Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học Về Biện Pháp Tạm Giam Trong Tố Tụng Hình Sự Tại Tỉnh Điện Biên

Khám phá biện pháp tạm giam trong tố tụng hình sự và thực tiễn tại tỉnh Điện Biên qua luận văn thạc sĩ luật học chi tiết và sâu sắc.

• Tác giả: Quàng Thị Phương Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đỗ Thị Phượng
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự Và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Biện Pháp Tạm Giam Trong Tố Tụng Hình Sự Tại Điện Biên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUI ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VỀ BIỆN PHÁP TẠM GIAM
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về biện pháp tạm giam trong tố tụng hình sự
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm và nghĩa của biện pháp tạm giam trong tố tụng hình sự
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG BIỆN PHÁP TẠM GIAM TẠI TỈNH ĐIỆN BIÊN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 2.1. Thực tiễn áp dụng biện pháp tạm giam tại tỉnh Điện Biên
• 2.2. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giam trong tố tụng hình sự
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Một số vấn đề lý luận về biện pháp tạm giam trong tố tụng hình sự

Biện pháp tạm giam là một trong những biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc nhất trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam. Theo Điều 20 Hiến pháp năm 2013, mọi người có quyền được bảo vệ về thân thể, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm. Việc bắt, giam, giữ người phải tuân theo quy định của pháp luật, nhằm đảm bảo công lý và quyền con người. Biện pháp tạm giam được quy định cụ thể trong Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS), với mục đích ngăn chặn người phạm tội tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội, bỏ trốn hoặc cản trở hoạt động điều tra. Điều này thể hiện rõ ràng qua việc áp dụng biện pháp này chỉ trong những trường hợp thực sự cần thiết, khi có đủ căn cứ và điều kiện luật định. Việc áp dụng biện pháp tạm giam không chỉ cần thiết cho việc điều tra mà còn phải đảm bảo quyền lợi của người bị tạm giam. "Biện pháp tạm giam là biện pháp ngăn chặn do người có thẩm quyền tiến hành tố tụng áp dụng, nhằm hạn chế tự do thân thể trong một thời gian nhất định". Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng đúng đắn và hợp lý biện pháp tạm giam trong thực tiễn.

1.1 Khái niệm và đặc điểm của biện pháp tạm giam

Khái niệm về biện pháp tạm giam được hiểu là biện pháp ngăn chặn do cơ quan có thẩm quyền áp dụng đối với người bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử về tội phạm. Đặc điểm của biện pháp này là tính nghiêm khắc và có giới hạn thời gian áp dụng. Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, biện pháp tạm giam chỉ được áp dụng trong những trường hợp cụ thể, khi có đủ căn cứ cho thấy người bị tạm giam có khả năng gây khó khăn cho quá trình điều tra hoặc có nguy cơ bỏ trốn. Việc áp dụng biện pháp này phải được thực hiện theo trình tự, thủ tục nghiêm ngặt để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người bị tạm giam. "Việc áp dụng biện pháp tạm giam cần phải cân nhắc kỹ lưỡng nhằm tránh xâm phạm đến quyền con người".

II. Thực tiễn áp dụng biện pháp tạm giam tại tỉnh Điện Biên

Thực tiễn áp dụng biện pháp tạm giam tại tỉnh Điện Biên cho thấy nhiều kết quả tích cực trong công tác điều tra, truy tố. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số vấn đề cần khắc phục. Theo số liệu thống kê, từ năm 2018 đến giữa năm 2021, tình hình tội phạm tại Điện Biên diễn biến phức tạp, dẫn đến việc các cơ quan tiến hành tố tụng thường xuyên lựa chọn áp dụng biện pháp tạm giam. Điều này có thể thấy trong các vụ án hình sự nghiêm trọng, nơi mà việc tạm giam được coi là cần thiết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của nhà nước và xã hội. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp này đôi khi chưa đúng căn cứ, thời hạn tạm giam kéo dài do yêu cầu điều tra bổ sung. "Việc kéo dài thời gian tạm giam không chỉ ảnh hưởng đến quyền tự do của người bị tạm giam mà còn gây tâm lý hoang mang cho họ". Do đó, cần có các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giam, đảm bảo tuân thủ quy định của pháp luật và bảo vệ quyền con người.

2.1 Đánh giá thực trạng áp dụng biện pháp tạm giam

Thực trạng áp dụng biện pháp tạm giam tại Điện Biên cho thấy một số kết quả tích cực, nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Các cơ quan điều tra đã áp dụng biện pháp này để ngăn chặn tội phạm, đảm bảo an ninh trật tự. Tuy nhiên, vẫn còn một số vụ án mà việc áp dụng biện pháp tạm giam chưa đúng căn cứ, dẫn đến việc kéo dài thời gian tạm giam. "Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả công tác điều tra mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi của người bị tạm giam". Cần thiết phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tố tụng để đảm bảo việc áp dụng biện pháp tạm giam được thực hiện đúng quy định và hiệu quả hơn.

III. Kiến nghị nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giam

Để nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giam, cần thực hiện một số kiến nghị quan trọng. Đầu tiên, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ điều tra, kiểm sát, nhằm đảm bảo họ có đủ năng lực và kiến thức để áp dụng đúng đắn biện pháp tạm giam. Thứ hai, cần hoàn thiện các quy định pháp luật về biện pháp tạm giam, đảm bảo tính chặt chẽ và thống nhất trong việc áp dụng. "Cần có các quy định rõ ràng về thời hạn tạm giam và các điều kiện áp dụng để tránh tình trạng lạm dụng". Cuối cùng, cần tăng cường công tác giám sát và kiểm tra việc thực hiện các quy định về biện pháp tạm giam, từ đó đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người bị tạm giam được bảo vệ.

3.1 Đề xuất giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giam bao gồm việc thiết lập một hệ thống giám sát độc lập đối với việc áp dụng biện pháp này. Điều này sẽ giúp phát hiện kịp thời các trường hợp lạm dụng và bảo vệ quyền lợi của người bị tạm giam. Bên cạnh đó, cần xây dựng một cơ chế phản hồi từ người bị tạm giam và gia đình họ để đảm bảo rằng các quyền lợi của họ được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật. "Việc lắng nghe ý kiến từ những người bị tạm giam sẽ giúp cải thiện quy trình áp dụng biện pháp tạm giam một cách hiệu quả hơn".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2018 đến 06 tháng đầu năm 2021, tỉnh Điện Biên đã ghi nhận tổng cộng 3.853 người bị khởi tố, trong đó có khoảng 3.462 người bị áp dụng biện pháp tạm giam, chiếm tỷ lệ trung bình trên 80%. Tỷ lệ áp dụng biện pháp tạm giam cao nhất đạt 98,19% vào năm 2019 và vẫn duy trì ở mức trên 87% trong các năm tiếp theo. Biện pháp tạm giam là biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc nhất trong tố tụng hình sự, nhằm ngăn chặn người phạm tội tiếp tục vi phạm, bỏ trốn hoặc cản trở hoạt động điều tra, truy tố, xét xử. Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện về biện pháp tạm giam trong tố tụng hình sự, đặc biệt là thực tiễn áp dụng tại tỉnh Điện Biên – một địa bàn có đặc thù địa lý vùng núi, dân tộc chiếm đa số và tình hình tội phạm phức tạp, nhất là tội phạm ma túy với khung hình phạt cao.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích các quy định pháp luật về biện pháp tạm giam, đánh giá thực trạng áp dụng tại địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp này trong tố tụng hình sự. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) và số liệu thực tiễn tại tỉnh Điện Biên trong khoảng thời gian 2018-2021. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc góp phần bảo đảm quyền con người trong tố tụng, nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội phạm, đồng thời hỗ trợ các cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện đúng quy định pháp luật, tránh lạm dụng biện pháp tạm giam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp luật hình sự, tố tụng hình sự, trong đó có:

• Lý thuyết về biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự: Biện pháp tạm giam được xem là biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc nhất nhằm bảo đảm sự có mặt của bị can, bị cáo trong quá trình tố tụng, ngăn chặn hành vi phạm tội tiếp tục hoặc cản trở hoạt động tố tụng.
• Mô hình pháp quyền và bảo vệ quyền con người: Việc áp dụng biện pháp tạm giam phải tuân thủ nguyên tắc pháp quyền, bảo vệ quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp và các công ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam là thành viên.
• Khái niệm chính: Biện pháp tạm giam, bị can, bị cáo, thẩm quyền áp dụng, thời hạn tạm giam, hủy bỏ và thay thế biện pháp tạm giam, quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giam.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, bao gồm:

• Phân tích, so sánh, tổng hợp các quy định pháp luật về biện pháp tạm giam trong BLTTHS năm 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Thu thập và xử lý số liệu thống kê từ các báo cáo tổng kết công tác kiểm sát của Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Điện Biên giai đoạn 2018-2021, với cỡ mẫu là toàn bộ các vụ án có áp dụng biện pháp tạm giam trong thời gian nghiên cứu.
• Phương pháp đối chiếu giữa quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng tại địa phương nhằm đánh giá hiệu quả và những tồn tại, hạn chế.
• Phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng: Định lượng qua số liệu thống kê về số lượng bị can bị tạm giam, tỷ lệ phê chuẩn lệnh tạm giam, thời hạn tạm giam; định tính qua phân tích các trường hợp điển hình, nguyên nhân và đề xuất giải pháp.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập số liệu từ năm 2018 đến 06 tháng đầu năm 2021, phân tích và tổng hợp trong năm 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ áp dụng biện pháp tạm giam cao và ổn định: Từ năm 2018 đến 06 tháng đầu năm 2021, tỷ lệ áp dụng biện pháp tạm giam đối với bị can, bị cáo tại tỉnh Điện Biên luôn duy trì trên 80%, cao nhất là 98,19% năm 2019 và 90,63% trong 6 tháng đầu năm 2021. Điều này phản ánh sự nghiêm túc trong việc áp dụng biện pháp nhằm đảm bảo hiệu quả tố tụng.

2. Tỷ lệ phê chuẩn lệnh tạm giam đạt 100%: Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Điện Biên đã kiểm sát và phê chuẩn toàn bộ 3.462 lệnh tạm giam do Cơ quan điều tra đề nghị trong giai đoạn nghiên cứu, không có trường hợp nào bị từ chối phê chuẩn do thiếu căn cứ pháp luật.

3. Tỷ lệ hủy bỏ, thay thế biện pháp tạm giam thấp: Trong tổng số 3.462 người bị tạm giam, chỉ có 124 trường hợp (3,58%) được hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp tạm giam khi không còn cần thiết, cho thấy việc áp dụng biện pháp này được thực hiện thận trọng, đúng quy định.

4. Thời hạn tạm giam kéo dài do điều tra bổ sung: Một số vụ án có thời gian tạm giam vượt quá quy định do phải trả hồ sơ điều tra bổ sung, gây ảnh hưởng đến quyền tự do thân thể của người bị tạm giam. Ví dụ, một trường hợp bị tạm giam gần 10 tháng trong khi thời hạn luật định chỉ khoảng 5 tháng.

Thảo luận kết quả

Việc áp dụng biện pháp tạm giam tại tỉnh Điện Biên phản ánh sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, đặc biệt là Viện Kiểm sát và Cơ quan điều tra, nhằm đảm bảo việc xử lý vụ án nhanh chóng, chính xác. Tỷ lệ phê chuẩn lệnh tạm giam đạt 100% cho thấy sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật và trách nhiệm cao của Kiểm sát viên trong việc kiểm sát hoạt động này.

Tuy nhiên, việc kéo dài thời hạn tạm giam do điều tra bổ sung cho thấy còn tồn tại hạn chế trong công tác điều tra, thiếu chứng cứ đầy đủ ban đầu, dẫn đến việc người bị tạm giam phải chịu ảnh hưởng lâu dài về quyền tự do thân thể. So sánh với các nghiên cứu khác tại các địa phương như Hà Nội, tình trạng này cũng phổ biến nhưng mức độ có thể khác nhau do đặc thù địa bàn và loại tội phạm.

Ngoài ra, tỷ lệ hủy bỏ, thay thế biện pháp tạm giam thấp phản ánh sự thận trọng trong việc áp dụng biện pháp này, tránh lạm dụng gây ảnh hưởng đến quyền con người. Tuy nhiên, cũng cần tăng cường các biện pháp giám sát, kiểm tra để đảm bảo không có trường hợp tạm giam trái pháp luật.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ áp dụng biện pháp tạm giam theo năm, biểu đồ tỷ lệ phê chuẩn lệnh tạm giam và bảng thống kê số vụ án bị trả hồ sơ điều tra bổ sung kèm theo thời gian tạm giam trung bình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chất lượng điều tra ban đầu

   • Động từ hành động: Nâng cao
   • Target metric: Giảm tỷ lệ trả hồ sơ điều tra bổ sung ít nhất 20% trong 2 năm
   • Chủ thể thực hiện: Cơ quan điều tra tỉnh Điện Biên phối hợp với Viện Kiểm sát
   • Timeline: Triển khai ngay trong năm 2024, đánh giá kết quả cuối năm 2025

2. Rà soát, giám sát chặt chẽ việc áp dụng biện pháp tạm giam

   • Động từ hành động: Thiết lập hệ thống giám sát
   • Target metric: 100% các lệnh tạm giam được kiểm tra, đánh giá định kỳ
   • Chủ thể thực hiện: Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Điện Biên
   • Timeline: Xây dựng hệ thống trong 6 tháng đầu năm 2024, áp dụng thường xuyên

3. Đào tạo, nâng cao trình độ nghiệp vụ cho cán bộ tố tụng

   • Động từ hành động: Tổ chức đào tạo chuyên sâu
   • Target metric: 90% cán bộ tố tụng được đào tạo về quy định và thực tiễn áp dụng biện pháp tạm giam
   • Chủ thể thực hiện: Trường Đại học Luật Hà Nội phối hợp với Viện Kiểm sát tỉnh
   • Timeline: Triển khai trong năm 2024

4. Xây dựng quy trình rút ngắn thời gian giải quyết vụ án

   • Động từ hành động: Cải tiến quy trình
   • Target metric: Giảm thời gian tạm giam trung bình xuống dưới mức quy định pháp luật
   • Chủ thể thực hiện: Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát, Tòa án nhân dân tỉnh Điện Biên
   • Timeline: Thí điểm trong 12 tháng đầu năm 2025

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành tư pháp

   • Lợi ích: Nắm vững quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng biện pháp tạm giam, nâng cao hiệu quả công tác tố tụng.
   • Use case: Áp dụng trong công tác điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự.

2. Giảng viên và sinh viên ngành Luật

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về biện pháp tạm giam trong tố tụng hình sự, cập nhật các quy định mới và thực tiễn địa phương.
   • Use case: Sử dụng trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và làm luận văn.

3. Các nhà hoạch định chính sách pháp luật

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về biện pháp tạm giam, bảo vệ quyền con người.
   • Use case: Xây dựng, sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan.

4. Các tổ chức xã hội và cơ quan giám sát quyền con người

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng áp dụng biện pháp tạm giam, phát hiện các vi phạm, đề xuất bảo vệ quyền lợi người bị tạm giam.
   • Use case: Giám sát, phản biện xã hội và hỗ trợ pháp lý cho người bị tạm giam.

Câu hỏi thường gặp

1. Biện pháp tạm giam là gì và khi nào được áp dụng?
   Biện pháp tạm giam là biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc nhất trong tố tụng hình sự, áp dụng khi có căn cứ cho rằng bị can, bị cáo có thể bỏ trốn, tiếp tục phạm tội hoặc cản trở hoạt động tố tụng. Ví dụ, người phạm tội nghiêm trọng về ma túy thường bị áp dụng tạm giam để đảm bảo điều tra.

2. Ai có thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp tạm giam?
   Trong giai đoạn điều tra, Thủ trưởng Cơ quan điều tra có thể ra lệnh tạm giam nhưng phải được Viện Kiểm sát phê chuẩn. Trong giai đoạn truy tố, Viện trưởng Viện Kiểm sát quyết định, còn trong giai đoạn xét xử, Tòa án có thẩm quyền quyết định.

3. Thời hạn tạm giam được quy định như thế nào?
   Thời hạn tạm giam được phân chia theo từng giai đoạn tố tụng và mức độ nghiêm trọng của tội phạm, ví dụ: không quá 2 tháng đối với tội ít nghiêm trọng trong giai đoạn điều tra, có thể gia hạn tối đa 2 lần. Thời hạn này được quy định rõ trong BLTTHS năm 2015.

4. Người bị tạm giam có những quyền lợi gì?
   Người bị tạm giam có quyền được biết lý do bị tạm giam, được chăm sóc sức khỏe, được liên lạc với gia đình, được khiếu nại, tố cáo nếu bị tạm giam trái pháp luật. Ví dụ, phụ nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi được hưởng chế độ đặc biệt khi bị tạm giam.

5. Làm thế nào để hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp tạm giam?
   Khi không còn căn cứ áp dụng biện pháp tạm giam hoặc việc tạm giam không còn cần thiết, cơ quan có thẩm quyền phải ra quyết định hủy bỏ hoặc thay thế bằng biện pháp ngăn chặn khác ít nghiêm khắc hơn. Ví dụ, khi bị can thành khẩn khai báo, hợp tác tốt, có thể được thay thế bằng biện pháp bảo lĩnh.

Kết luận

• Biện pháp tạm giam là công cụ pháp lý quan trọng, nghiêm khắc nhất trong tố tụng hình sự, góp phần bảo đảm hiệu quả điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.
• Tỉnh Điện Biên có tỷ lệ áp dụng biện pháp tạm giam cao, phản ánh đặc thù địa bàn và tính nghiêm trọng của các vụ án, đặc biệt là tội phạm ma túy.
• Viện Kiểm sát tỉnh Điện Biên thực hiện tốt vai trò kiểm sát, phê chuẩn lệnh tạm giam, không có trường hợp từ chối do thiếu căn cứ.
• Một số tồn tại như thời hạn tạm giam kéo dài do điều tra bổ sung cần được khắc phục để bảo vệ quyền con người.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng điều tra, giám sát chặt chẽ, đào tạo cán bộ và cải tiến quy trình giải quyết vụ án nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giam.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong 1-2 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng nghiên cứu để hoàn thiện hơn công tác áp dụng biện pháp tạm giam.

Các cơ quan tiến hành tố tụng, nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các khuyến nghị, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật tố tụng hình sự công bằng, hiệu quả và nhân đạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: mor SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ Qui ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TUNG BÌNH SƯ VỀ BIEN PHÁP TẠM GIAM 1 1 Một số vấn dé lý luận vẻ biên pháp tạm giam trong tổ tung hình sự Quy định của pháp luật 16 tung hình sự vé việc áp dụng biên pháp tam giam 15 Chương2: THUC TIẾN ÁP DỤNG BIEN PHÁP TẠM GIAM TẠI TĨNH. DIEN BIEN VÀ Mor SOKIEN NGHỊ 37 ‘Thuc tiễn áp dụng biện pháp tam giam tai tinh Điện Biên. 37 Một sé kiên nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tam giam trong tổ tung hình sự 3 XÉT LUẬN 61 DANH MUC TÀI LIEUTHAM KHAO DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TAT BLTTHS Bộ luật tổ tụng hình sự CQBT Cơ quan điều tra VKS ‘Vin kiểm sát VKSND 'Viện kiếm sát nhân dân. DANH MỤC CÁC BANG Số hiệu Tên bảng Trang Tình hình bị can bi tam giam tại tinh Điện Biên từ năm 2018 đến 06 tháng đầu năm 2021 38 Tình hình phê chuẩn lệnh tam giam của VKSND tỉnh Điện Biên từ năm 2018 dén 06 tháng đâu năm 2021 39 Tình hình hủy bỏ, thay thé biên pháp tam giam đối với bị can, bị cáo tại tỉnh Điện Biến từ năm 2018 đến 06 tháng đầu năm 2021 4I MGpAU 1.

Tính cấp thiết của đề tai Điều 14 Hiển pháp năm 2013 quy định: “Quyển con người, quyển công “đâm chỉ có thé bị hạn chế theo quy đinh của iuật trong trường hợp cần thiét vi j# do quắc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. đạo đức xã hội, sức khỏe của công đồng Đây là nguyên tắc rất quan trọng, thể hiện tư tưởng pháp quyền, thái đô tran trong va để cao nhân dân, phòng ngửa sự lạm dụng, xâm phạm quyển con người, quyền công dan từ phía các cơ quan công quyền. Quy định về biện pháp tam giam trong tổ tụng hình sự được xây dựng dựa trên cơ sở nảy. Biện pháp tam giam là biện pháp nghiêm khắc nhất trong các biện pháp ngăn chăn ma Bộ luật Tổ tung hình sự (BLTTHS) quy đính Ap dung biển pháp tạm giam nhằm đảm bao cho các cơ quan tiễn hành tô tụng kip thời ngăn chăn người pham tội tiếp tục thực hiện hành vi phạm tôi, bỏ trốn hoặc gây căn trở hoạt động diéu tra, truy tổ, xét zữ, từ đó giúp cho quá trình phát hiện, xử lý tôi phạm được nhanh chóng, toàn diện, trảnh bé lọt tội phạm và không làm oan người vô tội.

Khi bi áp dụng biện pháp nay, người bi tạm giam. ‘bi cách ly khôi sã hội một thời gian nhất định, bi hạn chế một số quyển như quyền tự do thân thé, cư trú, đi lại. cho nên chỉ áp dụng biện pháp tạm giam trong trường hop thật cần thiết, khi đáp ứng đây đủ căn cứ, điều kiện luật định và néu không áp dụng thì sẽ khó khăn cho việc giãi quyết vụ án, thậm chỉ đi vào bể tắc. Chính vi vay, khi áp dung biên pháp này, Cơ quan tiến hành tổ tụng phải thật thân trọng, nghiên cứu kỹ lưỡng quy định của BLTTHS va các ‘vin ban hướng dẫn thi hành.

"Những năm gần đây, do tinh hình tội phạm diễn ra ngày cảng phức tap và gia ting, các cơ quan tổ tung trên địa bản tỉnh Điện Biên đa phân lựa chon áp dụng biến pháp tam giam để thuận tiện giãi quyết vu án và đã đạt những kết qua nhất định, tuy nhiên vẫn còn mốt số bat cập, vướng mắc khi thi hành pháp luật như. Việc áp dụng biện pháp tam giam đôi khi còn chưa đúng căn cứ, thời hạn tạm giam đổi với một số vụ án còn kéo dài do bị trả hỗ sơ điểu tra bỗ sung hoặc vụ án có nhiêu tinh tiết phức tạp can phải có thêm thời gian để điều tra lâm rõ., điều này đã gây ảnh hưỡng trực tiếp đến quyền tự do thân thể, di Tai. gây tâm lý hoang mang cho bi can, bi cáo, từ đó làm chậm tiền độ điều tra, giảm chất lượng công tác của cơ quan tổ tụng, gây mắt lòng tin của quản chúng vào cơ quan tin hảnh tổ tụng, cũng như chính sách của Đăng và Nhà nước. Nguyên nhân của các hạn chế trên là do viếc ban hảnh luật, các vẫn ‘ban hướng dẫn thi hanh luật có chỗ chưa chặt chế, thong nhất, trình độ chuyên.

môn nghiệp vụ của một số cản bộ điều tra, Viện kiểm sát (VKS), Téa an chưa đáp ứng được yêu cầu trong tình hình mới. Chính vì vậy, tôi đã lựa chọn để tai “Bién pháp tam giam trong tô tụng hành sự và flưực n tai tinh Điện Biên" lâm để tai nghiên cứu, nhằm gớp phân bảo đảm việc áp dụng pháp luật về biển pháp tam giam vao trong quá tình giải quyết vụ án hình sự, tăng cưỡng ‘bao đảm quyển con người trong tổ tung hình sự cũng như hiệu quả đều tranh phòng, chồng tôi pham từ thực tiễn tai tinh Điện Biên trong thời gian tới. Tình hình nghiên cứu đề 'Việc nghiên cứu dé tài về biện pháp tạm giam trong tổ tung hình sự đã được nhiễu tác giả thực hiện như. Luận văn thạc Luật học “Bién pháp ngăn chăm tam giam đắt với bị can trong tổ tung hình sự Việt Nam” của tác gia Đảo Nguyễn Hong Minh, năm 2018, Trường Đai học Luật Hà Nội, luân văn đã chỉ ra được Khái niệm.

'về tạm giam, thẩm quyên vả điều kiện áp dụng, khái quát qua trình phát triển, mục đích áp dụng biện pháp tạm giam qua các thời ky, đẳng thời cũng đưa ra một số kết quả đạt được, hạn chế khí áp dung biến pháp tạm giam trong thực tiến Tuy nhiên, luên văn được nghiên cứu khi BLTTHS mới có hiệu lực thi hành, nên nội dung chủ yêu về so sánh sự khác biệt giữa BLTTHS năm 2003 và BLTTHS năm 2015, chưa đánh giá được hết thực trang áp dụng BLTTHS năm 2015, đối tượng luận văn nghiên cửu mới chỉ dừng lai ở việc áp dung biển pháp ngăn chặn tam giam đối với bi can, chưa nghiên cứu việc áp dung biển pháp tam giam đổi với bị cáo. Luận văn thạc sĩ Luật học “Kiém sát việc tuân theo pháp luật trong Việc áp dung biên pháp ngăn chăn tam gi: tam giam của Viện kiểm sát" của tác giả Nguyễn Hữu Tùng Lâm, năm 2018, Trường Đại học Luật Ha Nội và Luận văn thạc sf Luật học “Kiém sát việc huân theo pháp luật trong việc áp dung biên pháp ngăn chặn tam giam và thực tiễn tại thành phd Hà Nội" của tác gia Kim Văn Hai, năm 2020, Trường Đại hoc Luật Ha Nội. Mặc dù phạm vĩ nghiên cứu cia hai luận văn trên khác nhau, nhưng nội dung chủ đạo đều nghiên cứu vẻ hoạt đông VKS trong ki sat việc áp dụng biên pháp tam. giam, nhằm bảo đảm việc tạm giam bị can, bị cáo có căn cử, đúng pháp luật, đưa ra các giải pháp giúp VKS phát huy được kết quả đạt được, hoan thiên những thiểu sót, hạn chế thấp nhất việc giam giữ người trái pháp luật, từ đó thực hiện tốt chức năng được Đăng và nha nước giao phó Luận văn thạc sĩ Luật học “Biện pliáp ngăn chăn tam giam và thực tiễn tht hành tại thành phd Hà Nội" của tac giã Nguyễn Ngọc Anh, năm 2020, Trường Đại học Luật Ha Nội.

Luân văn đã chỉ ra được một số vấn đẻ vẻ lý un, quy định của pháp luật hiện hành trong việc áp dung biện pháp tam giam. của BLTTHS va thực tiễn áp dung biện pháp tam giam tại thành phô Ha Nội Bên cạnh đỏ côn một số sách bảo, tạp chi chuyên ngành Luật đã nghiên cửu dé tai về biên pháp tam giam như: Giáo trình Luật tổ tung hình sự Việt Nam của Trường Đại hoc Luật Ha Noi; Giáo trình Luật tô tụng hình sự Việt Nam của Trường Đại học Kiểm sát Ha Nội, Mai Đắc Biên chủ biên (2018), Giáo trình Kiểm sát việc tạm giữ, tam giam va thi hảnh án hình sự, Neb Chính trị Quốc gia Sự that, Hoàng Thị Minh Sơn (2010), “Một số bắt cập trong quy ainh của Bộ luật tổ tụng hình sự về thời hạn điều tra và tạm giam dé điều tra", Tap chi Luật học, số 11, Phan Thị Thanh Mai (2019), “Hoan thiện quy đinh của Bộ iuật Tổ ting hình sự vê biện pháp bắt bi can. bi cáo dé tam giam", Tap chi Luật học, số 03, Đỗ Thị Phượng (2002), “Bắt. tam giữ: tạm giam và giám sắt bi cam, bị cáo cla thành niên", Tạp chi Luật hoc, số 03, Phủng Văn Hoang (2020), “Ban vé biên pháp ngăn chặn tam giamn theo ny Ảmh của Bộ luật Tố tag hinh su’, Tạp chi Tòa án, tại địa chi https:/tapchitozan vn/bai-viet/nghien-cuufban-ve-bien-phap-nigan-chan-tamn- giam-theo-quy-dinh-cua-bltths, Vũ Văn Hoang (2021), “Bàn về tan giam - Biên pháp ngăn chăn trong 16 tung hình sie’, Tap chi Tòa án, tại địa chỉ: hitps //tapchitoaan.vn/bai-viet/nghien-cuw/ban-ve-tam-giam-%E 2%80%93- ien-phap-ngan-chan-trong.to-tung-hinh-su, Pham Xuân Minh (2020), “Miững hạn chỗ, vướng mắc trong việc bảo dam quyền cơn người khi dp dung biện pháp tam giam", VKSND tỉnh Bình Phước, tai dia chỉ htps /ksbinhphtuoc gov.

va/news/Kiem-sat-vien-viet/Nhung-han-che-vuong- smac-trong-viec-bao-dam-quyen-con-nguoi-khi-ap-dung-bien-phap-tam-giam-711 Các công trình nghiên cửu trên đã có những đóng góp to lớn trong việc hoàn thién các quy định của pháp luật vẻ áp dụng biên pháp tam giam, từ đó nâng cao chất lượng, hiệu quả thiết thực khi áp đụng biên pháp này trong thực tiễn Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trên chưa nghiên cứu thực tiễn trên dia ban tinh Điện Biên Do vậy, việc nghiên cứu để tài “Biên pháp tam giam trong tô tung hình sự và thực tiễn tại tinh Điện Biên" là cần thiết. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục dich nghién cứm ‘Nghién cứu toàn diện sâu sắc, có hệ thống một số van dé ly luận vẻ ap dụng biển pháp tam giam trong tổ tung hinh sự, tập trung phân tích thực trang việc áp dụng biên pháp tạm giam tại địa phương, từ đó để xuất giãi pháp nâng, cao hiệu qua áp dung biên pháp tam giam trong tổ tụng hình sự trên dia bản tĩnh Điện Biên. Nhiệm vụ nghiên cửa Trên cơ sở phân tích lý luận vả thực tiễn, đưa ra các thực trạng đang.

gặp phải trong quả trình thi hảnh luật, tử đó đưa ra các gidi pháp, cu thể Phân tích lam sáng tỏ những vẫn đề lý luận và quy định của pháp luật vv áp dụng biện pháp tam giam trong tổ tụng hình sự, Phân tích thực tiễn việc áp dung biện pháp tam giam trên dia ban tỉnh. Điện Biên thông qua việc đánh giá những kết quả đã đạt được, những tôn tai, khó khăn và nguyên nhân, Một số dé suất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp tạm giam trong tổ tụng hình sự 4. Đối trợng, phạm vi nghiên cứu.