chuỗi thời gian 1991 - 2009 có thể được thể hiện qua biểu đồ cột kết hợp đường (Combo Chart) để so sánh tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu với đường biểu diễn mức độ gia tăng thâm hụt thương mại. Đồng thời, cơ cấu chuyển dịch mặt hàng xuất khẩu theo từng giai đoạn 5 năm nên được trình bày bằng biểu đồ thanh xếp chồng (Stacked Bar Chart) nhằm làm rõ sự suy giảm tỷ trọng của nhóm hàng nông sản chế biến sâu so với nhóm nguyên liệu thô.

Đề xuất và khuyến nghị

• Hoàn thiện chính sách vĩ mô và đàm phán thương mại song phương: Bộ Công Thương và các cơ quan ngoại giao cần chủ động đàm phán ký kết các hiệp định công nhận lẫn nhau về tiêu chuẩn chất lượng và kiểm dịch động thực vật (SPS); chuẩn hóa quy trình cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O mẫu E) điện tử nhằm cắt giảm thời gian thông quan xuống dưới 24 giờ cho các mặt hàng nông sản tươi sống.
• Đầu tư nâng cấp đồng bộ hạ tầng giao thông và dịch vụ logistics cửa khẩu: Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn cần bố trí nguồn vốn ngân sách và thu hút vốn FDI để mở rộng các tuyến giao thông trọng điểm như đoạn nối Quốc lộ 4A đến cửa khẩu Tân Thanh, nâng cấp tuyến đường Lộc Bình - Chi Ma dài 18km; hiện đại hóa năng lực liên vận đường sắt tuyến Hà Nội - Đồng Đăng - Bằng Tường nhằm tăng sản lượng vận tải hàng hóa đường sắt lên gấp 2 lần vào năm 2015; xây dựng hệ thống kho lạnh tiêu chuẩn tại cửa khẩu Tân Thanh và Hữu Nghị.
• Tái cơ cấu quy trình sản xuất và nâng cao năng lực doanh nghiệp xuất khẩu: Các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp xuất khẩu cần nhanh chóng chuyển đổi phương thức giao dịch từ tiểu ngạch sang hợp đồng ngoại thương chính ngạch; chủ động áp dụng quy trình đóng gói, ghi nhãn mác truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn của Bộ Thương mại Trung Quốc, phấn đấu giảm tỷ lệ rủi ro bị từ chối thông quan nông sản xuống dưới 3% mỗi năm.
• Tăng cường kiểm soát chống buôn lậu và gian lận thương mại: Ban Chỉ đạo 389 và Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn cần trang bị hệ thống soi chiếu container tự động, phối hợp liên ngành với Bộ đội Biên phòng tuần tra 24/7 tại các đường mòn lối mở biên giới; duy trì nguồn thu bền vững từ thuế xuất nhập khẩu vốn chiếm bình quân trên 45% tổng thu ngân sách địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách: Bộ Công Thương, Tổng cục Hải quan, Sở Công Thương và Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu các tỉnh phía Bắc có cơ sở dữ liệu thực chứng để xây dựng cơ chế quản lý biên mậu, quy hoạch hạ tầng kho bãi và thiết lập hàng rào kỹ thuật phòng vệ thương mại.
• Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp logistics: Các đơn vị kinh doanh nông sản, cao su, khoáng sản và phân phối máy móc nắm bắt được chu kỳ biến động chính sách của phía Trung Quốc, nhận diện rủi ro từ "ưu đãi nửa vời" để chuyển đổi hợp đồng xuất khẩu chính ngạch dài hạn.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Kinh tế: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Thương mại quốc tế và Quan hệ quốc tế có nguồn tài liệu học thuật giá trị, hệ thống hóa toàn diện cả lý luận và số liệu chuỗi thời gian về quan hệ kinh tế Việt - Trung.
• Các tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại: Các chi nhánh ngân hàng tại khu vực biên giới ứng dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các gói sản phẩm tài trợ thương mại, bảo lãnh thanh toán song phương bằng đồng Việt Nam (VND) và đồng Nhân dân tệ (NDT) an toàn, hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

• Thương mại qua biên giới có những hình thức giao dịch cơ bản nào?
  Thương mại qua biên giới gồm hai hình thức chính: thương mại tiểu ngạch do cư dân biên giới thực hiện trong phạm vi chợ biên giới theo định mức giá trị quy định (như định mức 3.000 NDT/người/ngày được miễn thuế) và trao đổi buôn bán hàng hóa giữa các doanh nghiệp địa phương qua các cặp cửa khẩu chính thức đã được chính phủ hai nước phê chuẩn.

• Nguyên nhân chính khiến Việt Nam nhập siêu lớn từ Trung Quốc sau năm 2001 là gì?
  Nguyên nhân chủ yếu do nhu cầu nhập khẩu tư liệu sản xuất (chiếm hơn 30% kim ngạch nhập khẩu), nguyên phụ liệu dệt may, da giày và máy móc phục vụ công nghiệp hóa trong nước tăng cao; trong khi hàng xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu là nông sản thô và khoáng sản có giá trị gia tăng thấp.

• Chính sách "ưu đãi biên mậu nửa vời" của tỉnh Quảng Tây gây thiệt hại gì cho doanh nghiệp Việt Nam?
  Chính quyền địa phương phía bạn chỉ thông báo miệng việc giảm 50% thuế VAT khi có nhu cầu thu hút nguyên liệu thô (như cao su, quặng) và lập tức dừng ưu đãi khi đã đủ lượng hàng, khiến doanh nghiệp Việt Nam bị động về nguồn cung, dễ bị ép giá và chịu thua lỗ nặng nề.

• Nguồn thu từ thuế xuất nhập khẩu qua biên giới có vai trò thế nào đối với các tỉnh miền núi phía Bắc?
  Nguồn thu thuế xuất nhập khẩu đóng góp bình quân 46,84% vào tổng thu ngân sách các tỉnh biên giới phía Bắc giai đoạn 1991 - 2009, giúp các địa phương như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai tự cân đối ngân sách và tái đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội.

• Việc Trung Quốc gia nhập WTO ảnh hưởng như thế nào đến xuất khẩu nông sản của Việt Nam qua cửa khẩu?
  Trung Quốc tăng cường áp dụng các rào cản kỹ thuật khắt khe về kiểm dịch thực vật, vệ sinh an toàn thực phẩm, bao bì nhãn mác và yêu cầu Giấy chứng nhận xuất xứ C/O mẫu E phải nộp ngay khi mở tờ khai, chấm dứt việc nợ chứng từ và gây khó khăn lớn cho nông sản Việt Nam chưa đạt chuẩn.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thương mại biên mậu, chỉ rõ tính chất đặc thù vừa hợp tác vừa cạnh tranh giữa hai quốc gia láng giềng.
• Phân tích bức tranh tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu bùng nổ từ 37,7 triệu USD (1991) lên 21.350 triệu USD (2009), đồng thời cảnh báo mức thâm hụt kỷ lục 12.600 triệu USD năm 2008.
• Nhận diện chính xác cơ cấu mặt hàng bất lợi của Việt Nam với trên 60% giá trị xuất khẩu phụ thuộc vào nguyên nhiên liệu thô và nông sản chưa qua chế biến sâu.
• Khẳng định vai trò chiến lược của địa bàn tỉnh Lạng Sơn và đề xuất giải pháp hiện đại hóa hạ tầng logistics, kho bãi cửa khẩu nhằm đón đầu lộ trình thực thi Hiệp định ACFTA giai đoạn 2010 - 2015.
• Đưa ra định hướng chiến lược giúp doanh nghiệp chuyển đổi từ thương mại tiểu ngạch nhiều rủi ro sang xuất khẩu chính ngạch bền vững; quý độc giả và các nhà nghiên cứu có thể tham khảo toàn văn luận văn để ứng dụng sâu hơn vào thực tiễn quản lý và hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu của buôn bán trao đổi quốc tế và là bộ phận quan trọng của hoạt động ngoại thương của mỗi nước. Thương mại qua biên giới bao gồm: Các hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa và các dịch vụ qua biên giới, trao đổi hàng hóa, dịch vụ của cư dân biên giới, 7 trao đổi hàng hóa, dịch vụ ở chợ biên giới, trao đổi hàng hóa, dịch vụ trong khu kinh tế cửa khẩu. Ở đây chỉ tập trung nghiên cứu về biên giới đất liền. Khu vực biên giới đất liền (khu vực biên giới) là bao gồm các xã, thị trấn có địa giới hành chính tiếp giáp với đường biên giới quốc gia trên đất liền với nước láng giềng (được quy định tại Nghị định 34/NĐ-CP ngày 18/8/2000 của Chính phủ về Quy chế khu vực biên giới đất liền).

Phát sinh và phát triển thương mại qua biên giới là hiện tượng tự nhiên của lịch sử, là hiện tượng khách quan, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của con người, con người vận dụng nó để sắp xếp tổ chức các hoạt động quan hệ thương mại qua biên giới nhằm phục vụ lợi ích chung của xã hội. Các hoạt động trao đổi hàng hóa và dịch vụ ở khu vực biên giới đều được hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước ban hành riêng cho hoạt động thương mại qua biên giới 1. Lý thuyết về thƣơng mại quốc tế * Lý thuyết cổ điển Chủ nghĩa trọng thương: Tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa trọng thương coi vàng và các kim loại quý là đại biểu cho sự giàu có của các quốc gia. Để có sự giàu có này các quốc gia phải tiến hành trao đổi với nhau các sản phẩm đặc thù của mình.

Lợi nhuận buôn bán là kết quả của sự trao đổi không ngang giá và lường gạt giữa các quốc gia. Lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith: Các quốc gia sẽ thu được lợi khi tham gia vào thương mại quốc tế dựa trên lợi thế tuyệt đối của quốc gia đó. Giả sử thế giới chỉ có hai quốc gia và mỗi quốc gia chỉ sản xuất hai mặt hàng giống nhau. Quốc gia thứ nhất có lợi tuyệt đối trong việc sản xuất hàng hoá X quốc gia thứ hai có lợi tuyệt đối trong việc sản xuất hàng hoá Y so sánh với quốc gia thứ nhất.

Nếu mỗi quốc gia tiến hành chuyên môn hoá trong việc sản xuất một mặt hàng mà họ có lợi thế tuyệt đối, sau đó trao đổi thì cả hai quốc gia cùng có lợi. 8 Lý thuyết về lợi thế tương đối của David Ricado: Nếu một quốc gia bất lợi trong việc sản xuất các mặt hàng thì có thể tham gia vào thương mại quốc tế nếu biết lựa chọn mặt hàng thích hợp có lợi thế so sánh. Lợi thế so sánh là lợi thế đạt được của một quốc gia nếu quốc gia đó chuyên môn hoá sản xuất và xuất khẩu những sản phẩm thể hiện mối tương quan thuận lợi hơn so với quốc gia khác về cùng mặt hàng đó và nhập khẩu những mặt hàng có tính chất ngược lại. Nếu quốc gia nào có hiệu quả thấp trong việc sản xuất tất cả các mặt hàng thì quốc gia đó sẽ chuyên môn hoá sản xuất và nhập khẩu các loại hàng hoá mà việc sản xuất ra chúng ít bất lợi nhất, nhập khẩu hàng hoá bất lợi nhất.