CHƯƠNG 1. MỘT SÓ VAN DE LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CUA PHÁP LUẬT TÓ TUNG HÌNH SU VIỆT NAM VE ĐÌNH CHI DIEU TRA 1. Một số van đề lý luận về đình chi điều tra trong tô tung hình sự 1. Khái niệm đình chi điều tra Hiện nay, trong khoa học pháp lý có nhiêu quan điểm khác nhau về đình chỉ điều tra và mỗi khái niệm tiếp cận ở mét khía cạnh khác nhau và phạm vi khác nhau: Quan điểm tine nhất cho rằng: Đình chỉ điều tra là một trong hai hình thức kết thúc hoạt động điêu tra mà nôi dung của nó là dựa trên những lý do và căn cứ nhất định châm đứt mọi hoạt đông nhằm phát hiện, thu thập, kiểm tra đánh giá những thông tin ding làm chứng cứ dé giải quyết vu án hình sự.
Dinh chỉ điều tra được áp dụng khi quá trình điêu tra vụ án mặc dủ chưa đi đến chứng minh một cách chắc chắn rang vụ việc xảy ra hay không nhưng lại có căn cử pháp lý nhận thây không thể truy cứu trách nhiệm hình sự đôi với người thực hiện những hành vi liên quan đến vụ việc do? Quan điễm thứ hai cho rằng: Đình chỉ điêu tra là quyết định của CQDT châm dứt một giai đoạn tổ tung hình sự đồi với vụ án hoặc một số bi can trong vụán Quan điểm thứ ba cho rằng: đình chỉ điều tra là hoạt động châm đứt việc điều tra vụ án hoặc với từng bi canÝ. Quan điểm thứ nhất tiếp cận đỉnh chỉ điều tra dưới góc đô 1 chế định va làm rõ được nôi dung của định chỉ điều tra cũng như trả lời được câu hỏi: quyết định đình chỉ điều tra có thể áp dụng khi nào. Tuy nhiên, quan điểm này chưa *V6 Khánh Vinh (2007), Birth luận khoa học Bộ luật tổ nowg hinh sự năm 2003, Nsh. CAND ,HàNộ¡,ư 480 'Đ>h Vin Qui (1997), “Tư tến áp ding pháp hút về dinh chỉ điều tra của Cơ quan difutra”, Tạp chi TAND, (06) 37.
“Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), “Giáo tinh Luật tố tung hinh sự”, Nxb. Công an nhân din, Hà Nội, 1385, làm rõ được đo ai thực hiện, căn cứ áp dụng, trường hợp áp dụng không rõ rang, mơ hô, khó ap dụng. Quan điểm thứ hai tiếp cân dưới góc dé 1a văn bản tổ tụng được ban hành bởi cơ quan điều tra nhưng không chỉ được căn cứ cụ thể. Quan điểm thứ ba đưới góc độ một hoạt đông tổ tụng nhưng chưa làm rõ được do ai thực hiện, tiến hành khi nao.
Như vậy, mắc dù chưa có sư thống nhất về khái niệm đình chỉ điều tra, thể nhưng các quan điểm tựu chung lại đêu chỉ ra được đặc điểm chung của đình chỉ điều tra đó là một hoạt động kết thúc quá trình điều tra vụ án, bị can dựa trên những căn cứ pháp luật quy định. Đề có một khái niệm chính xác, toan diện, phan anh đúng ban chat của định chỉ điều tra vụ án cân lam rõ những đặc điểm sau: Tine nhất: Dinh chỉ điều tra là một hình thức kết thúc hoạt động điều tra. Việc điều tra kết thúc khi CQDT ra Bản kết luận điêu tra va dé nghị Viện kiểm sát truy tô hoặc ra Bản kết luận điều tra và Quyết định đinh chỉ điêu tra. Như vậy, có thé nhân định đính chỉ điều tra là một trong hai hình thức kết thúc điều tra.
Khi CQDT kết thúc các hoạt động điêu tra cân thiết nhưng vẫn không có căn cứ chứng minh được bị can đã thực hiện hành vị phạm tội hoặc xuất hiện các căn cứ đình chỉ điều tra theo luật định thì CQDT phải ra quyết định định chỉ điều tra. Đến thời điểm nay, mọi hoạt động điều tra đang tiền hảnh đôi với vụ án hoặc đôi với một hoặc một số bị can phải châm đứt Thur hai: Việc đình chỉ điêu tra được thể hiện dưới hình thức là một quyết định tô tung thuộc tham quyền ban hanh của Cơ quan điều tra trong giai đoạn điều tra. Căn cứ điểm g khoăn 2 Điều 36 BLTTHS năm 2015 vả điểm g khoản 2 Điều 39 BLTTHS năm 2015, chỉ có Cơ quan có thấm quyên điêu tra vụ án mới có quyền đình chỉ điều tra. Khi khởi tố, điều tra vụ an thì CQĐT, VKS chỉ đánh giá những chứng cứ ban đâu để chứng minh tội phạm nên không tránh khéi § những sai sót trong việc khởi tô vụ án, bị can hoặc cũng có thể xuất hiện những lý do khách quan khiến hoạt đông điêu tra vụ án phải dừng lại.
Chính vì vậy, pháp luật tô tụng hình su quy định thấm quyên đình chỉ điều tra cho CQĐT để khắc phục những sai lầm trong việc khởi tô, điều tra vụ án và bảo đảm quyên va lợi ich hợp pháp của bị can, người bị hai Tint ba: Đình chỉ điều tra phải dựa trên những căn cứ, thâm quyên, và trình tự, thủ tục được quy định trong BLTTHS. Trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, Cơ quan tiên hành tô tụng phải dua vào những căn cứ đã được quy định trong BLTTHS, không thé tùy nghỉ áp dụng các căn cử dé ra quyết định đinh chỉ điều tra vụ án. Dong thời, việc định chỉ điều tra vụ án hình sự phải do người có tham quyên ra quyết định theo trình tự, thủ tục được quy định trong BLTTHS. Đôi tượng của đình chỉ điều tra là vu án hoặc bi can Khi có căn cứ để đình chỉ điều tra đôi với vụ án như.
Không có sự việc phạm tội hoặc trong vụ án có một bị can nhưng có căn cử dé định chỉ điêu tra đối với bị can đó chang hạn như bi can chưa đủ tudi chịu trách nhiệm hình sự hay hanh vi không câu thanh tdi phạm, hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình. thì CQDT ra Quyết định đính chỉ điều tra va việc điều tra đôi với vụ án dừng lại Trong vụ an co nhiêu bị can nhưng lại có căn cứ dé đinh chỉ điều tra đôi với từng bị can như bị can chưa đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự, bị can đã chết. mà việc đình chỉ điều tra đối với bi can đó không liên quan dén những bi can khác thì CQDT ra Quyết định đình chỉ điều tra đối với bị can có căn cứ đỉnh chỉ. Dưa trên những quan điểm về khá: niệm va việc phân tích đặc điểm, tác giả xin đưa ra khái niệm đình chỉ điều tra như sau Đình chỉ điều tra là một hình thức kết thúc hoạt động điều tra theo đó Co quan có thẩm quyền điều tra ra quyết định chẩm ait hoạt đông điều tra đôi 9 với vụ dn, đối với bị can Rìủ có căn cứ theo quy đinh của BLTTHS nhằm giải quyết đúng đốm vụ da hình sự.
Ý nghĩa của việc quy dink và flưực hién quy dinh về đành chi điêu tra Ý nghia pháp Ij: Đình chỉ điêu tra giúp thiết lập sự công bằng giữa loi ích công va lợi ich tư, giữa bị hại và người bi khởi tô. Về phía người bị hai la cơ sở quan trọng dé khẳng định và chứng minh rang có hay không có hành vi phạm tôi đã diễn ra đôi với họ, hanh vi đó có phải xử lý hình sự vả người bi khởi tô có phải chịu trách nhiệm về hau quả pháp lý đã gây ra đối với bi hai hay không. Còn đôi với người bị khởi tổ thì quyết định đình chỉ điêu tra chính la sự công bằng, khoan hồng của pháp luật hình sư khi chứng minh rang ban thân ho có hay không phạm tôi hay có hành vi sự kiên phạm tội nhưng ở mức đô có thể tha và miễn trách nhiệm hình sự. B én cạnh đó, đình chỉ điều tra dam bảo được tính khách quan của vụ án hình su.
Quy định về đình chỉ điều tra vụ án hình sự khắc phục được sự đình kiến của các Cơ quan có thầm quyền tiên hành tô tụng đối với bi can khi cho rang ho là người phạm tôi nên trong qua trình giải quyết vụ án chi thu thập chứng cứ nhằm buôc tội ma bé qua các chứng cử gỡ tôi. Quá trình chứng minh, thu thập, kiểm tra và đánh giá chứng cứ đó đêu la cơ sé pháp lý rút ra kết luân về việc giải quyết vụ án Néu kết qua điều tra cho thay không có đủ căn cứ dé tiếp tục tiên hanh moi thủ tục tổ tụng tiếp theo đối với vụ án, bị can thì việc định chỉ điều tra la hệ quả tat yêu chứng minh cho việc xác định sự thật khách quan la nguyên tắc cơ ban xuyên suốt quá trình giải quyết, dam bảo được sự công bằng, bão vệ quyên và lợi ích hợp pháp của công dân. Ngoài ra, quy định đình chỉ điêu tra còn la một mốc thời gian dé xác lập một trong những giới hạn cần thiết của qua trình điều tra vụ án. Khi hết thời hạn điều tra, Cơ quan có thâm quyển điều tra không thé điêu tra, làm rõ được những hành vi, sự kiện tdi phạm thì biện pháp đình chỉ điều tra là giải pháp châm đứt moi hoạt động điều tra, giải quyết đối với vụ án đó.
Điều nay giúp lam giảm đáng 10 kế và tránh được hành vi lạm quyên, tùy tiên khởi tổ hoặc tuy tiện điều tra kéo dai của Cơ quan có thẩm quyên điều tra. Ý nghĩa chính tri, xã hôi: quy đình về đình chỉ điều tra có ý nghĩa chính trị xã hôi sâu sắc, đặc biệt đôi với việc nâng cao nhân thức pháp luật của người dân. Việc quy định đình chỉ điều tra vụ án trong các giai đoạn tiền hảnh tô tụng góp phần đáp ứng các yêu cầu của Nhả nước pháp quyên Việt Nam trước tiên vả quan trọng nhất chính là bảo dam tính thương tôn pháp luật trong mọi lĩnh vực của đời sóng xã hội, trong đó có lĩnh vực tư pháp hình sự. Thượng tôn pháp luật được coi là nguyên tắc cao nhất, có tinh rang buộc.
Nhin vào quy định đình chỉ điều tra vụ án hình sự, hơn bất kỳ lý 1é sắc bén nao, đây sẽ minh chứng cu thể nhất dé mỗi người dan thay rằng họ luôn được pháp luật bảo vệ quyên va lợi ích chính đáng bởi Nhà nước là của dân, do dân vả vì dân. Nếu một người có những hành vi sai trai, vi phạm pháp luật xâm phạm tinh mang, sức khỏe, danh dự của người khác chắc chắn sé bi pháp luật xử lý nghiêm minh bang những chế tai cụ thé được quy định bởi pháp luật hình sự. Ngược lại, néu chứng minh được những hành vị của một người không phải tôi phạm thì pháp luật cũng sẽ lây lại sư công bằng, dân chủ.