Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Ngọc Anh Tú (ngành Quản trị kinh doanh, chuyên ngành Quản trị Marketing, Trường Đại học Công nghệ TP. HCM - HUTECH) tiếp cận vấn đề quản trị nguồn nhân lực trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế và tham gia Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Theo lập luận của tác giả, bên cạnh nguồn lực tài chính, nguồn nhân lực giữ vai trò quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp; máy móc thiết bị hiện đại chỉ có thể phát huy tối đa công năng khi được vận hành bởi đội ngũ lao động có trình độ và kỹ năng phù hợp. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều doanh nghiệp Việt Nam cho thấy công tác tìm kiếm, khai thác và sử dụng lao động vẫn còn nhiều hạn chế. Do đó, hoạt động tuyển dụng nhân sự được xác định là khâu "đầu vào" mang tính then chốt, quyết định trực tiếp đến chất lượng đội ngũ lao động và hiệu quả hoạt động kinh doanh.
Từ những chuyển biến trong nhận thức cá nhân qua quá trình thực tập thực tế, tác giả đã lựa chọn nghiên cứu đề tài: "Thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Win Home". Mục đích nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:
- Phân tích thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Win Home trên cơ sở vận dụng lý thuyết quản trị nhân sự vào thực tiễn.
- Đánh giá những kết quả đạt được, đồng thời phát hiện các tồn tại và hạn chế trong quy trình tuyển dụng của doanh nghiệp.
- Đề xuất các giải pháp mang tính định hướng nhằm hoàn thiện quy trình tuyển dụng nguồn nhân lực tại công ty trong giai đoạn tiếp theo.
Về đối tượng nghiên cứu, đề tài tập trung vào quy trình tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Win Home. Về phạm vi nghiên cứu, không gian khảo sát được giới hạn tại Phòng Tổ chức nhân sự (Phòng Hành chánh - Nhân sự) của công ty. Về thời gian, dữ liệu hoạt động kinh doanh và số liệu tuyển dụng được thu thập, phân tích chủ yếu trong giai đoạn từ năm 2015 đến 6 tháng đầu năm 2017.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên các tài liệu học thuật chuyên ngành quản trị nhân lực, tiêu biểu là giáo trình Quản trị Nhân sự của ThS. TS. Nguyễn Ngọc Quân (NXB Lao động Xã hội, 2005) và giáo trình Quản trị nhân sự của tác giả Nguyễn Hữu Thân (NXB Lao động Xã hội, 2008). Trong công trình này, tuyển dụng nguồn nhân lực được hiểu là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn người lao động có năng lực phù hợp với các vị trí công việc cần tuyển; bao gồm hai tiểu quá trình thống nhất, không tách rời là tuyển mộ và tuyển chọn:
- Tuyển mộ: Là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động hiện có bên trong tổ chức. Tác giả phân tích cụ thể hai nguồn tuyển mộ (nguồn bên trong và nguồn bên ngoài), các phương pháp thu hút tương ứng, quy trình lập kế hoạch và các biện pháp thay thế tuyển mộ khi doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính (làm thêm giờ, hợp đồng thầu lại, nhờ giúp tạm thời, thuê lao động từ công ty cho thuê).
- Tuyển chọn: Là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa trên yêu cầu công việc (thông qua bản mô tả công việc và bản tiêu chuẩn công việc) nhằm chọn ra người phù hợp nhất. Tác giả hệ thống hóa quy trình tuyển chọn chuẩn hóa gồm 9 bước: tiếp đón ban đầu và phỏng vấn sơ bộ; sàng lọc qua đơn xin việc; trắc nghiệm nhân sự (thành tích, năng khiếu, tính cách, tính trung thực, y học); phỏng vấn tuyển chọn (theo mẫu, tình huống, mục tiêu, không hướng dẫn, căng thẳng, nhóm, hội đồng); khám sức khỏe và đánh giá thể lực; phỏng vấn bởi người lãnh đạo trực tiếp; thẩm tra thông tin; tham quan công việc; và ra quyết định tuyển dụng (ký kết hợp đồng lao động).
Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:
- Thu thập thông tin thứ cấp: Sử dụng các tài liệu nội bộ, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tài chính, biểu mẫu nhân sự do Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Win Home cung cấp, kết hợp giáo trình, sách chuyên khảo liên quan.
- Thu thập thông tin sơ cấp: Tiến hành quan sát thực tế, điều tra, phỏng vấn và trao đổi trực tiếp với nhân viên cùng Trưởng phòng Hành chánh - Nhân sự của công ty.
- Phương pháp xử lý và phân tích: Tác giả áp dụng phương pháp mô tả, phân tích thống kê, so sánh số liệu tuyệt đối và số liệu tương đối theo chuỗi thời gian, kết hợp phân tích quy trình để đối chiếu giữa lý luận quản trị và thực tiễn áp dụng tại doanh nghiệp.
Nguồn dữ liệu được trích xuất từ hai bộ phận chức năng chính của Win Home là Phòng Kế toán tổng hợp (dữ liệu doanh thu, chi phí, lợi nhuận) và Phòng Hành chánh - Nhân sự (số liệu thống kê nhân sự, kết quả tuyển dụng).
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác tuyển dụng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp
Chương 1 tập trung hệ thống hóa toàn diện các khái niệm, vai trò và quy trình của công tác tuyển dụng trong tổ chức. Về tuyển mộ, tác giả so sánh chi tiết ưu và nhược điểm của hai nguồn tuyển dụng:
- Nguồn nội bộ: Có ưu điểm là người lao động đã quen thuộc với văn hóa, quy trình, tiết kiệm thời gian làm quen và tạo động lực phấn đấu; tuy nhiên có thể gây ra hiện tượng chia bè phái, tâm lý chống đối từ những ứng viên không được thăng chức và hạn chế tiếp cận ý tưởng mới từ bên ngoài.
- Nguồn bên ngoài: Mang lại luồng sinh khí mới, kiến thức tiên tiến và hệ thống bài bản; song đòi hỏi thời gian hội nhập dài, tốn kém chi phí và có thể tạo tâm lý thất vọng cho nhân sự hiện tại khi cơ hội thăng tiến bị thu hẹp.
Tác giả cũng phân tích 4 giải pháp thay thế tuyển mộ (làm thêm giờ, hợp đồng thầu lại, nhờ giúp tạm thời, thuê lao động từ công ty cho thuê) gắn với các yêu cầu bắt buộc về tuân thủ pháp luật lao động, an toàn và chế độ bảo hiểm. Về tuyển chọn, tác giả phân tích bản chất của 9 bước tuyển chọn, nêu bật vai trò của các bài trắc nghiệm nhân sự (trắc nghiệm thành tích, trắc nghiệm năng khiếu - khả năng, trắc nghiệm tính cách - sở thích, trắc nghiệm tính trung thực và trắc nghiệm y học). Bên cạnh đó, các hình thức phỏng vấn (phỏng vấn theo mẫu, theo tình huống, theo mục tiêu, không có hướng dẫn, phỏng vấn căng thẳng, phỏng vấn nhóm, phỏng vấn hội đồng) được phân tích rõ về ưu điểm, hạn chế và điều kiện áp dụng nhằm hạn chế tính chủ quan của người đánh giá.
Chương 2: Thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Win Home
Chương 2 trình bày tổng quan về đơn vị thực tập và đi sâu phân tích thực trạng công tác tuyển dụng tại đây:
- Giới thiệu doanh nghiệp: Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Win Home (tên tiếng Anh: Win Home Development and Investment Company Limited) thành lập ngày 26/12/2015; Giấy phép kinh doanh - Mã số thuế: 0313 067 394; vốn điều lệ ghi nhận là 30.000 VNĐ; người đại diện pháp luật là ông Lê Quốc Toàn; trụ sở chính đặt tại 171 Đinh Bộ Lĩnh, Phường 26, Quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ bất động sản (tư vấn, môi giới mua bán, cho thuê văn phòng và nhà trọ, bảo dưỡng sửa chữa hệ thống tòa nhà, vệ sinh công nghiệp, thiết kế thi công cảnh quan); có quan hệ hợp tác với các đơn vị như HDBank, BIDV, Công ty TNHH Đại Phú Mỹ, Công ty Green Real.
- Cơ cấu tổ chức: Bộ máy quản lý gồm Ban Tổng Giám đốc, Ban Trợ lý - Thư ký, Ban Dự án, Phòng Marketing, Phòng Kinh doanh (gồm Giám đốc kinh doanh, Thư ký kinh doanh, hệ thống phòng kinh doanh, sàn giao dịch, đại lý và cộng tác viên), Phòng Kế toán tổng hợp và Phòng Nhân sự.
- Kết quả kinh doanh: Báo cáo giai đoạn 2015 đến 6 tháng đầu năm 2017 cho thấy: Doanh thu thuần bán hàng và cung cấp dịch vụ ghi nhận 7.665 VNĐ; giá vốn hàng bán 6.995 VNĐ; lợi nhuận gộp 1.670 VNĐ; doanh thu tài chính 14.943 VNĐ; chi phí tài chính 92.470 VNĐ; chi phí bán hàng 429.749 VNĐ; chi phí quản lý doanh nghiệp 579.127 VNĐ; tổng lợi nhuận kế toán trước thuế đạt 432.127 VNĐ; thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp (25%) là 108.282 VNĐ; lợi nhuận sau thuế đạt 324.845 VNĐ.
- Thực trạng nhân sự và hoạch định nhu cầu: Công ty quản lý hơn 700 nhân viên, chủ yếu là đội ngũ nhân viên kinh doanh bất động sản. Doanh nghiệp đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 30%/năm, do đó dự kiến tăng thêm 100 nhân viên. Kế hoạch ngắn hạn đặt ra mục tiêu tuyển bổ sung 20 nhân viên bán hàng thuộc Phòng Kinh doanh và 3 nhân viên Phòng Kế toán tổng hợp.
- Thực trạng nguồn tuyển dụng: Win Home áp dụng nguyên tắc ưu tiên tuyển dụng nguồn nội bộ trước khi tìm kiếm bên ngoài. Tuy nhiên, qua các năm, nguồn tuyển dụng bên ngoài vẫn chiếm đa số, đặc biệt là nguồn tuyển thông qua con em, người quen của cán bộ nhân viên trong công ty giới thiệu và ứng viên nộp hồ sơ tự nguyện qua thông báo.
- Tiêu chuẩn tuyển chọn:
- Độ tuổi: Lao động phổ thông (nhân viên kinh doanh, kinh doanh online, khai thác khách hàng) tuyển từ 18 đến 30 tuổi; nhân sự có kinh nghiệm và đã qua đào tạo ngành bất động sản tuyển từ 18 đến 35 tuổi; nhân viên bảo vệ tuyển từ 25 đến 35 tuổi.
- Trình độ: Lao động phổ thông yêu cầu từ 12/12 trở lên; nhân viên nghiệp vụ và chuyên môn yêu cầu trình độ trung cấp, cao đẳng, đại học; nhân viên bảo vệ yêu cầu văn hóa 12/12, có chứng chỉ vệ sĩ hoặc là công an, quân nhân xuất ngũ.
- Giới tính: Doanh nghiệp thực hiện tuyển dụng tự do, không phân biệt giới tính.
Chương 3: Giải pháp, kiến nghị hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự tại Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Win Home
Dựa trên mục lục và các định hướng nghiên cứu được tác giả trình bày, Chương 3 tập trung vào các nội dung sau:
- Định hướng phát triển chung: Kiện toàn tổ chức bộ máy, đa dạng hóa hình thức kinh doanh bất động sản, chuyên môn hóa sản xuất và phát triển dịch vụ tổng hợp; nâng cao năng lực quản lý toàn diện và xây dựng nền tảng tài chính lành mạnh.
- Kế hoạch quản trị nhân sự: Xác định con người là nhân tố quyết định thành công thương hiệu. Công ty định hướng tiếp tục tổ chức các khóa đào tạo định kỳ hằng năm cho toàn thể nhân viên; phối hợp với các trường đại học, cao đẳng đào tạo kỹ năng chuyên ngành kinh doanh bất động sản; gửi chuyên viên và cán bộ quản lý đi đào tạo ở nước ngoài; ban hành chính sách đãi ngộ thỏa đáng nhằm thu hút chuyên gia giỏi và cải thiện đời sống người lao động.
- Nhóm giải pháp hoàn thiện tuyển dụng: Tác giả đề xuất hoàn thiện quy trình tuyển mộ và tuyển chọn nhân sự tại Win Home, trong đó nhấn mạnh việc chuẩn hóa khâu dự báo nhu cầu nhân sự, mở rộng các kênh thông tin tuyển mộ bên ngoài và nâng cao tính khoa học trong các bước kiểm tra, phỏng vấn đánh giá ứng viên.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã tổng hợp và phản ánh cụ thể kết quả tuyển dụng nhân sự tại Win Home trong giai đoạn 3 năm qua các bảng số liệu chi tiết:
| Chỉ tiêu phân loại | Năm 2015 | Năm 2016 | Năm 2017 | Chênh lệch 2016/2015 | Chênh lệch 2017/2016 |
|---|---|---|---|---|---|
| Tổng số lao động tuyển dụng | 21 | 27 | 65 | +6 | +38 |
| 1. Theo nguồn tuyển dụng | |||||
| - Nguồn nội bộ | 3 | 6 | 4 | +3 (+100%) | -2 (-33,3%) |
| - Nguồn bên ngoài | 18 | 21 | 61 | +3 | +40 |
| 2. Theo tính chất lao động | |||||
| - Lao động trực tiếp | 17 (81,0%) | 22 (81,5%) | Chiếm đa số | +5 | Tăng mạnh |
| - Lao động gián tiếp | 4 (19,0%) | 5 (18,5%) | - | +1 | - |
| 3. Theo độ tuổi | |||||
| - Dưới 20 tuổi | 10 (47,6%) | - | - | - | - |
| 4. Theo giới tính | |||||
| - Nam | 17 (81,0%) | 22 (81,5%) | - | +5 | - |
| - Nữ | 4 (19,0%) | 5 (18,5%) | - | +1 | - |
| 5. Theo trình độ chuyên môn | |||||
| - Đại học và trên Đại học | 8 (30,0%) | 10 (37,0%) | 17 (26,2%) | +2 | +7 |
| - Lao động phổ thông | 2 (9,7%) | 6 | 10 | +4 (+300%) | +4 (+125%) |
Các kết quả rút ra từ công trình nghiên cứu:
- Về quy mô tuyển dụng: Số lượng nhân sự tuyển mới tăng liên tục qua các năm (từ 21 người năm 2015 lên 27 người năm 2016 và đạt 65 người năm 2017), phù hợp với tốc độ mở rộng hoạt động kinh doanh dịch vụ bất động sản của công ty.
- Về cơ cấu nhân sự: Đội ngũ lao động được tuyển dụng tập trung chủ yếu vào lực lượng lao động trực tiếp (chiếm trên 81% trong các năm 2015-2016), lao động có độ tuổi trẻ (dưới 20 tuổi chiếm 47,6% năm 2015) và tỷ lệ lao động nam giới chiếm ưu thế (trên 81%).
- Về nguồn tuyển: Mặc dù chủ trương ưu tiên nguồn nội bộ, công ty vẫn phụ thuộc phần lớn vào nguồn tuyển từ bên ngoài (chiếm tỷ trọng áp đảo, tăng vọt lên 61 người vào năm 2017), đặc biệt là kênh giới thiệu từ cán bộ công nhân viên.
Về đóng góp học thuật và thực tiễn, khóa luận đã hệ thống hóa các lý thuyết tuyển dụng nhân sự và áp dụng trực tiếp vào việc phân tích mô hình một doanh nghiệp dịch vụ bất động sản có tuổi đời non trẻ (thành lập từ cuối năm 2015). Đề tài phản ánh trung thực thực trạng công tác nhân sự, chỉ ra mối liên hệ giữa mục tiêu tăng trưởng kinh doanh (30%/năm) với áp lực mở rộng quy mô nhân sự tại Win Home.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện nghiên cứu thực tế:
- Phạm vi nghiên cứu dữ liệu hẹp, chỉ khảo sát tập trung tại Phòng Hành chánh - Nhân sự của Win Home; chưa khảo sát sâu ý kiến đánh giá trực tiếp từ các phòng ban chuyên môn khác như Phòng Kinh doanh hay Ban Dự án về chất lượng nhân sự sau tuyển dụng.
- Dữ liệu tài chính và nhân sự năm 2017 chỉ mới thu thập được số liệu trong 6 tháng đầu năm, chưa bao quát trọn vẹn cả niên độ tài chính. Các số liệu tài chính trong báo cáo nội bộ được trình bày ở mức đơn vị rút gọn theo biểu mẫu kế toán, chưa phản ánh đầy đủ tổng thể quy mô tài sản và dòng tiền của toàn công ty.
- Nghiên cứu chưa đề cập đến việc đánh giá chi phí tuyển dụng trên từng đầu ứng viên và tỷ lệ nghỉ việc (turnover rate) của nhân sự sau thời gian thử việc.
Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ đề tài bao gồm việc mở rộng phạm vi đánh giá hiệu quả tuyển dụng gắn liền với năng suất lao động thực tế, xây dựng hệ thống tiêu chí trắc nghiệm chuyên biệt cho nhân viên môi giới bất động sản và hoàn thiện các chính sách giữ chân nhân sự sau khi tuyển dụng thành công.
Giá trị tham khảo
Bản khóa luận mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng sau:
- Sinh viên các ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị Marketing và Quản trị nguồn nhân lực: Tài liệu cung cấp cấu trúc mẫu chuẩn mực cho một khóa luận tốt nghiệp định hướng nghiên cứu thực trạng và giải pháp tại doanh nghiệp; đặc biệt là cách phân loại các tiêu chuẩn tuyển chọn lao động theo tính chất công việc, độ tuổi, trình độ và giới tính.
- Các nhà nghiên cứu và người thực hiện đề tài tương tự: Khóa luận là nguồn tham khảo hữu ích về hệ thống hóa lý thuyết 9 bước trong quy trình tuyển chọn, 4 giải pháp thay thế tuyển mộ và việc đối chiếu lý luận với số liệu thống kê thực tế.
- Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bất động sản vừa và nhỏ: Cung cấp mô hình tổ chức bộ máy, chức năng nhiệm vụ của từng phòng ban trong công ty bất động sản (Ban Dự án, Marketing, Kinh doanh, Kế toán, Nhân sự) và phương thức xây dựng kế hoạch nhân sự đáp ứng mục tiêu tăng trưởng doanh số.
Câu hỏi thường gặp
1. Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Win Home áp dụng nguyên tắc ưu tiên nào trong việc tìm kiếm nguồn tuyển dụng? Theo văn bản, Win Home áp dụng nguyên tắc ưu tiên tuyển dụng nguồn nội bộ trước: công ty chỉ sử dụng các biện pháp quảng cáo tuyển dụng bên ngoài sau khi đã kiểm tra toàn bộ khả năng của các ứng viên nội bộ xem có đáp ứng vị trí còn trống hay không. Khi buộc phải tuyển từ bên ngoài, công ty ưu tiên tuyển con em, người quen do cán bộ công nhân viên trong đơn vị giới thiệu.
2. Tiêu chuẩn tuyển dụng về độ tuổi và trình độ học vấn đối với vị trí nhân viên bảo vệ tại Win Home được quy định như thế nào? Theo bản tiêu chuẩn tuyển dụng của công ty, đối với nhân viên bảo vệ, độ tuổi tuyển dụng quy định từ 25 đến 35 tuổi; trình độ văn hóa yêu cầu tốt nghiệp 12/12 trở lên và bắt buộc phải có chứng chỉ vệ sĩ hoặc là công an, quân nhân xuất ngũ.
3. Cơ cấu trình độ chuyên môn của nhân sự được tuyển dụng tại Win Home trong các năm 2015 - 2017 có đặc điểm gì nổi bật? Số liệu từ Bảng 2.4 cho thấy trình độ Đại học và trên Đại học chiếm 8 người (30,0%) năm 2015, tăng lên 10 người (37,0%) năm 2016 và 17 người (26,2%) năm 2017. Đồng thời, lực lượng lao động phổ thông được tuyển dụng có xu hướng gia tăng nhanh, từ 2 người (9,7%) năm 2015 lên 6 người năm 2016 và 10 người năm 2017.
4. Kế hoạch nhân sự ngắn hạn của Win Home đặt mục tiêu tuyển dụng bổ sung bao nhiêu chỉ tiêu và cho những vị trí nào? Để đáp ứng chỉ tiêu tăng trưởng bình quân 30%/năm và phục vụ kế hoạch mở rộng, Win Home dự kiến tăng thêm 100 nhân viên trong tương lai; trong đó kế hoạch trước mắt là tuyển mới 20 nhân viên bán hàng trực thuộc Phòng Kinh doanh và 3 nhân viên Phòng Kế toán tổng hợp.
5. Lĩnh vực hoạt động kinh doanh cụ thể và các đối tác liên kết chính của Win Home gồm những đơn vị nào? Công ty hoạt động trong các lĩnh vực: tư vấn bất động sản, môi giới mua bán, cho thuê bất động sản (văn phòng, nhà trọ), sửa chữa - bảo trì - bảo dưỡng hệ thống tòa nhà và dân dụng, vệ sinh công nghiệp, thiết kế thi công cảnh quan. Các đối tác liên kết gồm: Ngân hàng TMCP Phát triển TPHCM (HDBank), Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Công ty TNHH Đại Phú Mỹ và Công ty Green Real.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Ngọc Anh Tú đã phản ánh bức tranh thực tế về công tác tuyển dụng nhân lực tại Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Win Home trong giai đoạn 2015 - 2017. Bằng phương pháp mô tả, thống kê và phân tích tài liệu nội bộ, công trình đã làm rõ đặc điểm tuyển dụng của một doanh nghiệp dịch vụ bất động sản với lực lượng lao động trực tiếp trẻ tuổi chiếm tỷ trọng chủ đạo. Các phân tích về ưu, nhược điểm trong quy trình tuyển chọn cùng những định hướng nhân sự gắn liền với mục tiêu tăng trưởng 30%/năm tạo cơ sở thực tiễn cho việc hoàn thiện công tác quản trị nguồn nhân lực tại đơn vị.