Thực Tiễn Về Hoãn Phiên Tòa Hình Sự Sơ Thẩm Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Khám phá thực tiễn về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại thành phố Hồ Chí Minh, những quy định và ảnh hưởng đến tiến trình xét xử.

• Tác giả: Phùng Thị Minh Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trần Như Khuê
• Trường học: Học viện Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Thực Tiễn Về Hoãn Phiên Tòa Hình Sự Sơ Thẩm Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019-2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Bố cục của khóa luận
• 2. LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOÃN PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM
• 2.1. Khái niệm và đặc điểm của hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.1.1. Khái niệm hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.1.2. Đặc điểm của hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.1.3. Ý nghĩa của hoãn phiên tòa sơ thẩm trong tố tụng hình sự
• 2.2. Cơ sở của hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.3. Quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.4. Các trường hợp hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.5. Thời điểm hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.6. Thẩm quyền hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.7. Thời hạn hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.8. Nội dung và hình thức của quyết định hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.9. Trình tự, thủ tục hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 2.10. Tiểu kết chương 1
• 3. THỰC TRẠNG HOÃN PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Thực tiễn về căn cứ hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2. Thực tiễn về thẩm quyền hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.3. Thực tiễn về thời điểm hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.4. Thực tiễn về thời hạn hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.5. Thực tiễn về nội dung và hình thức của các quyết định hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.6. Thực tiễn về trình tự, thủ tục của hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.7. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 3.7.1. Nguyên nhân khách quan
• 3.7.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3.8. Tiểu luận chương 2
• 4. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VỀ HOÃN PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 4.1. Phương hướng hoàn thiện nâng cao chất lượng về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
• 4.2.1. Đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về hoãn phiên tòa sơ thẩm
• 4.2.2. Giải pháp đối với Cán bộ, Công chức Tòa án và Người tiến hành tố tụng
• 4.3. Kiến nghị nâng cao hiệu quả về căn cứ và thời hạn hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm cho các Tòa án nhân dân tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Thực Tiễn Hoãn Phiên Tòa Hình Sự HCM Điều Cốt Lõi

Hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm là một chế định quan trọng trong Luật Tố tụng Hình sự, nhằm đảm bảo tính khách quan, công bằng trong quá trình xét xử. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, việc áp dụng chế định này diễn ra thường xuyên, phản ánh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Việc nghiên cứu, đánh giá thực tiễn hoãn phiên tòa hình sự là cần thiết để tìm ra những bất cập, hạn chế và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Điều này góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan, đảm bảo xét xử đúng pháp luật, tránh oan sai, bỏ lọt tội phạm. Khóa luận này đi sâu phân tích những khía cạnh này tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đưa ra những đánh giá khách quan và đề xuất giải pháp khả thi, nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật.Việc hoàn thiện cơ chế bảo đảm tranh tụng trong xét xử là một trong những mục tiêu quan trọng trong quá trình cải cách tư pháp, nếu thành phần tranh tụng tại phiên tòa không được bảo đảm thì Tòa án phải xem xét vấn đề hoãn phiên tòa.

1.1. Khái Niệm và Ý Nghĩa của Hoãn Phiên Tòa Hình Sự Sơ Thẩm

Hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm là việc tạm dừng phiên tòa đã được mở để giải quyết một số vấn đề phát sinh, đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan hoặc làm rõ các tình tiết của vụ án. Việc hoãn phiên tòa có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác, khách quan của bản án, tránh oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm. Đồng thời, nó cũng thể hiện sự tôn trọng quyền của người tham gia tố tụng, đặc biệt là quyền bào chữa của bị cáo và quyền bảo vệ quyền lợi của người bị hại.

1.2. Cơ Sở Pháp Lý Quan Trọng cho Việc Hoãn Phiên Tòa

Cơ sở pháp lý của việc hoãn phiên tòa hình sự được quy định chi tiết trong Bộ luật Tố tụng Hình sự. Các điều khoản liên quan đến các trường hợp được hoãn, thẩm quyền, thời hạn và thủ tục hoãn phiên tòa là nền tảng quan trọng để Tòa án ra quyết định hoãn phiên tòa một cách hợp pháp.Việc nắm vững và áp dụng đúng các quy định này là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả của việc hoãn phiên tòa, góp phần vào việc bảo vệ công lý.

1.3. Mục Tiêu Nghiên Cứu Hoãn Phiên Tòa Hình Sự Tại TP.HCM

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực tiễn áp dụng quy định về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Mục tiêu là làm rõ những ưu điểm, hạn chế trong quá trình áp dụng, tìm ra nguyên nhân và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả. Nghiên cứu này cũng hướng đến việc góp phần vào quá trình hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự, đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan và nâng cao chất lượng xét xử.

II. Các Trường Hợp Hoãn Phiên Tòa Hình Sự HCM Phân Tích Chi Tiết

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự, có nhiều trường hợp phiên tòa hình sự sơ thẩm có thể bị hoãn. Các trường hợp này bao gồm: vắng mặt người tham gia tố tụng bắt buộc (bị cáo, người bào chữa, người làm chứng,...), cần thu thập thêm chứng cứ, cần thực hiện giám định, định giá tài sản,... Việc xác định chính xác các căn cứ hoãn phiên tòa là vô cùng quan trọng, đòi hỏi thẩm phán phải xem xét kỹ lưỡng các tình tiết của vụ án, đảm bảo quyết định hoãn phiên tòa là có căn cứ và hợp pháp. Đồng thời, cũng cần tránh việc lạm dụng quyền hoãn phiên tòa, gây kéo dài thời gian giải quyết vụ án, ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên.

2.1. Vắng Mặt Người Tham Gia Tố Tụng Điều Kiện Hoãn Phiên Tòa

Việc vắng mặt người làm chứng, người bị hại, bị cáo hoặc người bào chữa (trong một số trường hợp bắt buộc) có thể là căn cứ để hoãn phiên tòa. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp vắng mặt đều dẫn đến việc hoãn phiên tòa. Thẩm phán cần xem xét lý do vắng mặt, tầm quan trọng của sự có mặt của người đó đối với việc giải quyết vụ án, và các yếu tố khác để đưa ra quyết định phù hợp. Nếu lý do vắng mặt là chính đáng và sự có mặt của người đó là cần thiết, việc hoãn phiên tòa là cần thiết để đảm bảo tính công bằng, khách quan.

2.2. Thu Thập Chứng Cứ Bổ Sung Căn Cứ Hoãn Phiên Tòa Quan Trọng

Trong quá trình xét xử, nếu Hội đồng xét xử nhận thấy cần thiết phải thu thập thêm chứng cứ để làm rõ các tình tiết của vụ án, thì có thể quyết định hoãn phiên tòa. Việc thu thập chứng cứ bổ sung có thể bao gồm: lấy lời khai của nhân chứng mới, yêu cầu giám định lại, thu thập tài liệu, vật chứng mới,... Quyết định hoãn phiên tòa trong trường hợp này cần dựa trên đánh giá khách quan về tầm quan trọng của chứng cứ cần thu thập, khả năng thu thập chứng cứ trong thời gian ngắn, và các yếu tố khác.

2.3. Giám Định và Định Giá Tài Sản Quy Trình Hoãn Phiên Tòa

Khi cần giám định hoặc định giá tài sản liên quan đến vụ án, Tòa án có thể quyết định hoãn phiên tòa để thực hiện các thủ tục này. Việc giám định, định giá tài sản phải được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, đảm bảo tính chính xác, khách quan. Kết quả giám định, định giá tài sản là căn cứ quan trọng để Tòa án đưa ra phán quyết về trách nhiệm dân sự, bồi thường thiệt hại,... do đó, việc đảm bảo tính hợp pháp của quy trình này là vô cùng quan trọng.

III. Thực Tiễn Hoãn Phiên Tòa Hình Sự Sơ Thẩm Tại TP

Thực tiễn áp dụng quy định về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy nhiều vấn đề cần được quan tâm. Một số trường hợp hoãn phiên tòa kéo dài, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan. Có những trường hợp hoãn phiên tòa không có căn cứ, hoặc căn cứ không rõ ràng, gây bức xúc trong dư luận. Đồng thời, cũng có những trường hợp Tòa án đã cố gắng giải quyết vụ án một cách nhanh chóng, hiệu quả, nhưng vẫn gặp phải những khó khăn khách quan. Việc đánh giá một cách khách quan, toàn diện thực tiễn hoãn phiên tòa là cơ sở để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật.

3.1. Tỷ Lệ Hoãn Phiên Tòa Hình Sự Số Liệu Thống Kê Phân Tích

Việc thống kê, phân tích tỷ lệ hoãn phiên tòa hình sự tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh là cần thiết để đánh giá mức độ áp dụng chế định này. Số liệu thống kê cần được phân tích theo các tiêu chí khác nhau (loại vụ án, lý do hoãn, thời gian hoãn,...) để có cái nhìn chi tiết, đầy đủ về thực tiễn hoãn phiên tòa. Từ đó, có thể xác định những vấn đề nổi cộm, những hạn chế cần khắc phục.

3.2. Thời Gian Hoãn Phiên Tòa Ảnh Hưởng Đến Quá Trình Tố Tụng

Việc thời hạn hoãn phiên tòa kéo dài có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình tố tụng, gây tốn kém chi phí, kéo dài thời gian giải quyết vụ án, ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan. Do đó, cần có quy định cụ thể về thời hạn hoãn phiên tòa, đảm bảo việc hoãn phiên tòa không kéo dài quá mức cần thiết. Đồng thời, cần có cơ chế kiểm soát, giám sát việc tuân thủ thời hạn hoãn phiên tòa, đảm bảo việc giải quyết vụ án được thực hiện một cách nhanh chóng, hiệu quả.

3.3. Căn Cứ Hoãn Phiên Tòa Đánh Giá Tính Hợp Pháp và Hợp Lý

Việc đánh giá tính hợp pháp và hợp lý của các căn cứ hoãn phiên tòa là vô cùng quan trọng. Cần xem xét xem các căn cứ hoãn phiên tòa có phù hợp với quy định của pháp luật hay không, có đáp ứng yêu cầu về tính cần thiết, tính khách quan, tính chính đáng hay không. Đồng thời, cũng cần xem xét xem việc hoãn phiên tòa có thực sự cần thiết để giải quyết vụ án một cách công bằng, khách quan hay không. Nếu căn cứ hoãn phiên tòa không hợp pháp, hoặc không hợp lý, thì cần có biện pháp khắc phục, đảm bảo việc xét xử được thực hiện đúng pháp luật.

IV. Nguyên Nhân Hạn Chế Hoãn Phiên Tòa Hình Sự Sơ Thẩm Phân Tích

Những hạn chế trong thực tiễn hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, cả khách quan và chủ quan. Nguyên nhân khách quan có thể là do quy định của pháp luật còn chưa đầy đủ, rõ ràng, hoặc do điều kiện kinh tế - xã hội có nhiều biến động. Nguyên nhân chủ quan có thể là do trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ Tòa án còn hạn chế, hoặc do ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng còn chưa cao. Việc xác định rõ các nguyên nhân là cơ sở để đề xuất các giải pháp phù hợp, hiệu quả.

4.1. Pháp Luật Tố Tụng Hình Sự Bất Cập Về Hoãn Phiên Tòa

Một số quy định của pháp luật tố tụng hình sự về hoãn phiên tòa còn chưa đầy đủ, rõ ràng, dẫn đến việc áp dụng không thống nhất, gây khó khăn cho Tòa án. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định này để đảm bảo tính minh bạch, dễ hiểu, dễ áp dụng. Đồng thời, cần có hướng dẫn chi tiết về việc áp dụng các quy định này trong thực tiễn, giúp cán bộ Tòa án nắm vững và áp dụng đúng pháp luật.

4.2. Trình Độ Cán Bộ Tòa Án Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Hoãn

Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ Tòa án, đặc biệt là thẩm phán, có ảnh hưởng lớn đến chất lượng các quyết định về hoãn phiên tòa. Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ Tòa án, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng xét xử. Đồng thời, cần xây dựng đội ngũ cán bộ Tòa án có phẩm chất đạo đức tốt, có tinh thần trách nhiệm cao, có bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng.

4.3. Ý Thức Pháp Luật Tác Động Đến Việc Tuân Thủ Tố Tụng

Ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia tố tụng, đặc biệt là bị cáo, người bào chữa, người làm chứng, có tác động lớn đến quá trình tố tụng. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật cho người dân. Đồng thời, cần có biện pháp xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong tố tụng, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoãn Phiên Tòa Hình Sự Tại TP

Để nâng cao hiệu quả áp dụng quy định về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, cần có các giải pháp đồng bộ, toàn diện. Các giải pháp này bao gồm: hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ Tòa án, tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, tăng cường công tác kiểm tra giám sát, và các giải pháp khác. Các giải pháp cần được thực hiện một cách đồng bộ, có hệ thống, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

5.1. Hoàn Thiện Pháp Luật Tố Tụng Sửa Đổi Quy Định Hoãn Tòa

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật tố tụng hình sự về hoãn phiên tòa, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, dễ hiểu, dễ áp dụng. Đặc biệt, cần quy định rõ các trường hợp được hoãn phiên tòa, thời hạn hoãn phiên tòa, thủ tục hoãn phiên tòa. Đồng thời, cần có hướng dẫn chi tiết về việc áp dụng các quy định này trong thực tiễn.

5.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Tòa Án Đào Tạo Chuyên Sâu

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ Tòa án, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng xét xử. Đặc biệt, cần chú trọng đào tạo về kỹ năng thu thập chứng cứ, kỹ năng đánh giá chứng cứ, kỹ năng tranh tụng. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho cán bộ Tòa án được học tập, nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm với các đồng nghiệp trong và ngoài nước.

5.3. Tăng Cường Giám Sát Đảm Bảo Quy Trình Hoãn Phiên Tòa

Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc áp dụng quy định về hoãn phiên tòa, đảm bảo việc hoãn phiên tòa được thực hiện đúng pháp luật, không lạm dụng quyền hạn. Đồng thời, cần có cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo về việc hoãn phiên tòa, đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan. Việc kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên, định kỳ và đột xuất.

VI. Kết Luận Hướng Đến Thực Tiễn Xét Xử Hình Sự Công Bằng Tại HCM

Việc nghiên cứu thực tiễn hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh là vô cùng quan trọng, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Kết quả nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về hoãn phiên tòa, đánh giá thực trạng áp dụng quy định về hoãn phiên tòa, chỉ ra những hạn chế và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả. Nghiên cứu này hy vọng sẽ đóng góp vào quá trình hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự, nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền lợi của người dân.

6.1. Đề Xuất Hoàn Thiện Quy Trình Hoãn Phiên Tòa Hình Sự

Dựa trên những đánh giá và phân tích ở trên, có thể đề xuất một quy trình chi tiết và rõ ràng hơn về hoãn phiên tòa hình sự, từ việc xác định căn cứ hoãn đến thủ tục thực hiện. Quy trình này cần đảm bảo tính minh bạch, công khai, và có sự tham gia của các bên liên quan.

6.2. Kiến Nghị Nâng Cao Hiệu Quả Xét Xử Vụ Án Hình Sự Sơ Thẩm

Nghiên cứu này kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền cần có những giải pháp thiết thực, hiệu quả để nâng cao hiệu quả xét xử vụ án hình sự sơ thẩm. Các giải pháp này bao gồm: hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường công tác kiểm tra giám sát, và các giải pháp khác.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình cải cách tư pháp theo định hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã xác định nhiệm vụ: "Tiếp tục xây dựng nền tư pháp Việt Nam chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân". Để thể chế hóa chủ trương này, việc hoàn thiện cơ chế bảo đảm tranh tụng trong xét xử được đặt ra như một yêu cầu trọng tâm. Tranh tụng tại phiên tòa đòi hỏi sự tham gia đầy đủ, hợp pháp của các chủ thể tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng; nếu các điều kiện này không được bảo đảm, việc xem xét hoãn phiên tòa là bắt buộc nhằm tránh làm oan người vô tội hoặc bỏ lọt tội phạm.

Sau gần 06 năm thi hành, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (BLTTHS 2015) đã khắc phục nhiều vướng mắc của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003. Tuy nhiên, quá trình áp dụng chế định hoãn phiên tòa sơ thẩm trên thực tế đã bộc lộ nhiều khoảng trống pháp lý và bất cập thực tiễn, đặc biệt tại địa bàn có khối lượng thụ lý và tính chất tội phạm phức tạp như Thành phố Hồ Chí Minh. Khóa luận tốt nghiệp "Thực tiễn về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh" do sinh viên Phùng Thị Minh Tâm thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Trần Như Khuê (Học viện Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2023) tập trung làm rõ những vấn đề này.

Mục đích nghiên cứu của khóa luận là phân tích toàn diện chế định hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm từ lý luận đến thực tiễn xét xử tại Thành phố Hồ Chí Minh, qua đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng. Khóa luận xác định 03 mục tiêu và 03 nhiệm vụ cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam.
  2. Đánh giá thực trạng áp dụng quy định hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Tòa án nhân dân hai cấp tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2019–2023.
  3. Xác định nguyên nhân của các hạn chế, từ đó đề xuất các kiến nghị lập pháp và giải pháp thực thi.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Phân tích, hệ thống hóa các vấn đề lý luận, cơ sở pháp lý và đặc điểm của hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm.
  2. Thu thập, tổng hợp số liệu công tác xét xử và phân tích các vụ án, quyết định hoãn phiên tòa điển hình tại Thành phố Hồ Chí Minh để chỉ ra các vướng mắc thực tế.
  3. Xây dựng phương hướng, giải pháp hoàn thiện quy định của BLTTHS 2015 và nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, người tiến hành tố tụng tại Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài bao gồm hệ thống lý luận về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm, thực trạng áp dụng pháp luật tại Thành phố Hồ Chí Minh, cùng các phương hướng, giải pháp hoàn thiện. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung vào các Tòa án nhân dân cấp quận/huyện và Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh; phạm vi thời gian khảo sát thực tiễn kéo dài từ năm 2019 đến đầu năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên hệ thống văn bản pháp lý quốc tế, Hiến pháp và pháp luật tố tụng hình sự thực định:

• Cơ sở pháp lý quốc tế và Hiến định: Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền năm 1948 (Điều 10), Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 (Điều 14), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 (khoản 1 Điều 102 và khoản 2 Điều 31 về quyền được xét xử kịp thời, công bằng, công khai).
• Văn bản pháp luật tố tụng: Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021), trọng tâm là Điều 297 (hoãn phiên tòa), Điều 251 (tạm ngừng phiên tòa), Điều 286, 288, 289, 290, 291, 292, 293, 294, 295, 296, 299, 326, 456, 463; đối chiếu với Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 1988 (năm 1990).
• Văn bản hướng dẫn áp dụng: Nghị quyết số 33/2021/QH15 của Quốc hội về tổ chức phiên tòa trực tuyến; Thông tư liên tịch số 05/2021/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA-BQP-BTP; Nghị quyết số 05/2017/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao (Mẫu số 43-HS về Quyết định hoãn phiên tòa).

Tác giả sử dụng kết hợp 03 phương pháp nghiên cứu chính:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Rà soát, tiếp cận có chọn lọc các giáo trình chuyên ngành, sách bình luận khoa học, luận văn thạc sĩ và bài viết trên các tạp chí pháp lý (Tạp chí Tòa án nhân dân, Tạp chí Kiểm sát, Tạp chí Khoa học pháp lý Việt Nam).
• Phương pháp so sánh, liệt kê: So sánh quy định của BLTTHS 2015 với BLTTHS 2003, phân định ranh giới pháp lý giữa thủ tục hoãn phiên tòa (Điều 297) và thủ tục tạm ngừng phiên tòa (Điều 251).
• Phương pháp nghiên cứu án điển hình (case study): Trích xuất, phân tích các quyết định hoãn phiên tòa thực tế và hồ sơ các vụ án hình sự sơ thẩm tại Tòa án nhân dân các quận Gò Vấp, Tân Bình, Quận 5, Quận 8 để minh chứng cho các vướng mắc lý luận.

Nguồn dữ liệu thực tiễn được trích xuất từ Báo cáo kết quả công tác xét xử của Văn phòng Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (năm công tác 2021), các quyết định tố tụng ban hành tại các TAND quận/huyện và các tư liệu báo chí pháp luật chuyên ngành.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm

Chương 1 xây dựng khung lý thuyết toàn diện về chế định hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm thông qua các nội dung:

• Khái niệm và đặc điểm: Khái quát quan điểm của các học giả (Nguyễn Ngọc Anh, Phan Trung Hoài, Lê Nguyên Thanh, Nguyễn Văn Trượng), từ đó đưa ra định nghĩa: Hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm là việc Tòa án tạm dừng mở phiên tòa hoặc tạm dừng việc xét xử trong một khoảng thời gian nhất định vì các lý do được Hội đồng xét xử hoặc người có thẩm quyền quyết định; khi mở lại phiên tòa, vụ án phải được xét xử lại từ đầu.
• Phân biệt hoãn phiên tòa và tạm ngừng phiên tòa:

Tiêu chí	Hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm (Điều 297)	Tạm ngừng phiên tòa (Điều 251)
Thời điểm phát sinh	Trước hoặc tại phiên tòa khi có căn cứ luật định	Khi phiên tòa đã mở và đang tiến hành xét xử
Thời hạn áp dụng	Không quá 30 ngày kể từ ngày ra quyết định	Không quá 05 ngày kể từ ngày ra quyết định
Hệ quả khi tiếp tục	Vụ án phải được tiến hành xét xử lại từ đầu	Tiếp tục xét xử vụ án từ thời điểm tạm ngừng
Xử lý khi hết hạn	Không có thủ tục chuyển tiếp	Nếu hết 05 ngày không thể tiếp tục thì phải hoãn phiên tòa

• Ý nghĩa và cơ sở pháp lý: Hoãn phiên tòa bảo đảm sự có mặt của người tiến hành và người tham gia tố tụng; bảo đảm việc thu thập chứng cứ, kết luận giám định, định giá tài sản được chính xác, khách quan; hiện thực hóa quyền con người và nguyên tắc tranh tụng trong xét xử.
• Phân tích quy định BLTTHS 2015: Khảo sát hai nhóm căn cứ hoãn theo khoản 1 Điều 297:
  • Nhóm 1 (điểm a): Thay đổi hoặc vắng mặt người tiến hành tố tụng (Thẩm phán, Hội thẩm, Kiểm sát viên không có người dự khuyết thay thế); vắng mặt người tham gia tố tụng (bị cáo vắng vì bất khả kháng; người bào chữa vắng lần thứ nhất vì lý do chính đáng; bị hại, đương sự, người làm chứng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch vắng mặt gây trở ngại cho xét xử).
  • Nhóm 2 (điểm b, c, d): Cần xác minh, thu thập bổ sung chứng cứ, tài liệu, đồ vật mà không thể thực hiện ngay tại phiên tòa; cần giám định bổ sung, giám định lại; cần định giá tài sản, định giá lại tài sản.
• Thời điểm, thẩm quyền, thời hạn và thủ tục: Thẩm quyền quyết định thuộc về Hội đồng xét xử (Chủ tọa ký thay mặt) hoặc Chánh án (khi Chủ tọa vắng mặt hoặc bị thay đổi); thời hạn hoãn tối đa là 30 ngày; hình thức quyết định lập theo Mẫu số 43-HS ban hành kèm Nghị quyết số 05/2017/NQ-HĐTP.

Chương 2: Thực trạng hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 2 phân tích thực tế áp dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh qua 6 nhóm nội dung và hệ thống số liệu công tác:

• Thực tiễn về căn cứ hoãn phiên tòa: Xuất hiện nhiều trường hợp hoãn phiên tòa ngoài danh mục liệt kê tại Điều 297 BLTTHS 2015:
  • Hoãn do vắng mặt Điều tra viên được triệu tập theo Điều 296 (chưa được ghi nhận tại điểm a khoản 1 Điều 297).
  • Hoãn do hồ sơ chưa tống đạt Cáo trạng hoặc Quyết định đưa vụ án ra xét xử cho bị cáo theo đúng thời hạn luật định (Quyết định số 49/2022/HSST-QĐ ngày 14/9/2022 của TAND quận Tân Bình).
  • Hoãn do sự kiện bất khả kháng, thiên tai, dịch bệnh trên diện rộng.
• Số liệu công tác xét xử chịu ảnh hưởng bởi hoãn phiên tòa (Năm công tác 2021):

Chỉ tiêu công tác	Thụ lý cũ	Thụ lý mới	Tổng thụ lý	Đã giải quyết	Còn lại	Tỷ lệ giải quyết
Án hình sự (vụ)	13	5.790	5.803	4.403	1.400	75,87%
Bị cáo (người)	31	11.470	11.501	8.705	2.796	—

(Nguồn: Báo cáo công tác 12 tháng năm 2021 của TAND Thành phố Hồ Chí Minh, kỳ từ 01/10/2020 đến 30/09/2021)

Do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, từ giữa tháng 4/2021 đến tháng 6/2021, TAND hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh đã phải hoãn xét xử hơn 18.000 vụ việc các loại. Từ tháng 6/2021 đến tháng 9/2021, toàn bộ các vụ án đã có quyết định đưa ra xét xử đều phải tạm dừng do áp dụng biện pháp giãn cách xã hội và các trại giam dừng trích xuất bị cáo.

• Thực tiễn về thẩm quyền và thời điểm hoãn: Luật quy định việc hoãn phiên tòa phải do Hội đồng xét xử quyết định tại phòng nghị án sau khi đã mở phiên tòa. Thực tế cho thấy nhiều trường hợp đương sự gửi đơn xin hoãn có xác nhận y tế hợp lệ trước ngày mở phiên tòa, việc vẫn phải mở phiên tòa hình thức chỉ để ra quyết định hoãn gây lãng phí chi phí tố tụng. Một số trường hợp Thẩm phán ra thông báo hoãn trước ngày xử nhưng chưa có quy định điều chỉnh rõ ràng.
• Thực tiễn về thời hạn và số lần hoãn: Đa số các quyết định tuân thủ mốc tối đa 30 ngày. Tuy nhiên, luật không khống chế số lần hoãn khiến nhiều vụ án bị kéo dài. Điển hình là vụ án Nguyễn Văn Thanh tại TAND Quận 5 bị truy tố về tội "Cố ý gây thương tích" (Cáo trạng số 37/CT-VKS ngày 30/01/2019), phiên tòa sơ thẩm đã bị hoãn tổng cộng 06 lần (các đợt: 26/4/2019 hoãn do vắng nhân chứng, giám định viên; 21/5/2019 tạm hoãn trả hồ sơ điều tra bổ sung; 07/10/2019 vắng giám định viên, bác sĩ; 05/11/2019 tiếp tục trả hồ sơ giám định lại thương tật; 14/01/2020 Kiểm sát viên ốm đột xuất; đến 27/5/2020 mới xét xử sơ thẩm).
• Nguyên nhân hạn chế:
  • Khách quan: Quy định pháp luật còn thiếu đồng bộ giữa Điều 251 và Điều 297; thiếu cơ chế xử lý khi có trở ngại khách quan đặc thù; lượng án thụ lý tại TP.HCM quá lớn.
  • Chủ quan: Tinh thần trách nhiệm của một số Thẩm phán, Thư ký trong công tác tống đạt văn bản tố tụng chưa cao; việc triệu tập người làm chứng, người giám định chưa triệt để; cơ sở vật chất phục vụ xét xử trực tuyến thời gian đầu chưa đồng bộ.

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh

Tác giả đề xuất 03 nhóm giải pháp cụ thể:

• Nhóm giải pháp hoàn thiện quy định của BLTTHS 2015:
  1. Bổ sung căn cứ hoãn phiên tòa vào khoản 1 Điều 297: (i) Trường hợp Điều tra viên, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng thụ lý giải quyết vụ án được triệu tập nhưng vắng mặt gây trở ngại cho việc xét xử; (ii) Trường hợp bị cáo chưa nhận được Cáo trạng hoặc Quyết định đưa vụ án ra xét xử đúng thời hạn luật định và có yêu cầu hoãn; (iii) Bổ sung lý do bất khả kháng, trở ngại khách quan khác (dịch bệnh, thiên tai) nếu không thuộc trường hợp tổ chức phiên tòa trực tuyến theo Nghị quyết số 33/2021/QH15.
  2. Sửa đổi, bổ sung quy định cho phép hoãn phiên tòa trước ngày mở phiên tòa khi có căn cứ rõ ràng và giao thẩm quyền này cho Chánh án Tòa án xem xét, quyết định.
  3. Bổ sung quy định về thẩm quyền hoãn phiên tòa sơ thẩm theo thủ tục rút gọn tại Điều 463 BLTTHS 2015 do Thẩm phán duy nhất chủ tọa quyết định, thay vì quy định chung thuộc về Hội đồng xét xử.
  4. Sửa đổi khoản 2 Điều 251 và Điều 297 nhằm tạo tính liên kết, thống nhất khi chuyển tiếp từ tạm ngừng phiên tòa sang hoãn phiên tòa.
• Nhóm giải pháp đối với Cán bộ, Công chức Tòa án và Người tiến hành tố tụng:
  • Nâng cao nghiệp vụ trong khâu chuẩn bị xét xử, rà soát chặt chẽ việc tống đạt văn bản tố tụng cho bị cáo và đương sự; dự liệu Thẩm phán, Hội thẩm, Kiểm sát viên dự khuyết đối với các vụ án phức tạp.
  • Tăng cường phối hợp giữa Tòa án, Viện kiểm sát và Cơ quan điều tra trong việc triệu tập người làm chứng, giám định viên tham gia phiên tòa.
• Kiến nghị nâng cao hiệu quả cho các TAND tại Thành phố Hồ Chí Minh:
  • Đẩy mạnh áp dụng mô hình phiên tòa xét xử trực tuyến theo Thông tư liên tịch số 05/2021 để khắc phục khó khăn khi người tham gia tố tụng bị cách ly hoặc ở xa.
  • Thực hiện việc ấn định cụ thể ngày, giờ, địa điểm mở lại phiên tòa ngay trong quyết định hoãn, chấm dứt tình trạng ghi chung chung "sẽ thông báo sau", bảo đảm quyền chuẩn bị bào chữa của Luật sư và người tham gia tố tụng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và đưa ra các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với dữ liệu thực chứng:

• Kết quả lý luận và thực tiễn: Khóa luận đã hệ thống hóa toàn bộ các căn cứ hoãn phiên tòa theo BLTTHS 2015; phân biệt rành mạch giữa thủ tục hoãn phiên tòa và tạm ngừng phiên tòa; chỉ ra các khoảng trống pháp lý qua số liệu xét xử án hình sự năm 2021 tại TP.HCM (giải quyết 4.403/5.803 vụ án thụ lý, đạt tỷ lệ 75,87%) và dữ liệu hơn 18.000 vụ việc bị hoãn do dịch bệnh.
• Đóng góp về mặt học thuật và lập pháp: Khóa luận làm rõ tính cần thiết của việc mở rộng thẩm quyền hoãn phiên tòa cho Chánh án trước ngày xét xử và Thẩm phán độc lập trong thủ tục rút gọn; kiến nghị bổ sung 03 căn cứ hoãn phiên tòa vào Điều 297 BLTTHS 2015 nhằm giải quyết các điểm nghẽn trong thực tiễn xét xử.
• So với các công trình nghiên cứu trước: Các công trình trước đây (như nghiên cứu của Nguyễn Văn Trượng, Lê Văn Meo, Dương Văn Thắng) chủ yếu phân tích trên nền tảng BLTTHS 2003, hoặc chỉ dừng lại ở phạm vi hẹp liên quan đến vai trò của Viện kiểm sát và người bào chữa (Lê Quý Nhân, 2018). Khóa luận của Phùng Thị Minh Tâm đã tiếp cận toàn diện quy định của BLTTHS 2015 đặt trong bối cảnh xét xử trực tuyến theo Nghị quyết số 33/2021/QH15 và bối cảnh đặc thù của Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Tác giả tự nhìn nhận chưa có nhiều kinh nghiệm nghiên cứu khoa học thực tế; nguồn số liệu thống kê chuyên biệt về các quyết định hoãn phiên tòa chưa được ngành Tòa án tách thành cơ sở dữ liệu riêng mà nằm phân tán trong các báo cáo tổng kết công tác xét xử chung; phạm vi khảo sát điển hình giới hạn tại một số quận/huyện trên địa bàn TP.HCM.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng phạm vi nghiên cứu thực tiễn hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm trên quy mô toàn quốc hoặc liên tỉnh; nghiên cứu sâu hơn về cơ chế chế tài và kiểm soát số lần hoãn phiên tòa nhằm ngăn chặn tình trạng kéo dài vụ án, bảo đảm quyền được xét xử trong thời hạn hợp lý của công dân.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên ngành Luật: Cung cấp tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về chế định hoãn phiên tòa trong môn học Luật Tố tụng hình sự Việt Nam; đặc biệt là bảng phân tích đối sánh giữa hoãn phiên tòa và tạm ngừng phiên tòa tại Chương 1.
• Cán bộ tư pháp và người hành nghề luật (Thẩm phán, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên, Luật sư): Tham khảo các phân tích thực tiễn tại Chương 2 về lỗi thủ tục tống đạt Cáo trạng, việc triệu tập Điều tra viên, và kinh nghiệm xử lý các vụ án bị hoãn nhiều lần trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Nhà nghiên cứu xây dựng chính sách: Tham khảo các đề xuất lập pháp tại Chương 3 liên quan đến việc sửa đổi Điều 297, Điều 251, Điều 463 BLTTHS 2015 và triển khai phiên tòa trực tuyến.

Câu hỏi thường gặp

1. Theo quy định của BLTTHS 2015, thời hạn hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm tối đa là bao nhiêu ngày? Theo khoản 2 Điều 297 BLTTHS 2015, thời hạn hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm không được quá 30 ngày kể từ ngày ra quyết định hoãn phiên tòa. Khi phiên tòa được mở lại, vụ án phải được tiến hành xét xử lại từ đầu.

2. Khóa luận chỉ ra điểm khác biệt cốt lõi giữa hoãn phiên tòa (Điều 297) và tạm ngừng phiên tòa (Điều 251) là gì? Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở thời hạn áp dụng và hậu quả pháp lý: Tạm ngừng phiên tòa có thời hạn không quá 05 ngày và khi tiếp tục thì xử lý tiếp từ thời điểm dừng; trong khi hoãn phiên tòa có thời hạn tối đa 30 ngày và khi mở lại phiên tòa thì Hội đồng xét xử phải xét xử lại vụ án từ đầu.

3. Tại sao tác giả kiến nghị cho phép hoãn phiên tòa trước ngày mở phiên tòa? BLTTHS 2015 quy định hoãn phiên tòa phải do Hội đồng xét xử thảo luận và quyết định tại phiên tòa. Tuy nhiên, trên thực tế có những trường hợp trước ngày mở phiên tòa đã xuất hiện lý do chính đáng rõ ràng (như bị cáo nhập viện cấp cứu có xác nhận của bệnh viện). Việc vẫn phải tổ chức mở phiên tòa chỉ để ra quyết định hoãn gây lãng phí thời gian, công sức và chi phí tố tụng của Tòa án và những người tham gia.

4. Vụ án điển hình nào tại Thành phố Hồ Chí Minh được tác giả phân tích để chứng minh sự bất cập của việc hoãn phiên tòa nhiều lần? Đó là vụ án xét xử bị cáo Nguyễn Văn Thanh về tội "Cố ý gây thương tích" tại TAND Quận 5 (Cáo trạng số 37/CT-VKS năm 2019), phiên tòa sơ thẩm đã bị hoãn và tạm hoãn trả hồ sơ điều tra bổ sung tổng cộng 06 lần qua các năm 2019–2020 do vắng nhân chứng, giám định viên, thiếu kết quả giám định lại thương tật và Kiểm sát viên bị bệnh.

5. Khóa luận đề xuất bổ sung những căn cứ hoãn phiên tòa mới nào vào Điều 297 BLTTHS 2015? Tác giả đề xuất bổ sung: (i) Điều tra viên hoặc người có thẩm quyền tiến hành tố tụng đã thụ lý vụ án được triệu tập theo Điều 296 nhưng vắng mặt gây trở ngại xét xử; (ii) Bị cáo chưa nhận được Cáo trạng hoặc Quyết định đưa vụ án ra xét xử đúng hạn luật định và có yêu cầu hoãn; (iii) Sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan (thiên tai, dịch bệnh) khi không thể tổ chức xét xử trực tuyến.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phùng Thị Minh Tâm đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và pháp lý của chế định hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm theo BLTTHS 2015. Thông qua các số liệu công tác và các vụ án thực tế tại Tòa án nhân dân hai cấp Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2019–2023, công trình đã nhận diện rõ những khoảng trống về căn cứ, thẩm quyền, thời điểm và số lần hoãn phiên tòa. Các giải pháp và kiến nghị lập pháp do tác giả đề xuất có tính thực tiễn, đóng góp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự và nâng cao chất lượng công tác xét xử tại các Tòa án địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀẦ HOÃN PHIỀN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM 1. Khái niệm và đặc điểm của hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm 1. Khái niệm hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm Trong hệ thống cơ quan tư pháp, Tòa án là cơ quan duy nhất được phân công thực hiện chức năng xét xử1, trong đó có xét xử về hình sự.

Phiên tòa hình sự sơ thẩm là phiên xét xử ở cấp thứ nhất do Tòa án có thẩm quyền thực hiện theo quy định của pháp luật TTHS. Tại phiên tòa hình sự sơ thẩm, để thực hiện chức năng xét xử đã được phân công, Tòa án tiến hành xem xét, đánh giá toàn diện các chứng cứ, các tài liệu của vụ án hình sự. Trên cơ sở đó Tòa án ra bản án, quyết định xác định có hành vi phạm tội hay không, người thực hiện hành vi phạm tội, hình phạt được áp dụng đối với người đã thực hiện hành vi phạm tội và giải quyết các vấn đề khác có liên quan trong vụ án hình sự.2 Theo đó, quyết định hoãn phiên tòa sơ thẩm do Tòa án ban hành trong giai đoạn xét xử khi có căn cứ luật định. Trong Từ điển tiếng Việt, từ “hoãn” có nghĩa là “chuyển thời điểm đã định để làm việc gì đó sang thời điểm khác, muộn hơn.3 Như vậy, có thể hiểu hoãn phiên tòa là chuyển thời điểm mở phiên tòa sang một thời điểm khác muộn hơn.

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Anh, Phan Trung Hoài: “Hoãn phiên tòa là việc tạm dừng tiến hành xét xử trong thời gian nhất định vì một số lý do nhằm bảo đảm việc xét xử được khách quan, công bằng và khi hết khoảng thời gian đó sẽ tiến hành xét xử trở lại”. 4 Quan điểm này được đưa ra trên cơ sở kết hợp thuật ngữ “hoãn” theo Từ điển Luật học và bản chất của hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm. Tuy nhiên, quan điểm này chưa thể hiện đầy đủ bản chất pháp lý cũng như thời điểm, thủ tục có thể xem xét quyết định hoãn phiên tòa. Về ngữ nghĩa, 1 Khoản 1 Điều 102 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày 28/11/2013.

2 Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh (2019), Giáo trình Luật Tố tụng hình sự (Tái bản có sửa đổi, bổ sung), NXB Hồng Đức - Hội Luật gia Việt Nam, tr. 3 Từ điển Tiếng Việt (2006), NXB Đà Nẵng - Trung tâm Từ điển học, tr. 4 Nguyễn Ngọc Anh & Phan Trung Hoài (2018), Bình luận khoa học Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, tr. Downloaded by YEN YEN (nguyenyen.com) lOMoARcPSD|38839596 10 hoãn phiên tòa có 02 cách hiểu: Một là, hoãn mở phiên tòa trước ngày mở phiên tòa để mở lại phiên tòa vào một thời điểm khác muộn hơn; Hai là, hoãn phiên tòa sau khi việc xét xử tại phiên tòa đã bắt đầu và đang diễn ra xét xử nhưng phải hoãn để xét xử vào một thời điểm khác muộn hơn.

Hoãn phiên tòa thì vụ án được xét xử lại từ đầu.5 Theo tác giả Lê Nguyên Thanh: “Hoãn phiên tòa là tạm dừng việc mở phiên tòa hoặc tạm dừng xét xử trong một khoảng thời gian nhất định vì một số lý do được Hội đồng xét xử hoặc người có thẩm quyền đánh giá, quyết định. Việc mở lại phiên tòa hoặc xét xử lại được tiến hành sau khi hết thời gian tạm dừng nhằm bảo đảm xét xử hợp pháp, khách quan, công bằng. Hoãn phiên tòa thì vụ án được xét xử lại từ đầu”.