Nghiên cứu thực trạng nợ công Việt Nam giai đoạn 2010 – 2020 và một số giải pháp

Báo cáo NCKH thực trạng nợ công Việt Nam giai đoạn 2010 - 2020 - Học viện Chính sách và Phát triển

• Tác giả: Lê Thị Kim Oanh
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Tuấn Phong
• Trường học: Học viện Chính sách và Phát triển
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng nợ công Việt Nam giai đoạn 2010 – 2020 và một số giải pháp
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu Khoa Học: Thực Trạng Nợ Công Việt Nam Giai Đoạn 2010 – 2020 Và Giải Pháp Quản Lý Đến Năm 2030

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu "Nghiên cứu thực trạng nợ công Việt Nam giai đoạn 2010 – 2020 và một số giải pháp" tập trung giải quyết ba câu hỏi trọng tâm: Bản chất và tác động đa chiều của nợ công đối với tăng trưởng kinh tế là gì? Thực trạng quy mô, cơ cấu và tính bền vững của nợ công Việt Nam diễn biến như thế nào trong thập niên 2010 – 2020? Những định hướng chính sách nào cần thiết để tối ưu hóa quản lý nợ công đến năm 2030?

Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa từ Bộ Tài chính, Tổng cục Thống kê, WB và IMF, nghiên cứu đã phác họa bức tranh toàn cảnh về chu kỳ nợ công tại Việt Nam. Kết quả chỉ ra rằng giai đoạn 2010 – 2015 chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của nợ công (đạt đỉnh 63,7% GDP năm 2016, tiệm cận ngưỡng trần 65%), chủ yếu do áp lực từ các gói kích cầu và đầu tư dàn trải. Tuy nhiên, giai đoạn 2016 – 2020 đã ghi nhận nỗ lực tái cơ cấu tích cực: tỷ lệ nợ công trên GDP giảm dần về mức an toàn (dưới 40% giai đoạn 2021 – 2023), chuyển dịch cơ cấu rõ nét từ vay nợ nước ngoài sang nợ trong nước (chiếm hơn 70%).

Nghiên cứu mang lại hàm ý sâu sắc: duy trì kỷ luật tài khóa, nâng cao chất lượng đầu tư công và mở rộng phạm vi thống kê nợ theo chuẩn mực quốc tế là chìa khóa then chốt để đảm bảo an ninh tài chính quốc gia.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Thực trạng tri thức hiện tại

Trong kinh tế học vĩ mô, nợ công được xem là "con dao hai lưỡi". Theo trường phái Keynes, nợ công là đòn bẩy bù đắp thâm hụt ngân sách, huy động nguồn lực nhàn rỗi để tài trợ cơ sở hạ tầng và kích thích tăng trưởng. Ngược lại, lý thuyết cân bằng Barro-Ricardo và các mô hình tăng trưởng nội sinh cảnh báo nguy cơ suy giảm tích lũy tư nhân, lấn át đầu tư (crowding-out effect), gia tăng áp lực lạm phát và đe dọa an ninh tài chính quốc gia khi nợ vượt ngưỡng an toàn.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Tại Việt Nam, phần lớn các công trình trước đây chỉ tiếp cận nợ công theo phạm vi quy định của Luật Quản lý nợ công (vốn hẹp hơn chuẩn mực quốc tế của IMF/WB khi chưa bao quát đầy đủ nghĩa vụ nợ ngầm định hoặc nợ từ khối doanh nghiệp nhà nước). Hơn nữa, việc đánh giá tính bền vững nợ công sau khi Việt Nam tốt nghiệp quy chế nhận vốn vay ưu đãi ODA và chuyển sang vay thương mại đòi hỏi một hệ thống phân tích cập nhật và đa chiều hơn.

Tính cấp thiết và tác động thực tiễn

Thập niên 2010 – 2020 là giai đoạn bản lề của tài khóa Việt Nam với hai nửa đối lập: nửa đầu tăng trưởng nóng đi kèm nợ phình to, nửa sau tái thiết lập kỷ luật tài chính. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động phức tạp, lãi suất neo cao và thị trường tài chính thắt chặt, nghiên cứu cung cấp cơ sở học thuật và thực tiễn vững chắc giúp các nhà hoạch định chính sách điều hành nợ công an toàn, chủ động ứng phó với các cú sốc vĩ mô đến năm 2030.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp giữa khảo sát hệ thống lý thuyết (Theoretical Review) và phân tích thực nghiệm định lượng mô tả (Empirical Descriptive Analysis). Khung phân tích dựa trên phương pháp đánh giá tính bền vững nợ công (DSA) và khung nợ bền vững (DSF) do IMF và World Bank thiết lập, đối chiếu với các quy chuẩn pháp lý của Việt Nam.

Phương pháp thu thập dữ liệu (Data Collection)

Dữ liệu nghiên cứu là dữ liệu chuỗi thời gian (time-series data) thứ cấp trong giai đoạn 2010 – 2020 (có cập nhật mở rộng đến năm 2023), được tổng hợp từ các nguồn cơ quan quản lý và định chế tài chính:

• Nguồn trong nước: Báo cáo tổng kết ngân sách của Bộ Tài chính, Niên giám thống kê của Tổng cục Thống kê (GSO), các văn bản chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).
• Nguồn quốc tế: Cơ sở dữ liệu World Development Indicators (WDI) của Ngân hàng Thế giới, Báo cáo giám sát tài khóa của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), dữ liệu từ UNCTAD và ADB.

Kỹ thuật phân tích dữ liệu (Analysis Techniques)

1. Phương pháp thống kê mô tả (Descriptive Statistics): Tính toán quy mô nợ công, tỷ lệ nợ công/GDP, nợ bình quân đầu người, tốc độ tăng trưởng nợ ($DEBT_GR$) và tốc độ tăng chi tiêu ($EXP_GR$).
2. Phương pháp phân tích cơ cấu: Tách lớp danh mục nợ theo nguồn gốc (nợ trong nước vs. nợ nước ngoài), theo chủ thể vay (nợ Chính phủ, nợ bảo lãnh, nợ chính quyền địa phương) và theo công cụ nợ.
3. Phân tích so sánh đối chiếu: Đánh giá các chỉ tiêu nợ của Việt Nam với các ngưỡng an toàn quốc tế và trần nợ do Quốc hội quy định.

Tính hợp lệ và độ tin cậy (Validity & Reliability)

Các dữ liệu thu thập đều đã được công bố chính thức, có khả năng truy xuất và kiểm chứng độc lập. Nghiên cứu thực hiện đối chiếu chéo giữa số liệu hạch toán trong nước và dữ liệu đánh giá quốc tế nhằm hạn chế tối đa độ lệch chuẩn và đảm bảo tính khách quan của kết luận nghiên cứu.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu đã làm rõ 4 phát hiện quan trọng phản ánh toàn diện thực trạng nợ công Việt Nam giai đoạn 2010 – 2020:

1. Sự đảo chiều của chu kỳ nợ công

• Giai đoạn 2010 – 2015: Nợ công tăng nhanh với tốc độ bình quân trên 15%/năm do hệ quả của các gói kích cầu sau khủng hoảng tài chính 2008 và tình trạng đầu tư công dàn trải. Tỷ lệ nợ công/GDP leo thang từ 51,7% (2010) lên đỉnh điểm 63,7% (2016), tiến sát mức trần 65% mà Quốc hội đặt ra.
• Giai đoạn 2016 – 2020: Nhờ siết chặt kỷ luật tài khóa và thực hiện Nghị quyết 07-NQ/TW về tái cơ cấu ngân sách nhà nước, tỷ lệ nợ công/GDP giảm liên tục xuống mức khoảng 55,3% (2020) và duy trì quanh mức 39 – 40% GDP vào năm 2023.

2. Bước chuyển biến tích cực trong cơ cấu nợ

Nghiên cứu ghi nhận sự chuyển dịch căn bản về cấu trúc danh mục nợ vay:

• Giảm dần sự phụ thuộc vào nợ vay nước ngoài (vốn tiềm ẩn rủi ro tỷ giá khi các đồng tiền chủ chốt biến động).
• Tăng mạnh tỷ trọng nợ trong nước: Đến cuối năm 2023, nợ trong nước chiếm tới 73% tổng dư nợ Chính phủ (tăng từ mức 67% năm 2021). Công cụ huy động chủ đạo là Trái phiếu Chính phủ kỳ hạn dài (kỳ hạn phát hành bình quân trên 12 – 13 năm), giúp giảm áp lực đảo nợ trong ngắn hạn.

3. Gia tăng áp lực trả nợ trực tiếp

Mặc dù quy mô tổng thể giảm so với GDP, chỉ tiêu nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với tổng thu ngân sách nhà nước có xu hướng tăng và tiệm cận ngưỡng cảnh báo (dao động ở mức 20% – 21% vào giai đoạn 2021 – 2023). Điều này cho thấy áp lực dòng tiền chi trả nợ gốc và lãi hàng năm vẫn là thách thức lớn đối với cân đối ngân sách.

4. Rủi ro tiềm ẩn từ nợ bảo lãnh và nợ cấp địa phương

Nợ được Chính phủ bảo lãnh và nợ của các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) từng là mắt xích rủi ro lớn trong giai đoạn 2010 – 2015 do các dự án chậm tiến độ, đội vốn. Mặc dù đã có kiểm soát chặt chẽ hơn trong giai đoạn sau (nợ bảo lãnh giảm từ 38,6% năm 2021 xuống 29,3% năm 2023 trong cơ cấu nợ nước ngoài), nguy cơ chuyển hóa nghĩa vụ nợ dự phòng thành nợ trực tiếp vẫn cần được theo dõi sát sao.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận: Làm sáng tỏ các góc nhìn kinh tế học kinh điển và hiện đại về nợ công; chỉ ra rằng nợ công chỉ phát huy tác dụng tích cực khi chi phí lãi vay bình quân thấp hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế danh nghĩa.
• Phân định rõ ranh giới phương pháp luận: Phân tích sự khác biệt giữa chuẩn mực hạch toán tài chính công quốc tế (5 cấp độ khu vực công của IMF) và quy định pháp lý tại Việt Nam, từ đó cung cấp khung đánh giá đa chiều hơn về rủi ro tài khóa.

Đóng góp về mặt thực tiễn và chính sách

• Hoàn thiện thể chế quản lý: Đề xuất lộ trình sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý nợ công theo hướng mở rộng phạm vi điều chỉnh, tiệm cận thông lệ quốc tế.
• Mô hình cơ quan quản lý chuyên trách (DMO): Kiến nghị nghiên cứu thành lập cơ quan quản lý nợ công tập trung nhằm khắc phục tình trạng phân tán chức năng giữa Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch & Đầu tư và Ngân hàng Nhà nước.
• Định hình chiến lược tài khóa đến 2030: Đưa ra các khuyến nghị cụ thể về việc duy trì tỷ lệ bội chi ngân sách dưới 3% GDP, phát triển thị trường trái phiếu thứ cấp và kiểm soát chặt các khoản vay bảo lãnh chính phủ.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học này mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý: Cán bộ công tác tại Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội có thêm luận cứ thực tiễn để xây dựng hạn mức vay nợ trung hạn và kế hoạch vay trả nợ công 5 năm.
• Giới học thuật và nghiên cứu kinh tế: Giảng viên, nghiên cứu viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Kinh tế học, Tài chính công, Ngân hàng có tài liệu tham khảo hệ thống về chuỗi số liệu tài khóa 2010 – 2020.
• Chuyên gia tài chính và nhà đầu tư: Các chuyên gia phân tích vĩ mô tại các quỹ đầu tư, công ty chứng khoán, tổ chức xếp hạng tín nhiệm (Moody's, S&P, Fitch) có thêm góc nhìn chi tiết về cơ cấu rủi ro nợ công và độ an toàn tài khóa của Việt Nam.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Phát hiện cốt lõi là sự chuyển dịch thành công trong cơ cấu nợ công của Việt Nam từ nợ nước ngoài sang nợ trong nước (chiếm 73% năm 2023), giúp giảm thiểu rủi ro tỷ giá vĩ mô, đồng thời tỷ lệ nợ công/GDP đã được kéo giảm bền vững từ đỉnh 63,7% (2016) xuống dưới 40% (2023).

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì khác biệt?

Nghiên cứu kết hợp giữa khung đánh giá nợ bền vững DSF của IMF/WB với các số liệu thực tế theo Luật Quản lý nợ công Việt Nam, phân tích nợ công đa tầng qua 5 cấp độ khu vực công thay vì chỉ nhìn vào một chỉ số nợ/GDP đơn lẻ.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho các nước khác không?

Có thể khái quát hóa cho các nền kinh tế thị trường mới nổi (EMEs) và các quốc gia đang phát triển có thu nhập trung bình thấp đang trong quá trình chuyển dịch từ nguồn vốn vay ODA ưu đãi sang vay thương mại quốc tế.

4. Hướng mở rộng tiếp theo của đề tài này là gì?

Đề tài có thể mở rộng bằng việc ứng dụng các mô hình kinh tế lượng phi tuyến (Threshold Regression hoặc Panel VAR) để ước lượng chính xác ngưỡng nợ công tối ưu cho Việt Nam trong bối cảnh chịu tác động của chuyển đổi số và tài chính xanh.

5. Ứng dụng thực tế tức thì của nghiên cứu là gì?

Cung cấp bộ chỉ tiêu giám sát rủi ro thanh khoản nợ công và đề xuất giải pháp phát triển thị trường trái phiếu chính phủ trong nước nhằm đa dạng hóa kênh huy động vốn cho đầu tư hạ tầng.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học "Nghiên cứu thực trạng nợ công Việt Nam giai đoạn 2010 – 2020 và một số giải pháp" đã phản ánh trung thực, toàn diện bức tranh nợ công Việt Nam trong một thập niên biến động. Nghiên cứu khẳng định nợ công là công cụ tài khóa không thể thiếu cho phát triển hạ tầng, nhưng sự an toàn dài hạn phụ thuộc hoàn toàn vào hiệu quả sử dụng vốn và kỷ luật ngân sách.

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế bền vững đến năm 2030, việc tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, xây dựng cơ quan quản lý nợ công chuyên nghiệp (DMO) và kiểm soát chặt chẽ nghĩa vụ trả nợ là đòi hỏi mang tính chiến lược. Các cơ quan quản lý và giới nghiên cứu cần tiếp tục phối hợp để cập nhật các mô hình lượng hóa rủi ro nợ công trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NỢ CÔNG 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến nợ công Nợ công là một trong những vấn đề, đề tài quan trọng trong nền kinh tế, nhất là các nước đang phát triển, đặc biệt là Việt Nam. Theo như nhiều nghiên cứu về nợ công và các giáo trình kinh tế học, chẳng hạn như giáo trình Nguyên lý kinh tế của Mankiw (2015). Nợ công bắt nguồn từ sự mất cân bằng thu - chi của NSNN.

Khi các khoản chi ngân sách lớn hơn số thuế, phí, lệ phí thu được, nhà nước phải đi vay trong và ngoài nước để trang trải thâm hụt ngân sách. Các khoản vay này sẽ phải được hoàn trả cả gốc và lãi khi đến hạn. Tại mỗi thời điểm, tổng giá trị luỹ kế cả gốc và lãi chưa hoàn trả của các khoản vay sẽ cấu thành tổng quy mô nợ công, còn được gọi là nợ CP, nợ nhà nước, hay nợ chủ quyền. Hay theo PGS.TS Nguyễn Trọng Tài, tình trạng nợ công diễn ra phổ biến ở hầu hết các quốc gia, đặc biệt là với quốc gia đang phát triển, do lượng chi tiêu chính phủ vượt quá so với nguồn thu từ thuế, lệ phí thu được trong nền kinh tế.

Và vấn đề nợ công trở thành một trong những vấn đề, hiện tượng bình thường của nền kinh tế nếu như nó luôn nằm trong “ngưỡng” an toàn theo quy định. Song, ngược lại, nếu nó không được kiểm soát một cách có hiệu quả thì đây sẽ trở thành một vấn đế đáng lo ngại, khiến cho nhiều quốc gia kể cả Việt Nam gắp nhiều khó khăn, gây 5 không ổn định trên thị trường tài chính và làm mất an toàn trong nền kinh tế vĩ mô. Tuy nợ công đã xuất hiện từ rất lâu nhưng đến nay, qua nhiều nghiên cứu xung quanh về khái niệm và bản chất của nợ công vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau chưa được thống nhất. Với mỗi một quốc gia và các tổ chức khác nhau lại đưa ra những quan điểm, những khái niệm khác nhau về nợ công tùy thuộc vào việc họ nghiên cứu với mục đích gì và việc quản lí nợ công thực tế ra sao của các quốc gia, tổ chức đó.

Theo định nghĩa của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) một cách đầy đủ và chi tiết nhất, “nợ công” được định nghĩa là toàn bộ nghĩa vụ trả nợ của khu vực công, bao gồm nghĩa vụ trả nợ của khu vực chính phủ và của khu vực các tổ chức công. Khu vực chính phủ bao gồm chính phủ trung ương, các cấp chính quyền địa phương. Các tổ chức công bao gồm các tổ chức công phi tài chính, các tổ chức tài chính công, ngân hàng trung ương…và các tổ chức tài chính công khác. Theo như quan điểm của IMF, phạm vi của nợ công không chỉ bao gồm nợ của chính phủ mà còn bao gồm các khoản nợ chính phủ kiểm soát hay các khoản nợ chính phủ chịu trách nhiệm liên đới.

Theo Luật Quản lý nợ công của Việt Nam năm 1999, nợ công bao gồm: nợ chính phủ, nợ được Chính phủ bảo lãnh và nợ chính quyền địa phương. Theo như nhận định của Bộ Tài chính, cơ cấu nợ công của Chính phủ tính đến cuối năm 2023 như sau: Nợ công khoảng 4 triệu tỷ đồng, khoảng 39-40% GDP, giảm từ mức 42,7% GDP năm 2021. Cụ thể, nợ Chính phủ khoảng 3,7 triệu tỷ đồng, khoảng 36-37% GDP, giảm từ mức 38,7% GDP năm 2021. Về cơ cấu nợ của Chính phủ, đến cuối 2023, nợ trong nước chiếm 73% dư nợ Chính phủ, tăng từ mức 67% năm 2021.

Nợ nước ngoài của Việt Nam khoảng 3,8 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 37- 38% GDP, tương đương với mức 38,1% GDP năm 2021. Trong cơ cấu dư nợ nước ngoài của quốc gia, nợ tự vay tự trả của doanh nghiệp và 6 tổ chức tín dụng tăng từ mức 61,4% năm 2021 lên 70,7% năm 2023, nợ Chính phủ và Chính phủ bảo lãnh vay nước ngoài giảm từ mức 38,6% năm 2021 xuống 29,3% năm 2023. Nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ (không bao gồm nghĩa vụ trả nợ đối với các khoản cho vay lại)/Tổng thu ngân sách nhà nước khoảng 20-21%, giảm nhẹ so với mức 21,5% năm 2021. Nghĩa vụ trả nợ nước ngoài của quốc gia (không bao gồm nghĩa vụ trả nợ gốc ngắn hạn dưới 12 tháng)/Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ khoảng 7-8%, tăng so với mức 6,2% năm 2021 do trong điều kiện thị trường tài chính toàn cầu thắt chặt, lãi suất tăng cao, các doanh nghiệp ít vay mới, chủ yếu trả nợ.

Về việc đo lường quy mô thực tế của nợ công, từ những vấn đề về cách thức xác định khu vực công và cách thức định giá các khoản nợ có những sự khác biệt đã tạo nên nhiều luồng ý kiến khác nhau. Theo quan điểm của IMF, khu vực công được định nghĩa theo 5 cấp độ với các cấp độ được tăng dần theo quy mô như sau: Cấp độ 1 là cấp độ với quy mô nhỏ nhất, chỉ bao gồm khu vực ngân sách với chủ thể hạch toán là CP trung ương; Cấp độ 2 mở rộng thêm các bộ, ngành, đơn vị sự nghiệp - công ích hoạt động với nguồn vốn trực tiếp từ ngân sách CP trung ương; Cấp độ 3 thêm đến các cơ quan, chính quyền địa phương; Cấp độ 4 bao gồm thêm các doanh nghiệp phi tài chính trong đó nhà nước nắm nguồn vốn chi phối; Cấp độ 5 bao gồm thêm các doanh nghiệp tài chính trong đó nhà nước nắm nguồn vốn chi phối. Cấp độ 5 là khu vực rộng nhất, được gọi tổng quát là khu vực công (public sector) theo định nghĩa của IMF. Cũng theo Quỹ tiền tệ quốc tế, cách thức tính toán nợ công cũng thay đổi tùy theo cách thức hạch toán giá trị tài sản nợ và tài sản có trên bảng tổng kết tài sản của các chủ thể thuộc khu vực công.

Theo đó, có 4 nhóm tài sản nợ và tài sản có với quy mô mở rộng dần như sau: Nhóm 1 là các tài sản nợ và tài sản có bằng tiền mặt hoặc số dư điện tử trên tài khoản ngân hàng; Nhóm 2 bao gồm thêm các tài sản tài chính như cổ 7 phiếu, trái phiếu và các khoản phải trả, phải thu từ các đối tác thương mại; Nhóm 3 bao gồm thêm các tài sản thực như đất đai, cơ sở hạ tầng, nhà xưởng, tài nguyên; Nhóm 4 bao gồm thêm giá trị hiện hành của các tài sản và nghĩa vụ nợ dự kiến phát sinh trong tương lai, như các nghĩa vụ nợ về lương hưu và bảo hiểm xã hội hay các nghĩa vụ nợ tiềm ẩn có thể phát sinh từ các cam kết bảo lãnh của chính phủ. Trong khi việc hạch toán giá trị các hạng mục thuộc nhóm 1 - 3 có thể được tiến hành tương đối chính xác và minh bạch thì việc tính toán giá trị các hạng mục thuộc nhóm 4, đặc biệt về các nghĩa vụ nợ dự kiến phát sinh trong tương lai và các nghĩa vụ nợ tiềm ẩn, là đặc biệt khó khăn. Tác giả Đỗ Thiên Anh Tuấn cùng nhóm cộng sự (2013) trong đề tài “Tương lai nợ công của Việt Nam: Xu hướng và thử thách” cho rằng quy mô nợ công Việt Nam bắt đầu tăng tốc mạnh vào năm 2009 khi Chính phủ Việt Nam đưa ra gói kích thích kinh tế quy mô lớn trong hoàn cảnh ngân sách vốn bị thâm thủng triền miên trong nhiều năm liên tục. Dù cho là có vài tín hiệu tích cực trong khoảng thời gian 2013 cho thấy Chính phủ đang bắt đầu tiến hành cắt giảm đầu tư công, giảm bội chi ngân sách nhưng tỷ lệ nợ công trên GDP của Việt Nam vẫn tiếp tục tăng lên trong thời điểm khi mà nền kinh tế bắt đầu tăng trưởng chậm lại.

Trong nghiên cứu đó, nhóm tác giả đã đưa ra dự báo tỷ lệ nợ công của Việt Nam vẫn còn tiếp tục tăng lên trong những năm sắp tới với mức độ không đồng đều tùy theo các viễn cảnh của nền kinh tế và tài khóa. Trong khoảng thời gian trung hạn, tỷ lệ nợ công cũng sẽ giảm xuống tùy vào khả năng của Chính phủ Việt Nam trong việc cắt giảm ngân sách.Các tranh luận về ngưỡng nợ công an toàn sẽ không có ý nghĩa nếu như trong trường hợp ngân sách không đạt được tới mức thặng dư cần thiết. Việc siết chặt kỷ luật tài khóa, giảm dần bội chi ngân sách và hướng tới gia tăng tích lũy ngân sách nhà nước là phương cách hữu hiệu nhất để giảm 8 tỷ lệ nợ công ở Việt Nam về mức an toàn, ổn định và đảm bảo an ninh tài khóa cho Việt Nam. Thạc sĩ Vũ Minh Long cùng các cộng sự (2013) trong bài nghiên cứu “Khủng hoảng nợ công tại một số nền kinh tế trên thế giới: Nguyên nhân, diễn biến, hậu quả, biện pháp khắc phục và những hàm ý chính sách cho Việt Nam” đã đạt được mục tiêu tổng hợp các lý thuyết, sự phát triển và các biện pháp chính sách thực tế từ những cuộc khủng hoảng nợ lớn trong quá khứ cũng như từ cuộc khủng hoảng nợ công ở châu u gần đây.

Mục đích của nhóm nghiên cứu là để cung cấp một cái nhìn toàn diện về tình hình khủng hoảng nợ công. Ngoài ra, nghiên cứu cũng sẽ phân tích hiện trạng để đánh giá tình hình và rủi ro về nợ công của Việt Nam dựa trên dữ liệu mới nhất. Cuối cùng, nghiên cứu sẽ đưa ra các đề xuất chính sách nhằm cải thiện tình hình nợ công, từ đó giúp đề phòng khỏi những nguy cơ khủng hoảng có thể xảy ra trong tương lai của Việt Nam. Tác giả Vũ Xuân Thuỷ (2020) trong bài nghiên cứu “Tác động của nợ công đến tăng trưởng kinh tế: Nghiên cứu thực nghiệm ở Việt Nam” đã nghiên cứu về ảnh hưởng của nợ công đối với sự phát triển kinh tế tại Việt Nam từ năm 1999 đến 2018 thông qua việc sử dụng phương pháp phân tích hồi quy mô hình tuyến tính OLS.

Kết quả của nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như tốc độ tăng trưởng nợ công (EXPGR) và mức độ nợ công (DEBT) có ảnh hưởng tiêu cực và đáng kể đối với tăng trưởng kinh tế (GR). Trong khi đó, các yếu tố như đầu tư (INV) và sự mở cửa thị trường (OPEN) lại có ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng GDP hàng năm. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng trong những năm gần đây, Việt Nam đã khá thành công trong việc kiểm soát mức độ nợ công trong ngưỡng an toàn, cụ thể là dưới 65 theo quy định của Luật quản lý nợ công tại Việt Nam.