ĐẶT VẤN ĐỀ Trang thiết bị y tế là phƣơng tiện cần thiết cho ngƣời thầy thuốc chẩn đoán, theo dõi và điều trị bệnh một cách chính xác và hiệu quả. Sự phát triển nhảy vọt của khoa học công nghệ trên thế giới đã tạo ra những trang thiết bị y tế hiện đại, đa chủng loại, liên tục đƣợc cải tiến, hỗ trợ thiết thực cho việc chăm sóc sức khỏe con ngƣời[44]. Cùng với sự phát triển kinh tế xã hội của đất nƣớc, trong những năm gần đây ngành Y tế cũng đã có những bƣớc phát triển nhảy vọt về mặt công nghệ, các cơ sở khám chữa bệnh từ trung ƣơng tới địa phƣơng đã đƣợc trang bị các thiết bị hiện đại và cập nhật với nền Y tế trong khu vực[20]. Tuy nhiên trang thiết bị y tế hiện nay của các bệnh viện nhìn chung còn thiếu, chƣa đồng bộ.
Nhiều trang thiết bị y tế đang sử dụng tại các cơ sở y tế chƣa đƣợc định kỳ kiểm chuẩn, bảo dƣỡng và sửa chữa, không đủ nguồn vốn để đầu tƣ đổi mới. Trình độ của đội ngũ cán bộ chuyên môn y tế chƣa đủ để khai thác hết các tính năng kỹ thuật và công suất của trang thiết bị y tế hiện có. Năng lực của cán bộ kỹ thuật bảo trì, sửa chữa trang thiết bị y tế chƣa theo kịp những đổi mới về kỹ thuật và công nghệ[3]. Theo kết quả nghiên cứu của Nguyễn Thị Kim Chúc và cộng sự về thực trạng đầu tƣ TTBCĐ tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh năm 2004, cho thấy tỷ lệ máy cũ trên 10 năm còn khá cao: khoa Vi sinh (33,33%), khoa Giải phẫu bệnh (15,75%) và tỷ lệ TTBCĐ hỏng cần sửa chữa còn khá cao: khoa Chẩn đoán hình ảnh (18,88%), khoa Hóa sinh (21,16%) [19].
Nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Long năm 2006 cho thấy một số TTB ở một số bệnh viện còn đƣợc sử dụng hạn chế do trình độ chuyên môn, còn tỷ lệ nhất định TTB chất lƣợng kém, thiếu kinh phí cho bảo dƣỡng, sửa chữa, mua TTB phụ trợ và vật tƣ tiêu hao[37]. Bệnh viện đa khoa tỉnh Đồng Nai là bệnh viện hạng I, trực thuộc Sở Y tế Đồng Nai, với qui mô 1400 giƣờng bệnh. Số bệnh nhân đến khám và điều trị bệnh tại bệnh viện ngày càng tăng, năm 2015 bệnh viện đã tiếp nhận 950.688 lƣợt khám bệnh và 93.837 lƣợt bệnh nhân điều trị nội trú[2]. Tính đến năm 2015, tại Bệnh viện đa khoa Đồng Nai đã có hơn 500 chủng loại TTBYT, trong đó có khoảng 120 2 TTBCĐ, nhiều TTBYT có giá trị lớn, hiện đại và nhiều ứng dụng trong KCB cũng đã đƣợc đƣa vào sử dụng.
Câu hỏi đƣợc đặt ra ở đây là với số lƣợng các TTBCĐ hiện có, việc sử dụng TTBCĐ tại bệnh viện đƣợc thực hiện nhƣ thế nào? Những yếu tố nào đã ảnh hƣởng đến sử dụng TTBCĐ tại bệnh viện? Thực tế công tác tiến hành nghiên cứu đánh giá thực trạng sử dụng TTBCĐ chƣa đƣợc các cơ sở y tế đầu tƣ, hầu nhƣ có rất ít đề tài đề cập vấn đề này ở Việt Nam. Tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Đồng Nai cũng chƣa có nghiên cứu nào đƣợc thực hiện về lĩnh vực này. Để trả lời cho câu hỏi trên chúng tôi chọn đề tài: “Thực trạng và một số yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng trang thiết bị chẩn đoán tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Đồng Nai - năm 2016” làm nghiên cứu với hy vọng góp phần giúp cho Ban Giám đốc bệnh viện nâng cao hiệu quả sử dụng TTBCĐ tại đơn vị. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.
Mô tả thực trạng sử dụng trang thiết bị chẩn đoán tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Đồng Nai - năm 2016. Tìm hiểu một số yếu tố ảnh hƣởng đến sử dụng trang thiết bị chẩn đoán tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Đồng Nai - năm 2016. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái niệm về bệnh viện, chức năng và nhiệm vụ của bệnh viện 1.
Khái niệm về bệnh viện Bệnh viện là một bộ phận không thể tách rời của tổ chức xã hội - y tế, chức năng của nó là chăm sóc sức khỏe toàn diện cho nhân dân, cả phòng bệnh và chữa bệnh, dịch vụ ngoại trú của bệnh viện phải vƣơn tới gia đình và môi trƣờng cƣ trú. Bệnh viện còn là trung tâm đào tạo cán bộ y tế và nghiên cứu khoa học, nơi xúc tiến các hoạt động chăm sóc sức khỏe, và ở một mức độ nào đó là nơi trợ giúp cho các nghiên cứu y sinh học[8]. Bệnh viện là cơ sở chiếm phần lớn nguồn ngân sách của toàn ngành Y tế, chất lƣợng dịch vụ bệnh viện ảnh hƣởng trực tiếp đến tính mạng của ngƣời dân. Bệnh viện đƣơc xem là bộ mặt của ngành Y tế[21].
Chức năng và nhiệm vụ của bệnh viện Bệnh viện là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho ngƣời bệnh và có các nhiệm vụ sau: Cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh; Đào tạo cán bộ y tế; Nghiên cứu khoa học; Chỉ đạo tuyến dƣới về chuyên môn, kĩ thuật; Phòng bệnh; Hợp tác quốc tế; Quản lí kinh tế y tế[8]. Theo Thông tƣ số 23/2005/TT-BYT ngày 25/08/2005 của Bộ Y tế về hƣớng dẫn xếp hạng các đơn vị sự nghiệp y tế, thì các bệnh viện đƣợc xếp thành 5 hạng: hạng đặc biệt, hạng I, II, III và IV. Mục đích của việc xếp hạng bệnh viện là để hoàn chỉnh về tổ chức, nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật và chất lƣợng công tác, đầu tƣ phát triển các đơn vị sự nghiệp y tế trong từng giai đoạn thích hợp, phân tuyến chuyên môn kỹ thuật y tế, xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dƣỡng bố trí lao động và thực hiện các chế độ chính sách đối với cán bộ, viên chức trong ngành Y tế[12]. Khái niệm, phân loại, vai trò và vị trí của trang thiết bị y tế 1.
Khái niệm về trang thiết bị y tế Trang thiết bị y tế bao gồm các loại máy, thiết bị, dụng cụ, vật tƣ, phƣơng tiện vận chuyển chuyên dụng phục vụ cho công tác khám chữa bệnh, chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân[9],[16]. 5 - Theo Ủy ban tư vấn về tiêu chuẩn đo lường chất lượng ASEAN/nhóm công tác về sản phẩm trang thiết bị y tế (ACCSQ - MDPWG)[36] Trang thiết bị y tế là những dụng cụ, bộ dụng cụ, thiết bị máy móc, vật dụng, mô cấy, thuốc thử trong phòng thí nghiệm, phần mềm, nguyên vật liệu hay các vật phẩm tƣơng tự hoặc có liên quan khác đƣợc dùng trong ngành Y tế: + Chẩn đoán, phòng ngừa, theo dõi, điều trị hay làm nhẹ bệnh. + Chẩn đoán, theo dõi, điều trị, làm dịu hay phục hồi thƣơng tổn. + Kiểm tra, thay thế, điều chỉnh hoặc hỗ trợ công tác giải phẫu hay các quy trình sinh lý khác.
+ Hỗ trợ hoặc duy trì sự sống. + Kiểm soát sự thụ thai. + Khử trùng các thiết bị y tế. + Cung cấp thông tin cho mục đích chẩn đoán y học bằng phƣơng pháp thử nghiệm trên cơ thể con ngƣời.
- Theo Bộ Y tế Trang thiết bị y tế bao gồm các loại thiết bị, dụng cụ, vật tƣ y tế, phƣơng tiện vận chuyển chuyên dụng phục vụ cho hoạt động chăm sóc bảo vệ sức khỏe nhân dân. Đƣợc Bộ Y tế chia làm bốn nhóm trang thiết bị sau: + Thiết bị y tế: các loại máy, thiết bị hoặc hệ thống thiết bị đồng bộ phục vụ cho công tác chẩn đoán, điều trị, phục hồi chức năng, nghiên cứu khoa học và đào tạo trong lĩnh vực y tế. + Phƣơng tiện vận chuyển chuyên dụng bao gồm: phƣơng tiện chuyển thƣơng (xe ô tô cứu thƣơng, xuồng máy, ghe máy chuyển thƣơng), xe chuyên dụng lƣu động cho y tế (X quang lƣu động, xét nghiệm lƣu động, chuyên chở vắc xin…) + Dụng cụ vật tƣ y tế bao gồm: các loại dụng cụ, vật tƣ, hóa chất xét nghiệm đƣợc sử dụng cho công tác chuyên môn trong khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe. + Các loại vật tƣ, dụng cụ cấy ghép trong cơ thể gồm: xƣơng nhân tạo, vít cố định xƣơng, van tim, ốc tai điện tử, thủy tinh thể nhân tạo,… 6 Trang thiết bị y tế là một trong 3 nội dung cấu thành ngành Y tế: Thầy thuốc - Thuốc - Trang thiết bị y tế; 3 lĩnh vực này gắn kết với nhau, nếu thiếu một trong 3 lĩnh vực này thì ngành Y tế không hoạt động đƣợc[9].
Phân loại trang thiết bị y tế Dựa vào công dụng của TTB, ngày nay ngƣời ta có thể phân loại TTBYT bệnh viện ra 10 nhóm TTB chính nhƣ sau[9]: Bảng 1.Bảng phân loại trang thiết bị y tế bệnh viện STT TÊN NHÓM 1 Nhóm thiết bị chẩn đoán hình ảnh: máy chụp X quang các loại, máy cộng hƣởng từ, máy chụp cắt lớp điện toán, máy chụp mạch máu xóa nền, máy chụp cắt lớp Positron (PET/CT), máy siêu âm… 2 Thiết bị chẩn đoán điện tử sinh lý: máy điện tâm đồ, điện não đồ, điện cơ đồ, máy đo lƣu huyết não. 3 Thiết bị labo xét nghiệm: sắc ký khí, quang phổ kế, máy đếm tế bào… 4 Thiết bị cấp cứu hồi sức, gây mê, phòng mổ: máy thở, máy gây mê, máy theo dõi (monitoring), máy sốc tim, máy tạo nhịp tim, dao mổ điện… 5 Thiết bị vật lý trị liệu: máy điện phân, điện giao thoa, điều trị sóng ngắn, tia hồng ngoại, Laser trị liệu… 6 Thiết bị quang điện tử y tế nhƣ: Laser CO2, phân tích máu bằng Laser,… 7 Thiết bị đo và điều trị chuyên dùng nhƣ: máy đo chức năng hô hấp, máy đo thính giác, máy tán sỏi ngoài cơ thể, gia tốc điều trị ung thƣ, thiết bị cƣờng nhiệt, máy chạy thận nhân tạo… 8 Các thiết bị điện y tế phƣơng đông nhƣ: máy dò huyệt, máy châm cứu,… 9 Nhóm thiết bị y tế thông thƣờng dùng ở gia đình: huyết áp kế, nhiệt kế,… 10 Nhóm các thiết bị thông dụng phục vụ cho hoạt động của bệnh viện: thiết bị thanh tiệt trùng, máy giặt, xe ô tô cứu thƣơng,… Phân loại theo chuyên khoa: bao gồm thiết bị Chẩn đoán hình ảnh, Thăm dò chức năng, Hồi sức cấp cứu, Phòng mổ, thiết bị xét nghiệm (Hóa sinh, Huyết học, 7 Vi sinh), Giải phẫu bệnh, chuyên khoa Mắt, Răng hàm mặt, Tai mũi họng, Sản phụ khoa, Tim mạch… Phân loại theo nội dung chuyên môn của y học, ngày nay ngƣời ta có thể phân loại TTBYT thành 4 loại[9]. Bảng phân loại TTBYT theo nội dung chuyên môn STT TÊN NHÓM Thiết bị y tế: các loại máy, thiết bị hoặc hệ thống thiết bị đồng bộ phục vụ 1 cho công tác chẩn đoán, điều trị, phục hồi chức năng, nghiên cứu khoa học và đào tạo trong lĩnh vực y tế.